فایل پاورپوینت کامل شکاف های دینی در ایران

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شکاف های دینی در ایران :

ایران، ۲ و ۳/۹/۸۱

چکیده: در این مقاله نویسنده به آسیب شناسی فرهنگ دینی ایران پرداخته و آن را در سه حوزه بررسی کرده است

.

به نظر می رسد که می توان در سه حوزه این موضوع را به بحث و بررسی گذارد: الف) حوزه معرفت شناسانه; ب) حوزه روان شناسانه; ج) حوزه جامعه شناسانه

.

الف) حوزه معرفت شناسانه

معرفت دینی در دوران مدرن و پسامدرن بنیان های معرفتی آدمیان، پس از رنسانس دگرگونی های بسیار یافت و چارچوب های آن از اساس، تغییر کرد . از حدود صدو پنجاه سال پیش، با ورود آرام و تدریجی مسلمانان و جامعه های مسلمان به فضای معرفتی مدرن، دامنه این دگرگونی ها به جامعه های مسلمان نیز کشیده شد که آثار بسیار گسترده ای بر حوزه های نظری و عملی آنان بر جای گذاشت . بسیاری از گزاره های دینی پیشین، این بار در میان مسلمانان با چالش هایی در بنیان ها و اساس روبه رو گردید . این رویارویی ها، به تلاش هایی برای پاسخ گویی انجامید، اما بسیاری از این پاسخ ها در حوزه و فضای سنت بود و هست، و به تفاوت های مهم سنت و دوران مدرن و پسامدرن، توجهی نداشت و ندارد

.

از دیگر ویژگی های معرفت شناسانه مدرن، بازنگری دائمی نظام های باور است; به گونه ای که بسیاری از نظام های باور، حتی در همین سال های اخیر، دگرگونی ها و تغییرات زیادی پیدا کرده اند . برای نمونه می توان به لیبرالیسم یا سوسیالیسم اشاره کرد که لیبرالیسم بسیاری از گزاره های اخلاقی را در نظام باور خویش جای داده است، و سوسیالیسم بیش از آن دیگری تغییر یافته است

.

ازاین رو، شناخت دقیق نظام های باور، نه شناختی کاریکاتوریزه، در شناخت زمانه، نقش بسیار مهمی دارد

.

با توجه به مطالب پیش گفته به نظر می رسد جمله دلیل های شکاف دینی، به ویژه در جامعه ایران، بی توجهی به پرسش هایی است که در فضای مدرن یا پست مدرن پیش می آید، و نیز در نیافتن مفهوم آن سؤال هاست

.

محدوده معرفت دینی و نوع ارتباط آن با دیگر حوزه های معرفتی از جمله ویژگی های دوران مدرن و پست مدرن، گوناگونی مبانی معرفت بشری و تکثر در آنهاست . هرچند ممکن است نشانه هایی از این تکثر، پیش از آن نیز دیده شود، این تکثر و گوناگونی تنها در مدرنیته و پس از آن در پست مدرنیته کاملا جدی گرفته شد

.

تکثر در مبانی، سبب تکثر در نظام های معرفتی گردیده است . ازاین رو اولا محدوده و محدودیت های هر نظام معرفتی می باید تعیین شود; هرچند در حوزه علوم انسانی، تعیین محدوده به نحو دقیق و تغییرناپذیر ممکن نیست; ثانیا چگونگی ارتباط و اثرگذاری این حوزه های معرفتی از دیگر مسئله هایی است که باید به آن پرداخته شود

.

معرفت دینی نیز از این امر خارج نیست و باید نخست، محدوده و محدودیت های آن را در حد امکان مشخص و معلوم گردانید

;

لیکن اکنون نهادهای دینی و رسمی به گونه ای تبلیغ و ترویج می کنند که گویی معرفت برخاسته از دین، عهده دار تمامی حوزه های نظری و عملی زندگی بشر است . اما توجه به این نکته ضروری است که این ادعا بیش از آنکه به سود معرفت دینی باشد، به زیان آن تمام خواهد شد و بسیاری از مشکلات را بی دلیل و بی وجه بردین بار می نماید

.

دوم، حوزه های گوناگون معرفت بشری آثاری بسیار بر یکدیگر دارند و معرفت دینی نیز مشمول این قاعده است . این امر حتی در همان فضای سنتی نیز پذیرفته شده است . این سخن که فقه مجتهد فلسفه خوانده، بوی فلسفه می دهد، و فقه اصولی بوی اصول، ناظر به همین معناست . اما در دوران جدید اثرگذاری، بسیار پررنگ تر و جدی تر است

.

