فایل پاورپوینت کامل چیستی فلسفه فقه

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل چیستی فلسفه فقه – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل چیستی فلسفه فقه شامل 104 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل چیستی فلسفه فقه گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل چیستی فلسفه فقه با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل چیستی فلسفه فقه از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل چیستی فلسفه فقه با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل چیستی فلسفه فقه را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل چیستی فلسفه فقه :

چکیده

۱. از آن جا که «فلسفه فقه» را می توان علمی در آستانه ظهور دانست، تلقّی ما از چیستی آن می تواند در کیفیت تکوین و جهت گیری مباحث آن مؤثّر باشد.

۲. فلسفه فقه از سنخ فلسفه های مضاف است و یکی از اسباب عمده اختلاف در تحدید و بیان چیستی آن، اختلاف نظر در تحدید این سنخ علوم (به طور کلّی) است.

۳. هشت تعریف از فلسفه فقه ارائه شده و با توجّه به مبانی صاحبان تعریف، نقاط قوّت و ضعف هر یک تبیین شده است.

۴. نسبت فلسفه فقه با دیگر علوم همگن همچون کلام، رجال و درایه و به ویژه اصول فقه بررسی شد. آیا با این علوم تداخل دارد و چگونه؟ و در صورت تداخل، آیا مضرّ و مانع از تأسیس علمی به نام فلسفه فقه است یانه؟

واژگان کلیدی: فلسفه، فلسفه فقه، مبادی و مسائل علم، فلسفه مضاف، اصول فقه، تداخل.

۱. پرسش از چیستی «فلسفه فقه»، سؤال از علم مدوّنِ موجود و مستقل در سایر علوم دیگر نیست. به دیگر سخن، ماهیت این پرسش، از سنخ «مای شارحه»، است نه «مای حقیقیه». همان طور که در علم منطق آمده، گاهی سؤال از چیستی شیء پیش از سؤال از وجود آن چیز (هلیه بسیطه) و علم به وجود آن است و گاهی بعد از علم به وجود آن. اوّلی را «مای شارحه» و دومی را «مای حقیقیه» گویند. در این جا اگر درباره «فایل پاورپوینت کامل چیستی فلسفه فقه» سخنی طرح می شود، لزوماً به این معنا نیست که چنین علمی وجود دارد یا حتّی می تواند وجود داشته باشد؛ بلکه این خود، پرسش دیگری است که می تواند در پی سؤال اوّل بیاید و به نوعی مکمّل این بحث باشد.

۲. «فلسفه فقه»، لفظی مرکّب از دو واژه «فلسفه» و «فقه» است. از میان این دو، «فقه» واژه ای با معنای اصطلاحیِ روشن و فاقد ابهام است؛ امّا واژه «فلسفه» در طول عمر دراز خویش بر قامت معانی و اصطلاحات متعدّد (و گاهی متضادی) راست آمده (مصباح یزدی، ۱۳۶۴: ج ۱، ص۶۷ ۷۰ ؛ مطهری، ۱۳۷۶: ۱۲۹ ۱۳۹)؛ امّ ا بدبختانه نه به سان الفاظ منقولی که معنای متأخّر، مهجوریت معنای متقدّم را در پی داشته باشد، بلکه همچون مادر مهربانی که فرزند و فرزندخوانده های متعدّدی را در آغوش خود جای داده است و رهاورد چنین خصوصیتی فراهم شدن زمینه سوءفهم و لغزش و مغالطه است و راه رهایی از این مهلکات، تعیین معنای اصطلاحی مورد نظر کاربُر (در هر مورد از موارد کاربرد این واژه) و پرهیز از خلط بین این معانی است.

۳. صرف نظر از معنای لغوی فلسفه و آن دسته از معانی اصطلاحی که از گردونه استعمال خارج شده اند، دو کاربرد عمده برای این واژه می توان برشمرد:

۱. استعمال به صورت مفرد و غیرمضاف؛ ۲. استعمال به صورت مرکّب و مضاف.

