فایل پاورپوینت کامل تصویر ازدواج در رسانه ملی

فایل پاورپوینت کامل تصویر ازدواج در رسانه ملی؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل تصویر ازدواج در رسانه ملی شامل 120 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل تصویر ازدواج در رسانه ملی را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل تصویر ازدواج در رسانه ملی با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل تصویر ازدواج در رسانه ملی با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل تصویر ازدواج در رسانه ملی تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل تصویر ازدواج در رسانه ملی را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تصویر ازدواج در رسانه ملی :

چکیده:

ازدواج و تشکیل خانواده در اغلب جوامع به جهت تأثیرات آن در ابعاد مختلف حائز اهمیت است و عوامل مؤثر بر کاهش و افزایش نرخ وقوع و نحوه انجام آن از سوی کارشناسان حوزه های مختلف بررسی می شود. به اعتقاد برخی صاحبنظران علوم ارتباطات، رسانه های جمعی از جمله تلویزیون قادرند افکار، گرایشات و کنش های افراد را با طرح موضوعات مختلف و در قالب های گوناگون تصویری (فیلم، سریال، گزارش، مصاحبه…) تحت تأثیر قرار دهند و به تصویرسازی اغراق آمیز، منفی یا مثبت بپردازند یا در یک حرکت آینه وار، واقعیات اجتماعی اعم از تلخ و شیرین را به تصویر کشند و از شرایط فرهنگی و فضای حاکم بر جامعه، سوژه های مختلف از جمله مسائل ازدواج را جهت فیلمسازی دریافت دارند. این تأثیر و تأثر در سایر موضوعات هم دیده می شود. این نوشتار درصدد است تصویر ارائه شده در مورد ازدواج را در فیلم های تلویزیونی پس از انقلاب بررسی نماید. عمده ترین بررسی های این مقاله شامل فیلم های ساخته شده در طی سال های اخیر می باشد.

واژگان کلیدی:

ازدواج، فیلم ، تلویزیون، ازدواج مدرن، ازدواج سنتی، معیارهای همسرگزینی، تشکیل خانواده.

بررسی تاریخچه اقوام مختلف نشان می دهد که ازدواج از اولین و مهمترین مسائل هر اجتماع کوچک و بزرگ بشری بوده ونیازی تکوینی است، به این معنا که خداوند متعال این نیاز را در نهاد هر دو جنس زن و مرد قرار داده است و مبارزه با آن، جز رنج و مشقت و در نهایت فساد و تباهی چیزی در پی نخواهد داشت.

ازدواج مجرای صحیح بروز عواطف و ارضای نیاز عشق و محبت و تأمین غریزه جنسی است. دین مبین اسلام با تأکید بر انجام ازدواج، در پی برآورده ساختن این نیاز فطری انسان بوده است.

ثمره دیگر ازدواج، از بعد انسان سازی است، خداوند متعال در این مورد می فرماید: «شما زنان، لباس (پوشاننده عیب) برای مردان و مردان، پوشاننده عیب شما زنان هستند» زن و مرد همچون آینه نمایان گر خوبی ها و بدی های همدیگرند. ازدواج همچنین می تواند بستری را فراهم کند تا خانواده ای تشکیل شود و انسان های شایسته ای تربیت شوند و نظام اجتماع بر این اساس پایدار بماند، اما نکته قابل توجه چگونگی پی ریزی یک زندگی مشترک است. به عبارت دیگر دقت در انتخاب همسر و نحوه گزینش فرد مقابل از جمله عوامل پایداری نهاد خانواده می باشد. به اعتقاد صاحب نظران اجتماعی ملاک ها و معیارهای همسرگزینی تحت تأثیر عوامل مختلف فرهنگی-اجتماعی است و نقش رسانه های جمعی، نقشی بی بدیل و قابل توجه است، چه آنجا که با فرهنگ سازی و تغییر ذائقه مردم نسبت به ازدواج، به شدت می توانند عمل به سنت های موجود را به خطر اندازند و سنت های دیگری را جایگزین آن کنند و چه آنجا که ملاک های واقعی و درست همسرگزینی را در اذهان جوانان و خانواده های آنها اشاعه می دهند. زیرا امروزه وسایل ارتباط جمعی، پدیده هایی هستند که بر همه ابعاد زندگی انسان سایه افکنده اند و به آنها سمت و سو می دهند. وسایل ارتباط جمعی به ویژه تلویزیون، از جمله عوامل مهم و اثرگذار بر شیوه تفکر و کیفیت زندگی افراد است. تأثیر این رسانه ها به حدی است که درخصوصی ترین حوزه های تجربه انسانی وارد شده و مسائلی چون هیجانات و احساسات عمیق انسان را برمی انگیزند و در جهت دلخواه خود هدایت می کنند.

