بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل محصول مکتب پر ارج امام باقر (ع) :

۱-زراره بن اعین زراره

یکی از یاران و شاگردان ممتاز امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بود که بـرجسته ترین مـتکلم و محدث زمان خود به حساب می آمد و محفلی وسیع از شیعیان را در کوفه هدایت می نمود[۱] او در علم کلام و مسائل اعتقادی و استدلالی به قدری ماهر بود که متکلمان شیعه،شاگرد مکتب او محسوب می شوند.[۲]

زراره یـکی از آن چـهار نفری است که امام صادق(ع) درباره آنها فرموده اند: “مکتب ما و احادیث پدرم را چهار نفر زنده کردند:زاره،ابو بصیر،محمد بن مسلم و برید بن معاویه عجلی “«اربعه نجباء امناء الله علی حـلاله و حـرامه لولا هولاء انقطعت آثار النبوه و اندرست»[۳] امام دربارهء آنها فرمودند:”اگر این چهار نفر نبودند کسی از تعالیم دین و مکتب پیامبر (ص) بهره ای نداشت. اینها حافظان دین و امینان پدرم در بیان حلال و حرام دیـن بـودند””ایـن چهار نفر از میان شیعیان مـا نـخستین کـسانی بودند که با مکتب ما آشنا شدند و در روز رستاخیز پیش از دیگران به ما می پیوندند.[۴]

این شهر آشوب می گوید: “دانشمندان اسلامی در این باره اتـفاق نـظر دارنـد که در میان شاگردان امام باقر(ع) و امام صادق(ع) شـش نـفر از همه داناتر بودند و آنها عبارتند از:زراره،معروف مکی،ابو بصیر اسدی،فضیل بن یسار،محمد بن مسلم طائفی،و برید بـن مـعاویه عـجلی “[۵]

زراره علاوه بر اینکه محدث بود و هم حکیم الهی و مبتکر مـکتب کلام در تشیع، در رشته فقه نیز تخصص داشت.امام (ع) در مسائل فقهی نیز مردم را به او ارجاع می دادند.[۶]

۲-محمد بن مـسلم

مـحمد بـن مسلم، یکی از شخصیتهای بزرگ شیعه و از راویان بسیار بلند پایه و با فـضیلت اسـت و در میان یاران امام باقر(ع) و امام صادق(ع) کمتر کسی به پایه فضیلت و عظمت او می رسد.او که اهل کـوفه بـود،طـی چهار سال اقامت خود در شهر مدینه،از محضر پرفیض امام باقر (ع) بهره ها انـدوخت و در مـکتب عـلمی امام به درجه ای از علم و فضل رسید که می گفتند: “ما کان احد من الشیعه افـقه مـن مـحمد بن مسلم “:در میان شیعیان هیچکس از محمد بن مسلم فقیه تر و داناتر نیست.[۷]

وی می گوید:”ما شـجرنی فـی قلبی شئی قط الا سالت عنه ابا جعفر(ع) حتی سالته عن ثلاثین الف حدیث و سـالت ابـا عـبد الله(ع) عن،سته عشر الف حدیث “[۸]

هر موضوعی که از قلبم خطور می کرد،از امام باقر(ع) مـی پرسیدم و جـواب می شنیدم بطوری که سی هزار حدیث از امام باقر(ع) و شانزده هزار حدیث از امام صادق(ع) فرا گـرفتم.

او بـه عـنوان فقیه بزرگ محافل کوفه معروف بود و نسخه دوم زراره به حساب می آمد او آگاهی و دانش علم حدیث را هـمراه بـا حقوق و قضاء احکام در خود جمع کرده بود و به خاطر ارائه راه حلهای سریع و ضـربتی مـشهور بـود.

“ابن ابی یعفور”که یکی از اصحاب بااخلاص امام صادق(ع) است،می گوید:به امام صادق(ع) گـفتم وضـع مـن طوری است که هر وقت نمی توانم به خدمت شما شرفیاب شوم،گـاهی بـعضی از شیعیان پیش من می آیند و از من مسائلی می پرسند که عاجز می مانم امام صادق(ع) فرمود:

“فما یمنعک مـن مـحمد بن مسلم الثقفی فانه قد سمع من ابی و کان عنده مرضیاچ وجـیها”[۹] :چـرا از محمد بن مسلم ثقفی سئوال نمی کنی؟او احادیث مـا را از پدرمـ شـنیده و او مورد رضایت و توجه پدرم بود.

محمد بـن مـسلم کتابی تالیف کرده بود به نام “اربع مائه مساله “(چهارصد مساله) از اسم آن پیـداست کـه پاسخ چهارصد مساله ای بود کـه از امـام باقر(ع) و امـام شـنیده بـود[۱۰] فقهای بزرگ عامه از حل هر مـسئله ای کـه عاجز می ماندند به محمد بن مسلم رجوع می کردند و از دانشهای او که محصول پرفـیض امـام باقر(ع) بود، بهره مند می شدند.

