فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم

دانلود فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم همراه با هدیه ویژه پاورپوینت!

یک پیشنهاد بی‌نظیر برای شما!

با دریافت فایل فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم، یک پاورپوینت حرفه‌ای و جذاب را کاملاً رایگان از ما هدیه بگیرید.

چرا فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم بهترین انتخاب شماست؟

• 120 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

  شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

  لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

  توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

  ---

  بخشی از متن فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم :

  Normal
  ۰

  false
  false
  false

  EN-US
  X-NONE
  AR-SA

  MicrosoftInternetExplorer4

  /* Style Definitions */
  table.MsoNormalTable
  {mso-style-name:”Table Normal”;
  mso-tstyle-rowband-size:0;
  mso-tstyle-colband-size:0;
  mso-style-noshow:yes;
  mso-style-priority:99;
  mso-style-qformat:yes;
  mso-style-parent:””;
  mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
  mso-para-margin:0in;
  mso-para-margin-bottom:.0001pt;
  mso-pagination:widow-orphan;
  font-size:11.0pt;
  font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
  mso-ascii-font-family:Calibri;
  mso-ascii-theme-font:minor-latin;
  mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
  mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
  mso-hansi-font-family:Calibri;
  mso-hansi-theme-font:minor-latin;
  mso-bidi-font-family:Arial;
  mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

  اشاره

  «

  پلورالیزم » در لغت، به معنای کثرت گرایی و
  مقصود از آن در فلسفه دین، پذیرش حقانیت ادیان مختلف است. طرف داران کثرت گرایی
  برای اثبات مدعای خود، دلایل گوناگونی ذکر کرده اند که تحلیل و نقد آن ها را باید
  در جای دیگری پی گرفت

  .
  ^(۱)

  آن ها برای مشروعیت دینی بخشیدن به مدعای
  خود، ظواهر برخی از آیات قرآن مجید را مورد استناد قرار داده اند تا بدین سان
  نظریه خود را هم خوان با آن جلوه دهند

  .

  نوشتار حاضر صرفا به نقد و تحلیل مستندات قرآنی پلورالیست ها
  می پردازد. بنابراین، از ذکر ادله قرآنی انحصار «صراط مستقیم »به اسلام وبطلان کثرت گرایی،به
  دلیل اجتناب از اطاله کلام، صرف نظرگردیده و تبیین آن به مجال دیگری واگذار شده
  است

  . ^(۲)

  اصول و نکاتی در
  علم تفسیر

  اشتباه اساسی پلورالیست ها در تفسیر آیات و استناد کثرت گرایی به قرآن
  از غفلت یا نادیده انگاشتن اصول و روش های تفسیر قرآن سرچشمه می گیرد. بنابراین،
  در ذیل، به بعضی از اصول علم تفسیر اشاره می شود

  :

  ۱.

  توجه به مضمون، شان نزول و صدر و ذیل آیه:
  کثرت گرایان در تقریر مدعای خود، تنها به ظهور بدوی آیه و در مواردی، به بخشی از
  آیه اتکا کرده و مدخلیت آیه قبل یا بعد را نادیده می انگارند

  .

  ۲.

  توجه به کل قرآن: از آن جا که قرآن کتاب
  خداوند حکیم است، با وجود نزول تدریجی آن در طول ۲۳ سال، آیاتش از نظم و انسجام
  خاصی برخوردار است و به تعبیر خود قرآن، در آن هیچ تهافت و اختلافی دیده نمی شود

  . ^(۳)

  بر این اساس، در تفسیر دو آیه، باید به مجموع آیات توجه نمود و در صورت
  وجود هرگونه شبهه و ابهام، باید آن را با تامل در آیات دیگر، حل و فصل کرد. به
  دیگر سخن، باید تفسیر قرآن را از خود قرآن طلبید; «القرآن یفسر بعضه بعضا

  .» ^(۴)

  ۳.

  توجه به شارحان حقیقی: در صورت رفع نشدن ابهام
  از آیه ای، باید به تفسیر شارحان و مفسران حقیقی کلام الهی

  –

  پیامبر اکرم و ائمه
  هدی علیهم السلام – مراجعه کرد; چرا که قرآن حاوی آیات متشابه و دارای بطون متعدد
  است و به تصریح خود، درک عمق آن ها، اختصاص به مطهرون، – که مصداق بارز آن ائمه
  اطهارعلیهم السلام هستند – دارد; «لا یمسه الا المطهرون.» (واقعه:۷۹

  )

  مستندات قرآنی
  کثرت گرایان

  چنان که اشارت رفت، کثرت گرایان می کوشند با استناد نظریه خود به
  شریعت، ادله و شواهدی از آن ارائه دهند که گام اولین آن ها تمسک به ظواهر برخی
  آیات است. اما با وجود این، به قاعده علم تفسیر و هرمنوتیک ملتزم نماندند و در تفسیر
  و استناد به آیات، اصول و روش بحث های تفسیری را سهوا یا عمدا رعایت نکردند. در
  ذیل، مستندات قرآنی آنان تحلیل و نقد می شود

  :

  مستند اول: اسلام;
  تسلیم مطلق به خدا

  گوهر و لب نظریه «پلورالیزم » بر این نکته استوار است که حقیقت دین و
  اسلام، که خداوند آن را از انسان می خواهد

  .

  تسلیم مطلق و سر تعظیم
  فرودآوردن بر آستان قدس حضرت حق است. اما این که آن در قالب آیین خاصی مانند یهود
  یا مسیح یا اسلام تحقق پیدا کند، تاثیری در ماهیت آن نمی گذارد

  .

  کثرت گرایان بر این باورند که از منظر قرآن، «اسلام » معنای عام – یعنی
  تسلیم مطلق به خدا – دارد که شامل تمامی ادیان، به خصوص ادیان اهل کتاب، می شود.
  رهاورد این باور آن است که گام نهادن بر صراطمستقیم و اسلام اختصاص به امت اسلام
  ندارد و شامل پیروان ادیان دیگرنیزمی شود.آن هابه آیات ذیل استناد می کنند

  :

  ۱.

  حضرت ابراهیم علیه السلام از خداوند اسلام
  حقیقی و امتی مسلمان از نسل خویش درخواست می کند: «ربنا واجعلنا مسلمین لک و من
  ذریتنا امه مسلمه.» (بقره:۱۲۷

  )

  ۲.

  حضرت موسی علیه السلام نیزقوم خودرا «مسلمین »
  می خواهند: «و قال موسی یاقوم ان کنتم آمنتم بالله فعلیه توکلواان کنتم مسلمین.»(یونس:
  84

  )

  آقای بازرگان با اشاره به آیات مزبور، می نویسد: «قرآن بر خلاف ما، که
  اسلام و مسلمانی را به خصوص خودمان گرفته ایم، گروندگان صالح سایر پیغمبران را
  مکرر مسلمان می خواند… چطور می شود در نزد خدا فقط آیین امت آخرالزمان دین محسوب
  شود، در حالی که از سایر پیغمبران و کتب آن ها همه جا تجلیل و تایید به عمل می آید

  .» ^(۵)

  ۳. «

  و من یبتغ غیر الاسلام دینا فلن یقبل منه.»
  (آل عمران: ۸۵) آیه مزبور دلیل روشنی بر رد «پلورالیزم » است. اما برخی از آن ها
  که می خواهند شمارگان ادله قرآنی مدعای خود را بیش تر کنند، تفسیر موافق نظریه خود
  عرضه داشته و اسلام را در این آیه، به تسلیم مطلق و به اصطلاح خود، «اسلام واقعی »
  تفسیر کرده اند; چنان که آقای سروش می نویسد: «شما اگر به تفسیر المیزان
  مرحوم علامه طباطبائی مراجعه کنید،آن جاخواهیددیدکه ایشان اسلام را درست به همین
  معنای

  «

  اسلام واقعی »، که ما گفتیم، گرفته اند و گفته اند که منظور حقیقت
  تسلیم در برابر خداوند است

  .» ^(۶)

  ایشان پس برای تایید تفسیر خود، به روایت حضرت علی علیه السلام استشهاد
  می کند که فرمودند: «الاسلام هو التسلیم

  .» ^(۷) (

  درباره
  صحت و سقم انتساب نظر مذکور به علامه طباطبائی در ادامه، توضیح داده خواهد شد

  .)

  ۴. «

  ان الدین عندالله الاسلام.» (آل عمران:۱۹)
  برخی اسلام را در این آیه مانند آیه پیشین، به تسلیم مطلق تفسیر کرده و کوشیده اند
  از آن حقانیت ادیان متعدد را استنتاج کنند. آقای بهاءالدین خرمشاهی برای این
  منظور، با اشاره به تفسیر بعضی از مفسران اسلام به تسلیم مطلق می نویسد

  :

  «

  بعضی از مفسران از جمله شیخ طوسی، زمخشری، طبرسی
  در جوامع الجامع، بیضاوی و از معاصران، جمال الدین قاسمی و مرحوم محمدجواد مغنیه،
  اسلام را در این جا نه به معنای اسلام محمد [دین مبین اسلام]، بلکه اسلام ابراهیمی
  می گیرند; یعنی توحید و تسلیم در برابر خداوند

  .» ^(۸)

  نقد و نظر

  درارزیابی دلیل نخست کثرت گرایان، نکات ذیل در خور تامل است

  :

  ۱-

  انحصارگرایی در تفسیر اسلام: در این که
  «اسلام » به معنای تسلیم و خضوع است، تردیدی وجود ندارد، اما نکته اساسی توجه به
  معانی استعمالی آن در قرآن مجید است. با تامل در مجموعه آیاتی که در آن ها واژگان
  «اسلام » و هم خانواده های آن از باب افعال به کار رفته،

  (۹)

  می توان سه معنای ذیل را استنتاج کرد

  :

  الف. تسیلم و خضوع در برابر خدا: در آیات متعدد، مقصود از اسلام و
  هم خانواده های آن همان تسلیم و خضوع در برابر خداوند می باشد که گوهر ادیان الهی
  است. پیامبران علیهم السلام پیش از حضرت محمدصلی الله علیه وآله اسلام را در زبان
  خود، به معنای خضوع و تسلیم در برابر آفریدگار هستی به کار می برند

  .