به اعتقاد صاحبنظران رسانه ها در جوار نهادهای دیگری که طرز تفکر جامعه را می رساند، نقش عمده ای ایفا می کنند. ادعا می شود که در دوران فعلی افکار عمومی از سوی رسانه ها به نوعی ساخته می شود که افراد گمان می کنند تفکر عمومی جامعه با تفکر آنان همسو می باشد، اما واقعیت این است که تفکر فرد ناشی از دنباله روی از افکار عمومی تبلیغ شده از رسانه هاست. رسانه های جمعی، افکار، عقاید و نگرش های جدید را در میان افراد جامعه پخش می کنند و با تأکید بر برخی نگرش ها، جنبه های مثبت یا منفی آن را بارز می سازند.

رسانه ها از طریق ارائه درست یا نادرست مطالب باعث جهت گیری افراد می شوند و به نوعی قادرند تا طرز تفکر عمومی واحدی را در جامعه ایجاد کنند. به دلیل ارائه پیام از طریق رسانه ها، افراد عقیده خود را در مقابل عقیده اجتماعی (رسانه) می بینند و در بسیاری موارد در جهت پیام رسانه تغییر عقیده می دهند.

«مرتون» و «لازارسفلد» بر پدیده انتخاب در رسانه ها تأکید بسیار زیاد دارند، زیرا رسانه ها از طریق انتخاب مطالب و پخش آن در جامعه، بر آن دسته از واقعیات اجتماعی که تا آن زمان به صورت منفرد و مجزا در جامعه وجود دارد و احتمالاً افراد جامعه هم از وجود آن آگاه هستند اما اهمیت خاصی برای آن قائل نمی باشند جنبه اجتماعی می بخشند. یعنی با انتخاب رسانه، یک پدیده که افرادی از جامعه از وجود آن آگاه می باشند، به یک پدیده اجتماعی تبدیل می شود و توجه تمام افراد را به خود جلب می کند و موضوع بحث و گفتگوی افراد جامعه می شود. اگر یک رسانه، فرد یا موضوعی را در مباحث خود وارد کند، مقداری از اعتبار اجتماعی خود را به فرد یا موضوع مورد بررسی منتقل می کند و این در حالتی است که «مرتون» از آن به عنوان کارکرد اعطای اعتبار اجتماعی رسانه به پیام یاد می کند. در این حالت، به نظر افراد عادی جامعه چنین می رسد که موضوع، فرد و یا گروه انتخاب شده از طرف رسانه، یک پدیده معمولی و روزمره نیست، بلکه پدیده ای است که به اندازه کافی اهمیت داشته است که از رسانه پخش می شود، همچنین پدیده هایی که از رسانه ها انتخاب و پخش نمی شوند، به اندازه کافی جالب و مهم نیستند که موضوع بحث و صحبت اجتماعی قرار بگیرد. در عین حال، ارائه نشدن رفتار از رسانه ها خود به معنای رفتار ناهمنوا در جامعه است. زیرا رسانه با پخش رفتارهای مطلوب، نه تنها افراد را به ارائه رفتار مشابه تشویق می کند بلکه به نوعی دیگر امکان ارائه رفتار ناهمنوا را نیز به شدت کاهش می دهد.

نگرش مثبت یا منفی رسانه در رابطه با پدیده مورد بررسی باعث می شود افرادی که تا آن زمان تفکر خاصی در مورد آن موضوع نداشتند و همیشه بی تفاوت از کنار آن می گذشتند، برخورد و نگرش خود را در رابطه با آن مشخص کنند. همچنین، از طریق ارائه رفتار مورد قبول رسانه ها، همنوایی رفتاری نیز در جامعه تبلیغ و تشویق می گردد.