وی مـی گوید: شبی در پشت بام خانه خـود مـشغول استراحت بودم،که ناگهان کـسی در را زد،گـفتم:کسیت؟شخصی صدا زد بیا پائین با شما کار دارم،از پشت بام پائین آمدم،دیدم زنی است. بـه مـن گفت: دختر تازه عروسم هـنگام زایـمان فـوت شده است ولی بـچه هـوز در شکم مادر زنده اسـت و حـرکت می کند ما چه کار کنیم؟به او گفتم:”یا امه الله یسئل محمد بن علی بن الحسین البـاقر عـن مثل هذا فقال:یشق بطن المـیت و یـستخرج الولد”

ای کنیز خـدا،ایـن سـئوال را روزی از امام باقر(ع) نمودند،امـام فرمود:باید شکم مادر را شکافت و بچه را بیرون آورد.شما هم این چنین کنید.

محمد بن مـسلم مـیگوید:آنگاه گفتم من مردی هستم کـه بـطور مـخفیانه زنـدگی مـی کنم و کسی از محل سـکونت مـن خبر ندارد،تو چگونه به اینجا آمدی؟ گفت:”رحمک الله جئت الی ابی حنیفه صاحب البرای فقال لی:ما عـندی فـیها شـئی و لکن علیک بمحمد بن مسلم الثقفی فـانه یـخبرک فـما افـتاک بـه عـن شئی تعودی الی فاعلمینیه “

رحمت خدا بر تو باد.من ابتداء پیش ابو حنیفه رفتم و حل این مشکل را از او خواستم. ابو حنیفه گفت:من حکم این مسئله را نمی دانم،هـم اکنون برو پیش محمد بن مسلم او حتما به سئوال شما پاسخ خواهد گفت،ولی هر چه در پاسخ گفت:برگرد به من اطلاع بده!

محمد بن مسلم می گوید:آن زن رفت،فردای آن روز گذرم به مـسجد افـتاد،دیدم ابو حنیفه عده ای را دور خود جمع کرده و مسئله شب گذشته را از آنان می پرسد،من سرفه کردم. ابو حنیفه متوجه شد،گفت:”اللهم غفرا و عنا نعیش “یعنی موضوع را فاش نکن و بـگذار زنـدگی کنیم”[۱۱]

“ابن ابی لیلی “قاضی کوفه نیز جهت حل مشکلات خود به محمد بن مسلم متوسل میشد،گویند:روزی دو نفر برای طرح دعوی و حـل اخـتلاف نزد”ابن ابی لیلی “قـاضی مـعروف آمدند، یکی از آنها مرد دیگری را نشان داد و گفت:این مرد کنیزی به من فروخته که شرمگاهش فاقد مو است و من گمان می کنم از اول بدن او مو نـداشته اسـت،آیا این عیب شـمرده می شود؟

قـاضی که تا آن موقع با چنین مسئله ای روبرو نشده بود،حکم آن را نمی دانست، گفت: مهم نیست مردم موهای بدن خود را برای نظافت زایل می کنند،بنابراین علتی بر این ناراحتی شما وجـود نـدارد.

مدعی گفت:ای قاضی!به من بگو ببینم این موضوع عیب شمرده می شود یا نه؟اگر عیب است به نفع من قضاوت کن.

در این موقع قاضی خود را به تمارض زد،گفت دچار دل درد شدم،کـمی صـبر کن تـا بازگردم،بلافاصله از جا حرکت کرد و از در دیگر بیرون رفت و خود را به محمد بن مسلم رساند و گفت:رای امام بـاقر(ع) درباره چنین مساله ای چیست؟

محمد بن مسلم گفت:عین این موضوع را نـمی دانم ولی از امـام باقر(ع) شنیدم که می فرمود:”کل ما کان فی اصل الخقه فزاد او نقص فهو عیب “هر چیز طـبیعی کـه کم یا زیاد شود عیب محسوب می شود.

ابن ابی لیلی گفت:همین کـافی اسـت او بـی درنگ به محکمه بازگشت و معیوب بودن کنیز را به طرفین اعلام کرد.[۱۲]

۳-جابر بن یزید جعفی

چـهره درخشان جابر بن یزید مقامی والا در میان یاران امام باقر(ع) داشت وی اهل کـوفه بود و برای استفاده از مـکتب پرفـیض امام باقر(ع) به شهر مدینه هجرت کرد و از محضر امام پنجم استفاده فراوان نمود و به مراتب علمی و اخلاقی بزرگی نائل گردید و در صف یاران برجسته آن حضرت قرار گرفت.

جابر می گوید:در سن جـوانی بودم که به محضر امام باقر(ع) شرفیاب شدم امام از شهر و قبیله و اینکه برای چه به مدینه آمده ام،سئوالاتی کرد،پس از این گفتگو امام کتابی به من داد و فرمود:قبل از سقوط رژیم بنی امـیه نـباید حتی یک حدیث از این کتاب را به دیگران نقل کنی ولی پس از سقوط رژیم آنها را نقل کن و اگر از نقل امتناع ورزی از رحمت الهی به دور خواهی بود.

سپس کتاب دیگری به من داد و فرمود:این کـتاب بـرای استفاده خودت می باشد و چیزی از آن برای دیگران نقل نکن و اگر نقل کنی لعنت من و پدرانم بر تو باد[۱۳] جابر که در مدینه سکونت گزید،احادیث و علوم بسیاری از امام(ع) فرا گـرفت بـطوری که کمتر مسئله ای