فایل پاورپوینت کامل حوزه تا جنگل مروری بر زندگی میرزا کوچک خان جنگلی در عصر مشروطه

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل حوزه تا جنگل مروری بر زندگی میرزا کوچک خان جنگلی در عصر مشروطه :

مقدمه

هنگامی که مشروطه به بیراهه رفته، کشور در تب و تاب مشکلات داخلی از یک سو و نفوذ و دخالت خارجی از سوی دیگر میسوخت جوانی تقریباً گمنام در عرصه سیاسی و اجتماعی کشور به نام میرزا کوچک خان جنگی از دیار گیلان نمایان شد که با اقدامات و فعالیتهایش برای همیشه نام خویش را جاودان کرد. میرزا کوچک خان در زادگاهش در زمره مشروطه خواهان درآمد و به همین خاطر از تحصیل دست کشید و همراه با سایر آزادی خواهان به جرگه مبارزه علیه استبداد و استعمار پیوست.

اما پس از مشروطه با مشاهده برخی وقایع و اقدامات تهران را ترک کرده، به گیلان بازگشت در آنجا نیز آشکارا می دید که مشروطه از راه خود منحرف شده است و علاوه بر آن قوای متجاوز روس در سراسر گیلان پراکنده شده، به ظلم و تعددی مشغولند.

وی از آنجا که یک انقلابی واقعی و معتقد بود، دست از مبارزه نکشید و حتی پس از مشروطه نیز مخالفت خود با عملکرد نادرست حکام محلی و همچنین حضور قوای متجاوز خارجی را ادامه داد.

با این وجود رشادتها و تلاشهای او در جریانهای نهضت مشروطه چیزی نبود که مورد تردید و یا فراموشی واقع شود اما با مشاهده انحرافات مشروطه به تدریج در او قوت گرفت که جهت تحقق اهداف اولیه نهضت مشروطه که به دلیل نفوذ سیاست مداران وابسته و مزدور ناکام مانده بود اقدامی صورت دهد. به همین جهت وی در آغاز با برخی از دوستان، سیاسیون و اشخاصی که آنان را وطن پرست و مدافع حقوق ملت می دانست، به مشورت پرداخت. اما سرانجام تصمیم گرفت به قصد ایجاد یک تشکیلات منسجم نظامی جهت مبارزه با استبداد و استعماره روانه زادگاه خود شود.

میرزا قصد داشت با استفاده از جغرافیای طبیعی منطقه و به ویژه جنگلهای انبوه گیلان، نهضتی انقلابی و مسلح به وجود آورد و لذا به همین منظور به همراه میرزا علی خان سالار ملقب به سردار فاتح، عازم شمال کشور شد.

میرزا از همان آغاز آزادی، استقلال و عدالت خواهی را به عنوان شعارهای نهضت خود اعلام کرد، وی در تحقق این اهداف توجه به مسائل مذهبی و رعایت شئونات اسلامی را مورد توجه قرار داد و به همین دلیل هم بود که حرکت او به سرعت از سوی مردم گیلان به ویژه طبقات محروم و ستمدیده مورد استقبال قرار گرفت علاوه بر مردم عادی، برخی از روشنفکران گیلان همچون حسین کسمائی و اشرف الدین حسینی نیز او را مورد تأیید و همراهی قرار دادند. میرزا از هنگامی که اولین پایگاه را در جنگلهای شمال رشت بنیان نهاد تا هنگام شهادت در یازدهم آذر ۱۳۰۰ ش، لحظه ای دست از مبارزه علیه استبداد داخلی و سلطه خارجی بر نداشت.

هر چند نهضتی که میرزا کوچک خان جنگلی آغاز کرده بود در ظاهر با کشته شدن وی به پایان رسید اما بی تردید حرکت او به عنوان یک اقدام منحصر به فرد و ماندگار در تاریخ معاصر کشورمان ثبت شده، اثرات فراوانی بر جای گذاشت.

مروری بر زندگی میرزا کوچک خان جنگلی در عصر مشروطه

یونس فرزند آقا بزرگ از خاندان جنگلی، مشهور به میراز کوچک خان جنگلی، در سال ۱۲۸۰ ه. ق در استادسرای رشت به دنیا آمد طلبه ای که تحت تاثیر جریانات روشنفکری مشروطیت تحول یافته بود. (فخرائی، ۱۳۶۲: ص ۳۵)

میرزا کوچک خان جنگلی تحصیلات مقدماتی را در مدارس رشت فرا گرفت او تا چهارده، پانزده سالگی به تحصیلات سنتی مکتب خانه ای پرداخت تا سن ۲۱ سالگی در مدرس حاجی حسن رشت مشغول تحصیل بود. (شاکری، ۱۳۸۶: ص ۸۲)

به دلیل مسائلی چون همت والای وی و روح بلند او مدرس حاجی حسن برای میرزا کوچک بود به تهران آمد و در مدرسه صدر مشغول تحصیل علوم دینی شود در این جا از شاگردان ممتاز این مدرسه به حساب میآمد. (بیگدلی، ۱۳۷۷: ص ۳۷۵).