اهمیت رسانه ها را همچنین از میزان مصرف آن در بین اعضای جامعه می توان دریافت. آمار مصرف کالاهای فرهنگی نشان می دهد که حوزه نفوذ تلویزیون در بین خانواده های ایرانی تا چه حد می باشد. مطابق آمار، بیش از ۲/۹۶ درصد مردم ایران در منزل تلویزیون دارند، بهره مندی از این وسیله ارتباط جمعی در خانواده های روستایی از کل جمعیت روستاها ۶/۸۵ درصد و در خانواده های شهری ۶۹/۹۸ درصد است. تلویزیون در هر خانواده به صورت میانگین ۵/۷ ساعت روشن است و از جهت نوع برنامه، سریال ها با ۴/۶۱ درصد بالاترین درصد بینندگان را دارد. (فعالیت و مصرف کالاهای فرهنگی، ص۱۱) این آمارها، فراگیر بودن برنامه های تلویزیونی، فقدان سرگرمی ها و امکانات تفریحی در حدّ کافی و گرایش اکثر افراد به تلویزیون را به عنوان مهم ترین عامل پر کردن اوقات فراغت و … نشان می دهد، همچنین تأثیرگذاری بیش از حدّ این رسانه را در کشور تأیید می نماید. البته اغلب این تأثیرات در حیطه تفکر و کیفیت نگرش به روابط فردی و اجتماعی است. هرچند این رسانه نیز متقابلاً تأثیرپذیر است و در زمینه های مختلف از جمله برنامه ریزی و سیاست گذاری در حال تغییر و تحول می باشد.

از جمله عوامل مؤثر در تغییر سیاست گذاری ها و برنامه سازی های این رسانه حوادث و رویدادهای بزرگ اجتماعی نظیر انقلاب، جنگ، کودتا، انتخابات، رکود اقتصادی و … است. این رویدادها تغییرات عمده ای را در جامعه ایجاد می کند و در رسانه هم بازتاب می یابد و موجب تغییر رویه رسانه می شود. بدین لحاظ بررسی ادوار مختلف پس از انقلاب اسلامی و انعکاس این شرایط در ساخت فیلم های تلویزیونی با موضوع ازدواج ضرورت دارد، لیکن در این مجال با نگاهی به ویژگی ادوار انقلاب اسلامی، تصویر ازدواج در فیلم های تلویزیونی دوره اخیر بررسی می شود.

ادوار انقلاب اسلامی

اوائل پیروزی انقلاب اسلامی

با وقوع انقلاب اسلامی به دلایل متعدد، تغییرات اساسی در نگرش فیلم سازان و تهیه کنندگان به وجود آمد که تحولات محسوسی را در شکل و محتوای فیلم ها و سریال ها در پی داشت. از یک سو به دلیل تغییر ساختار جامعه از نظام شاهنشاهی به نظام دینی و جمهوری اسلامی، صنعت سینما و تلویزیون به شدت در تدارک دگرگونی ساختارها و ویژگی های فیلم سازی بود و صنعت سینما تلاش می کرد تا به حیات خود ادامه دهد و خود را با تغییرات زمان همراه نماید. رسانه تلویزیون هم با تغییراتی در کادر سرپرستی و انگیزه و رسالتی متفاوت نسبت به گذشته، روند این تغییرات را تشدید می نمود و از سوی دیگر، مسائلی که با توجه به شرایط زمان مهم بودند نظیر محتوای انقلاب اسلامی، مبارزه با دشمنان داخلی، محاصره اقتصادی، تبلیغ مسائل اسلامی، … موجب گردید که اهمیت کمتری به مسائل فرهنگی و خانوادگی داده شود، بنابراین در این سال ها مقوله ازدواج در سینما و تلویزیون و همچنین فیلم ها و سریال های تلویزیونی به فراموشی سپرده شد. البته با توجه به آشفتگی مسائل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بعد از انقلاب که کشور با توطئه ها، شورش ها و مشکلات خارجی و داخلی متعددی روبرو بود، این مسأله دور از انتظار نبود.

دوران جنگ تحمیلی

دوره دوم، زمان جنگ تحمیلی است که مردم در طی ۸ سال دفاع مقدس با تمام نیرو، در مقابل جبهه استکبار و نفاق، ایستادگی کردند تا از کیان دینی و ملی خود حراست و حفاظت کنند. دورانی که تأثیر بسیار زیادی را در عرصه های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی کشور به وجود آورد.

