فایل پاورپوینت کامل عقل، مدافع صیانت از ارزش ها

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل عقل، مدافع صیانت از ارزش ها :

ساختار عقل انسانی بگونه ای آفریده شده تا حقایق را بشناسد و باتوجه به موقعیت انسان در هستی راه هایی را برای رهایی از نقص بیابد و او را به سمت کمال هدایت کند. عقل انسانی چراغی است که با نوری که بر هستی می افکند این فرصت را به انسان می دهد که انسان ضمن حقیقت شناسی، حقیقت گرایی را تجربه کند و از نقص به سمت کمال بگریزد. از این رو، انسان وقتی حقیقت و کمالی را در روشنایی عقل شناخت به سمت آن می رود؛ زیرا ذات انسانی بگونه ای شکل گرفته که از نقص به کمال می رود. این همان چیزی است که از آن به قطرت یاد می شود.

انسان در روشنایی عقل ضمن شناخت حق و جداسازی آن از باطل، عناوینی چون باید و نباید را انتزاع می کند و بر خود فرض می داند که برای رسیدن به حق و گریز از باطل از جمله نقص در خود، در مسیر کمال و حق گام بردارد و از باطل و نقص اجتناب و دوری کند. پس آنچه را ما به عنوان احکام مستقل عقل عملی می شناسیم، چیزی جز احکام الهی نیست که در ذات هر انسانی به شکل فطرت سرشته شده است؛ زیرا عقل عملی همانند عقل نظری تنها چراغی است که در دست بشر است و او را در تاریکی دنیا و میان فتنه دوزخی حق و باطل کمک می کند.

پس اینکه گفته می شود عقل انسانی خوب و بد را تشخیص می دهد، به معنای آن است که چون چراغی است که حق و باطل را روشن می کند؛ وگرنه این فطرت و ذات آدمی است که به طور فطری همچون غریزه به سمت حق می رود و از باطل اجتناب می کند. پس وقتی ما از عقل به عنوان مدافع ارزش ها و حافظ آن سخن می گوییم به این معنا نیست که این عقل ارزش ساز و یا حافظ آن است؛ بلکه مراد این است که عقل چراغی است که نور بر هستی می افکند و انسان در روشنایی آن حق را می شناسد و آن را ارزش و کمالی می یابد و به آن سمت حرکت می کند. از همین رو درآیات و روایات به ویژه روایات کتاب عقل اصول کافی، وقتی ازعقل انسانی سخن به میان می آید به عنوان چراغ راه مطرح است. در روایتی معروف این معنا آمده که عقل و دین و حیا (اخلاق) سه موجود و آفریده جدا هستند؛ ولی نوعی ملازمت میان آنها وجود دارد. به این معنا که عقل ملزوم و دین و حیا لازم آن است و هرگز از عقل جدایی ندارند. پس هرجا عقل وجود یافت دین و اخلاق نیز در آنجاست. از همین رو گفته اند اگر در کسی دین و اخلاق یافت نشد در عقل وی شک و تردید کنید؛ زیرا اگر در کسی عقلی باشد لوازم آن یعنی اخلاق و دین نیز در آنجا خواهد بود.

امر به معروف، خیر جان و جامعه

ذات و فطرت انسانی در روشنایی عقل در آغاز و سپس از طریق الهامات الهی و در نهایت وحی خداوندی، حقایق را می شناسد و آن را به عنوان کمال تشخیص داده و به سمت آن می رود. از این رو دین و اخلاق را به عنوان راه وصول به آن کمال شناسایی کرده و به آن سمت گرایش دارد و اهل اخلاق و دین می شود. سپس در همین چارچوب است که صیانت و حفاظت از دین و اخلاق به عنوان صیانت از راه کمالی در دستور کار عقل و فطرت انسانی قرار می گیرد و انسان های خردمند و خدایی، به طور طبیعی بر کارهای خوب و پسندیده تاکید داشته و از هرگونه ناپسندی به عنوان مانع درراه کمال اجتناب کرده و اجازه نمی دهند تا دیگران نیز به سمت زشتی ها و ناپسندها حرکت کنند.

در همه جوامع انسانی می توان افرادی را یافت که به صیانت از ارزش های اخلاقی و دینی می پردازند و اجازه نمی دهند که بی خردان و هواپرستان و اولیای شیطان و یاران و دوستان ایشان هنجارشکنی کرده و نابهنجاری کرده و یا آن را در جامعه تقویت و تثبیت کرده و نهادینه سازند.

خداوند در آیاتی از جمله آیه ۱۱۴ سوره نساء، امر به معروف را از مصادیق خیر دانسته و از مردم خواسته اگر در جامعه درباره چیزی با دیگران سخن می گویند درباره سه امر مهم صدقه و انفاقات مالی به دیگران، معروف و اصلاح میان یکدیگر باشد. به این معنا که خیر جان و جامعه انسانی در این سه امر بستگی دارد. پس سخن گفتن از معروف و امور پسندیده و تشویق دیگران به آن یکی از سه گانه مهم در زندگی انسانی است که می بایست به آن پرداخت.

البته از آنجایی که امر به معروف و نهی از منکر بسیار مهم و اساسی است خداوند در آیاتی فراتر از سخن گفتن درباره آن فرمان می دهد. به این معنا که در مسئله معروف نباید تنها به سخن گفتن بسنده شود بلکه باید به همدیگر سفارش شود.[۱]

درمرحله دیگر خداوند حتی به سبب اهمیت و ارزش معروف و صیانت از اخلاق و امور پسندیده در جامعه، خواهان امر به معروف می شود.[۲] و به پیامبر(ص) و مومنان فرمان می دهد که کارهای اجتماعی یکدیگر را زیرنظر داشته باشند و ضمن آشناسازی آنان به معروف، ایشان را تشویق بلکه امر به معروف کنید. پس از وظایف هر عضو جامعه است که هنجارشناس باشد و با دیگران تنها درباره هنجارها سخن بگوید بلکه بالاتر از آن، به هنجارها توصیه و سفارش و بلکه امر کند و از او بخواهد تا به هنجارها پایبند بوده و عمل کند و آن را ترک نکند.[۳]

امر به معروف مراتبی دارد که از سخن گفتن تا توصیه کردن تا امر و فرمان دادن و تا مواخذه و مجازات ادامه پیدا می کند. البته مراتب بالاتر نیازمند تحقق شرایطی است که می توان به منابع مربوط به آن مراجعه کرد و آن شرایط را دانست و بدان عمل کرد.

اگر در جامعه ای به معروف و امر به آن توجه نشود، آن جامعه دچار بحران هویت می شود و جامعه و انسان ها از بی هدفی و بی ضابطه شدن زندگی خود رنج می برند و در نهایت نابود می شو