بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بحثی در محتویات قرآن :

۱- حلال و حرام.

حلال عبارت است از آزادی قانونی مکلّف در عمل درباره موضوع و یا کار، مانند آزادی انسان درباره ازدواج و خوردنی ها و پوشیدنی هایی که از طرف قانون گذار ممنوع نیست.

حرام (خلاف حلال)، عبارت است از ممنوعیتِ قانونی مکلّف در عمل درباره موضوع و یا کاری، مانند ساختن مواد مضرّ و ربا.

۲- فرایض و فضایل.

فرایض آن اعمال واجب است که مکلّف باید آن ها را به جای بیاورد و درصورت تخلف، با وجود شرایط، مقصّر شمرده می شود. مثل نماز، روزه، حج، دفاع از حیات و. ..

فضایل عبارت است از کارهای نیکو که الزام آن ها به حدّ وجوب نمی رسد، مانند داشتن نیت پاک در همه کارها و عمل به مسائل اخلاقی و به جا آوردن نمازهای مستحبّی و. ..

۳- ناسخ و منسوخ.

درباره تعریف ناسخ و منسوخ، مطالب فراوانی در کتب تفسیر و مقدمات آن ها نوشته شده است، و بنا به نقل اهل تتبع، در این مسأله، رساله های مستقلی هم تألیف شده است.

آن چه که در تعریف نسخ مورد اتفاق نظر است، این است که حکم وارد در آیه ای مرتفع شود و خود آیه به عنوان جزیی از آیات قرآنی که به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وحی شده است، ثابت بماند. بعضی از علما، وقوع نسخ را در قرآن منکر شده و مواردی را که مفسّران و فقها، ناسخ و منسوخ دانسته اند، تأویل نموده اند. برای امکان نسخ و یا وقوع آن در قرآن، به چهار آیه استناد شده است:

۱- ما نَنْسَخْ مِنْ آیهٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَیرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها[۱]

«ما اگر آیه ای را نسخ کنیم، یا آن را به فراموشی مردم بیاندازیم، بهتر از آن یا مثل آن را می آوریم.»

۲- وَ إِذا بَدَّلْنا آیهً مَکانَ آیهٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما ینَزِّلُ [۲]

«و موقعی که آیه ای را به آیه دیگر تبدیل کردیم، و خداوند به آن چه که می فرستد، داناتر است.»

۳- یمْحُوا اللَّهُ ما یشاءُ وَ یثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکتابِ [۳]

«خدا آن چه را که بخواهد، محو می کند و آن چه را که بخواهد، اثبات می نماید، و اصل کتاب نزد اوست.»

۴- فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِینَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَیهِمْ طَیباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ [۴]

«و به جهت ستمی که یهودیان مرتکب شدند، مقداری از پاکیزه ها را که برای آنان حلال بود، تحریم کردیم.»

با نظر به چهار آیه مذکور (آیات چهارگانه)، موضوع نسخ در آیات قرآنی امکان پذیر است؛ به اضافه روایاتی که از هر دو گروه شیعه و سنی به طور فراوان در وقوع نسخ وارد شده است.

ممکن است این سؤال مطرح شود که اگر لازم بوده که منسوخ با آمدن ناسخ از بین برود، چه فایده ای برای آمدن منسوخ وجود داشته است؟ پاسخ این سؤال چنین است که ما دو نوع نسخ داریم:

نوع یکم- نسخ بعضی از احکام دین گذشته با احکام دین فعلی. اگرچه متن اصلی و عناصر اساسی همه ادیان الهی یکی است، ولی اختلاف شرایط و محیطها در جوامع، ایجاب می کرده است که بعضی از احکام خاص برای آن جوامع به وسیله پیامبران آورده شود و در موقع ظهور پیامبر جدید که آن شرایط اختصاصی از بین می رفت، احکام تازه ای جانشین آن احکامِ منسوخ می شد.

چنان که مسلّم است، احکامی که در مجرای نسخ قرار می گرفت، به هیچ وجه مربوط به متن و عناصر اصلی ادیان نبوده است تا اعتراضی که دنی دیدرو بر ادیان وارد می کند، منطقی بوده باشد، زیرا هیچ دین الهی منسوخ نمی شود. علاوه بر آن، دیدرو خیال کرده است که خداوند مانند قانون گذاران بشری، از قانونی که وضع می کند و سپس ناشایست بودن آن آشکار می گردد، پشیمان می شود و آن قانونِ ناشایست را با

قرآن، نماد حیات معقول، ص: ۴۱

قانون صحیحی که بعداً به نظرش می رسد، نسخ می کند!! می توان گفت: دیدرو اطلاعی از معنای نسخ ندارد و نسخ به معنای آن نیست که وی گمان کرده است. نسخ عبارت است از: ابراز سپری شدن مدت حکم مقرر به جهت مرتفع شدن علت واقعی آن حکم؛ نه این که علت حکم استمرار داشته باشد و با این حال، خداوند بی جهت یا به جهت پشیمانی، آن حکم را منسوخ کند.

نوع دوم- عبارت است از نسخ یک حکم از احکام دین موجود، مانند:

وَ اللَّاتِی یأْتِینَ الْفاحِشَهَ مِنْ نِسائِکمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَیهِنَّ أَرْبَعَهً مِنْکمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِکوهُنَّ فِی الْبُیوتِ حَتَّی یتَوَفَّاهُنّ