  ب. معنای تکوینی: دومین معنای «اسلام » در قرآن، تسلیم – به معنای
  انقیاد و تاثر جبری و تکوینی موجودات از امر الهی

  –

  است; مانند آیه «و له
  اسلم من فی السموات و الارض طوعا و کرها و الیه ترجعون.» (آل عمران:۸۳

  )

  تسلیم و اسلام تمامی اهل آسمان ها و زمین به معنای انقیاد و
  فرمان برداری تکوینی آنان از امر الهی است. گواه آن قید

  «

  کرها» است; زیرا تسلیم
  اجباری و از روی کراهت با معنای خضوع ناسازگار است

  .

  ج. آیین خاص اسلام: در برخی از آیات، مقصود از اسلام نه مطلق ادیان
  آسمانی و تسلیم در برابر خدا، بلکه شریعت خاص حضرت محمدصلی الله علیه وآله است;
  مانند «واتممت علیکم نعمتی و رطیت لکم الاسلام دنیا.» (مائده:۳

  )

  آیه مزبور، که در ماجرای غدیر خم و معرفی جانشینی پیغمبرصلی الله علیه
  وآله نازل شده، از آیین آن حضرت به «اسلام

  »

  تعبیر کرده است. «قل
  للذین اوتوا الکتاب و الامیین ءاسلمتم فان اسلموا فقد اهتدوا.» (آل عمران: ۲۰) این
  آیه خطاب به یهودیان و مسیحیان – که به اعتراف کثرت گرایان دارای اسلام واقعی اند
  – و مشرکان می فرماید: اسلام آورید تا درهای هدایت به روی شما بازگردد. روشن است
  که اسلام در آیه مزبور صرف تسلیم به خدا نیست; چرا که آنان به زعم خود واجد آن اند.
  بلکه مقصود، پذیرفتن آیین اسلام است. ده ها آیه دیگر نیز وجود دارد که در آن ها،
  اسلام به معنای «شریعت اسلام

  »

  استعمال شده است

  .

  تکثر و اختلاف معانی «اسلام » در قرآن، ما را به این نکته رهنمون
  می سازد که در تفسیر آن، مطابق اصول و قواعد زبانی و تفسیری، نباید انحصارگرا بود
  و در همه موارد، «اسلام » را به معنای تسلیم مطلق یا آیین خاص تفسیر و استعمال
  کرد، بلکه باید تفسیر آن را با مداقه در معنا و صدر و ذیل آیه و شواهد دیگر به دست
  آورد. اما متاسفانه نکته مزبور نادیده انگاشته شده و کثرت گرایان در تفسیر آیات،
  رو به انحصار آورده اند; تنها به یک یا بخشی از آن بسنده کرده و بدون ملاحظه آیات
  و قراین دیگر، به معنای لغوی آن دست زده اند

  .

  ۲-

  سازگاری اسلام امت های پیشین با انحصارگرایی
  اسلامی: این که قرآن امت های پیامبران پیش از اسلام را مسلمان می خواند، به اعتبار
  حق انگاشتن ادیان پیشین در ظرف خاص خود است; به این معنا که گوهر دین، که همان
  تسلیم و خضوع در برابر خداست، در قلب های امت های پیشین باتصدیق پیامبران آسمانی
  زمانشان، جای گرفته است.از این منظر، دین دارای حقیقت واحدبه شمار می آید

  . ^(۱۰)

  بنابراین، در نام گذاری امت های پیشین به «اسلام » از سوی قرآن تردیدی
  وجود ندارد. اما نکته مهم بقا و استمرار حقانیت آنان باظهور آیین اسلام است. آیاتی
  که مهندس بازرگان به آن ها استناد کرده، مثبت مدعا نیست. علاوه بر آن، آیات متعدد
  دیگری خلاف آن را اثبات می کنند. ولی تحلیل این نکته که قرآن کریم باز هم پس از
  ظهور اسلام، اهل کتاب را تمجید و آنان را به حقانیت توصیف می کند، در ادامه خواهد
  آمد

  .

  ۳-

  توجه نکردن به آیات پیشین: دکتر سروش بدون
  توجه به این نکته، به تایید کثرت گرایی پرداخته است، در حالی که ظاهر آیه مزبور
  دلالت می کند که مقصود از «اسلام »، آیین اسلام است. این دلالت با نگاهی به آیات
  پیشین، که مورد غفلت واقع شده است، روشن می شود

  . ^(۱۱)

  در آیات پیشین سخن از اخذ میثاق خداوند از امت های پیشین مبتنی بر
  پیروی از حضرت محمدصلی الله علیه وآله به میان آمده و در آن ها، اهل کتاب به دلیل
  نپذیرفتن نبوت آن حضرت، به شدت توبیخ گردیده و به عنوان «فاسق » توصیف شده اند. با
  توجه به انسجام کامل آیات الهی و ناسازگار نبودن آن ها، تعیین «اسلام » در شریعت
  پیامبرصلی الله علیه وآله ضروری است; زیرا در صورتی که اسلام در آیه عام و شامل
  ادیان دیگر باشد، با آیات پیشین تناقض پیدا خواهد کرد

  .

  ۴-

  توجه نداشتن به آیات بعد

  : ^(۱۲)

  کثرت گرایان
  همچنین; نادیده انگاشتن آیات بعد، در حقیقت دست به تحریف کلام الهی زده اند: زیرا
  آیات پیش مانند آیات پیشین، به توبیخ اهل کتاب می پردازد و ظاهرنشان می سازد که
  اختلاف و عدم انقیاد آنان در مقابل اسلام پس از محل و از روی ظلم و عداوت است. از
  این رو، قرآن آنان را کافر به آیات الهی و مستحق عذاب می داند و تاکید می کند که
  یگانه راه هدایت آن ها منحصر به پذیرفتن شریعت اسلام است

  .

  به دیگر سخن، هر چند صدر آیه به تنهایی می تواند مطلق و شامل اسلام نیز
  باشد، اما مضامین آیات بعدی، به خصوص تکرار واژه «اسلام » به صورت «فان اسلموا فقد
  اهتدوا»، مفسر و مقید مطلق صدر آیه است و درصدد بیان این نکته است که دین، که
  تسلیم مطلق است، در هر عصری تجلی و ظهور خاصی دارد. نمود خاص آن در عصر حضرت
  محمدصلی الله علیه وآله، ایمان و تسلیم به شریعت آن حضرت است

  .

  اما در پاسخ به دکتر سروش در حدیث حضرت علی علیه السلام، که اسلام را
  به تسلیم تفسیر فرموده است، باید گفت

  :

  حضرت در این حدیث شریف، در مقام بیان
  حقیقت اسلام است که گوهر ادیان را می سازد یا آن که در مقام تفسیر آیین اسلام به
  لازمه آن است; به این معنا که اسلام مستلزم خضوع انسان و تسلیم کامل او در برابر
  خداوند است

  .

  اما این که حضرت در این حدیث در مقام بیان تعمیم اسلام به مطلق ادیان
  است به گونه ای که آن ها نیز در عرض آیین اسلام، دین حق باشند، بر خلاف ظاهر حدیث
  است. شواهد و قراین دیگر تایید می کند که آیین اسلام در نظرگاه امام علی علیه السلام،
  آیینی کامل و ناسخ است، آن حضرت اسلام را دین برگزیده خدا و غالب، و ادیان دیگر را
  در برابر آن، ذلیل و مغلوب توصیف می کنند. این روایات باتفسیری که کثرت گرایان از
  حدیث مزبور عرضه می کنند، هم خوانی ندارد، مگر این که گفته شود – نعوذ بالله –
  حضرت تطور رای داشته و از لوازم معرفت بشری مصون نبوده است

  !

  ۵-

  تحریف رای مفسران: پلورالیست ها برای بالا
  بردن عده و عده خود و شکل دینی و تفسیری بخشیدن به نظریه خود، به تحریف کلام و نظر
  مفسران بزرگ روی آورده و سعی نموده اند با نقل بخشی از عبارت آنان، در تفسیر اسلام
  به تسلیم مطلق، چنین وانمود می کنند که آنان نیز با تعمیم اسلام به تسلیم مطلق،
  طرفدار حقانیت ادیان دیگرند. اشتباه عمدی یا سهوی آنان در فهم نکردن مقصود مفسران
  از تغییر مزبور است

  .

  همان گونه که در تعریف دین و شریعت گفته شد، گوهر دین یکی بیش نیست و
  آن تسلیم و خضوع در برابر خداوند است

  .

  مفسران با تعریف اسلام، متذکر می شوند
  که گوهر این آیین همان تسلیم است که پیش از این، در ادیان ابراهیمی یافت می شد.
  اما آنان پس از تعریف مزبور، تذکر می دهند که تسلیم در برابر خداوند در هر زمانی،
  نمود خاصی دارد. حقیقت تسلیم در عصر پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله گرویدن به
  آیین او است و کسی که خارج از آن باشد، اعم از اهل کتاب و غیر آن ها، حقیقت اسلام
  برایش تحقق نیافته است. از این رو، مفسران اهل کتاب را کافر و مستحق عذاب الهی
  می دانند

  .
  ^(۱۳)

  برای اثبات این مدعا و پرهیز از کلی گویی، به نصوص مفسران در این مقوله
  اشاره می شود

  :

  شیخ طوسی (م ۴۶۰ ق): ایشان همانند سایر مفسران، حقیقت دین الهی را واحد
  – تسلیم مطلق – می داند و اسلام حقیقی را نیز تسلیم محض در برابر خداوند ذکر
  می کند، اما خاطر نشان می سازد که دست یازیدن به حقیقت اسلام در عصر پیامبر
  اکرم صلی الله علیه وآله، منوط به ایمان به آن حضرت است. به دیگر سخن، اسلام
  ابراهیمی وقتی واقعیت پیدا می کند که منجر به اسلام محمدی گردد; «و الاسلام یفید
  الانقیاد لکل ما جاء به النبی صلی الله علیه وآله

  .» ^(۱۴)

  وی در تفسیر آیات بعد، تاکید می کند که هدایت اهل کتاب به گام نهادن بر
  آستان اسلام محمدی صلی الله علیه وآله بستگی دارد

  (۱۵)

  و در صورت روبرگردانی از آن، در شمار کافران خواهند بود

  . ^(۱۶)

  زمخشری (م ۵۲۸ ق): با توجه به آیات قبل، وی اسلام را در آیه شریفه، به
  «عدل و توحید» تفسیر می کند و با توسل به آن، به نقد دیدگاه اشاعره، که قایل به
  جبر و رؤیت الهی و منکر عدل خدا بودند، می پرازد

  . ^(۱۷)

  سپس با
  همین اصل، اسلام اهل کتاب را نیز مورد جرح قرار می دهد; زیرا آنان به دو یا سه خدا
  روی می آوردند

  .