شخصی بلند قد و چهار شانه و خوش سیما با موهای بور و چشمان زاغ و دهان پرتبسم که بر چهره گردش حلاوت معنوی می بخشید. واقعاً هیکل او رسا بود، قامت بلند و با تناسب داشت سینه وپشت شانه او اندازه دو نفر آدم متوسط پهن بود و کمر باریکی داشت بازوان بلند و دستهای کشیده . (سپهر، ۱۳۳۶: ص ۳۸۴)

میراز کوچک خان شخصی سلیم، بردبار، رکگو و پرطاقت بود و به ویژه در شنیدن حرف – های دیگران، حوصله زیادی از خود نشان می داد. در عفت و پاکدامنی ممتاز بود. در عین این ساکت بودن و آرامش و تفکر از لطیفه گویی و شنیدن آن لذت می برد ولی در کنار آن در مواقع کار جدی بود در زندگی خیلی ساده و اغلب مانند کوچکترین افراد زندگی می کرد همیشه نامه های خودرا با کلمه (هوالحق) شروع می کرد و روی امضا خود که کوچک جنگلی بود خط افقی می کشید که اسمش محو بود و خود را محو شده می پنداشت. (شایسته، ۱۳۸۱: ص ۱۱)

هرگز نمی گذاشت او را خان صدا کنند و در فرایض دینی کوتاهی نمیکرد و به قضا و قدر اعتقاد فراوانی داشت. (گیلک، ۱۳۷۱: ص ۱۷)

از هیچ گونه مشروبات الکی نیز استفاده نمی کرد و همیشه به فعالیت های ورزشی و مجالس شعر می پرداخت. دنبال انتقام گیری نبود(علی آذری، انقلاب بیرنگ، ص ۲۵) و عقیده او بر این امر استوار بود که با ایجاد فضای سیاسی باز و ارتقاء رشد ملی و فرهنگی و سیاسی و اجتماعی افراد جامعه ایرانی، که در این حال با وسایس خارجی روبرو هستند و نمی توانند به این محیط برسند تلاش کند. (فخرائی، ۱۳۶۲، ص ۳۶)

در سال ۱۲۷۰ ه ش. ۱۳۱۰ هق. که وقایع تحریم تنباکو روی داد میرزا سیزده ساله بود در همین سن افکار آزادیخواهان در میرزا شکل گرفت در حدود سن ۲۵ سالگی جزء مشروطه – خواهان شد و در رشت انجمنی به نام انجمن روحانیون تشکیل داد. (رضوی نژاد، ۱۳۸۳: ص ۷۲) و در زمان مشروطه اول که مردم در حرم عبدالعظیم تحصن کردند میرزا به یاری آنان پیوست.

پس از این اتفاق ها بود که میرازا دست به فعالیت های بیشتری زد. میرزا کوچک خان در اردوی گیلان برای فتح تهران شرکت کرد و در جنگ با خوانین دولتی رشادت های فراوانی از خود نشان داد ولی بر اثر بیماری از میان راه بازگشت. (دریا گشت، ۱۳۸۱: ص ۸۱)

در فعالیت های دیگر که یکی از آنها در طغیان ترکمن ها صورت گرفته بود میرزا نیز شرکت کرد و در آن جریان که در گمش تّپه رخ داد مجروح شد. میرزا کوچک خان را به دستور محمد علی شاه و با کشتی روانه بادکوبه کردند به این نظر که او را در دریا طعمه ماهی ها کنند اما کاپیتان کشتی از این دستور سرپیچی کرد و به مدارا با میرزا پرداخت، میرزا را برای مداوا به باد کوبه و تفلیس بردند و در آنجا مورد مراقبت قرار گرفت پس از بهبودی میرزا به دیار خود شمال بازگشت و فعالیتهای خود را از سر گرفت. (رضوی نژاد، ۱۳۷۷: ص ۱۱۴)

در این زمان قونسول گری روس که از اقدامات میرزا هراسان و نگران شده بود از دولت مرکزی ایران خواست با آنان به مقابله بپردازد و اقداماتی را در مقابله با آنها انجام دهد لذا دولت مرکزی با کمک دولت روس به سرکوبی و دستگیری آزادیخواهان پرداخت میرزا دستگیر و به دستور قونسول روس به پنج سال تبعید و دور بودن از دیار خود محکوم شد میرزا را به تهران انتقال دادند. (دریا گشت، ۱۳۸۱: ص ۸۲)

پس از چندی و با میانجیگری حاج میرمحمود روحانی، داماد حاج محمد خمامی آزاد گشت، میرزا مدتی در تهران سرگردان بود و از نزدیک رفتار و عملکرد فاتحان تهران را مشاهده می کرد و میدید که آنان با همه تلاشهایی که در راه استقرار مشروطیت کرده اند هیچ نتیجه مثبتی نگرفته اند و هنوز روس ها در شمال ایران حکومت می کنند و برخی از کابینه ها در تهران به دستورهای آنها گردن می نهادند. (خومحمدی، ۱۳۸۳: ص ۳۲۸)

میرزا در این زمان دست به یک سری اقدامات زد که یکی از این کارها آشنا شدن با تشکیلات اّتحاد اسلام بود تشکیلاتی که در تهران شروع به کار کرد و هدفی جز اتحاد جهان اسلام نداشت .

