فایل پاورپوینت کامل یاقوت و پیروانش(۱)

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل یاقوت و پیروانش(۱) – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل یاقوت و پیروانش(۱) شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل یاقوت و پیروانش(۱) گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل یاقوت و پیروانش(۱) با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل یاقوت و پیروانش(۱) از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل یاقوت و پیروانش(۱) با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل یاقوت و پیروانش(۱) را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل یاقوت و پیروانش(۱) :

چکیده

یاقوت مستعصمی، پرآوازه ترین خوشنویس سده هفتم هجری و پردازنده اقلام ستّه است. شهرت و تکریم او بیشتر مربوط به اواخر سده هشتم و اوایل سده نهم هجری و به ویژه در شهر هرات است. شهرت یاقوت در دوره تیموریان اوج گرفت و کاتبان به تقلید خطّ او پرداختند. وی احتمالاً در دهه نخست یا دهه دوّم سده هفتم هجری در آماسیه آناطولی تولّد یافت. در نوجوانی به بغداد رفت و خدمت خلیفه عباسی، المستعصم باللّه (۶۴۰ ۶۵۶ ه . ق) را دریافت و از آنجا نسبت مستعصمی را به دست آورد. او تقریبا تمام عمر خود را در بغداد زیست و به عنوان کاتب در دستگاه خلافت عباسیان به خدمت می پرداخت. سالهای متفاوتی برای تاریخ درگذشت وی ذکر گردیده که از آن میان، سال های ۶۹۷ و ۶۹۸ ه . ق بیشتر قابل قبول هستند.

دوست محمّد، کتابدار دوره صفوی، یاقوت را تکمیل کننده خطّ مدوّری معرّفی کرده که توسط ابن مقله (۲۸۳ ۳۳۸ ه . ق) توسعه یافته بوده است. بیشترین کارهای او کتابت نسخه های قرآن است، امّا برخی از متون فارسی از جمله گلستان سعدی را نیز کتابت کرده است. نسخه های به خط یاقوت، با قطع کوچک و دارای تزئینات محدودی است.

در چندی ازمدارک و منابع، از جمله در شرح دوست محمد در مرقّعی که برای بهرام میرزا در حدود سال ۹۵۲ ه . ق. تهیه شده، در شرح امیرسیّد احمد در مرقّعی که به سال ۹۷۲ ه . ق. برای امیر غیب بیگ فراهم آمده، در روضات الجنان حافظ حسین کربلایی و گلستان هنر قاضی احمد قمی، تصریح گردیده است که یاقوت، شش شاگرد داشت و عنوان این شاگردان در منابع و مدارک یاد شده با اندکی اختلاف آمده است.

کلید واژه: یاقوت مستعصمی، شاگردان یاقوت مستعصمی، اقلام ستّه، خوشنویسان دوره تیموری.

ابوالمجد جمال الدّین یاقوت بن عبداللّه مستعصمی که معمولاً یاقوت خوانده می شود، مشهورترین خوشنویس سده های اخیر اسلام است. او مشهور است به قبله الکتّاب و اعتبار پردازش شش نوع خطی که به عربی الاقلام السّته و به فارسی شش قلم نامیده می شوند، به او داده شده است. گفته می شود شش شیوه قلم مدوّر یاقوت که معمولاً در جفت هایی از قلم جلی و خفی مرتّب شده اند (ثلث و نسخ، محقّق و ریحان و توقیع و رقاع)، در دور روزگار به شش پیرو او رسیده است. این شش قلم تا امروز به عنوان شیوه های عمده کتابت قرآن و متون عربی باقی مانده اند.