معنای شایع و رایجی که امروزه ما از این واژه در کاربرد اوّل می فهمیم، عبارت از «علمی است که از حقیقت وجود بحث می کند»؛ امّا فلسفه در صورت ترکیبی و اضافی خود (کاربرد دوم) دارای معانی گوناگونی است:

۱. مذاهب فلسفی معیّن مانند فلسفه افلاطون، فلسفه کانت؛

۲. مجموع مکاتب فلسفی در یک فرهنگ یا در یک ملّت مثل فلسفه یونانی و فلسفه اسلامی (صلیبا، ۱۳۶۶: ص ۵۰۳ )؛

۳. رشته هایی از معارف و معلومات انسانی که به وسیله تجربه حسّی قابل اثبات نیست. در این اصطلاح، «خداشناسی» دیگر علم نیست؛ بلکه فلسفه است و کاربرد آن به صورت «فلسفه خداشناسی» صحیح است، نه «علم خداشناسی»، و ذکر مضافٌ الیه (خداشناسی) برای فلسفه (مضاف) فقط به منظور نشان دادن نوع مطالب مورد بحث و اشاره به موضوع آن ها است.

۴. علوم اعتباری و ارزشی: در این تعبیر، به کار بردن «علم اخلاق و سیاست» صحیح نیست و باید «فلسفه اخلاق» و «فلسفه سیاست» به کار برده شود. این کاربرد نزد کسانی رایج است که این علوم را تابع میل ها و رغبت های مردم می دانند و برای آن ها پایگاه عینی و واقعی قائل نیستند (مصباح یزدی، ۱۳۶۴: ج ۱، ص۶۸).

۵. تحقیق انتقادی مبادی و اصول هر علمی که به آن اضافه می شود؛ برای مثال، «فلسفه علوم» یعنی تحقیق انتقادی در اصول مبادی عام علوم که عبارت از بحث معرفت شناسی است، و «فلسفه تاریخ» تحقیق در قوانین عام مؤثّر در حوادث و وقایع تاریخی است (صلیبا، همان: ص۵۰۴). «فلسفه اخلاق» عبارت از تحقیق در مبادی تصدیقی علم اخلاق است. در علم اخلاق، از شناسایی کار خوب و بد سخن می گوییم؛ ولی پیش از آن این اصل موضوعی را پذیرفته ایم که کارهای خوب و بدی داریم و ملاک هایی برای تقسیم کارها به خیر و شر یا حسن و قبح وجود دارد. در فلسفه اخلاق از همین «اصول موضوعه» بحث می شود که از کجا که ما کار خوب و بد داریم، و ملاک تقسیم کار به خوب و بد چیست؟ خوبی و بدی از کجا ناشی می شود؟ (مصباح یزدی، ۱۳۷۰: ص۱۰)

۶. تبیین اصول و مبانی و به اصطلاح «مبادی» علم دیگر و در مواردی مطالبی دیگر از قبیل تاریخچه، بنیانگذار، هدف، روش تحقیق و سیر تحوّل آن علم نیز بررسی می شود (مصباح یزدی، ۱۳۶۴: ج۱، ص ۶۸). بخش دوم نظیر همان مطالب هشتگانه ای است که قدما در مقدّمه علم تحت عنوان «رؤوس ثمانیه»به آن می پرداختند که عبارت بود از غرض از تدوین یا تحصیل علم منفعت (فایده معتدّبها) سِمُه (عنوان کتاب، تعریف علم به رسم یا خواص آن) مؤلّف کتاب یا مدوّن علم ماهیت علم (از چه سنخ علوم عقلی یا نقلی است؟) مرتبه علم قسمت (بیان اجزاء و ابواب علم) انحاء تعلیمیه (تقسیم، تحلیل، تحدید، برهان)؛ البتّه ذکر این هشت مطلب از باب حصر عقلی نبوده؛ بلکه چون این امور را در تحصیل علم، مؤثّر و نافع می دانستند، به آن ها می پرداختند (تهانوی، ۱۹۹۶: ج۱، ص ۱۴ ۱۶)

۴. در لفظ مرکّب «فلسفه فقه» کدام یک از معانی پیش گفته «فلسفه» مورد نظر است؟ از آن جا که تلقّی ما از «فلسفه فقه»، علمی مستقل در کنار علم فقه و دیگر علوم است، به نظر می رسد که بتوان با اندک تأمّلی چهار معنای اوّل را منتفی، و یکی از دو معنای اخیر را محتمل دانست؛ امّا تعیین یکی از این دو و پاسخ قطعی به سؤال پیشین آسان به نظر نمی رسد.