طبیعی است که هر اجتماع بزرگ و کوچکی از حوادث مهم و سرنوشت سازی چون جنگ تأثیر پذیرد و دفاع مقدس به عنوان یک رویداد مهم تاریخی، تأثیرات و تحولات بسیار مثبتی را در این عرصه ایجاد نمود که با توجه به ارزشی بودن جنگ و گشودن افق های نو پیش روی اهل ادب و هنر، تمامی ادبیات کشور و به ویژه صنعت فیلم و سینما به سوی موقعیت های ارزش محور سوق پیدا کرد و سینما تا حدودی از ابتذال فاصله گرفته و به سوی آرمان های دینی و ملی حرکت نمود و در فیلم ها و سریال ها موضوع دفاع مقدس و مقاومت مردم به تصویر کشیده شد. دفاع ملتی که هر روز فرزندان خود را با افتخار روانه میدان می نمود و چند هفته دیگر با افتخار، پیکر مطهر همان فرزند را بر دوش خود تشییع می کرد و ایثار و گذشت دخترانی که ازدواج با یک رزمنده یا جانباز را افتخار می دانستند و در روزهای نخست زندگی مشترک، همسر خود را با شور و شوق وصف ناشدنی روانه میدان نبرد می کردند.

در دوران دفاع مقدس بسیاری از معیارهای مادی رنگ باخت و ارزش های معنوی تعالی یافت. این تغییر و تحولات اساسی، در موضوع ازدواج و سنت و مراسم آن نفوذ نمود، به گونه ای که بسیاری از ازدواج ها به صورت ساده برگزار می شد و طرفین در ملاک های همسریابی بیشتر به معنویات و ارزش های اسلامی اهمیت قائل می شدند؛ لذا تصویر ازدواج در فیلم های آن زمان نیز از این واقعیت و فضای اجتماعی تبعیت می کرد. در فیلم های خانوادگی این دوره عمدتاً ازدواج در سنین پایین، بدون تشریفات، بدون توجه به ظاهر، دارای فرجام خوب ، با مهریه پایین و جهیزیه کم و… اشاعه و نمایش داده شده است، اما این نکته را هم نباید فراموش نمود که در بسیاری از فیلم ها به جهت ضعف بودجه، کمبود نیروی متخصص، تعصبات برخی نسبت به ارائه تصویر زنان و… نسبت به تهیه فیلم های تلویزیونی با موضوع زنان و خانواده اقبال اندکی شده است و تعداد بسیار محدودی از فیلم های تلویزیونی حول این موضوعات ساخته شده است.

دوران سازندگی

بعد از جنگ تحمیلی، با حرکت کشور به سوی سازندگی و خروج کشور از حالت بحران، بسیاری از آرمان گرایی های دوران دفاع مقدس، جای خود را به بهبود مسائل اقتصادی و اجتماعی داد. بسیاری از سنت های گذشته که در اوایل انقلاب و جنگ تاحدودی رنگ باخته بود، دوباره به آرامی مطرح شد. از سوی دیگر با توجه به رویکرد دولت و مسئولین به سوی بازسازی کشور و طرح شعار فعالیت بیشتر مردم برای کمک به تقویت زیرساخت های اقتصادی کشور و مشارکت آنها در عرصه های صنعتی و اقتصادی، جوّ غالب کشور به گونه ای دگرگون شد که خیز برداشتن به سوی جامعه ای اقتصاد مدار، در رأس افکار مردم قرار گرفت. بدین ترتیب به طور طبیعی، بازگشت به سنت ها در فیلم ها و سریال ها شروع شد. از سوی دیگر با ساخت برخی سریال ها، مردم را برای سرمایه گذاری ها و فعالیت های صنعتی و بازرگانی و همچنین داشتن اقتصاد و رفاه بالاتر در سایه این فعالیت ها تشویق نمود و موجب گردید که سنّت گرایی و رفاه طلبی و توجه به اقتصاد در فیلم ها و سریال ها اوج بگیرد و موضوع ازدواج های سنتی، اقتدار والدین در ازدواج فرزندان، ازدواج با خانواده های مرفه و خواستگاری از طبقه مرفه، بحث جهیزیه زیاد و … در چنین فیلم ها و سریال هایی به وفور مشاهده شود و گاه موضوع اصلی فیلم ها و سریال های تلویزیونی گردد.

دوران دوم خرداد به بعد

با انتخابات خرداد ۷۶ و تغییر و تحول سیاسی و فرهنگی در کشور، بسیاری از فیلمسازان سینما و تلویزیون با سوءاستفاده از شعار آزادی، اقدام به تولید فیلم ها و سریال هایی نمودند که فرهنگ دینی و ملی را تحقیر می نمود و با ژست های روشنفکرنمایانه فرهنگ اباحه گری، آزادی طلبی های غیر مسئولانه، تضعیف گزاره ها و آموزه های دینی، تخریب روابط خانوادگی و مخدوش شدن تصویر ازدواج را روز به روز در فیلم های سینمایی و تلویزیونی افزایش می داد.