بیشتر آنچه که ما درباره یاقوت و جانشینانش می دانیم، از منابع متأخّر به دست آمده است. هدف این مقاله جدایی حقیقت از افسانه است، یا به سخن صریح تر، وقایع حقیقی از بازپردازی های بعدی داستانی. با بررسی دقیق منابع نوشتاری و بصری می توان مشاهده کرد که شهرت یاقوت در زمان حیاتش بسی کمتر بوده و تکریم او بیشتر مربوط است به اواخر سده هشتم و اوایل سده نهم هجری قمری و به ویژه در شهر هرات، آن هم در دوره امیر شاهرخ تیموری (حک. ۸۰۷ ۸۵۰ ق) و پسر کتاب دوست او بایسنغر( د. ۸ جمادی الاولی ۸۳۷ ق). به نظر می رسد سنّت شش شاگرد یاقوت در همان زمان رواج یافته باشد و به احتمال قوی عدد شش فوق ساختگی است و نشانی از هماهنگ سازی تعداد این شاگردان با شش شیوه کتابت دارد. چه این بازنویسی تاریخ، زمانی اتفّاق افتاد که وقایع نگاران در تلاش بودند تا تاریخ هنر خوشنویسی را بسط دهند.

مؤلّفین متأخّر نسبت به دوره یاقوت و پیروان او چون نقطه عطف مهمی در تاریخ خوشنویسی نگریسته اند ؛ گر چه این نظر صحیح است، امّا به دلایلی متفاوت از آنچه در متون مکتوب ثبت شده اند. به نظر من این امر، زمانی اتفّاق افتاد که خوشنویسان به طور معمول در زمینه های دیگر کار کردند، چون طرّاحی کتبیه برای بناهای تاریخی و دیگر موارد؛ و این پیشرفت هم از آنجا ممکن شد که قطع های بزرگ کاغذ برای رسم طرح های مقدّماتی به آسانی به دست می آمد.

حال بپردازیم به هنرمندان این شیوه ؛ نخست شخص یاقوت؛ بیشتر جزئیات زندگی او از جنس افسانه است و اندکی از آنها واقعیت دارد.۱ تاریخی که برای تولّد و درگذشت او ارائه می شود در منابع مختلف متفاوت است. بعضی نقل می کنند او ۱۸۰ سال زیسته است که این قول به وضوح غیر قابل قبول است. احتمالاً او در دهه نخست یا دهه دوم سده هفتم زاده شده، شاید در آماسیه در آناطولی (و این در منابع مختلف آمده و بیشتر نیز قابل قبول است)، ولی بعضی دیگر در آبیسینیه (این نام شاید خطای قرائت کلمه آماسیه باشد یا تلاشی برای پیوند یاقوت به بلال ، برده آبیسینیه ای [حبشی] که نخستین موذّن در اسلام بود). هر دوی این سرزمین های خارج از بغداد با ریشه نام او، یاقوت، همخوانی دارد که نام معمولی برای بردگان بوده است. یاقوت نوجوانی بیش نبود که به بغداد آورده شد و به خدمت آخرین خلیفه عبّاسی، المستعصم باللّه (حک. ۶۴۰۶۵۶ ق) رسید و از آنجا نسبت مستعصمی را کسب کرد ؛ و نیز تقریبا همه عمرش را در بغداد گذراند. او در آنجا خوشنویسی را از یکی از استادان روزگار صفی الدین عبدالمؤمن ارموی (د.۶۹۳ ق) آموخت. صفی الدین علاوه بر مهارت بسیار در زبان و ادبیات عرب و تاریخ، خطّی خوش داشت و به نام خوشنویس مشتهر و به عنوان کاتب کتابخانه جدید خلیفه مفتخر بود. ارموی بعدها رئیس دیوان الانشاء شد؛ و البته او مشهورترین موسیقیدان و مؤلّف موسیقی نظری است.

در سال ۶۵۶ ق و به هنگام محاصره بغداد توسط مغولان به رهبری هلاکوخان، یاقوت هنوز در بغداد بود. از این واقعه جزئیّاتی جعل شده که وقایع نگار عهد صفوی، قاضی احمد، در رساله خود که در اویل سده یازدهم درباره خوشنویسان و نقّاشان تألیف کرده، تصویر مضحکی از آن به دست می دهد.۲ طبق این قول، گزارش شده یاقوت در فرار از حمله مغولان در مناره ای جای گرفت. او دوات و قلم به همراه داشت، امّا کاغذی برای مشق خوشنویسی نیافت؛ پس از تنها چیز در دسترس خود، یعنی دستار کتانی اش سود برد. تصاویر نسخه های رساله قاضی احمد، خوشنویس دستار بر سر این واقعه را در گوشه راست بالای تصویر در حال کتابت نشان می دهند.۳

قاضی احمد فوق العاده مجذوب این واقعه بوده؛ زیرا می گوید دستار یاقوت در کتابخانه مولایش، شاهزاده بهرام میرزای صفوی محفوظ است.

