فایل پاورپوینت کامل جایگاه حضرت فاطمه علیها السلام در منابع اهل تسنن

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل جایگاه حضرت فاطمه علیها السلام در منابع اهل تسنن :

۱) طرح مسئله

منابع حدیثی اهل تسنن شامل کتاب های تاریخی، سیره، شرح حال، جوامع حدیثی، معجم های احادیث و… از قرن دوم هجری تاکنون دارای احادیث و گزارش هایی درباره رسول اللّه، اهل بیت، همسران، منسوبان و اصحاب آن حضرت هستند. چهره تابناک و نورانی اهل بیت رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم که طبق حدیث شریف کساء محور و کانون آن حضرت فاطمه زهرا علیها السّلام است، در منابع حدیثی اهل تسنن می درخشد و علی رغم منع ثبت و روایت حدیث به ویژه احادیث فضایل اهل بیت در زمان خلفا مشاهده می شود که روایات درباره فضایل و ویژگی های آن حضرت در این منابع کم نیست. سؤال این است که با وجود منع نقل و ثبت حدیث و رواج جعل چگونه است که خرده گیری و ذم درباره آن حضرت مشاهده نمی شود؟

این مقاله احادیث و روایات موجود در منابع حدیثی اهل تسنن را بر حسب موضوع درباره حضرت فاطمه زهرا علیها السلام عنوان بندی و ارایه کرده است.

۲) معرفی حضرت زهراعلیها السّلام

فاطمه دختر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم سیده نساء العالمین آخرین دختر حضرت خدیجه بنت خویلد علیها السّلام و پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بود (کاتب واقدی، بی تا: ج ۸، ص ۱۹). در کتابهای اهل تسنن در کوچکتر بودن حضرت زهرا و رقیه خواهر آن حضرت اختلاف نظر است، لکن ابن عبد البر، ابن اثیر و عسقلانی معتقدند که آن حضرت خردسال ترین دختران پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بود (ابن عبد البر، ۱۴۱۵ ق: ج ۴، ص ۴۴۸؛ ابن اثیر جزری، ۱۴۷۵ ق: ج ۷، ص ۲۱۶؛ عسقلانی، ۱۴۱۵ ق: ج ۸، ص ۲۶۲). آن حضرت در سن ۴۱ سالگی رسول خدا در مکه به دنیا آمد و در تاریخ ولادتش میان صاحبان کتاب ها اختلاف نظر است، لکن این سال صحیح تر است (همان).

فاطمه علیها السّلام مکنّا به«ام ابیها» (ابن اثیر جزری، ۱۴۱۵ ق: ج ۷، ص ۲۱۶) و ملقّب به «زهراء» بود (عسقلانی، ۱۴۱۵ ق: ج ۸، ص ۲۶۲).

رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم، فاطمه علیها السّلام را در اوایل محرم سال دوم پس از هجرت، پس از جنگ احد به ازدواج علی بن ابیطالب علیه السّلام درآوردند. نیز گفته شده است که ازدواج آن دو چهار ماه و نیم پس از ازدواج پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم با عایشه بود. سن مبارکش هنگام ازدواج پانزده سال و پنج ماه و سن علی بیست و یکسال و پنج ماه بود (ابن عبد البر، ۱۴۱۵ ق: ج ۴، ص ۴۴۸؛ ابن اثیر جزری، ۱۴۱۵ ق: ج ۷، ص ۲۱۶؛ عسقلانی، ۱۴۱۵ ق: ج ۸، ص ۲۶۲). علی علیه السّلام مالی نداشت و مهریه فاطمه علیها السّلام به پیشنهاد رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم زره علی بن ابی طالب بود که پیامبر از غنائم جنگ بدر به او بخشیده بود، پس حضرت علی علیه السّلام زره خود را صداق فاطمه علیها السّلام قرار داد که حدود ۰۸۴ درهم ارزش داشت و پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فرمود که با یک سوم بهای آن عطریات خریداری شود (کاتب واقدی، بی تا: ج ۸، صص ۲۲ -۲۰؛ ابن عبد البر، ۱۴۱۵ ق: ج ۴، ص ۴۴۸؛ ابن اثیر جزری، ۱۴۱۵ق: ج ۷، ص ۲۱۶؛ عسقلانی، ۱۴۱۵ق: ج ۸، ص ۲۶۳).

