فایل پاورپوینت کامل  تاریخ تدوین حدیث یا (تاریخچه کتابت آن)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل  تاریخ تدوین حدیث یا (تاریخچه کتابت آن) :

تدوین حدیث، اصطلاحی در علوم حدیثی است و اصطلاحا به معنای ثبت احادیث و روایات متفرق در کنار هم به منظور حفظ آن ها از نابودی می باشد.

به گفته آن حضرت، باقی ماندن ورقه ای از مؤمن که در آن علمی [از مطالب دینی] ضبط شده باشد حایل بین او و آتش دوزخ است. [محمدرضا جلالی حسینی، تدوین السنه الشریفه، قم ش. ] پیامبر اکرم در آستانه وفات نیز درصدد نگارش وصیت خود بود که بعضی صحابه مانع شدند. [اسماعیل بن حماد جوهری، الصحاح فی اللغه و العلوم، چاپ ندیم مرعشلی و اسامه مرعشلی، بیروت . ]

البته در اسلام برای علم و دانش وعلماء وو دانشمندان . هم ارزش زیاد. قائل است و هم تشویق زیاد نموده است.

تدوین حدیث (یاد داشت نمودن احادیث) اصطلاحی شایع در روایات تاریخی و کتب علوم حدیثی است. با توجه به موارد کاربرد آن از تدوین دو معنی فهمیده می شود: ثبت حدیث و تنظیم حدیث و تألیف رساله یا کتاب حدیثی.

پیامبر اکرم صلی اللّه علیه و آله و سلم کاتبان متعددی داشت که بعضی به فرمان آن حضرت وحی را می نوشتند و بعضی نیز معاهدات و نامه های پیامبر را ثبت می کردند. [رجوع کنید به رامیار، ص۲۶۱۲۶۹- ] با توجه به این مطلب، در طول رسالت نبی اکرم اسناد بسیاری نوشته شد که علاوه بر مصادر تاریخی، قسمتی از آنها در دو کتاب مکاتیب الرسول مرحوم احمدی و مجموعه الوثائق السیاسیه گردآوری شده است. بیش از پنجاه تن از صحابه نیز به سائقه شخصی و امکاناتی که در اختیار داشتند، احادیث رسول خدا صلی الله علیه و آله را ثبت و ضبط می کردند ( اعظمی، ج۱، ص۹۲۱۴۲- ]

علاوه بر علی علیه السلام معروفترین کاتبان روایات این اشخاص بودند: عبداللّه بن عمروبن عاص[دارمی، ج۱، مقدمه، ص۱۲۵- ] جابر بن عبداللّه انصاری، [ ذهبی، ج۱، ص۴۳- ] سَمُرَه بن جُنْدَب، [ابن حجر عسقلانی، ۱۴۱۵، ج۳، ص۵۲۱۵۲۲- ] سعد بن عباده انصاری[ خطیب، ۱۴۱۱، ص۳۴۶- ] و عبداللّه بن عباس [ابن سعد، ج۵، ص۲۱۶- ] از این عده آثاری برجای ماند که در دوره های بعد از آنها استفاده شد. رسول خدا بارها نگارش احادیث خود را توصیه فرموده بود. [دارمی، همانجا؛ ترمذی، ج۵، ص۳۸؛ ابن عبدالبر، ص۱۱۸؛ خطیب بغدادی، ص۶۴۸۴؛ نبن عبدالبر، ص۱۱۷۱۲۸: «باب ذکرالرخصه فی کتاب العلم». ]

در عصر نبوی، امام علی(علیه السلام ) و عده ای از صحابه احادیث پیامبر(صلی الله علیه و آله) را می نوشتند. پس از رحلت پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) اوضاع کتابت حدیث در بین اهل سنت با شیعه تفاوت زیادی پیدا کرد. خلیفه اول و دوم و به دنبال آنها عثمان سیاست رسمی حکومت را مخالفت با نقل و کتابت و تدوین احادیث پیامبر(صلی الله علیه و آله) قرار دادند تا جایی که تعداد زیادی از مکتوبات حدیثی را سوزاندند.