  وی در ذیل آیه مزبور و آیات دیگر، اهل کتاب را دور از اسلام حقیقی و
  صراط هدایت می داند و تاکید می کند که نپذیرفتن اسلام محمدی صلی الله علیه وآله به
  دلیل روحیه ریاست طلبی آنان است، در حالی که در حقانیت آیین اسلام، شبهه ای نیست:
  «و لا شبهه فی الاسلام

  ».
  ^(۱۸)

  شیخ طبرسی (م ۵۴۸ ق): در تفسیر مجمع البیان، ایشان نیز مانند شیخ طوسی،
  لازمه اسلام حقیقی را التزام به اسلام محمدی صلی الله علیه وآله ذکر می کند

  (۱۹)

  و منکران آن را کافر می خواند

  . ^(۲۰)

  همو در تفسیر جوامع الجامع – که مورد استناد برخی مدعیان است – همانند
  تفتازانی وارد بحث شده و اهل کتاب را به دلیل تصدیق نکردن نبوت پیامبر اکرم صلی
  الله علیه وآله، تکفیر کرده و در ذیل آیه ۲۰ همین سوره تصریح نموده که یگانه دین و
  اصلی است که تمامی انسان ها ملزم به قرار بدان هستند

  . ^(۲۱)

  بیضاوی (م ۷۹۱ ق): وی پس از تفسیر «اسلام » به تسلیم در تفسیر آیه، با
  صراحت می گوید: تنها دینی که مورد ضایت خداوند قرار گرفته فقط اسلام است; یعنی:
  توحید و التزام به شریعت حضرت محمدصلی الله علیه وآله

  . ^(۲۲)

  در تفسیر آیه ۴۱ سوره بقره (آمنوا بما انزلت مصدقا لما معکم) با نقل
  حدیث ضرورت تبعیت از حضرت موسی علیه السلام در صورت زنده بودن، بیان می دارد که
  هیچ گونه تنافی بین آن حضرت و پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله نیست; چرا که بشارت
  به ظهور اسلام و لزوم پیروی از آن از آموزه های شریعت حضرت موسی علیه السلام بوده
  است

  (۲۳)

  و این آیاتی را که نیز جهانی بودن شریعت حضرت
  موسی علیه السلام یا فضیلت بر جهانیان دلالت می کند – مانند «انی فضلتکم علی العالمین »
  – به زمان خودشان محدود می کند

  . ^(۲۴)

  محمدجمال الدین قاسمی (۱۳۳۲ ق): او در ذیل آیه ۱۹ سوره آل عمران، اسلام
  را به توحید تعریف می کند، اما نه به توحید مطلق که شامل ادیان دیگر گردد، بلکه آن
  را مقید به خضوع و التزام به شریعت حضرت محمدصلی الله علیه وآله می کند

  . ^(۲۵)

  در تفسیر آیات دیگر نیز بر وعده ظهور اسلام در ادیان پیشین، توقف هدایت
  اهل کتاب به پذیرش اسلام و مانند آن تاکید می کند

  .

  محمدجواد مغنیه (۱۹۷۹ م): وی مانند سایر مفسران، اسلام را به تسلیم
  مطلق تفسیر می کند و از این رو، امت های پیشین را دارای اسلام حقیقی می داند، اما
  تاکید می کند که حقیقت اسلام ابراهیمی در گرویدن به اسلام محمدی تحقق و معنا پیدا
  می کند و در تفسیر «فان اسلموا فقد اهتدوا» می گوید: ورای اسلام محمدی جز کفر و
  ضلال نیست

  .
  ^(۲۶)

  علامه طباطبائی: دکتر سروش با تفسیر «اسلام » به تسلیم مطلق، پیروان
  ادیان دیگر را از صاحبان تسلیم و گوهر دین و در نتیجه،از رهروان صراط مستقیم معرفی
  کند و به عنوان تایید نظر و تفسیرخود،تعریف علامه طباطبایی ازاسلام را مؤید آن ذکر
  می کند

  .

  با تامل اجمالی در المیزان و آثار دیگر مرحوم علامه، نادرستی سخن او
  روشن می شود. علامه رحمه الله اسلام را در آیه «ان الدین عندالله الاسلام » به
  تسلیم مطلق، که گوهر ادیان الهی است، تفسیر می کند. اما متذکر می گردد که لازمه
  تفسیر مزبور – یعنی به دست آوردن حقیقت تسلیم – پذیرفتن اسلام محمدی است و از
  این رو، تفسیر مزبور – یعنی تعمیم اسلام به تسلیم مطلق – شامل اهل کتاب نمی شود;
  زیرا آنان با آگاهی از نبوت حضرت محمدصلی الله علیه وآله، راه طغیان در پیش گرفتند
  و سر از کفر درآوردند

  .
  ^(۲۷)

  ایشان تاکید می کنند که آیه مورد بحث و آیات پس از آن در تایید اسلام
  اهل کتاب، بلکه درمقام تهدید آنان به عذاب اخروی است

  . ^(۲۸)

  پس در
  پایان بحث، در رد تفسیر نادرست مزبور، می فرمایند: تفسیر بعضی از این آیه مبنی بر
  آزادی اعتقاد در دین و آزاد گذاشتن مردم در آن، تفسیر نابجایی است; چرا که آیه
  اصلا در مقام بیان اصل مذکور نیست

  . ^(۲۹)

  شاهد دیگر آن که هانری کربن پرسیده بود: «همه ادیان حق بوده و یک حقیقت
  زنده ای را دنبال می کنند و همه ادیان در اثبات وجود این حققت زنده مشترک اند.»
  مرحوم علامه در نقد آن فرموده اند: «اسلام در حق کسانی که عقاید حقه و مواد دینی
  برای ایشان بیان نشده یا بیان شده و نفهمیده اند، کمال مسامحه را روا داشته و
  آن ها را «مستضعفین » می نامد. در اسلام، هر چه تشدید است در حق کسانی روا داشته
  شده که پس از روشن شدن حق و بیان شدن معارف دینی، از آن ها سرباز زنند

  .» ^(۳۰)

  این سخن مدعیان در حالی است که آنان از اصل «نسخ » در اسلام جانب داری
  کرده اند که پذیرش آن به معنای انکار حقانیت ادیان صفحه استاندارد:

  فایل فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم شامل ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

  شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

  لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

  توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

  ---

  بخشی از متن فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم :

  Normal
  ۰

  false
  false
  false

  EN-US
  X-NONE
  AR-SA

  MicrosoftInternetExplorer4

  /* Style Definitions */
  table.MsoNormalTable
  {mso-style-name:”Table Normal”;
  mso-tstyle-rowband-size:0;
  mso-tstyle-colband-size:0;
  mso-style-noshow:yes;
  mso-style-priority:99;
  mso-style-qformat:yes;
  mso-style-parent:””;
  mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
  mso-para-margin:0in;
  mso-para-margin-bottom:.0001pt;
  mso-pagination:widow-orphan;
  font-size:11.0pt;
  font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
  mso-ascii-font-family:Calibri;
  mso-ascii-theme-font:minor-latin;
  mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
  mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
  mso-hansi-font-family:Calibri;
  mso-hansi-theme-font:minor-latin;
  mso-bidi-font-family:Arial;
  mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

  اشاره

  «

  پلورالیزم » در لغت، به معنای کثرت گرایی و
  مقصود از آن در فلسفه دین، پذیرش حقانیت ادیان مختلف است. طرف داران کثرت گرایی
  برای اثبات مدعای خود، دلایل گوناگونی ذکر کرده اند که تحلیل و نقد آن ها را باید
  در جای دیگری پی گرفت

  .
  ^(۱)

  آن ها برای مشروعیت دینی بخشیدن به مدعای
  خود، ظواهر برخی از آیات قرآن مجید را مورد استناد قرار داده اند تا بدین سان
  نظریه خود را هم خوان با آن جلوه دهند

  .

  نوشتار حاضر صرفا به نقد و تحلیل مستندات قرآنی پلورالیست ها
  می پردازد. بنابراین، از ذکر ادله قرآنی انحصار «صراط مستقیم »به اسلام وبطلان کثرت گرایی،به
  دلیل اجتناب از اطاله کلام، صرف نظرگردیده و تبیین آن به مجال دیگری واگذار شده
  است

  . ^(۲)

  اصول و نکاتی در
  علم تفسیر

  اشتباه اساسی پلورالیست ها در تفسیر آیات و استناد کثرت گرایی به قرآن
  از غفلت یا نادیده انگاشتن اصول و روش های تفسیر قرآن سرچشمه می گیرد. بنابراین،
  در ذیل، به بعضی از اصول علم تفسیر اشاره می شود

  :

  ۱.

  توجه به مضمون، شان نزول و صدر و ذیل آیه:
  کثرت گرایان در تقریر مدعای خود، تنها به ظهور بدوی آیه و در مواردی، به بخشی از
  آیه اتکا کرده و مدخلیت آیه قبل یا بعد را نادیده می انگارند

  .

  ۲.