باورهای خرافی – دین عوامانه مشوب بودن تفسیرها و تبیین های ناظر به باورهای دینی به خرافه و سخنانی خردناپسند و عقل ستیز از جمله مشکلاتی بوده است که تمامی ادیان، و نیز اسلام، در تاریخ خود به آن مبتلا بوده اند . لیکن استقرار حکومت دینی و در اختیار داشتن رسانه های تبلیغی مهمی چون رادیو و تلویزیون، وظیفه ای بسیار مهم را بر عهده حکومت دینی می نهد: سعی و تلاش وافر در پالایش باورهای دینی از خرافه

.

این ساده سازی دین ظاهرا در حال گسترش به بسیاری از حوزه های تبلیغی رسمی دین و مراکزی است که وظیفه اصلی آنان بحث و فحص و گسترش معرفت است . این امر در کنار ارائه تصویری کاریکاتوریزه از دیگر نظام های فکری، هرچند ممکن است ابتدا کار را آسان نماید، اما شواهد موجود نشان می دهد حتی اگر زمانی این عمل کاربرد داشته است اکنون زیانش بسیار بیش از سود آن است; چون اولا با توجه به آسانی دسترسی به اطلاعات با یاری تکنولوژی فعلی دسترسی عموم مردم به سخنان دیگران به راحتی امکان پذیر شده است; ثانیا مصون نماندن هیچ باور و عقیده ای در دانش بشری از نقد، و تبدیل این امر به ویژگی فراگیر زمانه، کار را دشوار نموده است . بنابراین به نظر می رسد همان گونه که اثر زمان و مکان در فقه پذیرفته شده است، باید پذیرفت که زمانه مدرن و بنیان های نوین اندیشه، اثر بسیاری بر نظام باور آدمیان و نیز نظام باور دینی آنان گذارده است و بسیاری از معیارها و پیش فرض ها را تغییر داده است، که این امر ممکن است سبب شود تا در مراجعه دوباره به متون دینی نتیجه گیری های تازه ای رخ دهد

.

اما نکته ای که ذیل مسئله در خور توجه است، بحث زبان دین می باشد . اندیشمندان و متفکران و رهبران دینی به طور معمول برای بیان معارف دینی به زبان زمانه و مردم خویش سخن گفته اند که این امر گاه سبب بدفهمی می شود . اما در زمانه کنونی، ارائه معارف دینی به زبانی کاملا اسطوره ای و رازورزانه – هرچند شاید زمانی زبان مناسبی بوده – ممکن است مفید و سودمند نباشد، و موجب تن زدن از پذیرش محتوا نیز بشود

.

یکی از ویژگی های پذیرفته شده در دوران جدید تمایز بین صاحب اندیشه و اندیشه، و جاری نکردن حکم یکی بر دیگری است

.

ازاین رو، می باید بین تفسیرهای ارائه شده از دین و برداشت ها از آن و صاحبان آن رای و تفسیر تمایز گذارد

.

پای بندی به عقلانیت حتی در معنای حداقلی آن اجازه نمی دهد که ناسازگاری در نظام معرفتی را بپذیریم . بنابراین باید میان باورهای گوناگون فرد سازگاری ایجاد کرد . از این رو، چنانچه میان برخی باورهای دینی و یافته های دانش مدرن ناسازگاری ایجاد شود می باید به نحوی معقول و موجه در سازگارکردن آنها کوشید

.

مسئله دیگر تفکیک گزاره های دینی، پالایش و درجه بندی آنهاست . برخی باورها را می توان ذاتی دین دانست و برخی دیگر از لازمه های دین است . به نظر می رسد اصرار و پافشاری بیش از حد بر آنچه دین بودن دین به آن وابسته نیست علتی برای دین گریزی خواهد شد

.

ب) حوزه روان شناسانه

احساس تزاحم میان دین داری و منافع زندگی مادی ممکن است برخی دچار این احساس شوند که پای بندی به دین، به ویژه پای بندی به شریعت و احکام دین، آنان را در زندگی دنیوی دچار تنگناهای شدید می کند . احتمالا مهم ترین عامل های پیدایی چنین احساسی به شرح ذیل است

:

 اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی، به دوستانتان معرفی کنید.