هنر یاقوت در بغداد با حمایت مغولان به اوج شکوفایی رسید. او با حاکم شهر منصوب از سوی مغولان رابطه صمیمانه ای پیدا کرد. او کسی نیست مگر عطاملک جوینی، مورّخ ایرانی و مؤلّف سرگذشت چنگیزخان به نام تاریخ جهانگشا. یاقوت به پسران او و پسران برادرش، شمس الدین جوینی صاحب دیوان، خوشنویسی می آموخت.

اتینگهاوزن حدس می زند تصویر دوگانه صفحه اوّل تنها نسخه معاصر مؤلّف تاریخ جوینی (کتابخانه ملّی پاریس: Supple. Pers.205) که مورَّخ ۶۸۹ ق است، مؤلّف را تصویر کرده که در محضر حامی خود هلاکوخان مغول و یا نایب السطنه امیرارغون است و وقایع را از زبان او به صورت املا کتابت می کند.۴

یاقوت، ادامه دهنده سنن و شیوه خوشنویسی ایجاد شده توسّط اسلاف مشهور خود است که در خدمت عباسیان بودند. او به عنوان کاتب دیوان در دستگاه عباسیان خدمت کرد؛ همچون ابن مقله (۲۸۳۳۳۸ق)، خوشنویس مشهور و فعّال از ابتدای سده چهارم که توسعه خطّ منسوب از اوست و کاتب دربار عباسی بود؛ و نیز کتابدار بود،همانند ابن بوّاب (د.۴۲۰ق)، جانشین سده پسین ابن مقله که کتابدار بود و خطوط مدوّر برای استنساخ قرآن به او منسوب است. وی در مدرسه مستنصریّه بغداد زیر نظر ابن الفوطی مورّخ (د.۷۱۶ ق ) کار می کرد که در ۶۷۸ ق به سمت خازن کتابخانه منصوب شده بود.

همانند زاد روز او، تاریخ درگذشت های متفاوتی برای یاقوت نقل شده است، آنچه که بیشتر قابل قبول است، یکی ۶۹۷ ق، تاریخ منقول از حمداللّه مستوفی قزوینی در کتاب تاریخ گزیده که در سال۷۳۰ ق تألیف شده،۵ و دیگری ۶۹۸ ق، تاریخ منقول از ابن الفوَّطی، وقایع نگار همکار یاقوت.۶ این دو تاریخ با آخرین نمونه خط باقی مانده یاقوت (کتابخانه توپکاپی سرای استانبول: H 2160برگ ۸۲ آ) که مورَّخ ۶۹۵ ق است، تأیید می شوند و همه منابع اتّفاق دارند که یاقوت در بغداد و در جوار آرامگاه احمد بن حنبل فقیه مدفون است.

قضاوت درباره مهارت یاقوت یا شیوه کتابت او با استفاده از توصیف های موجود در متون بسیار مشکل است. دوست محمّد، کتابدار دوره صفوی، در مقدّمه منضم بر مجموعه مرقّعات خوشنویسی و نقّاشی که در سال ۹۵۱ ق برای بهرام میرزای صفوی، برادر شاه طهماسب، فراهم ساخته (کتابخانه توپکاپی سرای: ۲۱۵۴، برگ ۱۱ ب)، یاقوت را تکمیل کننده خطّ مدوّری می شناسد که توسّط ابن مقله توسعه یافته بود. او می گوید: یاقوت «وضع قواعد این خط کرد و ضوابط این خط را از آسمان به زمین آورده؛ بی شائبه تکلّف، خامه مشکین شمامه اش در جویبار خطوط به مرتبه ای ترقّی نمود که زبان قلم و قلم دو زبان در تعریف او عاجز است».۷ این توصیف علی رغم خیال انگیزی به شناختن خط یاقوت کمک شایانی نمی کند. همچنین قاضی احمد، بیتی را از یاقوت نقل می کند که همه ارکان کتابت در آن ذکر شده اند:

اصول و ترکیب کرّاس و نسبت

صعود وتشمیر نزول و ارسال۸

این اصطلاحات حتّی در دوران گذشته برای همه خوانندگان کاملاً روشن نبودند. بنابراین در رساله ای منثور در آداب و احکام کتابت شش قلم، تألیف شده در ۹۵۵ ق (انجمن مطالعات شرقی مسکو :B 551)؛ مؤلّف، فضل اللّه بن احمد بن محمود، فصل کاملی را به شرح بیت مذکور اختصاص می دهد۹.