  توجه به کل قرآن: از آن جا که قرآن کتاب
  خداوند حکیم است، با وجود نزول تدریجی آن در طول ۲۳ سال، آیاتش از نظم و انسجام
  خاصی برخوردار است و به تعبیر خود قرآن، در آن هیچ تهافت و اختلافی دیده نمی شود

  . ^(۳)

  بر این اساس، در تفسیر دو آیه، باید به مجموع آیات توجه نمود و در صورت
  وجود هرگونه شبهه و ابهام، باید آن را با تامل در آیات دیگر، حل و فصل کرد. به
  دیگر سخن، باید تفسیر قرآن را از خود قرآن طلبید; «القرآن یفسر بعضه بعضا

  .» ^(۴)

  ۳.

  توجه به شارحان حقیقی: در صورت رفع نشدن ابهام
  از آیه ای، باید به تفسیر شارحان و مفسران حقیقی کلام الهی

  –

  پیامبر اکرم و ائمه
  هدی علیهم السلام – مراجعه کرد; چرا که قرآن حاوی آیات متشابه و دارای بطون متعدد
  است و به تصریح خود، درک عمق آن ها، اختصاص به مطهرون، – که مصداق بارز آن ائمه
  اطهارعلیهم السلام هستند – دارد; «لا یمسه الا المطهرون.» (واقعه:۷۹

  )

  مستندات قرآنی
  کثرت گرایان

  چنان که اشارت رفت، کثرت گرایان می کوشند با استناد نظریه خود به
  شریعت، ادله و شواهدی از آن ارائه دهند که گام اولین آن ها تمسک به ظواهر برخی
  آیات است. اما با وجود این، به قاعده علم تفسیر و هرمنوتیک ملتزم نماندند و در تفسیر
  و استناد به آیات، اصول و روش بحث های تفسیری را سهوا یا عمدا رعایت نکردند. در
  ذیل، مستندات قرآنی آنان تحلیل و نقد می شود

  :

  مستند اول: اسلام;
  تسلیم مطلق به خدا

  گوهر و لب نظریه «پلورالیزم » بر این نکته استوار است که حقیقت دین و
  اسلام، که خداوند آن را از انسان می خواهد

  .

  تسلیم مطلق و سر تعظیم
  فرودآوردن بر آستان قدس حضرت حق است. اما این که آن در قالب آیین خاصی مانند یهود
  یا مسیح یا اسلام تحقق پیدا کند، تاثیری در ماهیت آن نمی گذارد

  .

  کثرت گرایان بر این باورند که از منظر قرآن، «اسلام » معنای عام – یعنی
  تسلیم مطلق به خدا – دارد که شامل تمامی ادیان، به خصوص ادیان اهل کتاب، می شود.
  رهاورد این باور آن است که گام نهادن بر صراطمستقیم و اسلام اختصاص به امت اسلام
  ندارد و شامل پیروان ادیان دیگرنیزمی شود.آن هابه آیات ذیل استناد می کنند

  :

  ۱.

  حضرت ابراهیم علیه السلام از خداوند اسلام
  حقیقی و امتی مسلمان از نسل خویش درخواست می کند: «ربنا واجعلنا مسلمین لک و من
  ذریتنا امه مسلمه.» (بقره:۱۲۷

  )

  ۲.

  حضرت موسی علیه السلام نیزقوم خودرا «مسلمین »
  می خواهند: «و قال موسی یاقوم ان کنتم آمنتم بالله فعلیه توکلواان کنتم مسلمین.»(یونس:
  84

  )

  آقای بازرگان با اشاره به آیات مزبور، می نویسد: «قرآن بر خلاف ما، که
  اسلام و مسلمانی را به خصوص خودمان گرفته ایم، گروندگان صالح سایر پیغمبران را
  مکرر مسلمان می خواند… چطور می شود در نزد خدا فقط آیین امت آخرالزمان دین محسوب
  شود، در حالی که از سایر پیغمبران و کتب آن ها همه جا تجلیل و تایید به عمل می آید

  .» ^(۵)

  ۳. «

  و من یبتغ غیر الاسلام دینا فلن یقبل منه.»
  (آل عمران: ۸۵) آیه مزبور دلیل روشنی بر رد «پلورالیزم » است. اما برخی از آن ها
  که می خواهند شمارگان ادله قرآنی مدعای خود را بیش تر کنند، تفسیر موافق نظریه خود
  عرضه داشته و اسلام را در این آیه، به تسلیم مطلق و به اصطلاح خود، «اسلام واقعی »
  تفسیر کرده اند; چنان که آقای سروش می نویسد: «شما اگر به تفسیر المیزان
  مرحوم علامه طباطبائی مراجعه کنید،آن جاخواهیددیدکه ایشان اسلام را درست به همین
  معنای

  «

  اسلام واقعی »، که ما گفتیم، گرفته اند و گفته اند که منظور حقیقت
  تسلیم در برابر خداوند است

  .» ^(۶)

  ایشان پس برای تایید تفسیر خود، به روایت حضرت علی علیه السلام استشهاد
  می کند که فرمودند: «الاسلام هو التسلیم

  .» ^(۷) (

  درباره
  صحت و سقم انتساب نظر مذکور به علامه طباطبائی در ادامه، توضیح داده خواهد شد

  .)

  ۴. «

  ان الدین عندالله الاسلام.» (آل عمران:۱۹)
  برخی اسلام را در این آیه مانند آیه پیشین، به تسلیم مطلق تفسیر کرده و کوشیده اند
  از آن حقانیت ادیان متعدد را استنتاج کنند. آقای بهاءالدین خرمشاهی برای این
  منظور، با اشاره به تفسیر بعضی از مفسران اسلام به تسلیم مطلق می نویسد

  :

  «

  بعضی از مفسران از جمله شیخ طوسی، زمخشری، طبرسی
  در جوامع الجامع، بیضاوی و از معاصران، جمال الدین قاسمی و مرحوم محمدجواد مغنیه،
  اسلام را در این جا نه به معنای اسلام محمد [دین مبین اسلام]، بلکه اسلام ابراهیمی
  می گیرند; یعنی توحید و تسلیم در برابر خداوند

  .» ^(۸)

  نقد و نظر

  درارزیابی دلیل نخست کثرت گرایان، نکات ذیل در خور تامل است

  :

  ۱-

  انحصارگرایی در تفسیر اسلام: در این که
  «اسلام » به معنای تسلیم و خضوع است، تردیدی وجود ندارد، اما نکته اساسی توجه به
  معانی استعمالی آن در قرآن مجید است. با تامل در مجموعه آیاتی که در آن ها واژگان
  «اسلام » و هم خانواده های آن از باب افعال به کار رفته،

  (۹)

  می توان سه معنای ذیل را استنتاج کرد

  :

  الف. تسیلم و خضوع در برابر خدا: در آیات متعدد، مقصود از اسلام و
  هم خانواده های آن همان تسلیم و خضوع در برابر خداوند می باشد که گوهر ادیان الهی
  است. پیامبران علیهم السلام پیش از حضرت محمدصلی الله علیه وآله اسلام را در زبان
  خود، به معنای خضوع و تسلیم در برابر آفریدگار هستی به کار می برند

  .

  ب. معنای تکوینی: دومین معنای «اسلام » در قرآن، تسلیم – به معنای
  انقیاد و تاثر جبری و تکوینی موجودات از امر الهی

  –

  است; مانند آیه «و له
  اسلم من فی السموات و الارض طوعا و کرها و الیه ترجعون.» (آل عمران:۸۳

  )

  تسلیم و اسلام تمامی اهل آسمان ها و زمین به معنای انقیاد و
  فرمان برداری تکوینی آنان از امر الهی است. گواه آن قید

  «

  کرها» است; زیرا تسلیم
  اجباری و از روی کراهت با معنای خضوع ناسازگار است

  .

  ج. آیین خاص اسلام: در برخی از آیات، مقصود از اسلام نه مطلق ادیان
  آسمانی و تسلیم در برابر خدا، بلکه شریعت خاص حضرت محمدصلی الله علیه وآله است;
  مانند «واتممت علیکم نعمتی و رطیت لکم الاسلام دنیا.» (مائده:۳

  )

  آیه مزبور، که در ماجرای غدیر خم و معرفی جانشینی پیغمبرصلی الله علیه
  وآله نازل شده، از آیین آن حضرت به «اسلام

  »

  تعبیر کرده است. «قل
  للذین اوتوا الکتاب و الامیین ءاسلمتم فان اسلموا فقد اهتدوا.» (آل عمران: ۲۰) این
  آیه خطاب به یهودیان و مسیحیان – که به اعتراف کثرت گرایان دارای اسلام واقعی اند
  – و مشرکان می فرماید: اسلام آورید تا درهای هدایت به روی شما بازگردد. روشن است
  که اسلام در آیه مزبور صرف تسلیم به خدا نیست; چرا که آنان به زعم خود واجد آن اند.
  بلکه مقصود، پذیرفتن آیین اسلام است. ده ها آیه دیگر نیز وجود دارد که در آن ها،
  اسلام به معنای «شریعت اسلام

  »

  استعمال شده است

  .

  تکثر و اختلاف معانی «اسلام » در قرآن، ما را به این نکته رهنمون
  می سازد که در تفسیر آن، مطابق اصول و قواعد زبانی و تفسیری، نباید انحصارگرا بود
  و در همه موارد، «اسلام » را به معنای تسلیم مطلق یا آیین خاص تفسیر و استعمال
  کرد، بلکه باید تفسیر آن را با مداقه در معنا و صدر و ذیل آیه و شواهد دیگر به دست
  آورد. اما متاسفانه نکته مزبور نادیده انگاشته شده و کثرت گرایان در تفسیر آیات،
  رو به انحصار آورده اند; تنها به یک یا بخشی از آن بسنده کرده و بدون ملاحظه آیات
  و قراین دیگر، به معنای لغوی آن دست زده اند

  .

