فایل پاورپوینت کامل قدرت، جنسیت و شان اجتماعی و سیاسی زن از دیدگاه امام خمینی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل قدرت، جنسیت و شان اجتماعی و سیاسی زن از دیدگاه امام خمینی :

کتاب نقد، ش ۱۷

چکیده: این مقاله از ماهیت تازه گفتمان فمینیستی در غرب و مراحل و ویژگی های فمینیسم ایرانی سخن گفته است، سپس به الگوی مورد نظر امام پرداخته و بین دو بعد ایدئولوژیک و مصداقی گفتمان نوین مدرنیسم تفکیک کرده و در نهایت، دیدگاه نهایی امام قدس سره در قالب «اثبات مصادیق » و «نفی ایدئولوژیک » را مطرح کرده است . این شماره از کتاب نقد اختصاصا به فمینیسم پرداخته و ابعاد گوناگون این موضوع را مورد بررسی و گفت وگو قرار داده است .

تحول گفتمانی فمینیسم

الف) ابعاد گفتمان مدرن فمینیسم: وجوه ممیزه فمینیسم مدرن نسبت به نگرش کلاسیک فمینیستی عبارتند از:

۱ . در رویکرد مدرن، زن صرفا به عنوان یک موضوع که وضعیت او بهبود یابد مطرح نیست; بلکه فراتر از آن، فمینیسم تبدیل به منظری شده است که کلیه مسائل از آن منظر به نقد گذاشته می شود . در رویکرد سنتی فمینیسم، سعی در تغییر شرایط زنان می شد; حال آن که مدعای نوین فمینیسم تغییر جهان است .

۲ . رویکرد جدید جوهره ای دارد که آن را به حد یک گفتمان می رساند . در نگرش کلاسیک بیشتر شاهد تلاش های تک افتاده با اغراض سیاسی – اجتماعی می باشیم که صرفا به احقاق بعضی حقوق گرایش داشتند .

۳ . این رویکرد از قابلیت بالای تولید و بازتولید برخوردار است; به این معنا که برخلاف دیدگاه های فمینیستی سابق که با پذیرش چارچوب نظری حاکم صرفا خواستار بهبود مؤلفه های سیاسی و اجتماعی بودند، این رویکرد چشم انداز تازه ای از جهان می خواهد تا در این فضای فکری، همه چیز مجددا تعریف و بازتولید ایدئولوژیک شود . مهم ترین بازتولیدهای صورت گرفته عبارتند از: بازتولید فرهنگی، بازتعریف خانواده، بازتعریف جنسیت، بازتولید نظام حقوقی .

۴ . با تامل در جریان هویت سازی نگرش فمینیستی که در ذیل ویژگی سوم آمد، گفتمان مدرن فمینیسم به یک پروسه فعال تبدیل شده است که در هر دوره و مرحله، خواستی تازه را مطرح و در بستری تازه اظهار وجود می نماید . بهداشت، کار، تحصیل، رفاه و امنیت، نقاط آغازین این جنبش را شکل می دهند که متعاقبا به تاثیرگذاری بر روابط قدرت و امروزه به حوزه جغرافیای انسانی و تغییر معادلات منطقه ای و جهانی می پردازد .

ب) پرسش از قدرت سیاسی: این عقیده که قدرت و خشونت همزاد هم هستند و جنس لطیف تاب برتافتن آن را به هیچ نحو و در هیچ سطحی ندارد، منجر به آن شد که حتی فمینیست ها قدرت مردانه را گردن نهند . اما بعدها رابطه قدرت و مهرورزی مورد بازتعریف قرار گرفت . آگاهی معطوف به جنسیت، نخست متوجه فعالیت های سیاسی شد; ولی در ادامه ادعایی بس بزرگ تر از مساوات سهم سیاسی مرد و زن مطرح گردید . مطابق این بینش، قدرت، زنانه می گردد و ادعا می شود که زنان در قیاس با مردان از اولویت و توان بیشتری برای به دست گیری قدرت برخوردارند . خروج فمینیسم از دایره رویکردهای معتدل و قرار گرفتن آن در جبهه رادیکال، همان خطری است که به گفته جان اسکات و روث پیترسون غرب را تهدید می کند و برای مقابله با آن باید چاره ای اندیشیده شود .

