بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل استعدادهای ناشناخته حوزه :

خود را مسلط به علم کنید

شما طلبه ی جوانی هستید در مدرسه ی آقای آخوند، یا مدرسه ی زنگنه، یا مدرسه ی مرحوم آقای آقاشیخ علی دامغانی، و دارید در همدان، در ملایر، در فامنین و هر جای دیگر درس می خوانید. اگر بحث سیاست های جهانی و استکبار جهانی و آمریکای با آن عظمتِ ظاهری بشود و بگویند اینها با شما مخالفند، شما نباید بگویید مگر من چه کسی هستم که با من مخالفند؛ من یک طلبه ی گوشه ی مدرسه ی آقای آخوند در همدان هستم. من می خواهم بگویم این فکر اشتباه است. اینها با یک یک شما نه تنها مخالفند، بلکه دشمن اند. به هر کدام از شماها به چشم منبعی برای روشنگری و افشاگری نگاه می کنند؛ که اگر این منبع فعال شود و کار بکند و باطن و استعداد و ظرفیت خودش را بروز دهد، کار بر استکبار دشمن دشوار خواهد شد. از نظر آنها هر یک از شما بالقوه یک امام خمینی هستید.

بیانات در دیدار جمعی از روحانیون استان همدان ۱۵/۴/۱۳۸۳

تولید فکر و علم

برای این که انسان به قلّه برسد، راه وجود دارد؛ باید آن راه را شناخت. هیچ مانعی ندارد که ما یک نقشه ی راهنما داشته باشیم و بگوییم راههایی که به قلّه می رود، اینهاست و این نقشه ی راهنما را در جیبمان نگه داریم و از آن حفاظت کنیم. این کار به معنای این نیست که ما متحجّریم، بلکه به معنای این است که ما عاقلیم و می دانیم که بدون این نقشه ی هدایت، حرکت کردنِ نااندیشیده ما را به سقوط منتهی خواهد کرد. بنابراین، این کارها لازم است. امروز ما احتیاج مبرمی داریم به این که تفکر آزاداندیشانه – که با آن فرهنگ و علم تولید خواهد شد و گسترش و توسعه ی واقعی پیدا خواهد کرد – در جامعه رشد پیدا کند و بتواند استعدادهای افراد را به سمت خود جذب نماید. امیدواریم که عناصر مستعد، با همّت و با توکل – چه در حوزه، چه در دانشگاه و چه در مجموعه هایی مثل مجموعه ی شما – قدر این کارها را بدانند.

بیانات در دیدار جمعی از اعضای انجمن قلم ۸/۱۱/۱۳۸۱

مغتنم شمردن فرصت جوانی

از این فضای معنوی، مواریث و یادگارهای معنوی ای که در این فضا انباشته است، استفاده کنید. مرحوم سید حسین رضوی، از همین آستان مقدّسه و از علمای اوایل قرن چهاردهم است که از حالاتش نقل می کنند، مثلاً در قنوت نماز وتر، دعای «ابی حمزه» را از ابتدا تا انتها می خوانده است! چنین عابدان و زاهدانی را این حوزه تربیت کرده است. من از بزرگان حوزه خواهش می کنم، درس اخلاق و تهذیب را برای جوانان مستعد، روشن و نورانی – که در این حوزه فراوان هستند – جدّی بگیرند. پس، نکته ی اوّل مغتنم شمردن این فضا، جوانی، فراغت و نورانیتی است که بحمداللَّه در شما وجود دارد، و این فرصتْ پایه ی همه چیز است.

نکته ی دوم را که باز مربوط به همین ویژگیهاست و باید به شما عزیزان عرض کنم، اغتنام فرصت برای کسب علم و مجهّز شدن به سلاح فکری است. استعدادها نباید در این حوزه هدر برود. البته، این قضیه دو بخش دارد: یک بخشِ آن مربوط به نظام حوزه است و بخش دیگر به خود طلبه مربوط می شود. نظام حوزه، نقش زیادی در جلوگیری از اتلاف وقت طلبه دارد. کتاب درسی خوب، نظام آموزشی درست و منطقی، فرصتهای آموزشی مناسب، قرار دادن صحیح و منطقی درسها در کنار هم – که همین، جزوِ نظام آموزشی است – کم کردن تعطیلات حوزه و مسائلی از این قبیل به مسئولان و گردانندگان امور حوزه مربوط می شود.