  ۲-

  سازگاری اسلام امت های پیشین با انحصارگرایی
  اسلامی: این که قرآن امت های پیامبران پیش از اسلام را مسلمان می خواند، به اعتبار
  حق انگاشتن ادیان پیشین در ظرف خاص خود است; به این معنا که گوهر دین، که همان
  تسلیم و خضوع در برابر خداست، در قلب های امت های پیشین باتصدیق پیامبران آسمانی
  زمانشان، جای گرفته است.از این منظر، دین دارای حقیقت واحدبه شمار می آید

  . ^(۱۰)

  بنابراین، در نام گذاری امت های پیشین به «اسلام » از سوی قرآن تردیدی
  وجود ندارد. اما نکته مهم بقا و استمرار حقانیت آنان باظهور آیین اسلام است. آیاتی
  که مهندس بازرگان به آن ها استناد کرده، مثبت مدعا نیست. علاوه بر آن، آیات متعدد
  دیگری خلاف آن را اثبات می کنند. ولی تحلیل این نکته که قرآن کریم باز هم پس از
  ظهور اسلام، اهل کتاب را تمجید و آنان را به حقانیت توصیف می کند، در ادامه خواهد
  آمد

  .

  ۳-

  توجه نکردن به آیات پیشین: دکتر سروش بدون
  توجه به این نکته، به تایید کثرت گرایی پرداخته است، در حالی که ظاهر آیه مزبور
  دلالت می کند که مقصود از «اسلام »، آیین اسلام است. این دلالت با نگاهی به آیات
  پیشین، که مورد غفلت واقع شده است، روشن می شود

  . ^(۱۱)

  در آیات پیشین سخن از اخذ میثاق خداوند از امت های پیشین مبتنی بر
  پیروی از حضرت محمدصلی الله علیه وآله به میان آمده و در آن ها، اهل کتاب به دلیل
  نپذیرفتن نبوت آن حضرت، به شدت توبیخ گردیده و به عنوان «فاسق » توصیف شده اند. با
  توجه به انسجام کامل آیات الهی و ناسازگار نبودن آن ها، تعیین «اسلام » در شریعت
  پیامبرصلی الله علیه وآله ضروری است; زیرا در صورتی که اسلام در آیه عام و شامل
  ادیان دیگر باشد، با آیات پیشین تناقض پیدا خواهد کرد

  .

  ۴-

  توجه نداشتن به آیات بعد

  : ^(۱۲)

  کثرت گرایان
  همچنین; نادیده انگاشتن آیات بعد، در حقیقت دست به تحریف کلام الهی زده اند: زیرا
  آیات پیش مانند آیات پیشین، به توبیخ اهل کتاب می پردازد و ظاهرنشان می سازد که
  اختلاف و عدم انقیاد آنان در مقابل اسلام پس از محل و از روی ظلم و عداوت است. از
  این رو، قرآن آنان را کافر به آیات الهی و مستحق عذاب می داند و تاکید می کند که
  یگانه راه هدایت آن ها منحصر به پذیرفتن شریعت اسلام است

  .

  به دیگر سخن، هر چند صدر آیه به تنهایی می تواند مطلق و شامل اسلام نیز
  باشد، اما مضامین آیات بعدی، به خصوص تکرار واژه «اسلام » به صورت «فان اسلموا فقد
  اهتدوا»، مفسر و مقید مطلق صدر آیه است و درصدد بیان این نکته است که دین، که
  تسلیم مطلق است، در هر عصری تجلی و ظهور خاصی دارد. نمود خاص آن در عصر حضرت
  محمدصلی الله علیه وآله، ایمان و تسلیم به شریعت آن حضرت است

  .

  اما در پاسخ به دکتر سروش در حدیث حضرت علی علیه السلام، که اسلام را
  به تسلیم تفسیر فرموده است، باید گفت

  :

  حضرت در این حدیث شریف، در مقام بیان
  حقیقت اسلام است که گوهر ادیان را می سازد یا آن که در مقام تفسیر آیین اسلام به
  لازمه آن است; به این معنا که اسلام مستلزم خضوع انسان و تسلیم کامل او در برابر
  خداوند است

  .

  اما این که حضرت در این حدیث در مقام بیان تعمیم اسلام به مطلق ادیان
  است به گونه ای که آن ها نیز در عرض آیین اسلام، دین حق باشند، بر خلاف ظاهر حدیث
  است. شواهد و قراین دیگر تایید می کند که آیین اسلام در نظرگاه امام علی علیه السلام،
  آیینی کامل و ناسخ است، آن حضرت اسلام را دین برگزیده خدا و غالب، و ادیان دیگر را
  در برابر آن، ذلیل و مغلوب توصیف می کنند. این روایات باتفسیری که کثرت گرایان از
  حدیث مزبور عرضه می کنند، هم خوانی ندارد، مگر این که گفته شود – نعوذ بالله –
  حضرت تطور رای داشته و از لوازم معرفت بشری مصون نبوده است

  !

  ۵-

  تحریف رای مفسران: پلورالیست ها برای بالا
  بردن عده و عده خود و شکل دینی و تفسیری بخشیدن به نظریه خود، به تحریف کلام و نظر
  مفسران بزرگ روی آورده و سعی نموده اند با نقل بخشی از عبارت آنان، در تفسیر اسلام
  به تسلیم مطلق، چنین وانمود می کنند که آنان نیز با تعمیم اسلام به تسلیم مطلق،
  طرفدار حقانیت ادیان دیگرند. اشتباه عمدی یا سهوی آنان در فهم نکردن مقصود مفسران
  از تغییر مزبور است

  .

  همان گونه که در تعریف دین و شریعت گفته شد، گوهر دین یکی بیش نیست و
  آن تسلیم و خضوع در برابر خداوند است

  .

  مفسران با تعریف اسلام، متذکر می شوند
  که گوهر این آیین همان تسلیم است که پیش از این، در ادیان ابراهیمی یافت می شد.
  اما آنان پس از تعریف مزبور، تذکر می دهند که تسلیم در برابر خداوند در هر زمانی،
  نمود خاصی دارد. حقیقت تسلیم در عصر پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله گرویدن به
  آیین او است و کسی که خارج از آن باشد، اعم از اهل کتاب و غیر آن ها، حقیقت اسلام
  برایش تحقق نیافته است. از این رو، مفسران اهل کتاب را کافر و مستحق عذاب الهی
  می دانند

  .
  ^(۱۳)

  برای اثبات این مدعا و پرهیز از کلی گویی، به نصوص مفسران در این مقوله
  اشاره می شود

  :

  شیخ طوسی (م ۴۶۰ ق): ایشان همانند سایر مفسران، حقیقت دین الهی را واحد
  – تسلیم مطلق – می داند و اسلام حقیقی را نیز تسلیم محض در برابر خداوند ذکر
  می کند، اما خاطر نشان می سازد که دست یازیدن به حقیقت اسلام در عصر پیامبر
  اکرم صلی الله علیه وآله، منوط به ایمان به آن حضرت است. به دیگر سخن، اسلام
  ابراهیمی وقتی واقعیت پیدا می کند که منجر به اسلام محمدی گردد; «و الاسلام یفید
  الانقیاد لکل ما جاء به النبی صلی الله علیه وآله

  .» ^(۱۴)

  وی در تفسیر آیات بعد، تاکید می کند که هدایت اهل کتاب به گام نهادن بر
  آستان اسلام محمدی صلی الله علیه وآله بستگی دارد

  (۱۵)

  و در صورت روبرگردانی از آن، در شمار کافران خواهند بود

  . ^(۱۶)

  زمخشری (م ۵۲۸ ق): با توجه به آیات قبل، وی اسلام را در آیه شریفه، به
  «عدل و توحید» تفسیر می کند و با توسل به آن، به نقد دیدگاه اشاعره، که قایل به
  جبر و رؤیت الهی و منکر عدل خدا بودند، می پرازد

  . ^(۱۷)

  سپس با
  همین اصل، اسلام اهل کتاب را نیز مورد جرح قرار می دهد; زیرا آنان به دو یا سه خدا
  روی می آوردند

  .

  وی در ذیل آیه مزبور و آیات دیگر، اهل کتاب را دور از اسلام حقیقی و
  صراط هدایت می داند و تاکید می کند که نپذیرفتن اسلام محمدی صلی الله علیه وآله به
  دلیل روحیه ریاست طلبی آنان است، در حالی که در حقانیت آیین اسلام، شبهه ای نیست:
  «و لا شبهه فی الاسلام

  ».
  ^(۱۸)

  شیخ طبرسی (م ۵۴۸ ق): در تفسیر مجمع البیان، ایشان نیز مانند شیخ طوسی،
  لازمه اسلام حقیقی را التزام به اسلام محمدی صلی الله علیه وآله ذکر می کند

  (۱۹)

  و منکران آن را کافر می خواند

  . ^(۲۰)

  همو در تفسیر جوامع الجامع – که مورد استناد برخی مدعیان است – همانند
  تفتازانی وارد بحث شده و اهل کتاب را به دلیل تصدیق نکردن نبوت پیامبر اکرم صلی
  الله علیه وآله، تکفیر کرده و در ذیل آیه ۲۰ همین سوره تصریح نموده که یگانه دین و
  اصلی است که تمامی انسان ها ملزم به قرار بدان هستند

  . ^(۲۱)

  بیضاوی (م ۷۹۱ ق): وی پس از تفسیر «اسلام » به تسلیم در تفسیر آیه، با
  صراحت می گوید: تنها دینی که مورد ضایت خداوند قرار گرفته فقط اسلام است; یعنی:
  توحید و التزام به شریعت حضرت محمدصلی الله علیه وآله

  . ^(۲۲)

  در تفسیر آیه ۴۱ سوره بقره (آمنوا بما انزلت مصدقا لما معکم) با نقل
  حدیث ضرورت تبعیت از حضرت موسی علیه السلام در صورت زنده بودن، بیان می دارد که
  هیچ گونه تنافی بین آن حضرت و پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله نیست; چرا که بشارت
  به ظهور اسلام و لزوم پیروی از آن از آموزه های شریعت حضرت موسی علیه السلام بوده
  است

  (۲۳)

  و این آیاتی را که نیز جهانی بودن شریعت حضرت
  موسی علیه السلام یا فضیلت بر جهانیان دلالت می کند – مانند «انی فضلتکم علی العالمین »
  – به زمان خودشان محدود می کند

  . ^(۲۴)

  محمدجمال الدین قاسمی (۱۳۳۲ ق): او در ذیل آیه ۱۹ سوره آل عمران، اسلام
  را به توحید تعریف می کند، اما نه به توحید مطلق که شامل ادیان دیگر گردد، بلکه آن
  را مقید به خضوع و التزام به شریعت حضرت محمدصلی الله علیه وآله می کند

  . ^(۲۵)

  در تفسیر آیات دیگر نیز بر وعده ظهور اسلام در ادیان پیشین، توقف هدایت
  اهل کتاب به پذیرش اسلام و مانند آن تاکید می کند

  .

