فایل پاورپوینت کامل امیرالمومنین(ع) به سئوال اعتقادی اعرابی در سخت ترین شرایط پاسخ گفت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل امیرالمومنین(ع) به سئوال اعتقادی اعرابی در سخت ترین شرایط پاسخ گفت :

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَیسَ لَهُ مُنَازِعٌ یعَادِلُهُ وَ لَا شَبِیهٌ [شِبْهٌ ] یشَاکلُهُ وَ لَا ظَهِیرٌ [ظَهْرٌ] یعَاضِدُهُ قَهَرَ بِعِزَّتِهِ الْأَعِزَّاءَ وَ تَوَاضَعَ لِعَظَمَتِهِ الْعُظَمَاءُ فَبَلَغَ بِقُدْرَتِهِ مَا یشَاء

حق متعال منازع و شبیهی ندارد

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَیسَ لَهُ مُنَازِعٌ یعَادِلُهُ وَ لَا شَبِیهٌ [شِبْهٌ ] یشَاکلُهُ

در این قسمت از حمد الهی، ویژگی های دیگری از ذات مقدس حق و اوصاف و افعال او را بیان می کنند و این موارد به صورت قضایای سلبیه مطرح می شود که بیانگر شدت وجودی حق تعالی است. خصوصیت اوصاف سلبیه این چنین است گر چه مفاهیم سلبی دارد، لکن هرکدام به لحاظ خودش مسلوب امور محدود و ناقص و امور ناگوار است. به لحاظ وجود اوصاف وجودیه و افعال، که سلب امر ناقص تأکید در اثبات امر کمالی است. لذا می فرماید: ستایش مطلق برای آن خدایی است که منازعی برای او نیست، گاهی گفته می شود با این شخص شخص دیگری نمی تواند منازعه کند و گاهی گفته می شود: به طورکلی این شخص منازعه کننده ای ندارد؛ تعبیر دوم در بیان شدت کمال وجودی تعبیر بسیار رسایی است.

خدای متعال منازعی ندارد که عدل او باشد و شبیهی ندارد تا شکل او باشد، چون این دو امر و همین طور امر سوم که سلب می شود، فرع بر این است که موجودات در عرض وجود حق تعالی باشند که گفته می شود این وجود منازع کمالات این وجود است و می تواند در برابر کمالات او بایستد و او را از رسیدن به کمالاتش منع کند.

شبیهی برای خداوند وجود ندارد

همچنین در مسئله شکل داشتن که اگر بگوییم این وجود باوجود دیگری شبیه است، این مطلب بیانگر محدودیت آن وجود است، به عنوان مثال اگر می گوییم: این دو فرش شبیه به هم هستند، از جهت رنگ و نخ و امور دیگر هرکدام مرزی دارند در شباهت و در ضدیت نیز این چنین است، در این صورت مجموعه ای از مشترکات و مجموعه ای از مختصاتی قابل مشاهده هستند که این امور بیانگر محدودیت موجود می شود اما وقتی به هر قسمی سلب محدودیت می شود یعنی نامحدودیت حق تعالی تأکید می شود، قهراً آن موجودی که محدودیت وجودی ندارد، در مقام ایجاد هم کمک کننده ندارد، « وَ لَا ظَهِیرٌ [ظَهْرٌ] یعَاضِدُهُ» کمک کننده ای که مددکار او باشد وجود ندارد، این نکته عقلی که در بحث های عقلی گفته می شود و در تحلیل های عقلانی از موجودات هم به این معنا رسیده می شود که ایجاد فرع بر وجود است، هر چیزی که بخواهد ایجاد داشته باشد، فرع بر مرتبه وجودی اش است که مرتبه وجودش در چه حدی باشد، زیادت فرع بر اصل محال است، این هم یکی از مسائلی است که استفاده می شود که در امری، شاخ و برگ و فروعاتش بیشتر از اصلش باشد و این فروعات در اصل آن نباشد، به حسب کمی ممکن است چیزی ریشه اش کمتر از شاخ و برگ هایش باشد، امکان دارد، اما آنچه را که در این شاخ و برگ هست در این ریشه و در این تنه به صورت منبسط پخش می شود. به این نکات خوب دقت کنید، از این تعبیرات دعاها این نکات را استفاده کنیم، چراکه کمک کننده در مقام فعل و تأثیر مطرح می شود، حضرت ابتدا هم ردیف ازنظر وجودی را نفی می کند، چه ضد و چه شبیه، پس آن حقیقتی که محدودیت وجودی ندارد در مقام ایجاد هم محدودیت ندارد، پس ایجاد فرع بر وجود است، اگر وجودی محدود باشد اثر و ایجادش هم محدود است و این نکته هم از این بحث استفاده می شود.