بیانات در دیدار جمعی از روحانیون ۱۶/۹/۱۳۷۴

استعداد و شوق فقاهت

فرض کنید اگر پانزده هزار طلبه در قم وجود داشته باشد، بر اساس ضابطه ی قبلی، حدود هزار نفر از آنها را گزینش کنیم تا فقیه و مجتهد بزرگ تربیت شوند. البته این کار باید در زمان و وقت خودش انجام گیرد. مثلاً یک دوره ی بیست ساله را در نظر بگیریم که طبیعتاً هر سال، جمع جدیدی اضافه خواهند شد و جمع دیگری هم خارج خواهند گردید؛ ولی میانگین تقریباً همین بیست سال است. این افراد باید افراد مستعدی باشند که استعداد و شوق فقاهت داشته باشند و اهل انصراف از فقاهت نباشند. باید اینها را گزینش کرد و روی آنها کار ویژه ی فقاهتی انجام داد. از بین اینها، مدرّسین و مؤلّفینِ بزرگِ فقه و مراجع تقلید در خواهند آمد. هزار نفر فقیه، کم نیست که این حوزه بتواند در ظرف مدت بیست سال بیرون بدهد. این، خیلی زیاد است.

بیانات در دیدار جمعی از نخبگان حوزوی ۱۳/۹/۱۳۷۴

برکات فضلای جوان در حوزه

حوزه باید گواهی و تصدیقِ بدهد. من یک بار دیگر هم این نکته را گفته ام. تصدیق اجتهاد یکی از چیزهایی است که از قدیم در حوزه بوده است؛ امروز هم چیز خیلی خوبی است. بعضی از آقایان خیال می کنند که اگر ما بخواهیم درس طلبه ای را ارزشیابی کنیم، باید بگوییم این سطح از تحصیل در حوزه با فلان دوره ی دانشگاهی – مثلاً لیسانس یا فوق لیسانس یا دکترا – معادل است. لزومی ندارد این کار را بکنیم. دروس حوزه یک چیز است و دروس دانشگاهی چیز دیگر. البته ممکن است این کار در جای خود لازم باشد. مثلاً ممکن است این شخص بخواهد در بعضی از دستگاه های اداری که احتیاج به مدرک دارند، مشغول به کار شود. طبیعی است که باید بدانند مدرک این فرد چقدر ارزش دارد. لیکن مسأله ی نیاز حوزه فراتر از اینهاست. ما انواع روحانیون در سطوح گوناگون و با تخصّصها و تواناییهای مختلف نیاز داریم. استعدادها مختلف است. باید استعدادها شناخته شود، درسها خوانده شود، دوره ها از هم تفکیک شوند و فضلای جوان در حوزه به کار گرفته شوند؛ چون برکات زیادی از این گروه عاید خواهد شد.

