فایل پاورپوینت کامل شرح مناجات شعبانیه (فقره سوم)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شرح مناجات شعبانیه (فقره سوم) :

انقطاع و فرار إلی اللّه

این فقره از دعا صریح است که نیازمندیهای هر کس قبل از مسئلت و دعا نزد خداوند متعال معلوم است، و او تبارک و تعالی به همه سرائر و ضمائر واقف است، و بنابراین، فقره«اسمع دعائی»

چنانکه روشن نمودیم، استدعای مطابقت بین زبان فطرت و زبان مقال است که چنین دعایی مسموع و مورد اجابت است که به تفصیل در بحث پیشین گذشت.

فرار إلی اللّه از مقامات عارفین

هرب و فرار إلی اللّه تعالی، که در این فقره از دعا آمده است از مقامات عارفین است و مقام – همان طور که در نخستین بحث از این سلسله مباحث اشاره نمودم – هر خلق و صفتی است که رسوخ و استواری در آن خلق و صفت برای سالک إلی اللّه لازم است به گونه ای که آثار آن خلق و صفت، بر جوارح وی استیلا یافته و ثمرات مطلوب را به بار نشاند. و بدیهی است که تحصیل چنان صفت و خلقی، نیازمند به ریاضتهایی در ابعاد گوناگون مربوط به آن صفت و خلق است و رهرو دل آگاه ناگزیر از اقامت در مرحله ریاضت متناسب با آن خلق و صفت است تا با جانش آمیخته و محکم شود و خلق و صفت استخوان دار گردد، و آیه شریفه:و انّک لعلی خلق عظیم». اشاره ای به این حقیقت دارد زیرا «عظم الشّی ء» به معنای «کبر عظمه» می باشد چنانکه راغب در مفردات گفته است.

و بنابراین، خلق عظیم یعنی خلق استخوان دار و محکم که در مردم عادی با تمرینهای مخصوص و ریاضتهایی در ابعاد گوناگون، حاصل می شود، ولی در پیمبران و اوصیای آنان با موهبت خاصّ الهی تحقّق می پذیرد که حدیث«ادّبنی ربّی فأحسن تأدیبی» مبین آن است.

از جمله این مقامات، فرار إلی اللّه تعالی است که تثبیت آن در وجود رهرو إلی اللّه تعالی محتاج به ریاضتهای شدیده در ابعاد گوناگون است و سالک در اقامتگاه تحکیم این مقام و استخوان دار شدنش در وجود وی و متمکن گردیدنش در این صفت، ناگزیر از تحمّل رنجها و مشقّتهایی است، زیرا فرار إلی اللّه تعالی که مورد امر صریح قرآن در آیه پنجاهم از سوره «ذاریات» است:«ففرّوا إلی اللّه» گریختن به بدن و جسم نیست بلکه مراد از آن، انقطاع به سوی او از انانیت نفس امّاره و شیطان و جنود مختلف شیطان در شکلهای رنگارنگ – به یک کلام – فرار از هر چیزی که جز اوست.

تربّص نقیض انقطاع

تردیدی نیست که انقطاع به سوی خداوند متعال در آوردگاه و محاربه با انانیت نفس و شیطان، کاری است بس دشوار و راهی است که رهروی می خواهد جهانسوز، نه خامی بی غم و اهل کام و ناز را در این کوی راهی نیست، بلکه در زندان تربّص و نگرانی انتظار با مرگ تدریجی بسر می برند و درباره این خامهای بی غم و گرفتاران انانیت است که فرموده:

قُل ان کانَ آباؤُکم وَ ابناؤُکمْ وَ اخوانُکم وَ ازواجُکمْ وَ عَشیرتُکمْ وَ امْوالُ اقتَرَفْتُمُوها وَ تجارَهٌ تَخْشُونَ کسادَها وَ مَساکنُ ترْضَونَها أَحبّ الیکم مِنَ اللّهِ وَ رَسُوله وَ جهادٍ فی سَبیلِهِ فَتَربَّصُوا حَتّی یأتِی اللّهُ بِأِمرِهِ وَ اللّه لا یهْدی القَومَ الفاسِقینَ بگو به اهل ایمان، اگر پدرانتان و فرزندانتان و برادرانتان و همسرانتان و خویشاوندانتان و اموالتان که اکتساب نموده اید و بازرگانیتان که از کسادی بازارش بیم دارید و مساکن و آرامگاه دلپسندتان محبوبترند نزد شما از خداوند و پیمبرش و جهاد در راه او، پس متربّص و منتظر باشید، تا خدای تعالی امر خویش را بیاورد و خداوند متعال قوم فاسق را هدایت نمی کند.