ابن اثیر نقل می کند که فاطمه علیها السّلام گریست، رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فرمود: «مالک تبکین یا فاطمه! فو اللّه لقد أنکحتک أکثرهم علما و أفضلهم حلما و أوّلهم سلما» (ابن اثیر جزری، ۱۴۱۵ق: ج ۷، ص ۲۱۶) : چرا گریه می کنی!بخدا قسم ترا به ازدواج فردی درآوردم که از همه عالم تر و صبورتر است و اول فردی است که اسلام آورد. رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم برای ایشان دعا فرمود: «الهم بارک فیهما و بارک علیهما و بارک لهما فی نسلهما» (همان، ص ۲۱۷؛ عسقلانی، ۱۴۱۵ق: ج ۸، ص ۲۶۵) بار خدایا در میانشان برکت ده و بر آنها برکت نازل فرما و در نسل ایشان برکت بده. رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم به فاطمه علیها السّلام فرمود: جز این نمی خواستم که تو را به بهترین اهلم (فرد از خانواده ام) مزدوج کنم (کاتب واقدی، بی تا: ج ۸، ص ۲۴).

ابن ابی الحدید می نویسد: ازدواج علی با فاطمه زمانی رخ داد که خداوند به شهادت ملائکه آنها را به عقد یکدیگر درآورد (ابن ابی الحدید، ۱۳۸۳ ق: ج ۹، ص ۱۳۹).

ثمره این پیوند حسن، حسین، ام کلثوم و زینب علیها السلام بودند (کاتب واقدی، بی تا: ج ۸، ص ۲۶؛ ابن عبد البر، ۱۴۱۵ق: ص ۴۴۸) و علی علیه السّلام هرگز در حیات فاطمه علیها السّلام ازدواج دیگری نکرد (ابن عبد البر، همان). نسل رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فقط از طریق فاطمه علیها السّلام است (عسقلانی، ۱۴۱۵ق: ج ۸، ص ۲۶۳).

۳) شأن و منزلت حضرت فاطمه علیها السّلام

مقام و منزلت حضرت زهرا علیها السّلام از نقل های فوق مشهود است. اینکه پیامبر خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم شخصیتی که معصوم است و از روی هوا و هوس سخن نمی گوید (النجم، ۳) ، همسر این دخترش را عالم ترین، بهترین خاندانش و اول مسلمان انتخاب می کند، علی رغم اینکه از ثروتمندان و سرشناسان قوم به خواستگاری زهرا علیها السّلام آمده بودند و پیامبر نپذیرفته بودند، نشانه جایگاه معنوی و عالم بودن و بهترین بودن حضرت فاطمه علیها السّلام است. درحالی که پیامبر درباره سایر دخترانش چنین حساسیتی نداشت.[۱]

هنگامی که رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم برای مباهله با اهل کتاب حاضر شد، آیه شریفه زیر نازل گردید:

«… فقل تعالوا ندع أبنآئکم و نسآئکم و انفسنا و انفسکم…»

(آل عمران، ۶۱) (بگو بیایید فرزندانمان و فرزندان شما، و زنان ما و زنان شما و خود ما و خود شما را بخوانیم…). آنگاه رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فاطمه و علی و حسنین را همراه برد و فرمود: «اللّهم هؤلاء أهلی» (حاکم نیشابوری، ۱۴۱۱ ق: ج ۳، ص ۱۵).

رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم کسی از همسران خویش را نبرد، بلکه از میان زنان فقط فاطمه علیها السّلام را همراه برد؛ بنابراین فاطمه مصداق«نسائنا» بود.

انس بن مالک می گوید: رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم مدت شش ماه برای رفتن به نماز صبح از کنار خانه فاطمه عبور می کرد و می فرمود:

«الصلاه یا أهل بیت محمد، انّما یرید اللّه لیذهب عنکم الرجس أهل البیت و یطهرکم تطهیرا»

(الاحزاب، ۳۳) به درستی که خداوند می خواهد تا پلیدی را از شما اهل بیت بزداید و شما را پاک پاکیزه نماید.