توضیح: در مقام تبیین چیستی علم، گاهی با علمی مواجه هستیم که مراحل تکوّن و شکل گیری خود را پشت سر گذاشته و دارای موضوع و مسائلی روشن و متمایز است؛ امّا گاهی سخن از علمی در شرف تکوین و فاقد هویت خارجی متمایز و مسائل و مباحث مشخّص است. در صورت اوّل، تعیین چیستی چنین علمی چندان دشوار نیست و دست کم از دو طریق ذیل می توان چیستی آن را نمایان کرد:

۱. از طریق استقرا و جمع آوری مسائل و مباحث آن علم و (در پرتو آن) ارائه تعریفی که حتّی الامکان این مسائل را پوشش داده، از ورود مباحث دیگر مانع شود.

۲. از راه کشف موضوع و غرض آن علم و ارائه تعریفی که این غرض را تأمین کند؛ هرچند اعمّ از مسائلی باشد که مجموعه مباحث جاریِ علم، به آن می پردازد.

به گاه تعیین چیستی علمی که هنوز مرحله «مفهومی» خود را می گذراند و به جهان «مصداق» چشم نگشوده است، چه باید کرد؟ بدیهی است که چیستی چنین علمی، تابع موضوع و غرضی است که برای آن ترسیم شده و البتّه بر اساس همین موضوع و غایت است که می توان حوزه مسائل علم را نیز تحدید کرد؛ امّا آن چه در باب «فلسفه فقه» شایان توجّه، و در ایجاد صعوبت تعیین چیستی آن مزید بر علّت است، این است که از ابتدا، نامی را برای علمی که هنوز ایجاد نشده برگزیده ایم؛ سپس در پی تبیین چیستی آن علم با این نام مشخّص هستیم. آیا این نام، صرفاً یک علامت و عنوان مُشیر است و حاوی هیچ پیامی نیست یا این که تعیین نام، به نوعی تحدید علم مذکور است؟ احتمال دوم اقرب است.

توضیح: ریشه این بحث، و فکر ایجاد علمی جدید تحت عنوان «فلسفه فقه» از این جا آغاز می شود که در دوران معاصر، معارفی درجه دوم از نوع فلسفه های مضاف همچون «فلسفه دین»، «فلسفه تاریخ»، «فلسفه سیاست»، «فلسفه اخلاق» و… به تدریج شکل گرفته، و هر یک، عهده دار تبیین مباحث سودمند و مهمّی شده اند. رشد و سودمندی این سنخ علوم، در ذهن برخی اندیشه وران این مسأله را مطرح کرده که آیا می توان علمی شبیه علوم مذکور در مورد فقه، و تحت عنوان «فلسفه فقه» داشت یا نه، و اگر پاسخ مثبت است، تحدید مفهومی و دایره شمول این علم کدام است؟

با توضیح پیشین می توان دایره این علم پیشنهادی را تا حدّ فراوانی روشن کرد. از نظر پیشنهاددهندگانِ ایجاد چنین علمی، «فلسفه فقه» در پی تبیین آن سنخ از مسائلی است که دیگر فلسفه های مضافِ مشابه (مثل فلسفه دین، فلسفه تاریخ و…) از آن بحث می کنند، و چیستی «فلسفه فقه» را می توان با رجوع به این علوم و شناخت اغراض، موضوعات و مسائل این علومروشن کرد.

۵. با مراجعه به علومِ پیش گفته (فلسفه های مضاف) و بررسی مسائل و مباحث آن ها، درمی یابیم که این علوم به دو دسته از مسائل مربوط به مضافٌ الیه خود (علومی که به آن ها ناظر هستند) توجّه دارند: ۱. تحلیل مبادی آن علوم؛ ۲. تبیین مسائلی همچون مبادی تصوّری، موضوع، غایت، قلمرو، تاریخ و تطوّرات و… که بخش قابل توجّهی از این مسائل را قدما تحت عنوان رؤوس ثمانیه مورد بحث قرار می دادند.

برخی از اندیشه وران، هر یک از دو دسته مسائل پیشین را موضوع علم جداگانه ای قرار داده اند؛ برای مثال، در باب علم اخلاق بحث از مبادی تصدیقی علم اخلاق را موضوع علمی با نام «فلسفه اخلاق» یا «فرا اخلاق» قرار داده و بحث از رؤوس ثمانیه و نظایر آن را به علم دیگری به نام «فلسفه علم اخلاق» مربوط دانسته اند. (همان: ج۱ ، ص ۶۴)؛ امّا بسیاری دیگر به این تفکیک و تکثیر علم نیازی ندیده ، و هر دو سنخ مسائل را تحت علم واحدی (به طور مثال در باب اخلاق به نام «فلسفه اخلاق») قرار داده اند.