فرار حضرت موسی

ملاحظه می کنید که آسایش طلبان و اقامت گزیدگان در کوی این امور را چگونه به صبغه فسق و خروج از حوزه ایمان حقیقی، رنگ آمیزی کرده و در زندان نگرانی و تربّص گرفتارشان فرموده. ولی

آنان که از کوی امن و آسایش و از هر چیزی که صبغه الهی نداشته، فرار کردند چگونه مورد انعام و موهبت خویش قرارشان داده است و این موهبت عظمی را از زبان موسی علیه السّلام حکایت می کند که به فرعون فرمودند:

ففررت منکم لمّا خِفْتُکم فَوَهَبَ لی ربّی حُکما وَ جَعَلَنی مِنَ المُرسَلین از شما بر آینده خویش بیمناک شدم، فرار نمودم از شماها، پس پروردگارم مقام خلافت و رسالت را به من موهبت و ارزانی داشت.

یعنی: نتیجه فرار به باطن و سرّ، از طاغوت به سوی حضرت واهب العطایا، همانا موهبت حکم ناشی از خلافه اللّه و عطیه مقام سفارت الهی است، در صورتی که از ظاهر آیه شریفه استفاده می شود که موسی علیه السّلام از طاغوتهای گمراه کننده بر آینده خویش بیمناک شد و به اسم شریف وهّاب فرار کرد و به موهبت کبرای خلافت و رسالت مفتخر گردیدند و به عبارتی «من والی» در فرار موسی علیه السّلام متعین بوده اند. یعنی از «شماهای طاغوت» به سوی «پروردگار وهاب» اما فرار مورد امر در امت خاتم الانبیا صلّی اللّه علیه و آله «من والی» هر دو مجهولند زیرا می فرماید:«ففرّوا إلی اللّه»فرار از چه؟ مجهول است و به سوی «اللّه» اگر چه من إلیه الفرار، متعین است ولی ذات اقدس مجهول الانیه است، پس هیچ سالکی که به سوی «اللّه» یعنی اسم جامع فرار کرده، و منقطع شده است نمی داند«ما اخفی لهم من قرّه اعین»و خداوند متعال از.

فرار کننده به سوی حضرتش شتابانتر است به سوی لقاء وی. چنانکه در حدیث قدسی آمده است:«من اتانی یمشی آتیته هروله»

یعنی آن کس که به آرامی به سویم می آید، من با شتاب به سویش می آیم.«» وه ببین چگونه ذات اقدس کبریایی خود را مشتاق لقای بنده ای که به سویش به آرامی آید توصیف می کند و می فرماید: با هروله و شتاب به استقبالش می آیم، و روشن است که شتاب فرار کننده از هروله بیشتر است، و در این صورت شتاب استقبال حقتعالی از شتاب هروله به مراتب بیشتر است.

این عطایا و مواهب ربّانی به امّت اسلامی، جملگی از صدقات وجود رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله است، که ابواب برکات غیبی را بر ما گشودند و راه فرار و انقطاع به سوی «اللّه» اسم جامع الهی را برای ما مفتوح فرمودند و به لطف عمیم و به مقتضای «رحمه للعالمین» بودن، فرار و انقطاع إلی اللّه را ایجاب کردند، و از ترک انقطاع و فرار انذار فرمودند:«ففرّوا إلی اللّه انّی لکم منه نذیر مبین»یعنی خداوند قهّار، کیفر ترک فرار و انقطاع را در کفّ متمرّد می گذارد، و در ورطه هولناک تربّص و نگرانی، گرفتارشان می کند و به اعظم فتنه ها که فتنه نساء و مال و فرزند و