شهرت مقام والای یاقوت بدین معنی است که بسیاری از نسخه ها و نمونه های خصوصی به انواع خطوط مختلف، امضای او را چه اصیل و چه جعلی با خود دارند. تقریبا هر موزه یا مجموعه بزرگ، قطعه ای دارد که ظاهرا به خط اوست.

مهدی بیانی، دانشمند ایرانی معاصر و متخصّص خوشنویسی، بیست وهفت نمونه از کارهای یاقوت را برشمرده که عمدتا از مجموعه های ایرانی و ترک گردآوری شده اند.۱۰

دیگر نسخه ها و نمونه ها در مجموعه های غربی هستند.۱۱ بیشتر کارهای او نسخه های قرآن است، امّا بعضی از آنها متون فارسی اند ؛ مانند نسخه ای از گلستان سعدی مورَّخ ۶۶۸ ق، در کتابخانه ملّی ایران که نشان می دهد یاقوت علاوه بر زبان عربی، بر زبان فارسی نیز احاطه داشته است.۱۲

گفته می شود یاقوت روزانه دو جزء قرآن کتابت می کرده است. اگر چنین باشد، او هر ماه دو نسخه کامل که هر یک سی جزء بوده اند، به پایان می رسانده که درپایان عدد ترتیب آن نسخه را ذکر می نموده است؛ چه قاضی احمد نقل می کند که سیصد و شصت و چهارمین نسخه را دیده است.یکی از معدود قرآن هایی که به صورت چند پاره از یاقوت باقی مانده، نسخه ای است غیرمعمول و به قلم محقّق و مورّخ ۶۸۱ ق که چهار پاره آن در استانبول (کتابخانه توپکاپی سرای : EH 226 و EH 227) دوبلین (کتابخانه چستر بیتی: ۱۴۵۲) و لندن (مجموعه نور: ۲۹ QUR) محفوظ مانده است.۱۳ ولی اکثر نسخه های قرآن او تک جلدی و به خطّ ریز ریحان یا نسخ هستند، مانند نسخه تهران (موزه هنرهای اسلامی: ۴۲۷۷) که در جمادی الاولی ۶۸۵ ق در بغداد کتابت شده۱۴ و نسخه پاریس (کتابخانه ملّی: arabe 6716) مورَّخ محرّم ۶۸۸ ق.۱۵

این نسخه ها نشان می دهند که یاقوت در شیوه های متفاوت کتابت و به کار بردن خطوط مختلف برای متن، عنوان و حواشی استاد بوده است. به طور کلّی، نسخه هایی که به قلم یاقوت کتابت شده بسیار کوچک اند. نسخه پاریس با قطع ۱۵×۱۹ سانتیمتر کوچکترین نسخه است. نسخه تهران و دیگر نسخ بزرگترند و با ابعادی متوسّط دارای صفحاتی به اندازه ۲۵×۳۵ سانتیمتر هستند. نسخه های به خط یاقوت با قطع کوچک خود تزئینات محدودی دارند. اگر چه بعضی از آنها در دوره های بعد مزیّن گشته اند، بعضی دیگر اصلاً فاقد حاشیه پردازی هستند. به عنوان مثال نسخه تهران در صفحات آغازین تزئین استادانه ای دارد که در سده دهم و شاید دردوره شاه طهماسب (حک. ۹۳۰۹۸۴ ق) که نسخه را به مزار خانوادگی اردبیل وقف کرد، اضافه شده است. به طور کلّ، نسخه های به خطّ یاقوت از جهت خوانایی و نظم و ترتیب خط چشمگیرند و همین امر موجب می شود که کتابت بر کتاب آرایی تقدّم پیدا کند.

