فایل پاورپوینت کامل انسان دو ساحتی در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل انسان دو ساحتی در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) :

هنر امام خمینی با طرح نظریه انسان قوسی دو ساحتی در عرصه اندیشه سیاسی؛ ایجاد تعامل منطقی و عقلانی میان دو حوزه ارزش‌های فطری انسان و واقعیت‌های جاری و طبیعی زندگی سیاسی است؛ ایجاد این تعامل که با مکانیزم اجتهاد سیاسی پویا و کلام سیاسی پویا و نیز با استفاده از تجربه علم سیاست ایجاد شده‌، توانسته است میان الزامات زمانه با آرمان‌های دینی و همچنین آرمانگرایی و واقع‌گرایی پیوند عقلانی و منسجم ایجاد کند.

این تحقیق با این پرسش اصلی شروع شده است که مبنای انسان‌شناسی سیاسی امام خمینی(ره) بر «چه مفاهیمی» استوار است، لازمه منطقی آنها «چه نظریه‌ای» است و «پیامد های سیاسی نظریه فوق»، چه می باشد؟

این پژوهش می‌کوشد تا ضمن کالبد شکافی از؛ دو مفهوم کلیدی مطرح شده در کتاب «شرح حدیث جنود عقل و جهل» توسط امام خمینی ره (فطرت مخموره و فطرت محجوبه)، پیامدهای سیاسی آن را از منظر ایشان رمز گشایی نماید.

نوآوری و یافته های این تحقیق آن است که انسان از منظر امام خمینی(ره) «مستخدم بالطبع و مستهدء بالفطره» بوده و «امر سیاسی» از درون و میانه آن دو قابل فهم است؛ در واقع نظریه امر سیاسی از منظر حضرت امام؛ یک «نظریه قوسی دو وجهی» می باشد که در میانه قوسِ صعود و نزول قرار دارد و تمام تلاش آن ایجاد ارتباط منطقی بین وضع مطلوب (فطرت توحیدی) و وضع موجود و واقعی(فطرت طبیعی) است.

انسان دو فطرتی و امر سیاسی قوسی

تفسیر «دو ساحتیِ قوسی فوق از انسان»، بر روی مفهوم سیاست، روش شناسی سیاست، نظریه حکومتی حضرت امام، کارویژه های نظام سیاسی و جامعه مدنی مطلوب اسلامی و تمامی مقولات سیاسی، تأثیر مبنایی و مهمی دارد که این نظریه آن را مورد کاوش قرار داده است؛ امروزه در غرب، مباحث مربوط به ماهیت انسان، رویکرد جامعه شناختی و عرفی (انسان حیوان اجتماعی است) پیدا کرد که لازمه آن سیاست و حکومت متعارف (قرار داد اجتماعی بین الاذهانی) است.

از منظر امام خمینی(ره) انسان دارای دو ساحت «طبیعت» و «فطرت» است، فطرت انسان، به احسن تقویم (فطرت مخموره) سرشته شده؛ ولی به اسفل‌السافلین (فطرت محجوبه) رانده و هبوط یافته است، براین اساس، در درون انسان «دو ‌نقشه راه» (دو فطرت یا دو نفس) سرشته و الهام شده است و انسان در میانه آن دو، مسیر شدن و کمال را طی طریق می کند.

به ‌نظر می‌رسد رمز ‌گشایی از «جعبه‌ سیاهِ فطرتِ دو وجهی و قوسی انسان، از منظر امام خمینی» نه ‌تنها می‌تواند اسرار بیشتری از زوایایِ پنهانِ انسان را تبیین کند؛ بلکه در فهم زیر‌بناهای اندیشه اجتماعی و سیاسیِ حکومت دینی و نیز مدینه فاضله و دولت دینی مطلوب، کمک مؤثری می‌کند.

چینش منطقی مفاهیم فوق، نظریه بین الفطرتین است، به تعبیر دیگر انسان شناسی سیاسی امام خمینی(ره) مبتنی بر دو مفهوم کلیدی: «فطرت توحیدی» و فطرت طبیعی» است، بنابراین انسان موجودِ «دو ساحتی» است؛ در حقیقت «کتابِ هدایت الهی» چیزی جز «تجلی حروفیِ فطرت مخموره» و نیز «انسانِ هادیِ کامل؛ کسی جز «تجلی واقعیِ فطرت مخموره» نیست، از این رو؛ می توان نتیجه گرفت که گوهرِ هستی که انسان است؛ مسیر و جهتِ «انا لله و انا الیه راجعون» دارد که اوج آن؛ « قاب قوسین او ادنی» است.

این تفسیر از سیاست نه مشکل تقلیل یافتگی «تاریخمندی» را دارد و نه مشکلِ ایستایی و جمود فکری دارد و نه نگاه دوگانه پارادوکسی به سیاست دارد، بلکه امر سیاسی و معنای زندگی سیاسی را از میانه دو فطرت، مطالعه می کند.

