بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آداب گفت وگو :

«گفتن و شنیدن»، یک نوع خطِ ارتباطی با مردم است و برای این که بتوانیم علاوه بر داشتن روابطی سالم و سودمند با دیگران، هم صحبت خوبی نیز برای آنها باشیم، نیازمند آنیم که آداب و شیوه های صحیح استفاده از «زبان» و «گوش» را به هنگام سخن گفتن و شنیدن مورد توجه قرار دهیم، که در اینجا به گوشه هایی از این آداب اشاره می نماییم:

الف. آداب سخن گفتن

گفتار آدمی بیانگر شخصیت اوست. انسان های مؤدب و باشخصیت هرگز در بدترین شرایط هم حاضر نیستند گفتار خود را به آنچه در خور شأنشان نیست، بیالایند.

سخن گفتن آدابی دارد که رعایت آنها می تواند در برقراری ارتباط مناسب با دیگران نقش مهمی ایفا نماید که مهمترین آنها از قرار ذیل می باشد؛

میانه روی و پرهیز از پر حرفی

اغلب، تصور می شود که در گفت وگوها، گوینده است که به دلیل صرف نیرو، خسته می شود. در صورتی که اگر گوینده با پرحرفی خود فرصت به شنونده ندهد، شنونده زودتر و بیشتر از گوینده خسته می شود. لذا گوینده خودش باید حال شنونده را مراعات کرده، از پرحرفی و طولانی نمودن کلام بپرهیزد، تا از یک سو با خسته کردن شنونده لذت هم صحبتی با دیگران را از بین نبرد و از سوی دیگر اشتباه ها و لغزش های گفتاریش را کاهش دهد.

امام علی (علیه السلام) درباره میانه روی در کلام می فرماید:

«خَیرُ الْکلامِ ما لایمِلُّ ولا یقِلُّ»^[۱]؛

«بهترین گفتار آن است که نه خسته کننده باشد، نه بسیار کم».

همچنین می فرماید:

«الْإِکثَارُ یزِلُ الْحَکیمَ وَ یمَلُ الْحَلِیمَ فَلَا تُکثِرْ فَتُضْجِرْ وَ لَا تُفَرِّطْ فَتُهَن»^[۲]؛

«پرگویی، مرد حکیم را می لغزاند و انسان بردبار را خسته می سازد. پس در سخن پرگویی نکن که دلگیر سازی و کم مگوی تا خوار شوی».

سنجیده بودن گفتار

قدرت تفکر و اندیشه یکی از گران بهاترین نعمت های الهی بوده و شایسته است که انسان قبل از هر کاری درباره پیامدهای آن به خوبی بیندیشد و جوانب نیک و بد آن را درست ارزیابی کند و چنانچه انجام آن را مصلحت دید، اقدام نماید وگرنه از انجام آن چشم بپوشد. روشن است که سخن گفتن نیز از این قاعده مستثنا نیست. از همین رو امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) می فرماید:

«لِسانُ الْعاقِلِ وَراءَ قَلْبِهِ وَ قَلْبُ الْأَحْمَقِ وَراءَ لِسانِهِ»^[۳]؛

«زبان خردمند در آن سوی قلب اوست، ولی قلب ابله در آن سوی زبان او».

قابل فهم بودن گفتار

استفاده از اصطلاحات خاص که مفهوم آنها را همه نمی دانند ارزشی ندارد.

امام علی (علیه السلام) می فرماید:

«احْسَنُ الکلام ما لاتَمجُّه الآذانُ و لایتعِبُ فَهمُهُ الافهام»^[۴]؛

«بهترین سخن ها آن است که گوش ها آن را به بیرون نیفکند و فهمیدن آن برای فهم ها رنج آور نباشد».

یا می فرماید:

«احْسَنُ الکلَامِ مَا زَانَهُ حُسنُ النِّظام وَ فَهِمَهُ الخَاصُّ وَ العَامُّ»^[۵]؛

«بهترین سخن ها آن است که نظام نیکو آن را بیاراید و متخصصان و مردم عادی آن را بفهمند».

جذاب بودن گفتار

گوینده سخن باید برای اثرگذاری بیشتر بر مخاطبان، سخنان خود را در قالبی جذاب و زیبا عرضه کند. این گونه سخنان می تواند برای گوینده سخن اعتبار و شخصیت ایجاد کند. برعکس، هر اندازه گوینده با معلومات باشد و نتواند آن را به خوبی به دیگران انتقال دهد، مخاطب خود را خسته خواهد کرد.

از امیرمؤمنان علی (علیه السلام) فرموده است:

«مَن عَذُبَ لسانُهُ کثُرَ اخوانُه»^[۶]؛

«کسی که زبانش شیرین باشد، برادرانش بسیار شوند».

نرم بودن گفتار

نرم بودن گفتار یکی از آداب سخن گفتن در آموزه های دینی اسلام است که نقش مهمی در لذت بخش نمودن هم صحبتی با دیگران را فراهم می نماید؛ امام علی (علیه السلام) می فرماید:

«عَوّد لِسانِک لینَ الکلامَ وَ بَذلَ السَّلام؛ یکثُر مُحِبُّوک و یقِلَّ مُبغضِوُک»^[۷]؛

«زبان خود را به نرمی گفتار و بذل سلام عادت ده تا دوستدارانت، بسیار و دشمنانت کم شوند».

مفید بودن گفتار

از دیدگاه آداب دینی، گفتار باید به حال گوینده یا شنونده سودمند باشد.

از گفتن سخنان بیهوده و بی ارزش که نفعی به حال دنیا و آخرت ندارد، باید خودداری کرد. امام علی (علیه السلام) می فرماید:

«عَجِبتُ لِمَن یتَکلَّم بِما لاینْفَعُهُ فی دنیاهُ و لا یکتَبُ لَهُ اجرُه فی اخراهُ»^[۸]؛

«در شگفتم از کسی که سخن گوید به چیزی که در دنیا سودش ندهد و برای او در آخرت، پاداشی نوشته نشود».

در واقع، اگر گوینده سخن، حرف سودمندی برای گفتن ندارد، بهتر است از گفتن آن صرف نظر کند تا هم وقت دیگران را نگیرد و هم خود را دچار دردسر و زیان احتمالی نسازد.

آداب گوش دادن

در روایات اهل بیت (علیهم السلام) نکات متعددی پیرامون شیوه و آداب گوش دادن ذکر شده است که در اینجا به برخی از آنها اشاره می نماییم؛

علاقه نشان دادن به سخنان گوینده

خوب شنیدن و درست گوش دادن، نقش مهمی در روابط خوب اجتماعی دا