یاقوت همانند اغلب هم عصرانش خود را در ترقیمه ها به سادگی معرفی می کند. او معمولاً ترقیمه خود را تنها به یاقوت مستعصمی رقم می زند؛ امّا گاهی لقبی متعارف برای تواضع بر آن می افزاید، مانند الضعیف، العبدالمذنب و الفقیر إلی رحمه اللّه التعالی. متون معاصر یاقوت نیز از او با معمولی ترین اصطلاحات یاد می کنند و او را به سادگی کاتب یا خطّاط می نامند. به عنوان مثال، حمداللّه مستوفی یاقوت را خطّاط می نامد.۱۶

در سده نهم شهرت یاقوت افزایش یافته بود. یک نمونه از رشد شهرت یاقوت را می توان درنوشته های خواجه رشیدالدین طبیب (د.۷۱۶ ق) یافت که بزرگترین مورّخ دوره ایلخانیان و نیز به نوبه خود خبره در خوشنویسی بود. البته لازم است ذکر شود که

رشیدالدین نه در جامع التواریخ و نه در وقفنامه ربع رشیدی در خارج تبریز از یاقوت نامی نبرده است. ولی در عوض در مجموعه نامه هایی که روزگاری به رشیدالدین نسبت داده می شد، آمده که رشیدالدین ده نسخه قرآن به خطّ یاقوت به صورت وقف به کتابخانه ربع رشیدی در تبریز اهداء کرده است.۱۷ ولی این نامه ها اکنون جعلی دانسته می شوند و حدس زده می شود که در ابتدای سده نهم و در دوران فرمانروایی شاهرخ نوشته شده باشند.۱۸ این بازنویسی تاریخ بخشی از ارتقاء هنر یاقوت است که هم زمان بود با ترقّی شهرت ابن مقله و ابن بوّاب که دیری پس از درگذشت آنها اتفاق می افتد.

در دوره تیموریان شهرت یاقوت آن چنان بالا گرفت که کاتبان خطّ او را تقلید می کردند. ما این نوع تقلید را در ترقیمه بسیاری از نسخ می شناسیم، قدیم ترین آن نسخه ای از روضه الناظر و نزهه الخاطر تألیف عبدالعزیز کاشی است که اکنون در پاریس نگهداری می شود (کتابخانه ملّی: ms. or. arabe. 3366).19 خطبه حمدیّه این رساله که حاوی اشعار متناوب فارسی و عربی است و در گذر سده هفتم به هشتم تألیف گردیده، به شمس الدین محمّد سمنانی تقدیم شده است ؛ همان که در سالهای ۶۹۳ و ۶۹۴ ق به عنوان وزیر ایلخانیان مشغول به خدمت بود. ترقیمه نسخه (برگ ۱۰۰ب) بیان می کند که کاتب آن، صدرالکاتب، این نسخه استثنایی و پایان یافته در محرّم ۸۰۲ ق را برای رقابت با یاقوت استنساخ کرده است. بنابراین خوشنویس ایلخانی (یاقوت) باید یکی از قدیم ترین نسخ این رساله (روضه الناظر) را پیش از مرگ خود تحریر کرده باشد که یک سده قبل از تاریخ ترقیمه است. جای شگفتی نیست که یاقوت چنین متنی را کتابت کرده باشد، زیرا او سمنانی را در دوره کودکی اش در بغداد تعلیم خوشنویسی داده بود.

نسخه های متعددی از قرآن که در نیمه نخست سده نهم کتابت شده اند، شهرت برجسته یاقوت را در آن سده نشان می دهند.۲۰ یکی از آنها که در موزه هنرهای ترک و اسلامی (استانبول: ۲۹۴) موجود است، ظاهرا توسّط بایسنغر سفارش داده شده، امّا در ۲۲ رمضان ۸۳۷ برای پسرش عطاءالدوله به پایان رسانیده شده است. کاتب آن، شمس البایسنغری در ترقیمه اظهار می کند که او سطر و تحریر یاقوت، قبله الکتّاب وقدوه ارباب القلم، را نقل می کند. دیگری (کتابخانه کاخ گلستان تهران: ۶۴۳) نسخه ای تک جلدی از قرآن است که در پایان جمادی الاولی ۸۶۴ ق در شهر هرات به اتمام رسیده است.۲۱ کاتب، محمود سلطانی در ترقیمه نسخه تصریح می کند: نقل مِن کتابه یاقوت. محمود سلطانی در شیراز در خدمت ابراهیم سلطان، شاهزاده تیموری بوده،

