فایل پاورپوینت کامل الهی بودن الفاظ قرآن

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل الهی بودن الفاظ قرآن :

مقدّمه

قرآن کریم به سبب نقشی که در عرصه های گوناگون علمی، فرهنگی، اخلاقی، فردی و اجتماعی بشر داشته است، همواره مورد توجه اندیشمندان بوده و از جهات گوناگون مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته و هر روز سؤالات و تحقیقات جدیدی درباره آن انجام می گیرد. الهی بودن الفاظ این کتاب از جمله مسائلی است که از دیرباز مورد توجه بوده، اکنون نیز مورد توجه محافل علمی است. سه دیدگاه کلی در این باب مطرح می باشد

:^(۱)

۱.

حضرت محمد صلی الله علیه و آله محتوای نازل شده را در قالب الفاظ بیان فرموده است

.

۲.

حضرت جبرئیل محتوای قرآن را از خداوند گرفته و آن را در قالب الفاظ برای حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله بیان کرده است

.

۳.

الفاظ قرآن کریم نیز همانند محتوای آن الهی هستند

.^(۲)

دیدگاه مقبول و مشهور در میان اندیشمندان اسلامی فایل پاورپوینت کامل الهی بودن الفاظ قرآنی است

.^(۳)

از طرق گوناگون می توان بر این نظر شاهد آورد: اول، تحدّی قرآن کریم به همانندآوری و اعجاز بیانی آن؛ دوم، مقایسه بین واژگان قرآن کریم با احادیث قدسی و نبوی

(۴)

؛ سوم، عرضه این مسأله به پیشگاه قرآن و دریافت پاسخ از آن. در این نوشتار، راه اخیر مطمئن تر دنبال شده و با تفحّص در قرآن کریم، نخست واژگان و عباراتی که بر فایل پاورپوینت کامل الهی بودن الفاظ قرآن کریم دلالت دارند استخراج شده و تحلیل و بررسی گردیده؛ سپس چند نمونه از آیات که به تنهایی دلالت بر فایل پاورپوینت کامل الهی بودن الفاظ قرآن دارند مورد بررسی قرار گرفته است

:

آفتاب آمد دلیل آفتاب

گر دلیلت باید از وی رومتاب

۱

و۲. «قرآن» و «قرأ

»

واژه «قرآن» در بیش از شصت مورد، بر وحی نازل شده بر پیامبراکرم صلی الله علیه و آله اطلاق شده است؛ مانند

:

«شَهرُ رَمضان الّذی اُنزِلَ فیه القُرآنُ» (بقره: ۱۸۵)؛ رمضان [ماهی ]است که در آن، قرآن فرو فرستاده شده است

.

«وَ اوحیَ الیَّ هذا القُرآنُ لاُنذِرَکُمْ بِه» (انعام: ۱۹)؛ و این قرآن به من وحی شده است تا به وسیله آن شما را هشدار دهم

.

«وَ لَقَد آتیناکَ سبعا مِن المَثانی و القُرآنَ العظیم.» (حجر: ۸۷)؛ به راستی که به تو سبع المثانی [سوره فاتحه] و قرآن بزرگ را عطا کردیم

.

بدون شک، واژه «قرآن» نام کتاب الهی مسلمانان است، اما در معنای لغوی این واژه و وجه تسمیه این کتاب مقدّس به این نام، وجوهی بیان شده است

(۵)

که می توان آن ها را به دو دسته کلی (جامد و مشتق) تقسیم نمود که عبارتند از

:

۱.

واژه «قرآن»، همانند تورات و انجیل، جامد است و خداوند به عنوان اسم خاص آن را بر کلام خود اطلاق کرده

.

۲.

این واژه مشتق از کلمه «قرائن» می باشد و این کتاب از آن نظر «قرآن» نامیده شده که آیاتش قرینه و مشابه هم بوده، یکدیگر را تصدیق می کنند

.

۳.

واژه «قرآن» از «قرأت الشی ء بالشی ء» (چیزی را به چیزی ضمیمه کردم) گرفته شده و چون حروف و آیات و سوره هایش به همدیگر ضمیمه اند، این نام بر آن نهاده شده است

.

۴.