روشن است که اختلاف این دو نظر، دایره مباحث و چیستی و تعریف این علوم را نیز تحت تأثیر قرار می دهد و سرنوشت «فلسفه فقه» هم به مبنا و نظری بسته است که در این مورد اتخّاذ می کنیم.

۶. همان طور که در بند چهارم آمد، آشنایی با مسائل و مباحث علم، نقش عمده ای در امکان ارائه تعریف کامل تر دارد؛ چنان که در مقام داوری در مورد تعاریف ارائه شده نیز این آشنایی می تواند در شناخت جامعیت و مانعیت یا عدم جامعیت و مانعیت آن تعاریف کمک شایانی بکند؛ بنابراین، مناسب است پیش از نقل تعاریف ارائه شده از سوی اندیشه وران در زمینه فلسفه فقه و داوری و نقد و بررسی آن ها، رؤوس مسائل عمده فلسفه فقه را (براساس شناختی که در بند پنجم از این علم یافتیم و طبق مبنای دوم از دو مبنا و روش مذکور در همانبند) ارائه دهیم.

این مسائل عبارتند از:

تعریف فقه تاریخ تطوّر فقه ساختار فقه و تقسیم بندی آن

جایگاه فقه رابطه فقه با علوم دیگر روش شناسی فقه

غایت و اهداف فقه قلمرو فقه ماهیت احکام فقهی

مراحل حکم فقهی ارکان حکم فقهی انواع حکم

احکام ثابت و متغیّر رابطه مصالح و مفاسد با احکام منابع تشریع فقه

حجیّت منابع تشریع شیوه های تفسیر نصوص متدلوژی تحقیق در اسناد

انواع استدلال های فقهی تعریف اجتهاد عوامل مؤثّر بر اجتهاد

تاریخ تطوّر اجتهاد نقش مصلحت اجتماعی در استنباط های فقهی نقش زمان در استنباط

۷. بررسی تعاریف «فلسفه فقه»: در باب «تعریف»، این نکته مورد قبول محقّقان است که تعریف حدّی اشیا و بیان ذاتیات آن ها برای بشر میسور نیست و آن چه تحت عنوان حدّ تام و جنس و فصل ذکر می شود، در واقع ذکر خواص و آثار و لوازم اشیا (تعریف رسمی) است و بر همین اساس، در مقام تعریف، عدّه ای، ورود در نقض و ابرام ها و مناقشات مرسوم را بی فایده می بینند؛ امّا (در عین حال) این نکته نیز مورد اتفّاق است که در مقام «تعریف»، چنان باید عمل کرد که شیء مورد تعریف حتّی الامکان به روشن ترین وجه شناخته، و از اشیای دیگر به خوبی متمایز شود و همه مصادیق آن شیء را نیز فراگیرد. بر این مبنا، به نقل و بررسی تعاریفی می پردازیم که در باب «فلسفه فقه» ارائه شده است:

تعریف اوّل: «فلسفه فقه» عبارت از مباحث عقلی پیش فقهی است. منظور از مباحث عقلیِ پیش فقهی، مباحثی عقلی است که پیش از ورود در فقه، باید آن ها را با برهان های عقلی به سامانی برسانیم و به هیچ وجه جزو مسائل فقه شمرده نمی شوند. مباحث پیش فقهی، مباحثی است که با علم کلام ارتباط می یابد و بسیاری از آن مباحث، با مباحث کلام مختلط می شود (محقق داماد، ۱۳۷۳: ج ۱۲، ص ۲ و ۳).

بررسی تعریف اوّل

درباره این تعریف می توان به نکاتی اشاره کرد:

۱. این تعریف بر مبنا و روش اوّل (از دو روش مذکور در بند پنجم) انطباق دارد که به تفکیک «فلسفه فقه» از «فلسفه علم فقه» قائل است.

۲. اگر مقصود از «مباحث عقلیِ پیش فقهی»، همان مبادی تصدیقیِ علم فقه باشد، وجهی ندارد که مباحث این علم را فقط در ارتباط و اختلاط با خصوص علم کلام بدانیم؛ بلکه عمده این مباحث در اختلاط با اصول فقه، و بخشی نیز با کلام، و تعدادی (هرچند اندک) با علم رجال مختلط و مشترک است؛ امّا اگر مقصود از «مباحث عقلیِ پیش گفته» فقط آن بخش از مبادی تصدیقیِ علم فقه باشد که در ارتباط و اختلاط با علم کلام است، وجهی برای تخصیص این دسته مباحث دیده نمی شود.

