فایل پاورپوینت کامل اگر عصر امروز عصر هنر است، هنرمند نباید روضه خوانی کند

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اگر عصر امروز عصر هنر است، هنرمند نباید روضه خوانی کند :

به دلایل تاریخی و فرهنگی بخشی مهم از جامعه ی حوزوی ما برای پاسداشت اخلاق و التزام به دیانت ترجیح می دهد که با رویکرد سلبی به آثارهنری بنگرد، ماجرای سریال مختارنامه از نمونه های اخیر این رویکرد است. از دیگر سو، با استناد به مواضع می توان گفت که از نظر این گروه، کارکرد مطلوب رسانه هایی چون تلویزیون و سینما در نهایت چیزی است در حد منبر و سخنرانی های مذهبی و روضه خوانی است و به بهره مندی از جمیع ظرفیت های رسانه در تبلیغ هنرمندانه معارف والای دین چندان اعتنا و اعتقاد ندارند.

در چنین زمینه ای دیدار مجید مجیدی کارگردان و محمد مهدی حیدریان تهیه کننده ی فیلم سینمایی محمد(ص) با آیت الله العظمی جوادی آملی مفسر والا و دین شناس سترگ دیداری مبارک است؛ در این دیدار گزارشی از روند تحقیق و نگارش فیلمنامه، مضامین در نظرگرفته شده، شکل روایت فیلم و چگونگی انتخاب عوامل دست اندرکار این پروژه به اطلاع ایشان رسید. مجید مجیدی سکانس هایی از فیلمنامه را با ذکر جزئیات توصیف کرد و ایشان نیز دیدگاه شان درباره ی نحوه ی رویکرد هنری به زندگی پیامبر اسلام را برای گروه سازنده ی فیلم محمد(ص) تشریح کردند.

حضرت آیت الله جوادی آملی از عالمان جامع نگری است که در مواجهه با هنر و ادبیات رویکردی عمیق، همدلانه و ایجابی دارند. تأکید ایشان بر پرهیز از عوام زدگی و سطحی نگری در تولید آثار هنری دینی و اشارات انتقادی ایشان به برخی از مصادیق نشان از اعتنایی جدی به مقوله ی هنر داشته و به یقین هم برای هنرمندان رهگشاست؛ هم برای حوزویان و متدینان. بر دیدگاه های ایشان در زمینه ی سینما و بیان هنری درنگ می کنیم.

بسم الله الرحمن الرحیم

امروز جهان با هنر زندگی می کند. یک وقتی با ادبیات و شعر زندگی می کرد. گاهی مثلاً یک قصیده، گروهی را ساقط می کرد، گروهی را روی کار می آورد. در دوران عباسیان، یک قصیده چنین تأثیری می گذاشت. این که می بینید شاعری از ایران به دربار هند می رود و ملک الشعرای هند می شود، به این دلیل است که آن موقع شعر می توانست حرف اول و آخر را بزند. امروز هنر این سهم را دارد. این مطلب اول.

مطلب دوم این است که اگر کسی خواست درباره موضوعات عادی هنرنمایی کند، داشتن همان فکر عادی کافی است. اما اگر کسی خواست درباره موضوعات عالی هنرنمایی کند، باید هنرش عالی باشد. یعنی همان طور که خود پیغمبر(ص) تحولی در جهان ایجاد کرد، فیلم آن حضرت هم باید تحول ایجاد کند. وگرنه می شود یک فیلم عادی. این هم مطلب دوم.

مطلب سوم این که یهودیت و مسیحیت در جریان فیلم سازی پیشرفت کردند، اما ما در اسلام به خودمان اجازه نمی دادیم که مسائل مان به زبان سینما درآید. این پرهیز یا به خاطر ابتذال سینما بود یا به خاطر این که ما هنرمندی نداشتیم که بتواند مفاهیم وحی را از مرحله ی شهود به عقل دربیاورد، عقل را به مرحله ی خیال درآورد، خیال را حسی کند تا بشود سینما. قالب سینما از خیال به حس می آید. توجه داشته باشید که در فرهنگ قرآن به خیالباف می گویند مختال. اما اختیال از باب افتعال است، تخیل از باب تفعل. خداوند، خیالباف و خیال ساز را دوست ندارد: «لایحب کل مختال فخور»اما اگر انسان عاقل باشد و آن عقل را به خیال منتقل کند، و از خیال به حس بیاورد، این مایه ی علمی دارد. اما اگر از خیال نشأت گرفته و به حس تبدیل شده، این می شود مختال. در سینما، فیلم ها غالباً مختالانه است. یعنی خیال است و بعد به حس تبدیل می شود. یک هنرمند سینمایی باید وحی را خوب بشناسد، آن مشهود را از دالانی صحیح به معقول تبدیل کند، بعد معقول را متخیل کند و متخیل را محسوس کند تا قابل عرضه باشد. وگرنه علمی نیست. و این معنا چون نبوده کسی درکش نکرده.