  محمدجواد مغنیه (۱۹۷۹ م): وی مانند سایر مفسران، اسلام را به تسلیم
  مطلق تفسیر می کند و از این رو، امت های پیشین را دارای اسلام حقیقی می داند، اما
  تاکید می کند که حقیقت اسلام ابراهیمی در گرویدن به اسلام محمدی تحقق و معنا پیدا
  می کند و در تفسیر «فان اسلموا فقد اهتدوا» می گوید: ورای اسلام محمدی جز کفر و
  ضلال نیست

  .
  ^(۲۶)

  علامه طباطبائی: دکتر سروش با تفسیر «اسلام » به تسلیم مطلق، پیروان
  ادیان دیگر را از صاحبان تسلیم و گوهر دین و در نتیجه،از رهروان صراط مستقیم معرفی
  کند و به عنوان تایید نظر و تفسیرخود،تعریف علامه طباطبایی ازاسلام را مؤید آن ذکر
  می کند

  .

  با تامل اجمالی در المیزان و آثار دیگر مرحوم علامه، نادرستی سخن او
  روشن می شود. علامه رحمه الله اسلام را در آیه «ان الدین عندالله الاسلام » به
  تسلیم مطلق، که گوهر ادیان الهی است، تفسیر می کند. اما متذکر می گردد که لازمه
  تفسیر مزبور – یعنی به دست آوردن حقیقت تسلیم – پذیرفتن اسلام محمدی است و از
  این رو، تفسیر مزبور – یعنی تعمیم اسلام به تسلیم مطلق – شامل اهل کتاب نمی شود;
  زیرا آنان با آگاهی از نبوت حضرت محمدصلی الله علیه وآله، راه طغیان در پیش گرفتند
  و سر از کفر درآوردند

  .
  ^(۲۷)

  ایشان تاکید می کنند که آیه مورد بحث و آیات پس از آن در تایید اسلام
  اهل کتاب، بلکه درمقام تهدید آنان به عذاب اخروی است

  . ^(۲۸)

  پس در
  پایان بحث، در رد تفسیر نادرست مزبور، می فرمایند: تفسیر بعضی از این آیه مبنی بر
  آزادی اعتقاد در دین و آزاد گذاشتن مردم در آن، تفسیر نابجایی است; چرا که آیه
  اصلا در مقام بیان اصل مذکور نیست

  . ^(۲۹)

  شاهد دیگر آن که هانری کربن پرسیده بود: «همه ادیان حق بوده و یک حقیقت
  زنده ای را دنبال می کنند و همه ادیان در اثبات وجود این حققت زنده مشترک اند.»
  مرحوم علامه در نقد آن فرموده اند: «اسلام در حق کسانی که عقاید حقه و مواد دینی
  برای ایشان بیان نشده یا بیان شده و نفهمیده اند، کمال مسامحه را روا داشته و
  آن ها را «مستضعفین » می نامد. در اسلام، هر چه تشدید است در حق کسانی روا داشته
  شده که پس از روشن شدن حق و بیان شدن معارف دینی، از آن ها سرباز زنند

  .» ^(۳۰)

  این سخن مدعیان در حالی است که آنان از اصل «نسخ » در اسلام جانب داری
  کرده اند که پذیرش آن به معنای انکار حقانیت ادیان صفحه منظم و آماده استفاده است.

• مورد تأیید علمی: فایل فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم بر اساس استانداردهای دانشگاهی تدوین شده و برای پروژه‌های علمی مناسب است.
• طراحی بی‌نقص: فایل فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم با ساختاری مرتب و منظم طراحی شده که کار با آن را آسان می‌کند.
• هدیه رایگان: همراه با فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم، یک پاورپوینت شکیل و حرفه‌ای نیز به شما تقدیم می‌شود.
• آماده ارائه: فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم و پاورپوینت هدیه به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که بدون نیاز به ویرایش، برای جلسات و ارائه‌ها آماده باشند.
• مطالب به‌روز و مفید: محتوای علمی فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم به‌گونه‌ای تدوین شده که فهم مطالب را برای شما آسان‌تر کند.
• قابلیت ویرایش آسان: فایل فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم به‌راحتی قابل تغییر و سفارشی‌سازی است.
• تضمین کیفیت: کیفیت فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم و پاورپوینت هدیه تضمین‌شده است و پشتیبانی کامل ارائه می‌شود.

---

بخشی از متن فایل ورد کامل پاورپوینت تاملی در مستندات قرآنی پلورالیزم :

Normal
۰

false
false
false

EN-US
X-NONE
AR-SA

MicrosoftInternetExplorer4

/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:”Table Normal”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:””;
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Arial;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

اشاره

«

پلورالیزم » در لغت، به معنای کثرت گرایی و
مقصود از آن در فلسفه دین، پذیرش حقانیت ادیان مختلف است. طرف داران کثرت گرایی
برای اثبات مدعای خود، دلایل گوناگونی ذکر کرده اند که تحلیل و نقد آن ها را باید
در جای دیگری پی گرفت

.
^(۱)

آن ها برای مشروعیت دینی بخشیدن به مدعای
خود، ظواهر برخی از آیات قرآن مجید را مورد استناد قرار داده اند تا بدین سان
نظریه خود را هم خوان با آن جلوه دهند

.

نوشتار حاضر صرفا به نقد و تحلیل مستندات قرآنی پلورالیست ها
می پردازد. بنابراین، از ذکر ادله قرآنی انحصار «صراط مستقیم »به اسلام وبطلان کثرت گرایی،به
دلیل اجتناب از اطاله کلام، صرف نظرگردیده و تبیین آن به مجال دیگری واگذار شده
است

. ^(۲)

اصول و نکاتی در
علم تفسیر

اشتباه اساسی پلورالیست ها در تفسیر آیات و استناد کثرت گرایی به قرآن
از غفلت یا نادیده انگاشتن اصول و روش های تفسیر قرآن سرچشمه می گیرد. بنابراین،
در ذیل، به بعضی از اصول علم تفسیر اشاره می شود

:

۱.

توجه به مضمون، شان نزول و صدر و ذیل آیه:
کثرت گرایان در تقریر مدعای خود، تنها به ظهور بدوی آیه و در مواردی، به بخشی از
آیه اتکا کرده و مدخلیت آیه قبل یا بعد را نادیده می انگارند

.

۲.

توجه به کل قرآن: از آن جا که قرآن کتاب
خداوند حکیم است، با وجود نزول تدریجی آن در طول ۲۳ سال، آیاتش از نظم و انسجام
خاصی برخوردار است و به تعبیر خود قرآن، در آن هیچ تهافت و اختلافی دیده نمی شود

. ^(۳)

بر این اساس، در تفسیر دو آیه، باید به مجموع آیات توجه نمود و در صورت
وجود هرگونه شبهه و ابهام، باید آن را با تامل در آیات دیگر، حل و فصل کرد. به
دیگر سخن، باید تفسیر قرآن را از خود قرآن طلبید; «القرآن یفسر بعضه بعضا

.» ^(۴)

۳.

توجه به شارحان حقیقی: در صورت رفع نشدن ابهام
از آیه ای، باید به تفسیر شارحان و مفسران حقیقی کلام الهی

–

پیامبر اکرم و ائمه
هدی علیهم السلام – مراجعه کرد; چرا که قرآن حاوی آیات متشابه و دارای بطون متعدد
است و به تصریح خود، درک عمق آن ها، اختصاص به مطهرون، – که مصداق بارز آن ائمه
اطهارعلیهم السلام هستند – دارد; «لا یمسه الا المطهرون.» (واقعه:۷۹

)

مستندات قرآنی
کثرت گرایان

چنان که اشارت رفت، کثرت گرایان می کوشند با استناد نظریه خود به
شریعت، ادله و شواهدی از آن ارائه دهند که گام اولین آن ها تمسک به ظواهر برخی
آیات است. اما با وجود این، به قاعده علم تفسیر و هرمنوتیک ملتزم نماندند و در تفسیر
و استناد به آیات، اصول و روش بحث های تفسیری را سهوا یا عمدا رعایت نکردند. در
ذیل، مستندات قرآنی آنان تحلیل و نقد می شود

:

مستند اول: اسلام;
تسلیم مطلق به خدا

گوهر و لب نظریه «پلورالیزم » بر این نکته استوار است که حقیقت دین و
اسلام، که خداوند آن را از انسان می خواهد

.

تسلیم مطلق و سر تعظیم
فرودآوردن بر آستان قدس حضرت حق است. اما این که آن در قالب آیین خاصی مانند یهود
یا مسیح یا اسلام تحقق پیدا کند، تاثیری در ماهیت آن نمی گذارد

.

کثرت گرایان بر این باورند که از منظر قرآن، «اسلام » معنای عام – یعنی
تسلیم مطلق به خدا – دارد که شامل تمامی ادیان، به خصوص ادیان اهل کتاب، می شود.
رهاورد این باور آن است که گام نهادن بر صراطمستقیم و اسلام اختصاص به امت اسلام
ندارد و شامل پیروان ادیان دیگرنیزمی شود.آن هابه آیات ذیل استناد می کنند

:

۱.

حضرت ابراهیم علیه السلام از خداوند اسلام
حقیقی و امتی مسلمان از نسل خویش درخواست می کند: «ربنا واجعلنا مسلمین لک و من
ذریتنا امه مسلمه.» (بقره:۱۲۷

)

۲.

