فایل پاورپوینت کامل عدالت، وعده اصلی ظهور موعود

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل عدالت، وعده اصلی ظهور موعود :

بارزترین جنبه وعده ادیان الهی در ظهور موعود آخرالزمان، قیام او به اقامه عدالت و گرفتن حقوق مستضعفین و صالحین از ظالمان و مستکبران است. در تفکر شیعی، امام مهدی عج‌‌‌الله تعالی فرجه الشریف آخرین ذخیره الهی برای تحقق قسط و عدالت به معنای واقعی خود در ساحت عالم دنیا است. اما دو پرسش در اینجا مطرح می‌شود: اول آنکه چرا تحقق قسط و عدالت، خمیرمایه اصلی وعده الهی در صورت تحقق ظهور موعود موجود است؟ و دوم آنکه مختصات عدل و قسط در جامعه مهدوی، چیست؟ آیا معنای عدالت در جامعه پساظهور، هم‌سطح مطالبه امروز بشر از تحقق عدالت اجتماعی است؟

در باب پرسش اول، دو پاسخ قابل طرح است: اول آنکه عدالت خواسته فطری و طبیعی بشر است و بدین جهت، مطالبه عمومی مردم فارغ از نژاد، جنسیت و آیین و رنگ پوست هر فردی است. عدالت، آرمان و ایده مستقل بشر در همه اعصار بوده است و امری تحمیلی و سرباری بر بشریت نیست. عدالت نه اختراع اقویا است، آن‌طور که برخی سوسیالیست‌ها می‌گفتند و نه اختراع ضعفا است، آن‌طور که سوفسطاییان یونان بیان می‌کردند. عدالت امری حقیقی و واقعی است که ناشی از استعدادهای طبیعی انسان و فعل و کنش‌های اوست. عدالت، خصوصیت مهم مقصد کاروان بشری است و خواسته عمومی بشریت از ابتدا تا انتهای حرکت تاریخی انسان بوده است.

پاسخ دوم آنکه، قیام امام مهدی (‌عج)، در ادامه نهضت انبیا و پروژه پیامبران الهی و امامان معصوم (‌ع)، قابل‌تعریف است. او معمار و تکمیل‌کننده ساختمانی است که بنای آن توسط رسولان الهی گذاشته‌شده است. هدف انبیای الهی نیز به تعبیر استاد مطهری بر اساس منابع اسلامی، دو محور است: اول توحید و دوم تحقق قسط و عدالت اجتماعی. اولی هدف غایی و دوم هدف واسط است، لکن هدف واسط در اینجا به حسب ذات خود، دارای موضوعیت است و تنها نقش ابزاری بی‌ارزش ندارد. همه انبیای الهی تلاش کرده‌اند تا کلمه توحید را برافراشته سازند و اصل قسط را به اندازه امکانات خود، تحقق بخشند.

بنا به گزارش‌های منابع روایی، مولود نیمه شعبان هجری در بدو تولد، همچون حضرت عیسی علیه‌‌السلام لب به سخن گشود و بعد از شهادتین، بر یکایک ائمه معصومین (‌ع) درود فرستاد تا به نام مبارک خود رسید و آنگاه چنین دعا کرد: «بارخدایا! آنچه به من وعده دادی، تحقق بخش و کار بزرگم را در پرتو عنایات خودت به ثمر برسان. بارالها! در قیام پرشکوه و آسمانی‌ام، برای برانداختن بیداد و ستم و استقرار کامل عدالت در سراسر گیتی ،گام‌هایم را استوار نما و با دست من زمین را از عدل و داد لبریز گردان».[۱]

دو معنا از ظهور موعود

بنابراین قسط و عدالت اجتماعی، جوهره اصلی وعده الهی در ظهور و قیام موعود مصلح است. از این‌جهت تحقق این وعده الهی نیز، از این مسیر می‌گذرد. با بررسی مجموع آیات و روایات، مشخص می‌گردد که ریشه غیبت او، عدم آمادگی ما برای ظهور است. ظهور با فعل و آمادگی ما، از مقوله رسیدن است نه آمدن. علت اصلی غیبت، آماده نبودن اجتماع بشری برای پذیرش وجود پُر برکت ایشان و عدم لیاقت مردم برای بهره‌گیری از نعمت حضور امام معصوم در میان خودشان است و تا این مانع برطرف نگردد، زمان غیبت به سر نیامده و امام همچنان از دیده‌ها پنهان خواهند ماند. ظهور مرحله‌ای از تاریخ حیات انسانی است که باید بشر با تکامل و رشد خود به آن برسد، نه اینکه انفجاری باشد که آمدنی باشد.