تصویرازدواج در فیلم های تلویزیونی دوران اخیر

در بررسی اجتماعی از محتوای برخی فیلم های تلویزیونی سال های اخیر به نظر می رسد این فیلم ها با این محتوا و سوژه انتخابی، تغییراتی را در نگرش نسبت به ازدواج، معیارهای همسرگزینی، نحوه همسرگزینی و نگرش نسبت به جایگاه زن ایجاد می کنند که در ادامه به تفصیل بحث خواهد شد.

معیارهای همسرگزینی

رسانه های جمعی از جمله تلویزیون قادرند با ارائه تصویر مثبت از هنجارهای اجتماعی به مخاطبین، این گونه القا نمایند که این رفتار، رفتاری اجتماعی است و به این ترتیب، باعث ایجاد همنوایی در افراد شوند، در نتیجه اکثر مردم این طور تلقی نمایند که رفتار مورد تأیید اجتماعی، همان رفتار ارائه شده از طریق این رسانه ملی است. همچنین این وسیله ارتباط جمعی می تواند با عدم ارائه یک رفتار، موجب ایجاد همنوایی منفی شود. بدین صورت که اگر نوع خاصی از رفتار، هیچ گاه از طریق این رسانه انتخاب و پخش نشود، به جهت آن که مردم تلقی می کنند که این رسانه رفتارهای نامناسب را نشان نمی دهد و این رفتار خاص، به جهت آنکه در رسانه انعکاس ندارد، پس جزء رفتارهای نامناسب است و نباید به آن رفتار خاص گرایش پیدا کرد. (علیپور، ۱۳۸۲، شماره ۲۲۸، ص ۵) بنابراین عملکرد رسانه به گونه ای است که با ایجاد هنجارهای دلخواه خود، تعداد زیادی از افراد جامعه را به سوی اهداف مشخص سوق داده و بسیاری از رفتارهای اجتماعی را نیز از گردونه هنجاری جامعه خارج خواهد نمود، بدون اینکه در ظاهر، تنش یا مشکلی را به وجود آورد. یکی از هنجارهایی که این رسانه عملاً در مورد آن تأثیرگذار بوده است، معیارها و ملاک های همسرگزینی است. فیلم ها و سریال هایی که از تلویزیون پخش می شود، به صورت ناخودآگاه می تواند تمام شالوده فکری جوانان را نسبت به معیارهای ازدواج و همسریابی دگرگون نماید. در سال های اخیر، با افزایش میزان نمایش روابط دختر و پسر در فیلم ها و سریال ها، بسیاری از سنت ها و آداب ملی و مذهبی، فراموش شده و جای خود را به مسائل جدید سپرده است که در مقوله معیارهای همسرگزینی به اجمال بررسی می شود.

معیارهای فردی

به طور کلی، از نظر یک انسان فکور و بهنجار، همسر ایده آل باید به طور متوسط دارای مجموعه ویژگی های درونی و برونی باشد. بنابراین همسری که فقط صفات بارز درونی داشته باشد یا فقط دارای ویژگی های ظاهری و بیرونی باشد، نمی تواند همسر مناسبی باشد.

یک همسر خوب، باید از جهت زیبایی ظاهری، اندام متناسب، سن مناسب و از جهت معیارهای درونی چون صداقت، تدیّن، فداکاری، تحصیلات مناسب، اخلاق و رفتار مناسب و عفت و متانت … مورد سنجش قرار گرفته و نمره قابل قبولی در هر کدام از این ویژگی ها به دست آورد. اما آنچه در فیلم ها و سریال های تلویزیونی مشاهده می شود، معمولاً سوق دهنده جوان به سوی ویژگی های ظاهری است و به ویژگی های درونی فرد توجهی نمی شود. در بسیاری از سریال ها دختران و پسران جوان با یک اتفاق ساده یا با یک برخورد کوتاه، عاشق یکدیگر شده و بدون بررسی صفات و ویژگی های درونی همدیگر، اقدام به ازدواج می کنند و در پایان فیلم چنین ازدواج هایی به موفقیت ختم می شود. بدین ترتیب جوان بیشتر مسائل ظاهری را ملاک قرار می دهد و از توجه به ملاک های معنوی و اخلاقی غافل می شود. به چند نمونه از این فیلم ها اشاره می شود:

در سریال «مسافر» منیژه دختر معتادی است که بر سر راه رضا قرار می گیرد و مجید، دائی منیژه که او هم معتاد است، بر سر راه پزشکی به نام افسانه قرار می گیرد و با چند اتفاق ساده، آن چنان به یکدیگر علاقه مند می شوند که معایب همدیگر را در نظر نمی گیرند؛ تا جایی که افسانه که یک پزشک است با چشم پوشی از اعتیاد مجید و آگاهی از نیت وی در به دست آوردن پول و ارث پدری اش، با او دوست شده و ازدواج می کند. رضا هم تنها به جهت زیبایی ظاهری منیژه با وی ازدواج می کند. (بررسی و تحلیل ها با نقد و ارزیابی، مرکز پژوهش های اسلامی، شماره ۲۱)

در سریال «شب دهم»، حیدر با یک نگاه عاشق فخرالزمان می شود.

در سریال «نسیم رؤیا»، دکتر رضا با یک نگاه عاشق فرزانه می شود و در نهایت با هم ازدواج می کنند.

در فیلم «عشق کافی نیست»، مرد جوان دانشجو که مسافرکشی می کند، فقط به خاطر یک اتفاق ساده و جرّ و بحث با دختری جوان درباره کرایه مسیر، علاقه مند او می شود و با هم ازدواج می کنند.

در سریال «این زمینی ها» مسعود پسری است که برای بیست و یکمین بار از رفتن به خواستگاری امتناع می کند، اما در نیمه همان شب، دختری زیبا که ادعا می کند از سیاره دیگری آمده است، وارد اتاق مسعود می شود و تا صبح در کنار مسعود مشغول گفتگو شده و وقتی همسایه او، خاله مهین از زیبایی ستاره تعریف می کند و می گوید شما به هم می آیید. مسعود حاضر به ازدواج با او می شود. مسعود که با بیست و یک بار خواستگاری حاضر به انتخاب همسر نشده است، با دیدن دختری به اصطلاح فضایی و زیبا و با تعریف همسایه از زیبایی دختر، به او علاقه مند شده و با وی ازدواج می کند.

توجه به معیار زیبایی تا حدی است که گاه ویژگی های فرد زیبا در فیلم ها و سریال ها به مخاطب القا می شود. در سریال «کمربندها را محکم ببندید»، در قسمت ازدواج پرماجرا، ضمن آن که بر ملاک زیبایی دختر تأکید می شود، در توصیف ویژگی هایی زیبایی بیان می شود که چشمانی آبی و قدی بلند داشته باشد.

این نمونه ها در حالی به نمایش درمی آید که توجه به معیارهای درونی و انسانی یا در اغلب فیلم ها و سریال ها مشاهده نمی شود یا اگر مشاهده شود، بسیار اندک و جزئی است و در مقابل، میزان سریال های متمرکز بر معیارهای ظاهری، روابط عاشقانه و روابط دختر و پسر بسیار زیاد است، به طوری که می توان قبل از شروع هر سریال یا فیلمی تشخیص داد که قهرمان داستان (دختر یا پسر) در فیلم، عاشق و علاقه مند چه شخصیتی می شود و در طی یک فرآیند کش و قوس دار، در نهایت به وصال او می رسد.

معیارهای اقتصادی و اجتماعی

مسأله دیگری که در محصولات تلویزیون به صورت قابل توجهی به آن پرداخته می شود، معیار قرار دادن موقعیت و طبقه اجتماعی دختر و پسر و توانایی های اقتصادی آنها و والدینشان می باشد. این گونه فیلم ها اغلب دارای ویژگی های زیر است:

معمولاً جوان به خواستگاری دختری از طبقه اجتماعی- اقتصادی بالا می رود و در این مسیر مشکلاتی هم دارد، ولی همه آنها را پشت سر می گذارد و در نهایت به وصال می رسد.

در خواستگاری ها، خانواده دختر ابتدا از شغل، درآمد، خانه، ویلا، ماشین و امکانات مالی داماد می پرسند.

در برخی فیلم ها زمانی که مادر دختر اعلام می کند که دخترشان حاضر به ازدواج نیست، پدر می گوید: می دانی شغل پدر داماد چیست، او به تنهایی نصف بازار را صاحب است و …

اهمیت طبقه اقتصادی- اجتماعی و وضعیت مالی خانواده دختر به حدی در برخی فیلم ها پررنگ نشان داده می شود که خانواده ای از سطح پایین اقتصادی سعی می کند با تهیه وسایل و امکانات تجمعی به هر نحو ممکن، زندگی خود را در سطح بالاتری نشان دهد و موافقت پسر یا دختر را برای ازدواج جلب کند.