پیامدهای سیاسی نظریه بین الفطرتین قوسی

از منظر فلسفه سیاسی؛ برای ایجادِ جامعه و نظام سیاسی فاضله و مطلوب، ابزارهایی نیاز است، نخستین وسیله، هادی و راهنمای کامل است، راهنمایی که (هادی و انسان کامل زمان شناس) خود‌، عملا در مسیر تکامل و کمال فطری باشد، یعنی اولین پرسش معروف در فلسفه سیاسی؛ «چه کسی باید» (حق الزام سیاسی از آن چه کسی است) حکومت کند می باشد.

همچنین دومین پرسش مهم در فلسفه سیاسی؛ «چگونه» باید حکومت کرد است که نیازمند نقشه راه کامل فرازمانی (قانون/ کتاب هدایت) است تا فطرت انسان را در چارچوب الزامات زمان، باز‌نمایی کرده و راه شکوفایی فطرت مخموره را با توجه به زمان و مکان به وی نشان دهد، از این جهت، مقررات و احکام قرآن چیزی جز فطرت مخموره گشوده شدهِ انسان که در انسان کامل متجلی شده، نیست؛ بنابراین دو پرسش مهمی که کلیه مباحثِ فلسفه سیاسی و علوم سیاسی بر آن استوار شده؛ چه کسی باید حکومت کند؟ و چگونه باید حکومت کرد؟ از درون مبنای انسان شناسی فطری و طبیعی، قابل استنباط و استخراج است.

مدیریت سیاسی قوسی

با توجه به نظریه دو ساحتی قوسی فوق؛ مدیریت سیاسی نیز ترکیبی و دوساحتی قوسی می شود، به تعبیر دیگر مدیریت اجتماعی و سیاسی از تعامل منطقی و روشمند میان؛ آرمانگرایی و واقعگرایی، جمهوریت و اسلامیت، مشروعیت و مقبولیت، حق و تکلیف، متعالی و متعارف و…. ایجاد می شود.

به تعبیر دیگر؛ در مدیریت سیاسی و اجتماعی باید به هر دو جنبه؛ نیازهای فطری و نیازهای طبیعی توجه شود و میان آن دو بوسیله گزاره های دینی، تعادل و تعامل ایجاد کرد؛ چرا که ملاک قسط و عدل؛ قوانین الهی ( لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَالْمِیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ /حدید، ) می باشد که با مشروعیت رهبران الهی و مقبولیت و مشارکت مردم (لِیَقُومَ النَّاسُ) تحقق عینی می یابد.

سیاست قوسی دو ساحتی

برخلاف نظریه متداول که سیاست را «قدرت معطوف به هدف (منافع ملی- فطرت طبیعی)» یا «مدیریت معطوف به رفاه و امنیت ملی» تعریف می کنند که لازمه منطقی و عینی آن؛ سیاست تک ساحتی است؛ امام خمینی بر اساس نظریه بین الفطرتین قوسی، سیاست را قدرت معطوف به هدایت الهی از مجرای گزاره های الهی- انسانی تعریف می کند که لازمه منطقی و عینی آن اصالت یافتن ارزش‌های فطرت توحیدی از مجرای ولایت و امام زمان است.

در واقع؛ هنر امام خمینی با طرح نظریه انسانِ قوسی دو ساحتی، در عرصه اندیشه سیاسی؛ ایجاد تعامل منطقی و عقلانی میان دو حوزه ارزش های فطری انسان و واقعیت‌های جاری و طبیعی زندگی سیاسی است، ایجاد این تعامل که با مکانیزم اجتهاد سیاسی پویا و کلام سیاسی پویا و نیز با استفاده از تجربه علم سیاست ایجاد شده‌، نه‌ تنها توانسته است میان الزامات زمانه (زندگی متعارف) با آرمان‌های دینی (فطرت مخموره)، پیوند عقلانی و منسجم ایجاد کند، بلکه توانسته است میان دو نظریه متداول و بظاهر پارادوکسیکال یعنی آرمانگرایی و واقع‌گرایی، رابطه منسجم، معنا‌دار و کارآمد را به وجود آورد.

مدنیت و تمدن قوسی دو ساحتی

در درون انسان نقشه راهِ دو مدنیت متفاوت و متضاد الهام (فالهمها فجورها و تقواها) شده است و لذا در عالم خارج، ما شاهد دو نوع تمدن و مدنیتِ مختلف هستیم که هر دو محصول ظرفیت های درونی انسان است، اما اسلام مدنیت مخموره تک ساحتی را به رسمیت می شناسد و هرگز مدنیت محجوبه ای و استخدامی را نیز برنمی تابد، در حقیقت؛ درون انسان، صحنه درگیری دو سبکِ مدیریتِ الهی (فطرت آسمانی) و حیوانی (فطرت زمینی) است، انسان به حسب نفس انسانی اش؛ دو وجهی، خلق شده است.

نفس محجوبه؛ زمینی و حیوانی می اندیشد و در برابر خداوند مدعی ربوبیت بوده و منادی انا ربکم الاعلی (مدوِّن قانون و مدیریت) است، ولی