بیانات در آغاز درس خارج فقه ۱۴/۶/۱۳۷۴

ضرورت تحول آموزشی حوزه در سطوح مختلف

مدیریت محترم، در برابر خود مسائل و مشکلات فراوان و نیز حوادث پی در پی و متوقع و نامتوقع خواهد یافت، که شایسته است در این میان، نخستین مهم خود را تشخیص اولویتها و فوریتها قرار دهد. برخی از این مسائل عبارتند از: طبقه بندی مراحل تحصیلی طلاب در قم؛ تعیین رشته های اختصاصی و مواد درسی آن؛ تهیه کتب درسی مناسب و در صورت امکان تغییر در کتب درسی کنونی؛ تعیین مدارسی برای رشته های مختلف، که طبق برنامه های درسی معین اداره شوند و مدارس ویژه برای تربیت افرادی جهت اشتغال در مشاغل خاص یا متناسب با روحانیان؛ تعیین پایان نامه ها و شهادات مخصوص حوزه ی علمیه، برای درجات مختلف علمی؛ شناسایی استعدادهای برجسته برای تحقیق یا تحصیل، و تهیه امکانات برای پرورش آنها؛ رسیدگی به وضع معیشتی طلاب و تأمین ضروریات مشترک از قبیل مسکن و مدرس و بیمارستان و غیره؛ تدوین مقرراتی برای کیفیت زیست عمومی طلّاب؛ فراهم آوردن حوزه های درس اخلاق و ترویج معنویت و سلوک روحانی و روحیه ی زهد و عفاف و ساده زیستی و امثال آن در حوزه؛ تأسیس واحدهای علمی با گرایش های نو و ابتکاری و کمک به هر آنچه از این قبیل در حوزه هست؛ تشکیل مدارس ویژه ی تربیت مبلغ و مدرس برای داخل و خارج کشور، و مسائل متعدد دیگری که هر یک اهتمام و تدبیر و برنامه ریزی و پیگیری ویژه ای را می طلبد.

پیام به جامعه ی مدرسین حوزه علمیه قم به مناسبت تشکیل شورای سیاستگذاری حوزه ۲۴/۸/۱۳۷۱

شناسایی و طبقه بندی استعدادها

استعدادهای درخشان را در میان حوزه جمع آوری و طبقه بندی کنیم؛ این از کارهایی است که امروز در دنیا رایج است. نمی شود بگوییم که این درس هست؛ هرکس می خواهد بیاید، بیاید؛ هرکس هم نمی خواهد، نیاید؛ ما این طوری درس می دهیم و ملاحظه ی اضعف مأمومین را می کنیم! مگر چنین چیزی می شود؟ باید برای اقوای مأمومین هم یک درس ویژه گذاشت. استعدادها باید شناسایی و طبقه بندی بشود؛ آن استعداد درخشان برکشیده شود و به او آموخته شود و از او استفاده شود؛ اینها کارهایی است که در جمله ی کارهای جدید قرار می گیرد؛ اینها باید در حوزه انجام بگیرد.

بیانات در دیدار جمعی از روحانیون ۱/۱۲/۱۳۷۰۱

ضرورت تحول در نبوغ دینی و فکری طلاب

حوزه ی علمیه باید کارخانه ی سازندگی انسان، سازندگی فکر، سازندگی کتاب، سازندگی مطلب، سازندگی مبلّغ، سازندگی مدرّس، سازندگی محقق، سازندگی سیاستمدار و سازندگی رهبر باشد. حوزه ی علمیه باید به جایی برسد که همیشه ده، بیست نفر شخصیت آماده برای رهبری داشته باشد؛ که اگر هرکدام از اینها را در مقابل زبدگان این امت بگذارند، بر او متفق بشوند که برای رهبری صلاحیت دارد. حالا حوزه ی علمیه این کارها را می تواند بکند، یا نمی تواند بکند؟ همه ی ما در این جا خودمانی هستیم. سابقه ی آخوندی و حوزوی من از بسیاری از شماها بیشتر است؛ شاید هم اگر ادعا کنم از اکثر شماها بیشتر است، خیلی گزافه نباشد؛ چون می بینم ماشاءاللَّه اغلب شما از من جوانترید. من نسبت به مسائل روحانیت، علاقه ی عمیقی از نوع علاقه ی انسان به نفس و متعلقات خودش دارم. مسأله، مسأله ی یک شیئ خارجی نیست که درباره اش بحث کنیم. من که نگاه می کنم، می بینم حوزه ی ما این طوری نیست.

این که گفتم سمینار برگزار شود، برای این است که در چنین جایی شما پشت تریبون بروید و بگویید نه، به این دلیل و این دلیل، قضیه این طوری است. حالا که فقط من دارم صحبت می کنم، ادعا می کنم و می گویم که حوزه این طوری نیست؛ حداقل این است که بگوییم این کارهایی که از حوزه مورد توقع و انتظار است، حوزه برآورده نمی کند؛ حالا گیرم بگوییم که می تواند بکند، اما نمی کند؛ چرا نمی کند؟ چون عیبی در کار هست؛ این عیب را باید پیدا کنید.