حضرت موسی علیه السلام نیزقوم خودرا «مسلمین »
می خواهند: «و قال موسی یاقوم ان کنتم آمنتم بالله فعلیه توکلواان کنتم مسلمین.»(یونس:
84

)

آقای بازرگان با اشاره به آیات مزبور، می نویسد: «قرآن بر خلاف ما، که
اسلام و مسلمانی را به خصوص خودمان گرفته ایم، گروندگان صالح سایر پیغمبران را
مکرر مسلمان می خواند… چطور می شود در نزد خدا فقط آیین امت آخرالزمان دین محسوب
شود، در حالی که از سایر پیغمبران و کتب آن ها همه جا تجلیل و تایید به عمل می آید

.» ^(۵)

۳. «

و من یبتغ غیر الاسلام دینا فلن یقبل منه.»
(آل عمران: ۸۵) آیه مزبور دلیل روشنی بر رد «پلورالیزم » است. اما برخی از آن ها
که می خواهند شمارگان ادله قرآنی مدعای خود را بیش تر کنند، تفسیر موافق نظریه خود
عرضه داشته و اسلام را در این آیه، به تسلیم مطلق و به اصطلاح خود، «اسلام واقعی »
تفسیر کرده اند; چنان که آقای سروش می نویسد: «شما اگر به تفسیر المیزان
مرحوم علامه طباطبائی مراجعه کنید،آن جاخواهیددیدکه ایشان اسلام را درست به همین
معنای

«

اسلام واقعی »، که ما گفتیم، گرفته اند و گفته اند که منظور حقیقت
تسلیم در برابر خداوند است

.» ^(۶)

ایشان پس برای تایید تفسیر خود، به روایت حضرت علی علیه السلام استشهاد
می کند که فرمودند: «الاسلام هو التسلیم

.» ^(۷) (

درباره
صحت و سقم انتساب نظر مذکور به علامه طباطبائی در ادامه، توضیح داده خواهد شد

.)

۴. «

ان الدین عندالله الاسلام.» (آل عمران:۱۹)
برخی اسلام را در این آیه مانند آیه پیشین، به تسلیم مطلق تفسیر کرده و کوشیده اند
از آن حقانیت ادیان متعدد را استنتاج کنند. آقای بهاءالدین خرمشاهی برای این
منظور، با اشاره به تفسیر بعضی از مفسران اسلام به تسلیم مطلق می نویسد

:

«

بعضی از مفسران از جمله شیخ طوسی، زمخشری، طبرسی
در جوامع الجامع، بیضاوی و از معاصران، جمال الدین قاسمی و مرحوم محمدجواد مغنیه،
اسلام را در این جا نه به معنای اسلام محمد [دین مبین اسلام]، بلکه اسلام ابراهیمی
می گیرند; یعنی توحید و تسلیم در برابر خداوند

.» ^(۸)

نقد و نظر

درارزیابی دلیل نخست کثرت گرایان، نکات ذیل در خور تامل است

:

۱-

انحصارگرایی در تفسیر اسلام: در این که
«اسلام » به معنای تسلیم و خضوع است، تردیدی وجود ندارد، اما نکته اساسی توجه به
معانی استعمالی آن در قرآن مجید است. با تامل در مجموعه آیاتی که در آن ها واژگان
«اسلام » و هم خانواده های آن از باب افعال به کار رفته،

(۹)

می توان سه معنای ذیل را استنتاج کرد

:

الف. تسیلم و خضوع در برابر خدا: در آیات متعدد، مقصود از اسلام و
هم خانواده های آن همان تسلیم و خضوع در برابر خداوند می باشد که گوهر ادیان الهی
است. پیامبران علیهم السلام پیش از حضرت محمدصلی الله علیه وآله اسلام را در زبان
خود، به معنای خضوع و تسلیم در برابر آفریدگار هستی به کار می برند

.

ب. معنای تکوینی: دومین معنای «اسلام » در قرآن، تسلیم – به معنای
انقیاد و تاثر جبری و تکوینی موجودات از امر الهی

–

است; مانند آیه «و له
اسلم من فی السموات و الارض طوعا و کرها و الیه ترجعون.» (آل عمران:۸۳

)

تسلیم و اسلام تمامی اهل آسمان ها و زمین به معنای انقیاد و
فرمان برداری تکوینی آنان از امر الهی است. گواه آن قید

«

کرها» است; زیرا تسلیم
اجباری و از روی کراهت با معنای خضوع ناسازگار است

.

ج. آیین خاص اسلام: در برخی از آیات، مقصود از اسلام نه مطلق ادیان
آسمانی و تسلیم در برابر خدا، بلکه شریعت خاص حضرت محمدصلی الله علیه وآله است;
مانند «واتممت علیکم نعمتی و رطیت لکم الاسلام دنیا.» (مائده:۳

)

آیه مزبور، که در ماجرای غدیر خم و معرفی جانشینی پیغمبرصلی الله علیه
وآله نازل شده، از آیین آن حضرت به «اسلام

»

تعبیر کرده است. «قل
للذین اوتوا الکتاب و الامیین ءاسلمتم فان اسلموا فقد اهتدوا.» (آل عمران: ۲۰) این
آیه خطاب به یهودیان و مسیحیان – که به اعتراف کثرت گرایان دارای اسلام واقعی اند
– و مشرکان می فرماید: اسلام آورید تا درهای هدایت به روی شما بازگردد. روشن است
که اسلام در آیه مزبور صرف تسلیم به خدا نیست; چرا که آنان به زعم خود واجد آن اند.
بلکه مقصود، پذیرفتن آیین اسلام است. ده ها آیه دیگر نیز وجود دارد که در آن ها،
اسلام به معنای «شریعت اسلام

»

استعمال شده است

.

تکثر و اختلاف معانی «اسلام » در قرآن، ما را به این نکته رهنمون
می سازد که در تفسیر آن، مطابق اصول و قواعد زبانی و تفسیری، نباید انحصارگرا بود
و در همه موارد، «اسلام » را به معنای تسلیم مطلق یا آیین خاص تفسیر و استعمال
کرد، بلکه باید تفسیر آن را با مداقه در معنا و صدر و ذیل آیه و شواهد دیگر به دست
آورد. اما متاسفانه نکته مزبور نادیده انگاشته شده و کثرت گرایان در تفسیر آیات،
رو به انحصار آورده اند; تنها به یک یا بخشی از آن بسنده کرده و بدون ملاحظه آیات
و قراین دیگر، به معنای لغوی آن دست زده اند

.

۲-

سازگاری اسلام امت های پیشین با انحصارگرایی
اسلامی: این که قرآن امت های پیامبران پیش از اسلام را مسلمان می خواند، به اعتبار
حق انگاشتن ادیان پیشین در ظرف خاص خود است; به این معنا که گوهر دین، که همان
تسلیم و خضوع در برابر خداست، در قلب های امت های پیشین باتصدیق پیامبران آسمانی
زمانشان، جای گرفته است.از این منظر، دین دارای حقیقت واحدبه شمار می آید

. ^(۱۰)

بنابراین، در نام گذاری امت های پیشین به «اسلام » از سوی قرآن تردیدی
وجود ندارد. اما نکته مهم بقا و استمرار حقانیت آنان باظهور آیین اسلام است. آیاتی
که مهندس بازرگان به آن ها استناد کرده، مثبت مدعا نیست. علاوه بر آن، آیات متعدد
دیگری خلاف آن را اثبات می کنند. ولی تحلیل این نکته که قرآن کریم باز هم پس از
ظهور اسلام، اهل کتاب را تمجید و آنان را به حقانیت توصیف می کند، در ادامه خواهد
آمد

.

۳-

توجه نکردن به آیات پیشین: دکتر سروش بدون
توجه به این نکته، به تایید کثرت گرایی پرداخته است، در حالی که ظاهر آیه مزبور
دلالت می کند که مقصود از «اسلام »، آیین اسلام است. این دلالت با نگاهی به آیات
پیشین، که مورد غفلت واقع شده است، روشن می شود

. ^(۱۱)

در آیات پیشین سخن از اخذ میثاق خداوند از امت های پیشین مبتنی بر
پیروی از حضرت محمدصلی الله علیه وآله به میان آمده و در آن ها، اهل کتاب به دلیل
نپذیرفتن نبوت آن حضرت، به شدت توبیخ گردیده و به عنوان «فاسق » توصیف شده اند. با
توجه به انسجام کامل آیات الهی و ناسازگار نبودن آن ها، تعیین «اسلام » در شریعت
پیامبرصلی الله علیه وآله ضروری است; زیرا در صورتی که اسلام در آیه عام و شامل
ادیان دیگر باشد، با آیات پیشین تناقض پیدا خواهد کرد

.

۴-

توجه نداشتن به آیات بعد

: ^(۱۲)

کثرت گرایان
همچنین; نادیده انگاشتن آیات بعد، در حقیقت دست به تحریف کلام الهی زده اند: زیرا
آیات پیش مانند آیات پیشین، به توبیخ اهل کتاب می پردازد و ظاهرنشان می سازد که
اختلاف و عدم انقیاد آنان در مقابل اسلام پس از محل و از روی ظلم و عداوت است. از
این رو، قرآن آنان را کافر به آیات الهی و مستحق عذاب می داند و تاکید می کند که
یگانه راه هدایت آن ها منحصر به پذیرفتن شریعت اسلام است

.

به دیگر سخن، هر چند صدر آیه به تنهایی می تواند مطلق و شامل اسلام نیز
باشد، اما مضامین آیات بعدی، به خصوص تکرار واژه «اسلام » به صورت «فان اسلموا فقد
اهتدوا»، مفسر و مقید مطلق صدر آیه است و درصدد بیان این نکته است که دین، که
تسلیم مطلق است، در هر عصری تجلی و ظهور خاصی دارد. نمود خاص آن در عصر حضرت
محمدصلی الله علیه وآله، ایمان و تسلیم به شریعت آن حضرت است

.

اما در پاسخ به دکتر سروش در حدیث حضرت علی علیه السلام، که اسلام را
به تسلیم تفسیر فرموده است، باید گفت

:

حضرت در این حدیث شریف، در مقام بیان
حقیقت اسلام است که گوهر ادیان را می سازد یا آن که در مقام تفسیر آیین اسلام به
لازمه آن است; به این معنا که اسلام مستلزم خضوع انسان و تسلیم کامل او در برابر
خداوند است

.