۳. تعبیر «مباحث عقلیِ پیش فقهی»، در واقع به جای «مبادی تصدیقی فقه» نشسته (خواه به صورت مطلق یعنی همه مبادی تصدیقی یا به صورت مقیّد)؛ در حالی که به نظر می رسد تعبیر دوم اجلا و روشن تر باشد و وجهی برای تبدیل آن و جایگزینی تعبیر اوّل نیست.

تعریف دوم: مجموعه گزاره هایی که درباره مبادی تصوّری و تصدیقی، و غایت و تقسیمات و تفریقات فقه اند و مسائلی نظیر این که جزو مسائل فقهی و اصولی و کلامی و حدیثی و اخلاقی نیستند، فلسفه فقه را تشکیل می دهند (موسوی گرگانی، ۷۷ ۱۳۷۶: ج ۱۳ و ۱۴، ص ۴۱۲).

بررسی تعریف دوم

۱. تعریف ارائه شده، بر این پیش فرض مبتنی است که «فلسفه فقه» در حیطه مسائل و مباحث خود به طور کامل از علوم دیگر متمایز است و تداخل مباحث آن با علوم دیگر را منتفی می داند. در این باره، در ادامه همین گفتار (بند هشتم) به تفصیل سخن خواهیم گفت.

۲. این تعریف مشتمل بر دو بخش ایجابی و سلبی است با این هدف که به وسیله بخش اوّل، جامعیت تعریف، و با بخش دوم، مانعیت آن را تأمین کند؛ امّا بدبختانه در این غرضِ خود کامیاب نیست؛ از باب مثال، بخشی از مبادی تصدیقی که در بخش ایجابیِ تعریف، آن ها را از مباحث فلسفه فقه دانسته، افزون بر فلسفه فقه بعینه در اصول فقه و برخی دیگر در علم کلام مورد بحث واقع می شود، و بخش سلبیِ تعریف، ملاکی عرضه نمی کند که کدام یک از این موارد و به چه ملاکی تحت فلسفه فقه باقی مانده و کدام یک با کدام ملاک خارج می شود.

تعریف سوم: فلسفه فقه مباحثی است که به کلّیت فقه می پردازد و به آن دسته از پرسش های اساسی که رویاروی کلّ فقه قرار دارد، پاسخ می دهد؛ مباحثی که روند کار فقه را در دو حوزه، یکی کلّ فقه و دیگری کار فقیه بررسی می کند. (پیشنهاد دهنده تعریف، در ادامه می گوید:) بدین سبب به گمان ما، علم اصول و رجال هم در واقع پس از فلسفه فقه قرار می گیرد. آن چه را که فلسفه فقه تثبیت و تبیین و هموار می کند، اصول و رجال، سازوکار اجرای آن را در فقه در اختیار فقیه می گذارد (مجله نقد و نظر، ش۱۲، ص ۴۹۴).

بررسی تعریف سوم

۱. پیش فرض این تعریف نیز (همچون تعریف دوم) انفکاک حوزه فلسفه فقه از علوم دیگر است که بحث آن خواهد آمد.

۲. در اصلِ تعریف، ملاکی که به وسیله آن، مانع تداخل مسائل علومی همچون کلام، اصول فقه و رجال در فلسفه فقه شود، ارائه نشده، و آن چه نیز در ادامه (و به صورت نتیجه تعریف مذکور) آمده، چیزی از ابهام مربوط به ملاک مورد اشاره نمی کاهد. چرا و چگونه علم اصول فقه و رجال، پس از فلسفه فقه قرار می گیرند؟ آیا این علوم، هیچ نقشی در تثبیت، تبیین و هموار کردنِ برخی از مباحث مورد اشاره در تعریف ندارند و فقط سازوکار اجرای آن را در اختیار فقیه می گذارند؟ چنین سخنی نه بَیِّن است و نه مبیِّن.

تعریف چهارم: فلسفه فقه، دانشی است که از پیش فرض های فقه و اجتهاد فقهی بحث می کند و به حلّ دو سنخ مسأله می پردازد:

أ. مسائلی که به کلّیت و تمامیت فقه مربوط است و مجموع فقه به صورت یک دانش، با آن روبه رو است؛ مانند اهداف فقه، قلمرو فقه، رابطه فقه با زمان، منابع فقه، متدلوژی تحقیق تاریخی در فقه، شیوه های تفسیر نصوص، راب