البته اعتقاد من این است که حوزه بالقوه می تواند این کارها را بکند؛ بالقوه به این معنا که الان استعداد این کار در حوزه ی علمیه هست. امروز ما در حوزه محققان و متفکران خوبی داریم. مغزهایی در این حوزه ی علمیه هستند که اگر هرکدام از مراکز تحقیقاتی دنیا این آدمها را در آن رشته ی خودشان تربیت کرده بودند، امروز نابغه هایی داشتند؛ این هم یکی از بدبختیهای ماست! امروز ذهنهایی در حوزه ی علمیه هستند که اگر در فلان مؤسسه ی تحقیقاتی دنیا در فن ریاضیات یا فیزیک یا علوم طبیعی یا نجوم مشغول بودند، امروز در دنیا مثل خورشیدی می درخشیدند و هر روز یکی از کارهاشان در دنیا به ثبت می رسید؛ اما این طور مغزهایی در حوزه ی علمیه ی ما آدمهای معمولی و عادی هستند؛ نه این که کسی برایشان شأنی قائل نیست – این که حالا چیزی نیست – بلکه بهره ی لازم از اینها گرفته نمی شود. پس حوزه ی ما از لحاظ شأنیت و استعداد، این امکان را دارد؛ اما عملاً ندارد؛ چرا ندارد؟ عللی دارد:

یکی از عللش همین چیزی است که جناب آقای مشکینی فرمودند؛ مسائل معیشتی. بسیار خوب، حالا شما مسائل معیشتی را با من مطرح کردید؛ من ان شاءاللَّه روی آن فکر خواهم کرد؛ اما قولی نمی دهم که این کار به آسانی و بزودی عملی بشود. من نسبت به این مسأله تاکنون به صورت مستقیم و جدی فکر نکرده بودم. البته ما بیمه ی حوزه را راه انداختیم؛ ان شاءاللَّه به جریان می افتد و هرکس بخواهد، استفاده خواهد کرد. هزینه های بیماری، یکی از مشکلات طلاب است؛ خود بنده هم در آن دوران همواره گرفتار آن بودم؛ می دانم که خیلیها هم گرفتارند و این از مشکلات اساسی است. ان شاءاللَّه ما در حوزه یک تعاونی خوب هم راه می اندازیم که بتوانند لااقل بعضی از اجناس را ارزان تهیه کنند؛ طرحش را هم آماده کرده اند؛ خود بنده هم سرمایه گذاری کلانی در آن خواهم کرد؛ بعد هم طلاب هرکدام سهمی می گذارند و سرمایه گذاری یی می کنند. درباره ی مسأله ی مسکن هم عده یی از آقایان مشغول هستند. من قبلاً هم به آن تشکیلاتی که خانه های سازمانی می سازند، مختصر کمکی کرده ام؛ نیت کمک کردن بعد از این را هم داشته ام – نه این که نداشته باشم – اما به هرحال بعد از این هم می رویم و می نشینیم فکر می کنیم و به دوستانی که در مسائل حوزه برای ما فکر و کار می کنند، خواهم گفت که روی این مسأله کار کنند.