رهبر فرزانه انقلاب اسلامی، در عید غدیر خم سال به نکته‌ای در این زمینه اشاره می‌کنند: «موضوع غدیر ـ یعنی نصب جانشین ـ یک ضرورتی بود که اگر آن‏چنان که تدبیر شده بود ـ تدبیر رحمانی و الهی و تدبیر نبوی ـ عمل می‌‏شد، بدون تردید مسیر تاریخ بشر عوض می‌‏شد و امروز ما در جایگاه بسیار جلوتری از تاریخ طولانی بشریت قرار داشتیم. این‌که یک مکتب و نظام فراگیرِ نیازهای زندگی بشر، به وسیله‏ پیامبر خاتم در جامعه فرصت پیاده شدن پیدا کند، که این خود یک معجزه‏ بزرگ بودکه پیغمبر توانست این نظام فکری و عملی را واقعیت ببخشد و بر روی زمین واقعیت، آن را بنا کند؛ آن هم در دشوارترین جاها. خودِ این‏که در دشوارترین جاها توانسته این بنا پیاده شود و قرار بگیرد، نشان‏ دهنده این بود که در همه‏ نقاط زندگی بشر و جغرافیای انسانی‌آن روز دنیا و بعد از آن، این بنا قابل تحقق است. این شکل علمی را در مقام عمل، در دشوارترین صورت، پیغمبر توانست تحقق ببخشد. اگر این حادثه اتفاق می‌افتاد که حفظ و گسترش کمّی و گسترش کیفی در این موجود خلق شده الهی – یعنی جامعه اسلامی نبوی – می‌‏توانست به قدر دهـدوازده نسل، پی‏ درپی حراست و حفاظت بشود، آن وقت مسلّم بود که این حرکت در طول تاریخ بشر، شکست ‏ناپذیر می‌‏ماند. معنایش این نبود که بشر، دوران انتظاری نخواهد داشت و خود در طول این دوازده نسل، به نهایت مطلوب خود خواهد رسید. اگر آن ‏طوری که پیغمبر معین کرده بود، امیرالمؤمنین، بعد امام حسن، بعد امام حسین، بعد ائمه دیگر، یکی پس از دیگری می‌آمدند، باز به گمان بیشتر، بشر نیاز به یک دوران انتظار داشت تا بتواند آن جامعه آرمانی را تحقق ببخشد. اما در آن صورت اگر این تعاقب معصومین، این دست‏ های امین و کارآمد، می‌توانستند این حادثه ایجاد شده در واقعیت را حفظ کنند، آن وقت مسیر بشر، مسیر دیگری می‌شد».[۲]

حسب این نگاه به ظهور، چند دلالت اصلی وجود دارد:

اول آنکه معنای روایت مشهور نبوی که می‌فرماید: «یَملَأُ الله بِهِ الاَرضَ قِسطاً وَ عَدلاً کَما مُلِئَت ظُلماً و جَورا»[۳]واضح می‌شود. به تعبیر شهید مطهری، برخی روایت را بدین صورت درک می‌کنند که قیام امام مهدی (‌عج)، انفجاری، دفعی و همچون انفجار یک دیگ بخار است و حسب این نگاه، تصور می‌‌کردند لازمه ظهور، به حداکثر رسیدن ظلم و گناه در اجتماع بشری است و وظیفه جبهه حق، در نهایت بی‌تفاوتی و در برخی موارد کمک به ظالم می‌‌دانستند. استاد مطهری با انتقاد از این تفکر، این تفسیر از این روایت را، خلاف صریح محکمات اسلامی دانسته و بر این امر تأکید می‌‌کنند که ظهور، مرحله تکاملی از حیات اجتماعی بشر است که ماهیت تدریجی همچون به ثمر رسیدن محصول بر روی یک درخت دارد. به تعبیر او، ما نباید اجتماع را همواره به‌صورت یک قرحه (‌دُمل) فرض کنیم و طرفدار انفجار آن باشیم، بلکه میوه‌ای است که باید برسد.[۴]

دوم آنکه، پرسش در باب آینده،کنجکاوی همیشگی بشر بوده است. آینده‌پژوهی مهدوی بر این فرض استوار است که می‌گوید همه خبرها در آینده است،‌ جهان هنوز تمام نشده، محرومان مأیوس نباشند، مبارزان و مجاهدان راه آزادی و عدالت و آگاهی، از مبارزات‌شان پشیمان نشوند. به آینده نگاه کنید، سرتان را بالا بگیرید. چشم‌هایتان را قاطعانه و امیدوارانه به آینده بدوزید و از پس غروب امروز، طلوع فردا را تصور کنید و با تصور آن، شور و ابتهاج یابید. این نگاه، بیانگر نوعی فرجام شناسی است که آینده تاریخ، نیک است و اعتقاد به وجود غایت در تاریخ بشر، اصل است. این باور، نقد تفکرهایی است که در مطالعات آینده‌پژوهی، به‌صورت محافظه‌کارانه، با هرگونه سخن از جامعه آرمانی و مدینه فاضله مخالفت می‌کنند. نظریه «پایان تاریخ» فوکویاما در ابتدای دهه میلادی، یک نمونه از آن است. نظریه‌ای که نویسنده آن نیز، چند ماه پیش به‌صورت تلویحی حرف خود را پس گرفت و به‌جای مدینه لیبرال ایالات‌متحده، از بازگشت نوعی سوسیالیسم دفاع کرد.[۵]