ام سلمه می گوید: آیه «انّما یرید اللّه لیذهب عنکم الرجس أهل البیت» (الاحزاب، ۳۳) در خانه من نازل شد پس رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم به دنبال فاطمه و علی و حسن و حسین فرستاد و فرمود: «هؤلاء أهلی» . عرض کردم یا رسول اللّه! آیا من از اهل بیت نیستم؟فرمود: تو به خیری (حاکم نیشابوری، ۱۴۱۱ ق: ج ۳، ص ۱۴۶؛ ابن اثیر جزری، ۱۴۱۵ق: ج ۷، ص ۲۱۸؛ عسقلانی، ۱۴۱۵ق: ج ۸، ص ۲۶۵؛ سیوطی، ۱۴۱۱ ق: ج ۵، ص ۱۹۸).

۴) جایگاه حضرت زهرا علیها السّلام نزد رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم

محبوب ترین فرد نزد پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم، فاطمه علیها السّلام بود (ابن اثیر جزری، ۱۴۱۵ق: ج ۷، ص ۲۱۸). این علاقه نه تنها به سبب نسبت پدر و فرزندی بلکه به سبب جایگاه و مقام حضرت زهرا علیها السّلام بود، زیرا رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم دارای چند فرزند دختر بود.

از علی بن ابی طالب علیه السّلام نقل شده است که فرمود: از رسول خدا پرسیدم کدام یک از ما نزد شما محبوب تر است، من یا فاطمه؟فرمود: «فاطمه أحبّ الی منک و أنت أعزّ علی منها» (همان، ص ۲۱۹) : نزد من فاطمه محبوب تر است و تو عزیزتری. ابن عباس نقل کرده است که هرگاه پیامبر از سفر بازمی گشت، به دیدار دخترش فاطمه می رفت (همان؛ ابن عبد البر، ۱۴۱۵ق: ج ۴، ص ۴۴۹).

جمیع بن عمیر تیمی می گوید که نزد عایشه رفتم و از او پرسیدم: پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم چه کسی را بیش از همه دوست می دارد، گفت فاطمه، سؤال شد از مردان چه کسی را؟ گفت: همسرش را (ابن اثیر جزری، ۱۴۱۵ق: ج ۷، ص ۲۱۹).

طبرانی و ابن اثیر به سند خود از امیر المؤمنین علیه السّلام روایت می کنند که فرمود: رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم به فاطمه فرمود: «انّ اللّه یغضب لغضبک و یرضی لرضاک» ، (خداوند با خشم تو خشمناک و از رضایت تو خشنود می گردد) (طبرانی، ۱۴۰۴ ق: ج ۲۲، ص ۴۰۲؛ ابن اثیری جزری، ۱۴۱۵ق: ج ۷، ص ۲۱۹؛ عسقلانی، ۱۴۱۵ق: ج ۸، ص ۲۶۶).

ابن عباس و دیگران نقل کرده اند که رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم چهار خط بر روی زمین کشید و فرمود: آیا می دانید که این خطوط چیست؟ گفتند: خدا و رسولش بهتر می دانند. سپس فرمود: برترین زنان بهشت خدیجه بنت خویلد و فاطمه بنت محمد و مریم بنت عمران و آسیه بنت مزاحم هستند. رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم با عباراتی شبیه این گفتار فاطمه علیها السّلام و مادر گرامی اش خدیجه کبری علیها السّلام را ستوده است، از جمله فرموده است: «حسبک من نساء العالمین مریم، خدیجه، فاطمه و آسیه» بهترین زنان عالم، مریم، خدیجه، فاطمه و آسیه هستند. «سیدات نساء أهل الجنه أربع: مریم و فاطمه و خدیجه و آسیه» ، سرور زنان بهشت چهار تن هستند: مریم، فاطمه، خدیجه و آسیه، «خیر نساء العالمین أربع: مریم بنت عمران، آسیه بنت مزاحم، خدیجه بنت خویلد و فاطمه بنت محمّد» (بهترین زنان بهشت چهار تن می باشند: مریم دختر عمران، آسیه دختر مزاحم، خدیجه دختر خویلد و فاطمه دختر محمد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم) (ابن عبد البر، ۱۴۱۵ق: ج ۴، ص ۴۵۱؛ طبرانی، ۱۴۰۴ ق: ج ۲۲، ص ۴۰۲؛ عسقلانی، ۱۴۱۵ق: ج ۸، ص ۲۶۴).

رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بارها با عباراتی نظیر یکدیگر فرمود: فاطمه پاره تن من و نور دیده من و میوه قلب من است؛ هر که به او بدی کند، به من بدی کرده و هر که او را مسرور گرداند، مرا شاد کرده است. او اولین فرد از خاندان من است که به من ملحق می شود. ایشان درباره فاطمه و همسر و فرزندانش فرمود: بار خدایا می دانی که اینان اهل بیت من و عزیزترین افراد نزد من هستند. پس دوست بدار هر که ایشان را دوست می دارد و دشمن بدار هر که ایشان را دشمن بدارد و یاری فرما هر که ایشان را یاری نماید (کحاله، ۱۴۰۴ ق: ج ۴، ص ۱۲۵).

زید بن أرقم می گوید: رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم به فاطمه و خانواده او فرمود: هر که با شما دشمنی و جنگ داشته باشد، با او دشمنم و می جنگم و هر که با شما در صلح و آرامش باشد با او در صلح و آرامش هستم (عسقلانی، ۱۴۱۵ق: ج ۸، ص ۲۶۶).

این دو همسر جوان با سختی و تنگدستی زندیگی کردند. کارهای سنگین خانه، آرد کردن و نان پختن، دستهای حضرت زهرا علیها السّلام را آزرده بود. امیر المؤمنین علیه السّلام به وی فرمود که نزد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم برو و خدمتکاری طلب نما. فاطمه علیها السّلام ناچار نزد آن حضرت رفت و پس از مدتی درنگ، خواسته خویش را بر زبان آورد. پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فرمود: در شرایطی که اصحاب کفّه محتاجند، چیزی نمی توانم بدهم. پس از آن کلماتی را که جبرائیل علیه السّلام برای آن حضرت آورد، به فاطمه علیها السّلام هدیه کرد و فرمود: برای آنکه فضیلتی از تو فوت نشود، ذکر و تسبیحی به تو تعلیم می دهم که کمک و ثواب تو باشد و آن عبارتست از: ۳۳ بار سبحان اللّه، ۳۳ بار الحمد اللّه و ۳۴ بار اللّه اکبر (کاتب واقدی، بی تا: ج ۸، ص ۲۵؛ عسقلانی، ۱۴۱۵ق: ج ۸، ص ۲۶۷).

بدیهی است که حضرت زهرا علیها السّلام برای رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بسیار عزیز بود، به همین سبب پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم چیزی به دخترش عطا کرد که برای او مفیدتر از خدمتکار باشد، یک هدیه و کمک معنوی. به تجربه بر ایمان ثابت شده است که این ذکر خستگی را از انسان می زداید و به توان و وقت ما برکت می دهد.

۵) حضرت فاطمه علیها السّلام در کلام همسران رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم

فضایل و مناقب فاطمه علیها السلام چنان بی شمار است که حتی عایشه نیز نتوانسته است از ذکر آن خودداری کند و می گوید: «کسی را در گفتار و کلام شبیه تر از فاطمه به رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ندیدم» . هرگاه بر آن حضرت وارد می شد، پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم او را مورد لطف قرار می داد و به پیشوازش می رفت و در کنار او می نشست. عایشه می گوید: «کسی را راستگوتر از فاطمه ندیدم مگر فرزندانش را» (ابن عبد البر، ۱۴۱۵ق: ج ۴، ص ۴۵۰).

این گفته ها تصدیق الهی درباره پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم را در ذهن می آورد که فرمود:

«ما ینطق عن الهوی»

(النجم، ۳) و

«لقد کان لکم فی رسول اللّه اسوه حسنه…»

(الاحزاب، ۲۱).