البته عرض کردم، این به معنای آن نیست که من بگویم حالا دیگر مسأله ی معیشتی طلاب حل شد؛ نه، این طوری نیست. من می دانم که وضع طلاب بد است. امروز شهریه های حوزه حداکثر هشت هزار تومان است. چه کسی می تواند با هشت هزار تومان شهریه، زندگی خود را با داشتن سه، چهار بچه اداره کند؟! این درآمدِ بسیار کمی است. امروز واقعاً یک کارگر ساده ی کارخانه هم با هشت هزار تومان کار نمی کند؛ اما در حال حاضر طلبه ی ما که انتظار داریم یک روز خورشید درخشانی بشود که کشور و دنیا را اشعاع کند، دارد با این مبلغ زندگی می کند! واقعاً این تقریباً مثل همان زمان شهیدثانی رضوان اللَّه علیه است؛ یعنی اگر با سطوح زندگی آن روز مقایسه کنیم، این مثل آن می شود! امروز کسانی هستند که روزی صدهزار تومان درآمد دارند! آنهایی که ماهی صدهزار تومان درآمد دارند، خیلی بیشترند. حالا در چنین جامعه یی که کسانی هم درآمدهای خوب و زندگیهای راحتی دارند، طلبه ی ما با ماهی هشت هزار تومان زندگی می کند! البته این چیز خیلی سختی است و می تواند عامل عمده یی هم باشد و بایستی به آن رسید؛ لیکن این یکی از علتهاست؛ علل دیگری هم دارد و من امشب می خواهم از یکی از این علل – که روی آن خیلی فکر کرده ام – یاد کنم.

حوزه تشکیلاتی است که به یک معنا اهمیت و حجمش از هر دانشگاهی بیشتر است؛ اما آن اولین چیزی را که هر مؤسسه ی علمی با این عظمت باید داشته باشد – یعنی یک دستگاه مدیریت مشخص و منظم و منسجم – ندارد! طلبه یی به من نامه نوشته و گفته است که ما نمی دانیم در حوزه به چه کسی مراجعه کنیم! امتحان را در جایی باید بدهیم، می دهیم؛ شهریه را باید از یک جای دیگر بگیریم، می گیریم؛ اما مشکلاتی داریم؛ به هرکس هم که مراجعه می کنیم، می گوید به من مربوط نیست! شما این نقص را چیز کمی نگیرید؛ این چیز خیلی بااهمیتی است.

در این چند سال اخیر، یک عده از فضلای طراز اول و خوب و مؤمن واقعاً زحمت کشیدند و شورای مدیریت را تشکیل دادند. من شاهدم که این شورا واقعاً بسیار کار و تلاش کرد. ممکن است خیلی از طلبه های حوزه هم تفصیل کارهای شورای مدیریت را ندانند؛ اما بنده می دانم. آقایان گزارشهاشان را به صورت تفصیلی و ریز آوردند؛ من در جریان آن گزارشها قرار گرفتم و دیدم که واقعاً زحمت کشیده اند. بینی و بین اللَّه آدم وقتی نگاه می کند، می بیند این آقایان با آن شأن و وضعی که دارند، و آنچه که از یک شورای مدیریت برمی آید، خیلی کار کرده اند؛ منتها مشکل کار این است که برای اداره ی این واحد به این عظمت، امکان ندارد کاری از شورای مدیریت بربیاید. مسأله، مسأله ی شورای مدیریت نیست؛ یک مجموعه ی مدیریت قوی می خواهد؛ یک مدیر کارآمد می خواهد؛ یک مجموعه ی اداری و پرسنلی می خواهد؛ یک بودجه ی منظم می خواهد؛ ده تا معاونت می خواهد؛ تا بتوانند این مجموعه ی عظیم را درست کنند.

هرکس از دوستان ما برای معالجه یا کار دیگر به خارج رفت، آمد گفت به فلان کشور مبلّغ بفرستید؛ اما من به آنها می گویم آن نیازی را که شما احساس کرده اید، من پیش از شما از آن خبر داشتم؛ اما کسی را نداریم؛ شما آدمی را معرفی کنید تا من بفرستم؛ می گویند نداریم! از کشورهای مختلف می آیند و از ما مبلّغ می خواهند؛ اما نداریم! از داخل شهرهای ایران می آیند و از ما مبلّغ و امام جمعه می خواهند؛ اما نداریم؛ خیلی عجیب است! بنده به مسائل امامت جمعه اشراف پیدا کرده ام. من دایماً گزارش آقایان دبیرخانه ی ائمه ی جمعه و جناب آقای رسولی را – که رئیس دبیرخانه هستند – می بینم و خبرها را می خوانم. جاهایی هست که گاهی شش ماه یا یک سال بدون امام جمعه می ماند؛ این در حالی است که ما حوزه ی به این عظمت را داریم! مگر ما گفتیم به جنگلهای آمازون بروید و تبلیغ کنید؟! آقایان نمی روند؛ می گوییم چرا نمی روید، می گویند می خواهیم درس بخوانیم! برادران! من این روش را قبول ندارم؛ حالا شما هرچه می خواهید بگویید، بگویید؛ من واللَّه این را الهی نمی دانم! چند نفرتان بیایید از مرجعیت و از ریاست و از مدرّسی و از فضل و سوادِ در آن حد بگذرید؛ حوزه را طوری راه بیندازید که بعداً هزار نفر مثل خودتان را به وجود بیاورید.