در سال ۹۹ عمر بن عبدالعزیز به خلافت رسید. وی که سیره اش با خلفای پیشین تفاوت داشت با احساس خطر نسبت به از بین رفتن سنت و حدیث پیامبر، در فرمانی به عامل خود در مدینه، ابوبکر بن محمد بن عَمرو بن حَزم انصاری، نگارش حدیث و سنّت پیامبر را خواستار شد. برخی نوشته اند که او نظیر این فرمان را برای ابن شهاب زُهْری [محمد بن احمد ذهبی، کتاب تذکره الحفاظ، حیدرآباد دکن / . ] و حکام ولایات دیگر نیز صادر کرد. [ محمود رامیار، تاریخ قرآن، تهران ش. ]

به نوشته ابن حجر عسقلانی، صدور فرمان عمر بن عبدالعزیز نشانه آغاز تدوین بوده است. [محمود رامیار، تاریخ قرآن، تهران ش. ] بیشتر دانشمندان معاصر نیز خلافت عمر بن عبدالعزیز را مقارن با مبدأ رسمی تدوین حدیث دانسته اند. [ عبدالرحمان بن ابی بکر سیوطی، تاریخ الخلفاء، چاپ محمد محیی الدین عبدالحمید، قم ش. ] به گزارش محمد عجاج خطیب، فرمان رسمی تدوین حدیث را پیش از این یکی از امرای مصر به نام عبدالعزیز بن مروان (متوفی ۸۵) خطاب به کثیر بن مُرّه حضرمی صادر کرده بوده، اما معلوم نیست که کثیر بن مرّه از این فرمان اطاعت کرده بوده است یا خیر. بعضی برآن اند که به سبب کوتاهی دوره خلافت عمر بن عبدالعزیز، از امتثال ابن حزم نیز اثری در دست نیست، [صدر، ص۲۷۸- ] اما بنابر قراینی ابن حزم دفاتری از حدیث تدوین کرده بود که از میان رفته است. [ابن حجر عسقلانی، ۱۴۱۵، ج۱۰، ص۴۰۴۱- ]

پس از فرمان عمر بن عبدالعزیز، به تدریج دانشمندان به تدوین حدیث روی آوردند. در این که چه کسی نخستین بار به تدوین حدیث پرداخت، اختلاف هست. ابن حجر در یک جا نخستین تدوین کنندگان حدیث را ربیع بن صبیح و سعید بن ابی عروبه ذکر کرده [

1. ۱۴۰۷، مقدمه: هدی الساری، ص ۸

و در جای دیگر ابن شهاب زهری را آغازگر تدوین معرفی نموده است.

۱۴۰۷، مقدمه: هدی الساری، ج۱، ص۲۵۱-

(به تصریح مالک بن انس، نخستین مدوِن علم حدیث ابن شهاب است. [بن عبدالبر، ص۱۲۷- ]

به هر صورت، فرمان عمر بن عبدالعزیز نقطه عطفی در مسیر تدوین حدیث به شمار می رود

عمر بن عبدالعزیز در ابتدای قرن دوم سیاست رسمی را تغییر داد و تدوین کتابهای روایی آغاز گشت. تا قرن چهارم، صحاح سته

نگاشته شدند ولی بیش از یک قرن ممنوعیت کتابت حدیث، اصالت منابع بعدی را زیر سؤال برد.

شیعیان از همان دوران رسول خدا و پس از ایشان در زمان ائمه معصومین(ع) تا غیبت

صغری احادیث را می نوشتند. کتاب علی (علیه السلام )، جامعه، . . . از امام علی (ع) و اصول اربعمائه از اصحاب ائمه محصول این دوره است

. در قرن های بعدی تدوین و جمع آوری روایات انجام شد. کتب اربعه تا اوایل قرن پنجم نگاشته شدند و بعد از آن محدثان بیشتر به تجمیع و طبقه بندی روایات پرداختند.

با توجه به توصیه های شخص پیامبر(ص)، امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) و برخی دیگر از صحابه در زمان حیات پیامبر(صلی الله علیه وآله ) به نو