فایل پاورپوینت کامل جایگاه و آداب کار و کارگری از دیدگاه قرآن

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل جایگاه و آداب کار و کارگری از دیدگاه قرآن :

کار به معنای هر آنچه از شخص صادر می شود و شخص خود را به آن مشغول می سازد، معنای متداولی در میان جامعه است.(لغت نامه، دهخدا، ج ، ص ذیل واژه کار(

در فرهنگ اجتماعی، کار به هر فعالیت و تلاشی اطلاق می شود که به وسیله آن انسان ها از طبیعت بهره می گیرند و بدین سان نیازهای خود را برای بقا در جهان مادی تامین می کنند.(نگاه کنید: دایره المعارف تطبیقی علوم اجتماعی، ج ، ص (

در قرآن برای بیان این مفهوم از کار، واژگانی چون فعل، سعی، کسب و مانند آن به کار گرفته شده است. البته در فرهنگ قرآنی هنگامی که این واژگان به کار می روند، معنای عام و فراگیری را در نظر دارد؛ زیرا کار در فرهنگ قرآنی، شامل کارهای معنوی از قبیل اعمال صالح و غیرصالح و زشت و زیبا و نیز خوب و بد و همچنین افعال اختیاری انسان و مانند آن، در کنار فعالیت های فیزیکی و بدنی و خدماتی و مانند آن می شود.

اما آنچه در اینجا مورد توجه است تنها همان مفهوم کار و فعالیت های تولیدی، اجتماعی و اقتصادی است. به سبب اینکه فعالیت های اینچنینی انسان، در تغییر و تصرف طبیعت و زمین، تاثیرات مستقیمی را به جا می گذارد، از آن به آبادانی زمین نیز تعبیر می شود.

از نظر اسلام یکی از فلسفه های وجودی انسان و حکمت آفرینش وی، آبادانی زمین است. از این رو بر اساس آیه سوره هود، هرگونه کار و فعالیت بر زمین که موجبات آبادانی آن شود به عنوان ماموریت و وظیفه انسانی شناخته و تعریف شده است.

برخی بر اساس همین آیه، هر گونه کسب و فعالیت خدماتی و اجتماعی و نیز اقتصادی را در کنار فعالیت های عمرانی و تولیدی چون کشاورزی، دامداری و باغبانی، به عنوان آبادانی زمین دانسته و آن را مشمول وظیفه و ماموریت اصلی بشر گفته اند.

بنابراین، کسانی که به جاده سازی، سدسازی، ساختمان سازی و دیگر بخش های عمرانی مشغول می باشند و نیز کشاورزان، باغداران و دامداران و همچنین تجار و صنعت کاران و صاحبان حرفه و فن و دیگر فعالان عرصه های اجتماعی و اقتصادی می توانند به عنوان آبادگران زمین شناخته و معرفی شوند که به وظیفه و ماموریت اصلی مشغول می باشند و در مسیر فلسفه آفرینش گام بر می دارند.

از نظر قرآن، کسب و کار به سبب آنکه موجبات تحصیل فضل الهی می شود از ارزش و اهمیت برخوردار است (بقره، آیه و نحل، آیه و اسراء، آیات و ) و به سبب اینکه کار وتلاش آدمی، عمل مطلوب و مقبول از دیدگاه خردمندان و راه تامین نیازهای فردی و اجتماعی جوامع انسانی می باشد، از نظر قرآن نیز به عنوان یک ارزش مورد توجه و تاکید است.

به سخن دیگر، خداوند حکم عقل را امضا و تایید کرده و آن را به عنوان یک ارزش مورد توجه و تشویق قرار داده است؛ زیرا تنها با کار است که نیازهای بشری تامین می شود و موجبات بقای فردی و جمعی بشر فراهم می گردد.

خداوند در آیه سوره توبه کار و تلاش را امری ارزشمند شمرده و انفاق درآمد آن را نیز مورد ستایش قرار داده است، تا این گونه دانسته شود که انفاق درآمدهای تحصیلی از طریق کار و تلاش خود به عنوان یک ارزش مورد توجه است.