تبلیغ که اولیترین کار ماست، حوزه ی علمیه ی قم این کار را نمی کند! با زحمت و تلاش زیاد، در فصل تابستان و یا به مناسبتی، آقایان عده یی را برای تبلیغ می فرستند؛ بنده هم پشتیبانی و کمک می کنم و بر این معنا اصرار می ورزم. ما در این دو، سه ساله، از سازمان تبلیغات و دفتر تبلیغات خواهش کردیم، عده یی را فرستادند؛ ولی این کافی نیست. جاهایی هست که اصلاً روحانی پایش به آن جا نمی رسد! در سفر به استان بوشهر به منطقه یی رفتیم و وارد ده بزرگی شدیم؛ گفتیم روحانی و عالم شما کیست؟ گفتند ما روحانی نداریم! پرسیدیم چرا؟ گفتند نمی آیند بمانند! من از شما سؤال می کنم که چرا نمی روید بمانید؟ این واقعاً سؤال جدی است؛ چرا نمی روید بمانید؟ بروید در یک ده بمانید؛ چه اشکالی دارد؟ حوزه نمی تواند برای این طور جاها مبلّغ بفرستد.

تحقیق هم همین طور است. این حوزه بایستی دستگاههای تحقیق داشته باشد. اگر یک نفر بنشیند برای خودش تحقیق کند، البته چیز باارزشی است؛ اما کار این مجموعه ی عظیم این نیست. مرحوم آیهاللَّه بروجردی سالها در بروجرد بود و تک و تنها یک عالَم تحقیق کرد؛ حالا اگر شما که یک عالِم هستید، در قم بنشینید و در این مجموعه ی به این عظمت تحقیق کنید؛ که تازه این تحقیقات، مثلاً شطری از اشطار آن تحقیقات یک نفر که تنها نشسته و تحقیق کرده، نشود، این چه قیمتی دارد؟ امروز در یک مجموعه علمی، کار تحقیقات، ضابطه و قانون و روشهای پیشرفته دارد؛ کامپیوتر هست؛ تحقیق دستجمعی هست؛ تحقیق در چیزهای لازم هست؛ اما در حوزه، یکی در امری که لازم نیست، تحقیق می کند؛ دو نفر در امر واحدی تحقیق می کنند و تولید واحدی را به وجود می آورند! در باب تحقیق، سازماندهی و نظم لازم است؛ این نظم در حوزه ی علمیه وجود ندارد!

کتابهای درسی، یکی دیگر از مشکلات حوزه ی علمیه ی قم و حوزه های علمیه ی دیگر است. تا سخنی از کتابهای درسی می گوییم، می گویند فلان عالم بزرگ هم همین کتابها را خواند؛ حالا آنهایی که انقلابی ترند، می گویند امام هم همین درسها را خواند که امام شد! آیا امام چون همین درسها را خواند، امام شد؟! امام جوهر مخصوصی بود. آنچه که شما در عظمت امام پیدا می کنید، ناشی از این نیست که این کتابهای درسی را خواند. وانگهی، از زمانی که امام راحل (رضوان اللَّه علیه) این کتابها را می خواندند، تا حالایی که من و شما می خواهیم این کتابها را بخوانیم، بین این دو مقطع، شصت سال، هفتاد سال فاصله شده است.

کتاب درسی جدید تولید کنید. چه اشکالی دارد که عده یی بنشینند کتاب درسی جدید تولید کنند؟ می گویند ما شهید ثانی نمی شوی