همین سریال حضرت علی(ع) را که ببینید چیزی بیش از یک روضه خوانی نیست. این قصه ی جنگ جمل است که غالب روضه خوان های ما گفته اند؛ این علی ابن ابی طالب(ع) نیست. علی ابن ابی طالب(ع) آن است که می گوید: «و انّی بِطُرق السماءِ اعلی منی بِطُرق الارض. سلونی قبل ان تفقدونی» اما این سریال، همان تعزیه است که به شکل فیلم درآمده. این علی(ع) نیست. علی ابن ابی طالب(ع) آن است که فرمود من از آسمان ها بیشتر از زمین باخبرم. توجه کنیم؛ جمعیت جهان هفت میلیارد است. ما در ایران هفتاد میلیون جمعیت هستیم، یعنی یک صدم جمعیت دنیا. آنها نود و نه درصد هستند، اگر همگی با هم جمع شویم و بشویم هفت میلیارد، دو کار از ما ساخته نیست: این که بخواهیم کتابی مثل قرآن، یا مردی مثل علی(ع) بیاوریم. نمی توانیم، مستحیلیم. چون او قرآن متحرک است، جزو نوابغ نیست، می گوید من از عرش باخبرترم: «و انّی بِطُرق السماءِ اعلی منی بِطُرق الارض» اگر این معنا را با قصه ی جنگ جمل و عمروعاص و غیره خلط کنید، ایشان به علی ابن ابی طالب(ع) روضه خوانی تبدیل می شود، دیگر علی ابن ابی طالب(ع) نهج البلاغه نیست؛ بنابراین نباید گفت فیلمی درباره ی حضرت امیر(ع) ساخته شد. این که علما غالباً موافق نبودند، چون می دانستند که اینها وحی شناس نیستند تا بتوانند مشهودِ وحی را معقول، معقول را متخیل و بعد، متخیل را محسوس کنند و به مردم نشان بدهند.

من یادم هست قبل از انقلاب، بعد از آن فیلم ده فرمان که درباره ی حضرت موسی(ع) بود و امثال ذلک، عده ای می خواستند مشابهش را درباره ی حضرت رسول(ع) کار کنند؛ علما غالباً مخالف کردند. گفتند آنچه را شما می خواهید نشان دهید، وحی نیست. قبل از انقلاب، برای هفتصدمین سال بزرگداشت مولوی همایشی گرفتند، یک کسی گفته بود:

علما غالباً به این دلیل مخالف بودند که دست آن هنرمندان تهی بود.اگر هنرمندی بخواهد وارد این حوزه شود، باید چهارضلعی باشد؛ یعنی وحی شناس، معقول شناس، متخیل شناس و محسوس شناس باشد تا بتواند دست به کار شود. این کار عظیمی است. این فیلم باید معلم فیلم های دیگر باشد، چون درباره ی کسی است که معلم افراد دیگر است؛ این هم یک مطلب.

مطلب بعدی این که اگر درباره ی کودکی موسی(ع) و عیسی(ع) فیلم هست، برای این است که کودکی این دو بزرگوار مسئله ساز بود، در حالی که کودکی پیامبر ما مسئله ساز نبود. وجود مبارک عیسی مسیح(ع) هزارها قصه به همراه داشت، چون بدون پدر به دنیا آمد. وجود مبارک موسی کلیم(ع) در کودکی با دریا می آمیزد و دریا در اختیار خدای دریاست و او را تحویل دشمن می دهد: «لیکون لکم دینا» خود این کودکی، قصه ساز بود؛ لذا هزارها نویسنده و گوینده را با خود به همراه آورد که این کودک چیست و از کجا آمده است. اما کودکی وجود مبارک پیامبر(ص) این طور نبود. آنها که آن فیلم ها را ساختند هنر نکردند؛ چون اگر کسی از چشمه یک ظرف آب بیاورد هنر نکرده، اما اگر کسی زمین شناس باشد و کندوکاو کند تا ببیند کجا آب دارد و کجا ندارد، به او می گویند مهندس زمین شناس. در مورد حضرت رسول(ص) باید