امّا بعدها به هرات نقل مکان کرده است. هرات در اوایل سده نهم، مرکز عمده تولید نسخه های نفیس شده بود، به ویژه در دوره شاهزاده بایسنغر که از سال ۸۰۸ ق حاکم هرات و از سال ۸۱۵ رئیس دیوان بود و تا زمان مرگ نابهنگامش در سن ۳۷ سالگی و بر اثر افراط در شرب خمر، مشتری عمده نسخه های نفیس به شمار می رفت. تولید نسخه های نفیس در کتابخانه او متمرکز شده بود که مرکز نوشتن نخستین تاریخ خوشنویسی نیز شد. علاوه بر این دو نسخه قرآن می توان نسخه های متعدد دیگری در دوره تیموری یافت که یا از اصل به خطّ یاقوت استنساخ شده اند و یا نسخه هایی مذهَّب در این دوره اند که خطّ آنها از یاقوت است (مانند کتابخانه چستربیتی: ۱۵۰۰,۱۵۲۱).

دلبستگی تیموریان به تاریخ خوشنویسی از متن یک عرضه داشت (کتابخانه توپکاپی سرای: ۲۱۵۳ H برگ ۹۸آ) آشکار می شود ؛ گزارش پیشرفتی که از طرف رئیس دارالکتابه بایسنغر، جعفر تبریزی، در حدود سال ۸۲۵ ق به بایسنغر نوشته شده است.۲۲

این گزارش اشاره دارد که یکی از کارهای در حال پیشرفت دارالکتابه نقلی است از رساله ای به خطّ خواجه، که منظور او به احتمال زیاد، یاقوت یا یکی از شاگردانش است.

یکی از برجسته ترین کاتبان بایسنغر، شمس الدین محمّد بن حسام الهروی معروف به شمسی بایسنغری و شمس الدین السلطانی همان کسی که بعدها قرآن را به شیوه یاقوت برای بایسنغر و پسرش کتابت کرد مسؤول استنساخ رساله اعلام شده است.۲۳

نوشتن تاریخ خوشنویسی مسلما موضوع مهمّی در بین کاتبان و خوشنویسان سده نهم هرات بوده است. به نظر می رسد شمسی بایسنغری، هم عصر جعفر، نیز درباره آن قلم زده باشد. حبیب اللّه فضائلی، جعفر را مؤلّف رساله کوتاهی( کتابخانه مجلس سنا: ۱۶۳۲)معرّفی می کند که سیر تکامل خطّ نستعلیق و انتقال آن از شیراز به تبریز در سده هشتم را ترسیم کرده است. نوع کاغذ و خط آشکار می سازد که اثر متعلّق به سده نهم است و فضائلی تألیف آن را به شخص جعفر منسوب می کند.۲۴

توجّه هنرمندان تیموری به آثار ایلخانی، بخشی از علاقه عامّی بود که آگاهانه توسّط شاهرخ و پسرانش، بایسنغر و ابراهیم سلطان در دوره نخستین پرورش داده شد.

شاهرخ و بایسنغر، حافظ ابرو مورّخ دربار را در پایتخت خود هرات، مأمور ساختند تا مجموعه آثاری نظیر آثار مورّخ ایلخانی، رشیدالدین تدوین کند. این مجموعه مشتمل است بر رساله ای در جغرافیا پایان یافته در ۸۲۰ ق، خلاصه ای در تاریخ با عنوان مجموعه حافظ ابرو که گاهشمار وقایع است تا سال ۸۱۵ ق، و تاریخ عمومی چهار بخشی با عنوان مجمع التواریخ اهدایی به بایسنغر و تألیف شده در سال ۸۲۶ ق با ضمیمه ای با عنوان زبده التواریخ بایسنغری که وقایع را تا سال ۸۲۸ ق روایت می کند.