بدین ترتیب، سؤال اصلی گفتمان مدرن فمینیستی را «جایگاه زن در قدرت سیاسی » شکل می دهد که از حیث معرفت شناختی ریشه در این عقیده دارد که مردان با کنترل قدرت سیاسی و تبدیل آن به یک پدیده مردانه طی چندین قرن توانسته اند از مزایای قدرت برخوردار گردند و خشونتی مردانه را علیه زنان به نمایش گذارند; لذا باید به بازتعریف قدرت بپردازیم تا در آن شاهد تبدیل «قدرت خانه » (قدرت پنهان زن) به «قدرت حکومتی » (قدرت آشکار) باشیم .

گفتمان فمینیستی در ایران

شناخت فضای فکری – اجتماعی جامعه ایران از آن حیث که ما را در فهم محتوای اندیشه امام قدس سره یاری می رساند، ضرورت دارد .

الف) مبانی فرهنگی: در بخشی از فرهنگ ملی و ایرانی که ربطی با اسلام ندارد، شاهد مضامین فراوان ضد زن و نگرش ابزارانگارانه به زنان هستیم . این موارد توسط فمینیست ها طرح و مورد استفاده تبلیغاتی قرار می گیرند . این در حالی است که بعد مثبت فرهنگ ایرانی در برخورد با زن به خاطر اغراض فمینیستی نادیده گرفته می شود . اما در ارتباط با فرهنگ اسلامی، نگرش فمینیستی با احتیاط کامل اقدام می کند; از مباحث حقوقی آغاز می نماید و مبانی حقوقی و تکالیف زنان در نظام حقوقی جمهوری اسلامی را مورد تعرض قرار می دهد .

ب) مبانی اجتماعی: نگرش های فمینیستی در کشور ما نیز پس از مدتی با استعانت از مؤلفه های فرهنگ ملی و متاثر از آموزه های گفتمان جدید فمینیسم، ایفای نقش مؤثر سیاسی را خواستار شده اند . با پیروزی انقلاب اسلامی و مشارکت گسترده زن ایرانی در این تحول عمده که حکایت از توانایی بالای زنان در تنظیم و هدایت امور جامعه داشت، کرامت اولیه و خودباوری لازم برای تفکر در شان و جایگاه واقعی زنان فراهم گشت و مطالبات درست و اسلامی و نیز مطالبات افراطی فمینیستی، هر دو زمینه بروز یافت .

امام خمینی، زنان و قدرت سیاسی

مطالب ایرادشده در باب زن توسط امام قدس سره چندان زیاد و از حیث معنوی متنوع است که تحلیل و نظام مند کردن آنها متضمن دقت و صرف وقت بسیاری می باشد . حقیقت این است که امام قدس سره با توجه به پیچیدگی و اهمیت مساله زنان در جامعه، در چندین سطح به ارائه پاسخ پرداخته اند که عدم توجه به این مقام ها منجر به خلط موضوعات و در نتیجه از هم پاشیدگی دیدگاه واحد امام قدس سره در خصوص این موضوع می شود . در اینجا ضمن تفکیک گونه های مهم فمینیسم، به موضع گیری ایشان درباره هرگونه خواهیم پرداخت .

۱ . فمینیسم اثبات گرا: این دیدگاه برای اولین بار در مقابل نگرش مردسالارانه و در مقابل کسانی که زن را نه انسان، بلکه موجودی پست تر از زن در عرصه هستی و جامعه بشری می دانستند مطرح شد . امام ضمن نفی کامل این دیدگاه، از پاکی و علو مرتبه زنان در جامعه اسلامی یاد نمودند و تقدم اسلام را بر بسیاری از جنبش ها و ایدئولوژی ها در این خصوص اعلام داشتند .

۲ . فمینیسم مساوات طلب: ادعای اصلی آن، احقاق حقوق زنان در حد مساوی با مردان است و از این حیث در مقابل کلیه ایدئولوژی هایی قرار می گیرد که قائل به عدم مساوات می باشند . در این ارتباط، امام اصل مساوات را صراحتا مورد تاکید قرار می دهند و از این اصل تساوی، به حقوق زن در زمینه های اجتماعی و سیاسی، همچون تحصیل، کار، رای دادن، حق طلاق و … رسیده اند . اما از این تساوی به هیچ عنوان نمی توان «تساوی مطلق حکمی » را استنتاج نمود و همه احکام شرعی مردان و زنان را مطلقا یکسان دانست; زیرا تشابه کامل حقوق و وظایف زن و مرد، خلاف عدالت و موجب ظلم به زن است .