البته کارهای اقتصادی از تنوع و تفاوت هایی در سطح ارزش گذاری برخوردار است. در این گونه موارد خداوند عرف را معیاری برای تعیین ارزش گذاری کارهای اقتصادی دانسته و به آنان ارجاع داده است.(بقره، آیه ) بنابراین آنچه معروف در جوامع است به عنوان ملاک ارزشگذاری قرار می گیرد و سنجش و داوری بر پایه آن انجام می شود.

البته ناگفته نماند که کار، تنها اختصاص به بشر ندارد؛ زیرا بنا بر گزارش های قرآنی، جنیان نیز در اموری چون کاخ سازی، مجسمه سازی، دیگ سازی، غواصی و مانند آن مهارت دارند و حتی غواصی در میان جنیان از کارهای معمولی آنان برای حضرت سلیمان(ع) بوده است. این بدان معناست که جنیان از بنایی و معماری سر رشته دارند و همین مسئله موجب شده است تا حضرت سلیمان(ع) کارهای سخت و توانفرسا را به عهده آنان بگذارد.(سباء، آیات و و نیز ص، آیات تا و انبیاء، آیات و (

مشروعیت کار و مزد برای زنان

کار برای همگان باید به یک ارزش تبدیل شود. در کار کردن نباید جنسیت را دخالت داد؛ مگر آنکه دخالت دادن جنسیت برای تعیین سطح و نوع کار باشد؛ زیرا زنان و مردان هر دو می بایست کار کنند و در این میان کارهای سخت به عهده مردان است.

خداوند در آیاتی از جمله آیه سوره قصص نه تنها کار برای زنان را ارزش می شمارد بلکه حتی کارکردن ایشان در بیرون از خانه را مجاز دانسته است. آیه سوره نساء این مجاز بودن را در حد مشروعیت کار مردان بر می شمارد و حتی در آیات و سوره قصص اجازه داده است تا زنان در هنگام کار با حفظ حریم عفاف و حجاب با نامحرم گفت و گو کرده و کار خویش را مدیریت نمایند.

اما از آنجا که در اسلام بر تقسیم کارها تأکید شده، اولویت بر این است که زنان به کارهای خانه و تربیت فرزندان و گرم نگهداشتن کانون خانواده اشتغال داشته باشند. چنانکه خداوند در آیات ۶۹ تا ۷۱ سوره هود و آیات ۲۴ و ۲۶ سوره ذاریات گزارش می کند که زنان در کارهایی از این قبیل (که مربوط به خانه و خانواده است) مشارکت داشته اند.

زمخشری در تفسیر کشاف گفته است که حضرت ساره برای خدمت به مهمانان در آنجا حاضر بوده است که وعده بشارت به فرزند را می شنود.(کشاف، ج ، ص ( به این معنا که واژه قائمه به معنای آمادگی برای خدمت به میهمان است.

به هر حال، از گزارش های قرآنی این معنا به دست می آید که کار در بیرون از خانه برای زنان همانند مردان مشروعیت دارد. با این همه بهتر آن است که زنان کارهای خانه و تربیت فرزند را در اولویت قرار دهند.

از این رو، به نظر می رسد که بنیاد خانواده بر دو اصل ۱- تقسیم کار به کارهای بیرونی و سخت و کارهای درونی و آسان از نظر فیزیکی از یک سو و نیز احسان و مودت و ایثار از سوی دیگر گذاشته شده است. این دو اصل موجب می شود تا زنان به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از خانواده به کارهای درونی و بی هیچ مزد و مواجب بپردازند. البته این بدان معنا نیست که مردان حقوق ایشان را مراعات نکنند؛ زیرا هر گاه مردان خواستند تا حق ایشان را تضییع کنند، در این صورت در مقام عدالت، مزد همه کارها و خدماتی که زن انجام داده، از مردان گرفته می شود؛ زیرا در اسلام کار یکی از علل اصلی مالکیت به شمار می رود و هر کسی با توجه به کاری که انجام می دهد مالک چیزی می شود. براساس آیه سوره نساء تفاوتی میان مردان در این اصل نیست. چنان که از عمومیت آیه سوره نجم نیز این معنا به دست می آید؛ زیرا لام در «للانسان» برای مالکیت است و انسان، مرد و زن ندارد.(