نتیجه تحلیل دقیق ادعیه امام شناسی است

این ها مسائل مهم عقلانی است که در قالب دعا بیان شده است، دعاها از زبان کسانی صادر می شود که به همه موازین معرفتی احاطه دارند، هم زبان حال بنده به حق تعالی را بیان می کند و هم دیدگاه های بنده نسبت به حق تعالی را مطرح می کند، پرداختن به یک جنبه نباید ما را از پرداختن به جنبه های دیگر دعا غافل کند، اینکه ما ببینیم این دعا از زبان چه کسی صادرشده ست، این دعا فعل امام است و فعل متفرع بر وجود فاعل است و تحلیل دقیق این دعاها در حقیقت امام شناسی باواسطه است که قهراً ما را به خداشناسی می رساند و همه این ها از راه عقل است، ما نمی توانیم راه عقل و تحلیل های دقیق عقلی را کنار بگذاریم، نه دررسیدن به معارف قرآن و نه دررسیدن به معارف روایات و دعاها.

پندار کسانی که راه عقلی را از راه قرآن و سنت جدا پنداشته اند، جز پنداری نیست، این ها دلخوشند و خیال می کنند راه دیگری دارند، ائمه(ع) با عقلا صحبت کرده اند و قرآن هم با عقلا صحبت کرده است، «لعلهم یعقلون»، برخی از افراد با اصطلاح خاصی دشمنی دارند، اصطلاح را کنار می گذاریم، خود اصطلاح را به کار می برد اما نام آن را نمی برد برهان را به کار می بندد اما لفظ برهان را نمی آورد، قرآن برهان است، برهان یعنی راه روشن، اگر راه روشن در درون انسان نباشد، چگونه می تواند بیرون را درک کند؟ باید کسی پا را روی عقل بگذارد تا چنین حرف هایی را بزند.

عظمت الهی و نامحدود بودن کمالات وجودی حق تعالی

قَهَرَ بِعِزَّتِهِ الْأَعِزَّاءَ وَ تَوَاضَعَ لِعَظَمَتِهِ الْعُظَمَاءُ فَبَلَغَ بِقُدْرَتِهِ مَا یشَاء

فاء در « فَبَلَغَ » فاء تفریع یا نتیجه است به این معنا که عظمت الهی و نامحدودیت وجودی و کمالات وجودی حق تعالی به گونه ای است که هر موجودی که وجود خودش و کمالات خودش را می بیند و به آن افتخار می کند و برای آن یک حیثیتی قائل است همه مقهور وجود و کمالات وجودی حق تعالی هستند، چه بفهمند و چه نفهمند، چه اقرار کنند و چه اقرار نکنند، چون وقتی ما به موجودی که ادعای عزت می کند توجه کنیم، من جمله خودمان، هر موجودی از جهت مرتبه وجودی خودش را نشان می دهد، به هر موجودی نگاه کنیم در درک اولیه به خود موجود و شئون وجودی اش توجه می کنیم و زبان حال یا قال او من است و این من گفتن بیشتر بروز و ظهور دارد هر موجودی این چنین است اما اگر خوب دقت کنیم این من از خود او نیست، این من فقیر است، عزت او مطلق نیست، عزت او نسبی است، من نسبت به زیردستم ادعا می کنم و نسبت به بالادست خودم مقهورم، گاهی ناخودآگاه نسبت به موجود ضعیف هم اظهار عجز می کنم، قصد ندارم اما علیرغم اینکه نمی خواهم خضوع داشته باشم، به گونه ای آفریده شده ام که در برابر این جماد زانو می زنم و از او درخواست می کنم، من گرسنه ام و تشنه ام، به من خوردنی و آشامیدنی ببخش، خودم این جماد را رشد داده ام، خود زحمت کشیدن هم به گونه ای زانو زدن است، همه این ها را که بررسی کنیم متوجه می شویم که تمام این ها همراه با ذلت است، ادعای انانیت می کنم اما این انانیت ها همراه با ذلت است، حتی عظیمی که عظمت را به خودش بسته است، جبارانی که عظمت را به خودشان بسته اند و ادعا می کنند، چه بفهمند و چه نفهمند در تمامی شئونشان کوچک هستند.

وَ تَوَاضَعَ لِعَظَمَتِهِ الْعُظَمَاءُ

موجودات عظیم در برابر عظمت حق تواضع کرده اند، چراکه به هر حیثیتی از حیثیات موجودات نگاه کنیم می بینیم به موجود دیگری ربط دارد و این ربط یا در حدوثش یا در بقاء او، بیانگر این است که هیچ بزرگی ای از خودش ندارد و کسی که این ربط را همراه باوجود ایجاد کرده است که این وجود بدون ربط نیست و عین ربط است، در برابر او اظهار کوچکی می کند، این ها امور تکوینی است که موجودات و انسان چه بفهمد و چه نفهمد این حقیقت در کمون وجود او هست، چراکه او حقیقت مطلق است، محدودیت دارد، هر محدودی تکیه وجودی به شئون وجودی آن نامحدود می کند، پس این نتیجه آن مطالب قبلی می شود.

بنابراین در مقام اظهار وجود، خدای متعال به خودش تکیه کرده است و هیچ چیزی نمی تواند برای او اظهار وجود کند، و کمالات وجودیه او را اظهار کند و در تأثیرگذاری خدای متعال موجب بشود و تأثیر بگذارد، تأثیرگذاری