میرزا جزء این تشکیلات شد و با افراد جدیدی آشنا گردید این تشکیلات چنان اثری در میرزا ایجاد کرد که پس از آشنا شدن میرزا با این تشکیلات او تصمیم گرفت در شمال دست به ایجاد این تشکیلات زند. (مکی، ۱۳۴۲: ص ۴۹۲)

میرزا مخفیانه وارد شمال شد و پنهانی دست به مقدماتی برای ایجاد تشکیلات اتحاد اسلام زد که در اوایل راه با حاج احمدکسمائی که یکی از مالکان به نام گیلان در کسما بود آشنا شد حاج احمد پابه پای میرزا کوچک خان حرکت کرد و در ادامه با دکتر حشمت نیاز آشنا و این بود که سه قطب این تشکیلات یعنی میرزا کوچک خان جنگلی و دکتر حشمت و حاج احمد کسمایی هرچه بیشتر اساس این نهضت را دنبال کردند. (رائین، ۱۳۵۷: ص ۷۱)

میرزا کوچک خان پس از اینکه توانست یاران خود را متقاعد کند که اهداف خود را در راستای استقلال و آزادی ایران دنبال کنند به فکر اقدامات فراوانی در راستای آبادانی و عمران گیلان افتاد و برای پیشرفت تدریس و فرهنگ این قطعه از ایران قدم های موثری برداشت، رهبران جنگل و میرزا کوچک خان جنگلی پس از اینکه پایه های انقلابی خود را محکم کرده، در پی انتشار ارگان این نهضت به نام روزنامه جنگل شدند که نقش بسزایی در پیشرفت این اهداف داشت و مرام نامه ای که در ۱۹ ماده و ۳۴ مواد تنظیم شده بود و راستایی کار آنان را نشان می داد، همچنین در عمران و پیشبرد اهداف خود قدم به قدم به راه خود ادامه می دادند. (رضوی نژاد، ۱۳۷۷، ص ۱۵۸) تا اینکه قونسول گری روس اعلام کرد که گروهی راهزن و غارتگر در شمال دست به اقداماتی زده اند که مانع آسایش و آرامش این منطقه بوده است و هر روز به تعداد آنان اضافه می شود، دولت مرکزی نیز در پی این درخواست عازم گیلان شد و با کمک نیروهای روسی به جنگ و سرکوبی جنگلی ها پرداخت میرزا کوچک خان آنقدر در این منطقه قدرت گرفته بود و محبوبیت که نیروهای روس و دولتی قادر به شکست او نبودند و در نبردی که در جمعه بازار صورت گرفت بین نیروهای دولتی و میرزا کوچک خان آنان شکست خوردندنیروهای دولتی که ترکیبی از نیروهای روس و قزاق های ایرانی بودند- همین پیروزی باعث شد که این تشکیلات و آواز آن در ایران گوش به گوش و دهان به دهان بپیچد و حتی خارج از کشور نیز بین دیگر گروه ها برای خود جا و منزلتی پید ا کند و از هر سو به میراز کوچک خان و یارانش پیام تبریک ارسال شود حال میرزا با خاطری جمع انقلاب خود را علنی کرده، اعلام می دارد که قصد دارد استقلال و آزادی ایران را بدست آورد و بیگانه را از کشور خارج کند و با حاکمان مستبد مبارزه، در پی این اهداف میرزا پایگاه خود را در بین جنگلهای شمال مستحکم تر کرد و هر روز به نیروهای خود اضافه و قدرت خود را چندین برابر، به دنبال این ضدوخوردها که بین نیروهای روسی و میرزا رخ میداد و دولت حاضر اقدامات میرزا را از نظر می گذراند بین جنگلی ها اختلافاتی صورت گرفت از یک سو تفرقه ای بود که حاکمان و دولتیان بین میرزا و یارانش می انداختند و از سوی دیگر اختلاف نظری بود که بین نیروهای خودی رخ می داد. در این بین نیروهای حاج احمد کسمایی با نیروهای میرزا کوچک خان اختلاف نظر پیدا کردند منوط به اینکه آنان می گفتند چرا میرزا کوچک خان برای اداره و گذاردن افراد درجه اول بر سر پست های نهضت جنگل از افرادی که دارای کمترین سطح و درجه هستند استفاده می کند و امتیازات ویژه ای برای افراد خود در گوراب زرمخ قائل است تا در کسما و از طرفی نیروهای میرزا کوچک خان آنان را کم لطف و بی فرهنگ می دانستند و همین رفتارها و گفته ها باعث شد میان نیروهای جنگل جدایی و تفرقه ایجاد شود و از طرفی دیگر دولتیان با نفوذ در جنگل توانستند با مذاکراتی با حاج احمد کسمایی او را به بهانه امتیاز امان نامه و امتیاز بیش