این واژه بر وزن «فُعلان» وصف و مشتق از «قرء» (جمع کردن) می باشد و چون این کتاب الهی، تمام ثمرات کتب آسمانی پیش از خود را در بردارد، این نام بر آن اطلاق شده است

.^(۶)

۵.

بر وزن «غُفران»، مصدر و از ماده «قرَأَ» (خواندن) است، از باب تسمیه مصدر (قرآن) به اسم مفعول (مقروء)؛ مثل «کتاب» که به معنای نوشتن است به «مکتوب»، یعنی نوشته شده، اطلاق می شود

.

به نظر می رسد از میان وجوه پنج گانه مزبور، سه وجه نخست قابل اعتنا نبوده

(۷)

و وجه پنجم از همه قوی تر است و دلالت دارد بر این که در این نام گذاری، الفاظ نیز مدنظر بوده اند

.

ادلّه و شواهدی که این وجه را تقویت می کنند عبارتند از

:

الف. مشتق از «قرأ» (خواندن) می باشد

(۸)

که به صورت علم به کار رفته است

.^(۹)

جالب توجه این که خلیل بن احمد، لغوی شیعی قرن دوم، می نویسد: «قرائت فقط در مورد خواندن از روی نوشته ای مانند شعر یا حدیث استعمال می شود

.»^(۱۰)

ب. واژه «قرآن» در دو آیه بر مطلق خواندن اطلاق شده است

:

«وَ اِذا تُتلی عَلیهِم آیاتُنا بَیِّنات قالَ الَّذینَ لا یرجونَ لقاءَنا ائت بقرآن غیر هذا او بدّله…» (یونس: ۱۵)؛ و چون آیات روشن ما بر آنان خوانده شود، کسانی که به دیدار ما امید ندارند، گویند خواندنی جز این بیاور، یا آن را دگرگون کن

.

«وَ ما تکونُ فی شأن و ما تتلوا منه مِن قرءان و لا تعلمون من عمل الاّ کُنّا علیکم شهودا» (یونس: ۶۱)؛ در هیچ کاری نباشی و از آن هیچ خواندنی بر نخوانی و [شما مردم [هیچ کاری نمی کنید، مگر این که ما بر شما گواهیم

.

در آیه چهارم سوره «مزّمل» (و رتّل القرآن ترتیلا) و آیه آخر همین سوره (فاقرؤا ما تیسَّر من القرءانِ) واژه «قرآن» همراه با فرمان به ترتیل و قرائت

(

خواندن) آمده است. از این رو، مراد از آن، امر خواندنی است

.

ج. در چهار مورد نیز «قرآن» به معنای مصدری (خواندن) آمده است؛

(۱۱)

مانند: «انّ علینا جَمعَهُ و قُرءانَهَ فاذا قرَأناه فاتّبع قرءانَه.» (قیامه: ۱۷و۱۸

)

در این آیه کلمات «قرآن» و «جمع» همراه هم آورده شده و با واو عاطفه عطف شده اند و عطف با واو در نظر ادیبان نشان دهنده مغایرت میان معطوف و معطوف علیه است

.

از ابن عباس نقل شده است که «فاتبّع قرءانه»؛ یعنی خواندن آن را پی روی کن

.^(۱۲)

و «انّ علینَا جمعَهُ و قرءانه»؛ یعنی ما آن را در سینه تو جمع می کنیم، سپس می خوانیم

.^(۱۳)

مرحوم علّامه طباطبائی در ذیل همین آیه می نویسد: «قرآن» در این جا، مثل «فرقان» و «رجحان»، مصدر است و خداوند سبحان طبق این آیه، قرائت قرآن بر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله را خود به عهده گرفته و به حضرت فرموده است: وقتی ما قرآن را خواندیم، هنگام پایان آن، با پی روی از ما، تو نیز بخوان

.^(۱۴)

بنابراین، کلمه قرآن در این آیه، به معنای «خواندن» آمده، نه جمع کردن، و گرنه تکرار آن امر لغوی بوده و با فصاحت قرآنی سازگاری ندارد

.