عایشه گفت: هرگز کسی را با فضیلت تر از فاطمه جز پدرش ندیدم (عسقلانی، ۱۴۱۵ق: ج ۸، ص ۲۶۴).

جمیع بن عمیر می گوید: از عایشه پرسیدم، چه کسی نزد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم محبوب تر از همه بود؟گفت: فاطمه. گفتم از مردان؟گفت: همسرش (همان).

ام سلمه می گوید: فاطمه نزد پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم آمد، آن حضرت به او چیزی فرمود که فاطمه گریست. سپس مطلبی فرمود که فاطمه خندید. از او در این باره سؤال کردم، گفت: رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم به من خبر داد که امسال رحلت خواهد فرمود، پس گریه کردم، سپس فرمود: «ما یسرّک أن تکونی سیده نساء اهل الجنه» ، پس خندیدم (ابن اثیر جزری، ۱۴۱۵ق: ج ۷، ص ۲۱۹).

از عایشه نقل شده که گفت: فاطمه آمد، قدم برمی داشت مانند قدم برداشتن رسول خدا. پیامبر فرمود: «مرحبا بإبنتی» سپس سمت راست آن حضرت نشست، پس پیامبر رازی با او در میان نهاد و او گریه کرد. سپس رازی به او گفت که او خندید (کاتب واقدی، بی تا: ج ۸، ص ۲۷؛ عسقلانی، ۱۴۱۵ق: ج ۸، ص ۲۶۵).

عایشه می گوید: فاطمه برای طلب میراث خود نزد ابو بکر آمد و فدک را طلب کرد، ابو بکر گفت: پیامبر فرمود: «لا نورث ما ترکنا صدقه» فاطمه علیها السّلام از این پاسخ غضبناک شد و بعد از وفات پیامبر شش ماه زندگی کرد (کاتب واقدی، بی تا: ج ۸، ص ۲۸).

۶) حضرت فاطمه علیها السّلام در کلام اصحاب رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم

۱-۶) شأن حضرت زهرا و خانواده

ابن عباس می گوید: حسن و حسین بیمار شدند. رسول خدا با علی در میان مردم بیماری آنها را یاد کرد. پس گفتند: ای ابو الحسن (علی) ، چرا برای فرزندانت نذر نمی کنی. علی و فاطمه و فضّه خدمتکار ایشان نذر کردند که سه روز روزه بگیرند. حسنین بهبود یافتند. چیزی برای خوردن در خانه یافت نمی شد. علی از شمعون یهودی سه صاع جو قرض کرد و فاطمه آن را آرد کرد و پنج قرص نان به تعدادشان پخت. هنگام افطار در برابرشان بود که فقیری نزد ایشان آمد و گفت: السلام علیکم أهل بیت محمد. مسکینی از مساکین مسلمانان هستم. مرا سیر کنید که خدا شما را از خوراکیهای بهشت سیر کند. سهم افطار خود را به مسکین دادند و این برنامه سه روز تکرار شد و هر بار ایشان با آب افطار کردند و در نوبت دوم یتیمی و در روز سوم اسیری به ایشان مراجعه کرد. پس از آن از شدت ضعف و گرسنگی، علی علیه السّلام حسنین را نزد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم برد. سوره انسان (دهر) توسط جبرئیل علیه السّلام به عنوان هدیه به اهل بیت بر پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم نازل شد (زمخشری، ۱۴۰۷ ق: ج ۴، ص ۶۷۰).

۲-۶) رقت قلب

انس می گوید: فاطمه به من گفت: ای أنس چگونه قلبهایتان طاقت آورد که خاک بر پیکر رسول خدا بریزید؟! (ابن اثیر جزری، ۱۴۱۵ق: ج ۷، ص ۲۲۱) ، سپس گریه کرد و در فراق پدر شعر سرود. فاطمه نزد قبر پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ایستاد، مشتی از خاک قبر برداشت و آن را بر چشمهایش گذاشت و گریه کرد و شعر سرود (کحاله، ۱۴۰۴ ق: ج