در برخی فیلم ها هم خانواده پسر توجه ویژه ای به جهیزیه دختر دارد که آیا فلان وسیله را دارد یا نه؟

این سخنان و نیز محیط خانه و دکوری که در صحنه خانه و خواستگاری در این چنین فیلم هایی، مؤید این است که به معیارهای اقتصادی بیش از حد بها داده می شود.

در سریال «خط قرمز» ناصر عاشق دختری به نام نگار است که از طبقه بالاتری است. ناصر که به اصطلاح یک جوان آسمان جُل و یک لاقباست، به نگار می گوید: «اگر مشکل شما پول است، به دست می آورم و اگر تحصیلات است، من دکترا می گیرم، فقط شما به من بگو آره!» (بررسی و تحلیل ها، شماره ۴۵)

در سریال «تب سرد»، شهاب جوانی است که با دختر فردی سرمایه دار ازدواج کرده و به همین علت هم مجبور شده است که مخارج گزافی را متحمل شود و در شرایط ورشکستگی، خانه ای را با سی میلیون تومان رهن کند تا همسرش همانند خانه پدری راحت باشد یا برای سالگرد ازدواجشان یک هدیه چهار میلیون تومانی، به همسرش تقدیم کند…

در بسیاری از این سریال ها و فیلم ها، مشکلات مادی بسیار پررنگ جلوه داده می شوند و بسیاری از مشکلات، فقط با پول حل می شود، این در حالی است که بیشتر مخاطبین، جوانانی هستند که اغلب از طبقه متوسط و کم درآمد جامعه هستند و با دیدن این صحنه ها، در آرزوها و آمال خود، ازدواجی رؤیایی را با یک همسر پولدار خیال پردازی می کنند و به سوی این چنین معیارهایی سوق پیدا می کنند.

در مجموع این رسانه ملی که می توانست ضمن تصحیح نگرش ها، معیارها و ملاک های ازدواج، توجه خود را به انتخاب گزینه مناسب و همسان سوق دهد، بر ناهمسان همسری به ویژه در موقعیت های اقتصادی و فرهنگی تأکید می کند، این در حالی است که علل تعدادی از طلاق ها به جهت فاصله و شکاف فرهنگی و اقتصادی خانواده ها می باشد.

معیارهای فرهنگی و اجتماعی

پرداختن به معیارها و ملاک های فرهنگی ازدواج از جمله مواردی است که در فیلم ها و سریال ها به فراموشی سپرده شده و مصداقی از همنوایی منفی است که با عدم ارائه رفتارها و هنجاری مثبت از این رسانه حاصل می شود، زیرا اغلب می پندارند هر آنچه که ناشایست باشد، از رسانه عمومی منعکس نمی شود، در حقیقت با عدم توجه به مسائل فرهنگی و معیارهایی چون میزان تقیّد مذهبی، رعایت عفاف و پوشیدگی، سطح فرهنگی خانواده ها و … ، جامعه به سوی بی توجهی و بی اعتنایی به این مسائل سوق داده می شود. در بسیاری از فیلم ها به تدین، نجابت، حجب و حیا، عفت و نگرش فرد به مسائل گوناگون و … هیچ اشاره ای نمی شود و ذهن مخاطب به هیچ وجه از محتوای فیلم یا سریال به سوی مسائل مورد اشاره یا شبیه آن منتقل نمی شود و با کمال تأسف، تمام توجه مخاطب را معطوف به مسائلی نظیر مُدهای مختلف آرایش مو و صورت برای مردان و نوع لباس و آرایش زنان، وسایلی مانند کیف، عینک، ساعت، کفش و بکارگیری کلمات، گویش ها و اصطلاحات خاص قهرمانان داستان و … می نماید.