د. در نخستین آیات و سوره های نازل شده بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ، پس از فرمان دادن به قرائت، این متن «قرآن» نامیده شده است؛ با آن که در آن زمان هنوز مجموعه قرآن گردآوری و تدوین نیافته بود؛ و این نکته مؤید این نظر است که قرآن به معنای جمع کردن نیست، بلکه به معنای قرائت و خواندن است

.^(۱۵)

علّامه طباطبائی درباره وجه نام گذاری قرآن به این نام می نویسد: این کتاب قبلاً از جنس خواندنی ها نبود و در لوح محفوظ و امّ الکتاب، نزد خدای متعال، مقامی عالی داشت تا در خور فهم بشر شود. خداوند آن را نازل فرمود و در نتیجه، کتابی خواندنی شد؛ چنان که فرمود: «انّا جعلناه قرءانا عربیّا لعلکّم تعقلون

.»^(۱۶)

طبق وجه چهارم از وجوه پنج گانه مذکور که «قرآن» مصدر به معنای جمع کردن باشد

(۱۷)

نیز واژه «قرآن» بر امر ملفوظ اطلاق می شود؛ زیرا چنان که راغب اصفهانی گفته است، کلمه «قرائت» به معنای ضمیمه نمودن حروف و کلمات به همدیگر در زبان است و به هر ضمیمه کردنی «قرائت» گفته نمی شود. برای مثال، به جمع کردن عده ای انسان گردهم نمی گویند: قرأت القوم

.^(۱۸)

اکنون پس از اثبات اطلاق «قرآن» بر امر ملفوظ، اگر ثابت شود که خداوند متعال آن را بر پیامبرش نازل نموده است، الهی بودن الفاظ این کتاب آسمانی به دست خواهد آمد. علاوه بر آیاتی که ذکر شد، آیات فراوان دیگری دلالت دارند که آنچه خواندنی است و «قرآن» به آن اطلاق می شود، از سوی خداوند نازل شده است،

(۱۹)

مانند: «انّا انزلناهُ قرءانا عربیّا لعلکّم تعقِلون» (یوسف: ۲)؛ ما آن را قرآنی عربی نازل کردیم. باشد که بیندیشید

.

برخی آیات علاوه بر نزول قرآن، خواندن آن توسط فرشته وحی یا خداوند متعال بر پیامبراکرم۹ را نیز مطرح کرده اند

.^(۲۰)

نیز در سوره «اعلی» آیه ۶ می فرماید: «سَنُقرءک فلا تنسی»؛ به زودی تو را به خواندن [آیات خود] وامی داریم، پس فراموش نخواهی کرد

.

بنابراین، کاربرد واژه «قرآن» و «قرائت» در مورد آنچه از سوی خداوند به حضرت پیامبر اکرم۹ نازل شده است، بر الهی بودن الفاظ «قرآن» دلالت دارد؛ زیرا صرف بیان محتوا «قرائت» نیست، بلکه بازگویی الفاظ و عبارات نیز لازم است تا «قرائت» بر آن صدق کند. چنان که فرق میان قرائت و تکلّم مؤیّد این برداشت است؛ چرا که قرائت عبارت از بازگو کردن عبارات و الفاظ است، در برابر تکلّم که انشاء معنی است با الفاظ و عباراتی که خود انسان تنظیم می کند

.^(۲۱)

۳.

عربی

واژه «عربی» در آیات متعددی در مورد قرآن کریم به کار رفته است؛ مانند «انّا انزلناه قرءانا عربیّا لعلکّم تعقلون» (یوسف: ۲)؛ همانا ما آن را قرآنی به زبان عربی فرو فرستادیم تا شما بیندیشید

.

واژه «عربی» یعنی منسوب به عرب، و «عرب» در لغت به معنای صریح، روشن و فصیح آمده است و قوم عرب را به این دلیل «عرب» گویند که دارای بهترین و فصیح ترین زبان و بیان می باشد

.^(۲۲)

بنابراین، عربی به معنای سخن یا انسان عرب زبان یا فصیح می باشد

.

آیاتی که این واژه در آن ها به کار رفته، چند دسته اند

:

دسته نخست آیاتی هستند که واژه «عربی» در آن ها به تنهایی وصف قرآن کریم واقع شده است؛ مانند آیه مزبور و آیات ذیل

:

«قرءانا عربیّا غیر ذی عوج» (زمر: ۲۸)؛ قرآنی به زبانی عربی که هیچ کژی در آن نیست

.

«کتابٌ فصّلت آیاتُه قرءانا عربیّا لقوم یعلمونَ» (فصلت: ۳)؛ کتابی است که آیات آن به روشنی بیان شده، قرآنی است به زبان عربی برای مردمی که می دانند

.