اما این که حضرت در این حدیث در مقام بیان تعمیم اسلام به مطلق ادیان
است به گونه ای که آن ها نیز در عرض آیین اسلام، دین حق باشند، بر خلاف ظاهر حدیث
است. شواهد و قراین دیگر تایید می کند که آیین اسلام در نظرگاه امام علی علیه السلام،
آیینی کامل و ناسخ است، آن حضرت اسلام را دین برگزیده خدا و غالب، و ادیان دیگر را
در برابر آن، ذلیل و مغلوب توصیف می کنند. این روایات باتفسیری که کثرت گرایان از
حدیث مزبور عرضه می کنند، هم خوانی ندارد، مگر این که گفته شود – نعوذ بالله –
حضرت تطور رای داشته و از لوازم معرفت بشری مصون نبوده است

!

۵-

تحریف رای مفسران: پلورالیست ها برای بالا
بردن عده و عده خود و شکل دینی و تفسیری بخشیدن به نظریه خود، به تحریف کلام و نظر
مفسران بزرگ روی آورده و سعی نموده اند با نقل بخشی از عبارت آنان، در تفسیر اسلام
به تسلیم مطلق، چنین وانمود می کنند که آنان نیز با تعمیم اسلام به تسلیم مطلق،
طرفدار حقانیت ادیان دیگرند. اشتباه عمدی یا سهوی آنان در فهم نکردن مقصود مفسران
از تغییر مزبور است

.

همان گونه که در تعریف دین و شریعت گفته شد، گوهر دین یکی بیش نیست و
آن تسلیم و خضوع در برابر خداوند است

.

مفسران با تعریف اسلام، متذکر می شوند
که گوهر این آیین همان تسلیم است که پیش از این، در ادیان ابراهیمی یافت می شد.
اما آنان پس از تعریف مزبور، تذکر می دهند که تسلیم در برابر خداوند در هر زمانی،
نمود خاصی دارد. حقیقت تسلیم در عصر پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله گرویدن به
آیین او است و کسی که خارج از آن باشد، اعم از اهل کتاب و غیر آن ها، حقیقت اسلام
برایش تحقق نیافته است. از این رو، مفسران اهل کتاب را کافر و مستحق عذاب الهی
می دانند

.
^(۱۳)

برای اثبات این مدعا و پرهیز از کلی گویی، به نصوص مفسران در این مقوله
اشاره می شود

:

شیخ طوسی (م ۴۶۰ ق): ایشان همانند سایر مفسران، حقیقت دین الهی را واحد
– تسلیم مطلق – می داند و اسلام حقیقی را نیز تسلیم محض در برابر خداوند ذکر
می کند، اما خاطر نشان می سازد که دست یازیدن به حقیقت اسلام در عصر پیامبر
اکرم صلی الله علیه وآله، منوط به ایمان به آن حضرت است. به دیگر سخن، اسلام
ابراهیمی وقتی واقعیت پیدا می کند که منجر به اسلام محمدی گردد; «و الاسلام یفید
الانقیاد لکل ما جاء به النبی صلی الله علیه وآله

.» ^(۱۴)

وی در تفسیر آیات بعد، تاکید می کند که هدایت اهل کتاب به گام نهادن بر
آستان اسلام محمدی صلی الله علیه وآله بستگی دارد

(۱۵)

و در صورت روبرگردانی از آن، در شمار کافران خواهند بود

. ^(۱۶)

زمخشری (م ۵۲۸ ق): با توجه به آیات قبل، وی اسلام را در آیه شریفه، به
«عدل و توحید» تفسیر می کند و با توسل به آن، به نقد دیدگاه اشاعره، که قایل به
جبر و رؤیت الهی و منکر عدل خدا بودند، می پرازد

. ^(۱۷)

سپس با
همین اصل، اسلام اهل کتاب را نیز مورد جرح قرار می دهد; زیرا آنان به دو یا سه خدا
روی می آوردند

.

وی در ذیل آیه مزبور و آیات دیگر، اهل کتاب را دور از اسلام حقیقی و
صراط هدایت می داند و تاکید می کند که نپذیرفتن اسلام محمدی صلی الله علیه وآله به
دلیل روحیه ریاست طلبی آنان است، در حالی که در حقانیت آیین اسلام، شبهه ای نیست:
«و لا شبهه فی الاسلام

».
^(۱۸)

شیخ طبرسی (م ۵۴۸ ق): در تفسیر مجمع البیان، ایشان نیز مانند شیخ طوسی،
لازمه اسلام حقیقی را التزام به اسلام محمدی صلی الله علیه وآله ذکر می کند

(۱۹)

و منکران آن را کافر می خواند

. ^(۲۰)

همو در تفسیر جوامع الجامع – که مورد استناد برخی مدعیان است – همانند
تفتازانی وارد بحث شده و اهل کتاب را به دلیل تصدیق نکردن نبوت پیامبر اکرم صلی
الله علیه وآله، تکفیر کرده و در ذیل آیه ۲۰ همین سوره تصریح نموده که یگانه دین و
اصلی است که تمامی انسان ها ملزم به قرار بدان هستند

. ^(۲۱)

بیضاوی (م ۷۹۱ ق): وی پس از تفسیر «اسلام » به تسلیم در تفسیر آیه، با
صراحت می گوید: تنها دینی که مورد ضایت خداوند قرار گرفته فقط اسلام است; یعنی:
توحید و التزام به شریعت حضرت محمدصلی الله علیه وآله

. ^(۲۲)

در تفسیر آیه ۴۱ سوره بقره (آمنوا بما انزلت مصدقا لما معکم) با نقل
حدیث ضرورت تبعیت از حضرت موسی علیه السلام در صورت زنده بودن، بیان می دارد که
هیچ گونه تنافی بین آن حضرت و پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله نیست; چرا که بشارت
به ظهور اسلام و لزوم پیروی از آن از آموزه های شریعت حضرت موسی علیه السلام بوده
است

(۲۳)

و این آیاتی را که نیز جهانی بودن شریعت حضرت
موسی علیه السلام یا فضیلت بر جهانیان دلالت می کند – مانند «انی فضلتکم علی العالمین »
– به زمان خودشان محدود می کند

. ^(۲۴)

محمدجمال الدین قاسمی (۱۳۳۲ ق): او در ذیل آیه ۱۹ سوره آل عمران، اسلام
را به توحید تعریف می کند، اما نه به توحید مطلق که شامل ادیان دیگر گردد، بلکه آن
را مقید به خضوع و التزام به شریعت حضرت محمدصلی الله علیه وآله می کند

. ^(۲۵)

در تفسیر آیات دیگر نیز بر وعده ظهور اسلام در ادیان پیشین، توقف هدایت
اهل کتاب به پذیرش اسلام و مانند آن تاکید می کند

.

محمدجواد مغنیه (۱۹۷۹ م): وی مانند سایر مفسران، اسلام را به تسلیم
مطلق تفسیر می کند و از این رو، امت های پیشین را دارای اسلام حقیقی می داند، اما
تاکید می کند که حقیقت اسلام ابراهیمی در گرویدن به اسلام محمدی تحقق و معنا پیدا
می کند و در تفسیر «فان اسلموا فقد اهتدوا» می گوید: ورای اسلام محمدی جز کفر و
ضلال نیست

.
^(۲۶)

علامه طباطبائی: دکتر سروش با تفسیر «اسلام » به تسلیم مطلق، پیروان
ادیان دیگر را از صاحبان تسلیم و گوهر دین و در نتیجه،از رهروان صراط مستقیم معرفی
کند و به عنوان تایید نظر و تفسیرخود،تعریف علامه طباطبایی ازاسلام را مؤید آن ذکر
می کند

.

با تامل اجمالی در المیزان و آثار دیگر مرحوم علامه، نادرستی سخن او
روشن می شود. علامه رحمه الله اسلام را در آیه «ان الدین عندالله الاسلام » به
تسلیم مطلق، که گوهر ادیان الهی است، تفسیر می کند. اما متذکر می گردد که لازمه
تفسیر مزبور – یعنی به دست آوردن حقیقت تسلیم – پذیرفتن اسلام محمدی است و از
این رو، تفسیر مزبور – یعنی تعمیم اسلام به تسلیم مطلق – شامل اهل کتاب نمی شود;
زیرا آنان با آگاهی از نبوت حضرت محمدصلی الله علیه وآله، راه طغیان در پیش گرفتند
و سر از کفر درآوردند

.
^(۲۷)

ایشان تاکید می کنند که آیه مورد بحث و آیات پس از آن در تایید اسلام
اهل کتاب، بلکه درمقام تهدید آنان به عذاب اخروی است

. ^(۲۸)

پس در
پایان بحث، در رد تفسیر نادرست مزبور، می فرمایند: تفسیر بعضی از این آیه مبنی بر
آزادی اعتقاد در دین و آزاد گذاشتن مردم در آن، تفسیر نابجایی است; چرا که آیه
اصلا در مقام بیان اصل مذکور نیست

. ^(۲۹)

شاهد دیگر آن که هانری کربن پرسیده بود: «همه ادیان حق بوده و یک حقیقت
زنده ای را دنبال می کنند و همه ادیان در اثبات وجود این حققت زنده مشترک اند.»
مرحوم علامه در نقد آن فرموده اند: «اسلام در حق کسانی که عقاید حقه و مواد دینی
برای ایشان بیان نشده یا بیان شده و نفهمیده اند، کمال مسامحه را روا داشته و
آن ها را «مستضعفین » می نامد. در اسلام، هر چه تشدید است در حق کسانی روا داشته
شده که پس از روشن شدن حق و بیان شدن معارف دینی، از آن ها سرباز زنند

.» ^(۳۰)

این سخن مدعیان در حالی است که آنان از اصل «نسخ » در اسلام جانب داری
کرده اند که پذیرش آن به معنای انکار حقانیت ادیان پیشین در عصر ظهور اسلام است

.

 اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی، به دوستانتان معرفی کنید.