شاهرخ علاوه بر این سه اثر، حافظ ابرو را مأمور ساخت تا نسخه بدل هایی از جامع التواریخ رشیدالدین تهیّه کند. نسخه به خطّ او به همراه قطعاتی چند مورّخ ۸۲۸ ق در کتابخانه توپکاپی سرای نگهداری می شود (H 1653)، البته نسخه بدل های متعدد دیگری نیز موجودند.۲۵ هم خط و هم تصویر در این نسخه بدل ها آشکارا قدیمی اند و ترکیبات استادانه و رنگ های متغیر روشن مختصّ شیوه سنتی نقّاشی تیموری است که برای کمک به ترکیبات خطی ساده و آبرنگ های یادآور اصل ایلخانی اضافه شده اند. شیوه نقاشی ها آن چنان متمایز است که اتینگهاوزن، نامی نو برای آن وضع کرده است: شیوه تاریخی شاهرخ.۲۶

علاقه شاهزاده بایسنغر به شیوه های نخستین کتاب به خوشنویسی هم تسرّی یافت. او شخصا در بعضی زمینه ها خوشنویس بود، مانند طرّاحی کتیبه برای پایه ایوان اصلی مسجد گوهرشاد مشهد. بایسنغر با تقلید آثار استادان دیگر مشق می کرد، چه در صفحه ای محفوظ در مجموعه استانبول ( H 2152 ، برگ۳۱ ب) عبارتی به قلم احمد رومی خوشنویس دربار تیموری و مشق آن توسط بایسنغر و دیگران آمده است.۲۷

علاقه بایسنغر به تاریخ خوشنویسی راجع به دوره ایلخانی در مرقعات گرد آمده این دوره به خوبی دیده می شود. یکی از آنها با نمونه هایی از یاقوت و شاگردانش (H 2310) اغلب به نام مرقّع هفت استاد بایسنغر شناخته می شود.

دیوید راکس بورو، ساختار پیچیده آن را از هم جدا نموده و سپس متن هایش را بازسازی کرده است.۲۸ مجموعه شامل ۱۰۲ برگ از نمونه های خوشنویسی است که همه در شش خط کتابت شده، امّا به دو نوع صفحه آرایی قالب گیری شده اند. بعضی صفحات که واجد سطوری از خط هستند، به تناوب سطوری از گل و بتّه و گره های تزئینی دارند. صفحات دیگر واجد نوشته هایی دو سطری اند که بتّه هایی درفضاهای خالی سطور با خطوط کوتاه تر و نوشته های ریزتر آمده اند. خطوط متن هر دو نوع صفحه از ترکیبات دیگر بریده، با زر شماره گذاری شده و برای ایجاد صفحاتی یکنواخت با دقّت گرد هم آمده اند. شیوه بتّه های تزئینی مربوط به عناوینی است که بخش های عمده مجموعه را مشخص می کنند و نیز شیوه گل سرخ ها با عبارت تعلّق به کتابخانه بایسنغر در صفحه نخست نشان می دهد که مجموعه احتمالاً در تاریخ بین سالهای ۸۳۳ تا ۸۳۹ ق برای بایسنغر گردآوری شده است.

مجموعه مذکور، نخست به کتابخانه سلطنتی تیموریان داخل شد (این مجموعه مهرهایی دارد از یکی از پسران سلطان حسین که در سال ۹۱۹ ق درگذشت) و سپس به کتابخانه سلطنتی صفوی برده شد که در آنجا دو برگ آن برداشته شده و به شماره های ۴۰ و۴۱ در مجموعه مشهور به ییلدیز (کتابخانه دانشگاه استانبول: F 1422) درج گردید. این مجموعه بین سال های ۹۳۹ تا۹۶۴ ق توسّط شاه قلی خلیفه برای شاه طهماسب تهیّه شده بود که در دوره عثمانیان دو بار مرمّت شد. نخستین ترمیم در اواخر سده دهم پیش از حکومت احمد سوم (حک. ۱۱۰۹۱۱۳۶ ق) انجام پذیرفت که مهر او بر صفحه