نگرش نسبت به ازدواج و همسرگزینی

در اوایل انقلاب اسلامی با هدف مبارزه با فساد و مشکلات جنسی جوانان، شعار ازدواج آسان، ساده و فراگیر[۱] مطرح شد و به دنبال آن به تدریج سوژه های ازدواج، خواستگاری و مشکلات پس از ازدواج در فیلم ها و سریال ها جریان پیدا کرد. اکنون با استناد به شواهد موجود می توان ادعا کرد که رویکرد بیش از اندازه تهیه کنندگان و سناریونویسان در حال حاضر به موضوع ازدواج، به جهت پیام رسانی معکوس و منفی نسبت به ازدواج، نمی تواند در راستای تشویق به ازدواج تفسیر شود. زیرا الگوی ارائه شده برای همسر ایده آل پسران، دختری زیبا، متمکن، از خانواده مرفه، کم جمعیت و… است. در حالی که اغلب جوانان به دلیل بیکاری، هزینه های سرسام آور ازدواج و تهیه مسکن، امکان ازدواج ندارند، به راستی نمایش فیلم هایی که دختر و پسر، صاحبِ خانه ای مجلل و مرفه با سرویس مبلمان و پذیرایی و ماشین آخرین مدل و لوازم لوکس منزل و … هستند، می تواند به معنای تشویق جوانان به ازدواج باشد؟! یا آنکه با این رویه به طور غیرمستقیم ضمن تغییر ارزش های آنها، سطح توقعات آنان را افزایش داده و احساس محرومیت نسبی را در آنها ایجاد می کنیم. (محبی، ۱۳۸۰، ص۱۳۲) آیا نمایش زندگی مرفه زوج هایی که به تازگی ازدواج کرده اند و اسباب زندگی آنها بیش از لوازم زندگی نسل قبلی آنها (والدین) است که سال های سال برای معاش و وسایل زندگی تلاش کرده اند، نگرش دختران و پسران در سن ازدواج را تغییر نمی دهد؟!

بدین ترتیب می توان اذعان نمود، علیرغم آنکه چنین فیلم ها و سریال هایی، در سیاست گذاری های صدا و سیما تحت عنوان ترغیب جوانان به ازدواج طبقه بندی می شوند، به طور تلویحی در کاهش نرخ ازدواج و افزایش سن ازدواج مؤثرند.

در برخی از فیلم ها نیز فرد متأهل که درگیر مشکلات زندگی است، چنان از ازدواج و تأهل اظهار تأسف می کند و بر وضعیت تجرد فرد غبطه می خورد که از یک سو موجب ایجاد ترس و دلهره از ازدواج در بین جوانان مجرد می شود و از سوی دیگر آن ها را ترغیب می کند که هرچه بتوانند چنین اقدامی را به تأخیر بیفکنند.

از دیگر مقولاتی که نگرش جوانان را نسبت به ازدواج تحت تأثیر قرار می دهد، فیلم هایی است که پسر در سنین بالا اقدام به انتخاب همسر می کند و جالب آن که علیرغم سن زیاد، دختری از سنین پایین را انتخاب می کند، چنین وضعیتی از نظر عرف و شرع پسندیده نمی باشد، در حالی که در اغلب فیلم ها بسیار عادی نشان داده می شود.

از سوی دیگر با توجه به کیفیت نمایش روابط دختر و پسر در فیلم ها که معمولاً نشان دهنده روابط عاشقانه قبل از ازدواج است، به طوری که مدت زمانی را با هم سپری می کنند و از این دوستی و همراهی لذت می برند، اما در موعد ازدواج هزار و یک مشکل عدیده در فیلم برای آنها به وجود می آید و این مشکلات تا جایی پیش می رود که موجب اختلاف سلیقه بین همین عاشق و معشوق می شود، آیا این برداشت را به مخاطب القاء نمی کند که لذت بردن از روابط عاشقانه بین پسر و دختر بسیار راحت تر از ازدواج است؟

از دیگر موضوعات قابل تأمل در سوژه اغلب فیلم ها، تمرکز آنها به ازدواج یک قشر بدون نمایش وقوع ازدواج در سایر مکان ها و فرهنگ ها نظیر روستاها، شهرستان ها، اقوام مختلف … تلویزیون را از رسانه ای ملی که موضوع آن باید «از زندگی همه» و «برای همه مردم» باشد، خارج ساخته است یا زمانی که در اغلب فیلم ها، شغل و تحصیلات خواستگاران پزشکی و مهندسی است (گویی که هیچ شغل و پیشه دیگری وجود ندارد) و سوژه آن ها مربوط به خواستگاری شهرنشینان آن هم از طبقات بالای اجتماع است، آیا این گزینش نامعقول شرایط، دختران و پسران را به انتخاب هایی خاص و محدودیت در انتخاب سوق نمی دهد؟! در واقع بسیاری از فیلم ها و سریال ها، دانسته یا ندانسته، نه تنها موجب ترغیب و تشویق جوان به ازدواج نمی شوند، بلکه عملاً در ح