«اِنّا جعلناه قرءانا عربیّا لعلکّم تعقلون» (زخرف: ۳)؛ ما آن را قرآنی عربی قرار دادیم، باشد که بیندیشید

.^(۲۳)

این دسته آیات دلالت دارند بر این که خداوند قرآن را به شکل الفاظ عربی نازل کرده است؛ زیرا اگر مراد از «عربی»، «زبان عربی» باشد، روشن است که زبان، مربوط به الفاظ بوده و محتوای بدون لفظ به هیچ زبانی نیست؛ و اگر مراد، «فصیح» باشد نیز فایل پاورپوینت کامل الهی بودن الفاظ قرآن اثبات می گردد؛ زیرا «فصاحت» وصف سخنی است که دارای لفظ باشد و نیز از آیه اخیر استفاده می شود که خداوند ابتدا قرآن را به زبان عربی قرار داد سپس نازل نمود

.^(۲۴)

دسته دوم آیاتی هستند که در آن ها واژه «عربی» همراه با واژه های «لسان» یا «حکم» وصف قرآن واقع شده است؛ مانند

:

«نزّل به الروحُ الامینُ علی قلبکَ لتکون من المنذرینَ بلسان عربیٍّ مبین» (شعراء: ۱۹۳ ۱۹۵)؛ روح الامین آن را بر دلت نازل کرد تا از [جمله

[

هشداردهندگان باشی، با زبان عربی روشن

.

«و کذلکَ انزلناهُ حُکما عربیّا» (رعد: ۳۷)؛ و این چنین آن [قرآن] را حکمی به زبان عربی فرو فرستادیم

.

چنان که گفته شد، عربی به هر دو معنا، وصف سخن ملفوظ است. بنابراین، مراد از حکم یا لسان عربی محتوای تنها نیست، به ویژه آن که مراد از

«

لسان»، بیان و نحوه گویش می باشد که مربوط به لفظ است

.

ابن منظور می گوید: «و قوله عزّو جلّ

“

و ما ارسلنا من رسول الاّ بلسانِ قومه”، ای بلغهِ (به زبان) قومه

.»^(۲۵)

دسته سوم آیاتی هستند که اعجمی بودن قرآن را نفی می کند؛ مانند «ولو جعلناه قرءانا اعجمیّا لقالوا لولا فصّلت آیاتُه ءاعجمیّ و عربیٌّ» (فصلت: ۴۴)؛ و اگر

[

این کتاب را] قرآنی غیرعربی گردانیده بودیم، قطعا می گفتند: چرا آیه های آن روشن بیان نشده اند؛ کتابی غیر عربی و [مخاطب آن] عرب زبان؟

واژه «عجم» به معنای غیرعرب و عدم فصاحت آمده و «اعجمی» یعنی زبان غیرعربی

.^(۲۶)

پس این که قرآن کریم به زبان غیرعربی نازل نشده است، معلوم می شود به گویش و لغت عربی فرود آمده است

.

با توجه به نکات یادشده، روشن می شود که اولاً، نزول قرآن به زبان عربی بوده و عربی بودن در مورد لفظ مطرح است، نه فقط محتوا

.

ثانیا، عربی بودن قرآن مستند به خداوند است

.^(۲۷)

نتیجه این که علاوه بر محتوا، الفاظ و عبارات قرآن نیز از سوی خداوند سبحان بر پیامبراکرم صلی الله علیه و آله نازل شده اند

.

۴. «

تلاوت

»

این واژه در آیات متعددی در مورد قرآن کریم به کار رفته است

:

۱.

در کاربرد این واژه، لفظ نیز موردنظر می باشد؛ زیرا «تلاوت» به معنای پی روی و دنباله روی کردن است و به قرائت قرآن از این رو «تلاوت» اطلاق شده که آیات آن پی در پی و به دنبال هم خوانده می شوند

.^(۲۸)

پی روی حقیقی و واقعی از گوینده ای در نقل دقیق کلمات و واژگان و الفاظ به کار رفته در کلام او صورت می گیرد. علاوه بر این، کلمه «تلاوت» به معنای «قرائت» است، با این تفاوت که تلاوت تنها در مورد خواندن دو کلمه و بیش تر به کار می رود، اما قرائت، در تلاوت یک کلمه نیز جایز و جاری است

.^(۲۹)

۲.

