فایل پاورپوینت کامل در اندیشه فردای نسخه های خطّی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل در اندیشه فردای نسخه های خطّی :

چکیده

طبق بررسی هایی که اخیرا صورت گرفته است، ایران تخمینا با دارا بودن پانصد هزار نسخه خطی، مقام نخست را از این لحاظ در جهان حائز است. احراز این مقام، توجّه بیشتر به نسخه های خطّی را ضروری می نماید و باید در این باره تمهیدات بسیار اندیشیده شود و تلاش های گسترده تحقّق یابد. کتابخانه ها، مراکز پژوهشی و علمی و فرهنگی و… با طرح برنامه های وسیع، صحیح و دقیق می توانند از بروز بحران برای نسخه های خطّی در دهه های بعد جلوگیری کنند و در شناخت، حفاظت و احیاءِ هر چه بهتر و بیشتر این ذخایر معنوی، توفیق بسیار حاصل کنند. برنامه ریزی هایی که از جانب کتابخانه ها و… می تواند برای نسخه های خطّی صورت گیرد، عبارتند از: شناسایی مجموعه های خطّی و اختصاص بودجه بیشتر جهت فراهم آوری و خرید نسخ خطی، ترغیب و تشویق اهدا کنندگان و فروشندگان نسخه های خطی به کتابخانه و مراکز معتبر دولتی، ایجاد دوره های آموزشی جهت فهرست نگاری کتب خطّی و نسخه شناسی، برگزاری و تشکیل میزگردهای تخصّصی در موضوعات فهرستنویسی، کتابشناسی، نسخه شناسی و برنامه های نرم افزاری ویژه نسخه های خطّی، یکسان سازیِ شیوه های فهرست نگاری نسخ خطی با ایجاد کمیته های کارشناسی. ایجاد ارتباط میان کتابخانه ها و مراکز معتبر داخلی و خارجی جهت تبادل میکروفیلم نسخه های خطی و انتقال تجربیات در زمینه شیوه های فهرست نویسی و آموزش، دایر کردن آزمایشگاهای تخصّصی در جهت شناخت عناصر مختلف نسخه شناسی همچون مرکب، رنگ، کاغذ و… تشکیل انجمن صنفی فهرست نگاران، مرمّت کاران، مصحّحان و….

کلید واژه: نسخه های خطی، نسخه شناسی، فهرست نویسی، مرمت، خرید نسخه های خطی، آموزش فهرست نویسی، میکروفیلم.

تا به حال چنین مطرح می شد که کشور ترکیه با داشتن حدود ۰۰۰,۳۰۰ نسخه خطی، اوّلین رتبه را در دنیا از حیث تعداد نسخه های خطی دارد؛ و تعداد نسخه های خطی موجود در ایران نیز نزدیک به رقم موجود در ترکیه تخمین زده می شد. اما مطابق با بررسی هایی که اخیرا صورت گرفته، این تعداد در ایران نزدیک به ۰۰۰,۵۰۰ نسخه تخمین زده می شود. اعتماد به این تخمینِ اخیر، دو نکته را در پی خواهد داشت:

اوّل آنکه کشور ایران اوّلین رتبه را در دنیا از حیث تعداد نسخه های خطی دارد.

دوم آنکه فاصله نسخه های خطی فهرست شده در ایران با فهرست نشده بسیار است.

این دو نکته نیز تبعاتی کم و بیش خوشایند و ناخوشایندی را بدنبال دارد.

پیامد نکته اوّل اینکه برای ما ایرانیان باعث مباهات و غرور است که میراث گرانقدر دانشمندان ایرانی و اسلامی در سده های گذشته تا حدّ وسیعی در این کشور بر جای مانده است. لکن صرف بسنده شدن به این مباهات کافی نیست، بلکه تمام مراکز و مؤسسات علمی و پژوهشی داخل کشور که جمع آوری، نگهداری، سازماندهی و اطلاع رسانی این میراث گرانبها جزء وظایف آنهاست، باید عزم قوی تری را در این راستا جزم نمایند و تلاش جدی تری نمایند تا با برنامه ریزی صحیح و درست در زمینه های مختلفی همچون اعتماد سازی مجموعه داران، بالا بردن توان تخصصی و بودجه ای خود در جذب نسخه ها در گام نخست به شکل منطقی و صحیح این آثار را جمع آوری یا شناسایی کنند تا از خروج غیر قانونی آنها جلوگیری شود. در همین راستا مواد قانونی حمایت از اهدا کنندگان و فروشندگان این آثار به مراکز معتبر دولتی تصویب شود تا مجموعه داران ضمن تشویق و مبادرت به این کار، از امتیازات قانونی خاص نیز بهره ببرند. درگام بعدی راهکارهایی برای سازماندهی سریع تر و بهتر نسخه های شناسایی شده اندیشیده شود.

پیامد نکته دوم؛ تاکنون حدود ۰۰۰,۱۳۰ نسخه خطی داخل کشور فهرست نویسی شده است. بدون شک پس از جذب مجموعه های خطّی در مراکز و کتابخانه های معتبر داخلی و یا شناسایی اوّلیه آنها در کتابخانه های شخصی، فهرست کردن آنها امری ضروری است تا اولاً مالکیت معنوی آنها برای کشور تثبیت شود و ثانیا این امکان فراهم آید که محققان به مفاد آن آثار دسترسی پیدا کرده و آن متون را احیا کنند. واقعیت این است که تعداد فهرست نگاران نسخ خطی در داخل کشور انگشت شمار و در خارج از ایران ن