عدل و قسط در شهر امام مهدی (‌عج)

اما پرسش دومی که در ابتدای یادداشت طرح شد: مختصات عدل و قسط در جامعه مهدوی چیست و این معنای عدالت، چه نسبتی بامعنای متعارف کنونی از عدالت اجتماعی دارد؟ در پاسخ به این پرسش ذکر یک مبنای اصلی در شناسایی جامعه مهدوی، ضرورت دارد. جامعه بعد از ظهور امام مهدی (‌عج)، آغاز حرکت اصلی انسان است، نه پایان کار و این حُسن مهم آرمان‌های اسلامی است. به تعبیر شهید مطهری، هر مکتبی وقتی آرمانش تحقّق یابد، دیگر کار آن مکتب تمام می‌شود و می‌میرد؛ امّا انسانی که نبردهای با باطل را به اتمام رسانده، هنوز اصل «فاستبقوا الخیرات» جلو چشمش خودنمایی می‌کند. او که نقص‌ها را برطرف کرده، تازه در ابتدای سیر صعودی‌ خود است که باید بالا رود و این سیر، منتها و نهایت ندارد و هرچه بالا رود، در دستگاه هستی برای او امکان بالاتر رفتن هست و شاید فلسفه رشد فوق‌العاده علمی و معنوی مردم در عصر ظهور همین نکته باشد.[۶]

به تعبیر مقام معظم رهبری، در طول این قرون متمادی، بشر از کج‌راهه‌ها، بیراهه‌ها، راه‌های دشوار، سخت، با برخورد با موانع گوناگون، با بدن رنجور و پای مجروح شده و زخم‌ آلود، در بین این راه‌ها حرکت کرده است تا خودش را به این جاده اصلی برساند. این جاده اصلی همان جاده زمان ظهور است؛ همان دنیای زمان ظهور است که اصلاً حرکت بشریت به یک معنا ازآنجا شروع می‌شود.[۷]

روایات نیز مؤید این معنا است. در باب فضای بعد از ظهور، به روایاتی برمی‌خوریم ‌که در آن ‌از پدیده‌‌های عجیب ‌و غیرقابل شناخت چون طلوع خورشید از مغرب، طولانی شدن روزها، دیده شدن برادر مؤمن در مشرق توسط برادر مؤمن در مغرب و… خبر داده‌شده است. برخی این‌گونه سخنان در روایات را مجاز از تکنولوژی و فناوری معاصر دانسته و برخی این پدیده‌ها را معجزه‌ای از جانب امام عصر (‌عج) تلقی می‌کنند، اما به نظر تفاسیر کاملی نمی‌آید. مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر المیزان ذیل تفسیر آیه سوره بقره تعبیری بیان می‌کند که به نوعی پاسخ به این ابهام است: «در بسیاری از روایات ذیل برخی از آیات به این مسئله برمی‌خوریم که ائمه‌ی معصومین در تفسیر مقطعی گاه آن را به قیامت گاه به رجعت،گاه به ظهور مهدی‌ (‌ع) تفسیر کرده‌اند و این تفسیر می‌رساند که یک نحو سنخیت و مناسبتی بین این سه روز موجود است. لذا ظهور و رجعت و قیامت، سه مرتبه از یک حقیقت واحد است که دارای شدت و ضعف است و هرچه به سمت قیامت حرکت می‌کنیم، نشئه تجلی حق، کامل‌تر است. روز ظهور مهدی (‌عج) همچون رجعت و قیامت روزی است که حق جلوه‌گر می‌شود، هرچند ظهورش از ظهور رجعت و قیامت ضعیف‌تر است. از اهل‌بیت (‌علیهم السلام) روایت‌شده که ایام الله سه روز است: روز ظهور، روز رجعت و روز قیامت».[۸]حسب این نگاه، به نظر می‌رسد عدالت در جامعه مهدوی، در سطح فوق‌ العاده‌ای ازآنچه امروز وضع عادلانه تعریف می‌‌کنیم، قرار دارد. در نگرش اسلامی، عدالت اجتماعی دارای سطوحی است که سطح عالی آن تنها با ظهور موعود عادل تحقق می‌‌یابد.

همان‌طور که در ابتدا بیان شد، بشارت به