در آیات متعددی در مورد آنچه بر پیامبراکرم صلی الله علیه و آله از سوی خدا نازل شده، «تلاوت» به کار رفته است

:

الف. در شش آیه، از نزول قرآن بر پیامبر صلی الله علیه و آله به تلاوت بر آن حضرت تعبیر شده است؛ مانند: «تلکَ آیاتُ اللّهِ نتلوها علیکَ بالحقّ» (بقره: ۲۵۲)؛ این آیات خداست که به راستی و درستی بر تو می خوانیم

.^(۳۰)

در این دسته آیات، اسناد تلاوت به خداوند به معنای قرائت پی در پی آیات توسط خداوند بر پیامبر است

.^(۳۱)

ب. در دسته دیگری از آیات، تلاوت آیات الهی توسط پیامبراکرم صلی الله علیه و آله بر مردم مطرح گردیده است؛ مانند: «کَما ارسلنا فیکم رسولا منکم یتلو علیکم آیاتنا» (بقره: ۱۵۱)؛ همچنان که در میان شما پیامبری از خودتان فرستادیم که آیات ما را بر شما می خواند

.

در این گونه آیات نیز تلاوت وحی نازل شده از سوی خدا مطرح است؛ زیرا می فرماید: «یتلوا علیکم آیاتنا.» بنابراین، نمی توان گفت آنچه پیامبر صلی الله علیه و آله بر مردم می خواند غیر از وحی نازل شده بود

.

نتیجه این که از کابرد «تلاوت» (که در آن لفظ مدنظر است) در مورد آنچه از سوی خدا بر پیامبر صلی الله علیه و آله نازل شده، الهی بودن لفظ قرآن استفاده می شود

.

۵. «

کلام اللّه

»

این واژه در آیات دو بار بر قرآن کریم اطلاق شده است

:

«و ان احدٌ من المشرکینَ استجارکَ فاَجرِه حتّی یسمَعَ کلامَ اللّهِ ثُمَّ ابلغه فأَمنهُ…» (توبه: ۶)؛ و هرگاه یکی از مشرکان به تو پناه آورد [که از دین آگاه شود] به او پناه ده تا کلام خدا را بشنود و سپس او را [بی هیچ خوف] به مأمن و منزلش برسان

.

«یریدون أن یُبدّلوا کلام اللّهِ…» (فتح: ۱۵)؛ می خواهند سخن خدا را تغییر دهند

.

مراد از «کلام الله» در این آیه شریفه، بخشی از قرآن است. اطلاق «کلام اللّه» بر قرآن کریم دلالت بر الهی بودن لفظ آن دارد؛ زیرا «کلام» در لغت، به سخن انتقال دهنده معنا

(۳۲)

و اصوات پشت سرهم برای رساندن معنا گفته شده است

.^(۳۳)

بنابراین، لفظ داشتن و دارای معنا بودن در مفهوم کلام اخذ شده است و به همین دلیل در آیه ۶ سوره «توبه» فعل «یسمع» به کار رفته و از شنیدن کلام خدا سخن به میان آمده است

.

علاوه بر این که استناد سخنی به گوینده، وقتی صادق است که خود او معانی را در قالب الفاظ ریخته باشد و به آن نظم داده باشد؛ اگر پیامبر صلی الله علیه و آله الفاظ قرآنی را انشا کرده و به معانی، لباس لفظ پوشانده باشد، دیگر قرآن کلام الله نخواهد بود

.^(۳۴)

نتیجه این که با توجه به اطلاق «کلام الله» بر قرآن موجود و مفهوم «کلام» که در آن لفظ داشتن لحاظ شده است، روشن می شود الفاظ قرآن کریم الهی هستند

.

۶. «

قول

»

در شش آیه بر وحی نازل شده از سوی خداوند، «قول» اطلاق شده و تعبیر قول بر مجموع دالّ و مدلول اطلاق می شود نه مدلول تنها؛ به بیان دیگر، قول همان سخن ملفوظ همراه با معنا است؛ مانند: «انّا سَنُلقی علیکَ قولا ثقیلا» (مزّمّل: ۵)؛ ما به راستی بر تو گفتاری سنگین می افکنیم

.

در این آیه، فاعل القا خداو