فایل پاورپوینت کامل محمد بن مسلم الثقفی الکوفی (المشهور بالطایفی) و اصوله الاربعمئه

فایل پاورپوینت کامل محمد بن مسلم الثقفی الکوفی (المشهور بالطایفی) و اصوله الاربعمئه؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل محمد بن مسلم الثقفی الکوفی (المشهور بالطایفی) و اصوله الاربعمئه، محتوای خود را در قالب 120 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل محمد بن مسلم الثقفی الکوفی (المشهور بالطایفی) و اصوله الاربعمئه با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل محمد بن مسلم الثقفی الکوفی (المشهور بالطایفی) و اصوله الاربعمئه آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل محمد بن مسلم الثقفی الکوفی (المشهور بالطایفی) و اصوله الاربعمئه به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل محمد بن مسلم الثقفی الکوفی (المشهور بالطایفی) و اصوله الاربعمئه ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل محمد بن مسلم الثقفی الکوفی (المشهور بالطایفی) و اصوله الاربعمئه، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل محمد بن مسلم الثقفی الکوفی (المشهور بالطایفی) و اصوله الاربعمئه :

کان لامیر المؤمنین علی ( علیه السلام) مشیا خاصا به فی التدوین مخالفا للخطه الحاکمه و کان یقتدی فی ذلک المشی بالاشارات النبویه الخاصه به ( علیه السلام .) و قد بدا ذلک فی حیاه النبی ( صلی الله علیه و آله وسلم) هو المبتدی بذلک . نعم کان علی ( علیه السلام) هو اول السباقین فی هذا المضمار بعد وفاه النبی ( صلی الله علیه و آله وسلم .) لم یذر ای عمل کان بامکانه فی ذلک الزمان وبالرغم من الجو الحاکم فقام بالتدوین و الحفظ والنقل للاحادیث النبویه .

فقد اتفق المحدثون والمحققون علی هذه الواقعیه التاریخیه انه وابنه الحسن المجتبی ( علیهما السلام) و سائر اتباعه کانوا قد جعلوا تدوین الحدیث وجهه همتهم و یامرون اشیاعهم بذلک الامر العظیم ^(۱) وصار الاهتمام بنقل الحدیث وتدوینه عند رجال کابی ذر، و میثم التمار، و رشیدالهجری وهؤلاء فی مسیرتهم حتی ذاقو شربه الشهاده فی سبیل الله ففتحوا السبیل امام الاحرار فی الاجیال التالیه . و لا شک فی ان الکفاح المریر لهؤلاء الاحرار کان العامل الاصیل الوحید فی حفظ معالم الوحی و المعارف الدینیه الی حدما عن التلف القطعی والانهیار کاملا فی الحبائل التی زرعت امامها . فقد فازت المعالم تحت ستار التقیه ورعایه الاحتیاطات اللازمه وانجت الدین الحق واوصلته الی طالبیه من اهل الحق بید المکافحین الاحرار واستمداد من الذین آثروا بانفسهم فی سبیل ذلک .

کتاب علی « علیه السلام »

«صحیفه الفرائض » او «صحیفه کتاب الفرائض » او «فرائض علی » کما وقع التعبیر بذلک کله عنها فی الاخبار . و هذه عند الائمه ( علیهم السلام) و رآها عندهم ثقات اصحابهم و نقل کثیر من محتویاتها فی کتب الشیعه بروایه الثقات الی الیوم . فکانت عند الباقر ( علیه السلام .) روی الکلینی فی الکافی . عن زراره، قال: امر ابو جعفر ابا عبدالله فاقرانی صحیفه الفرائض فرایت جل ما فیها علی اربعه اسهم . وروی ایضا عن محمد بن مسلم قال:

اقرانی ابو جعفر ( علیه السلام) صحیفه الفرائض من املاء رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) و خط علی ( علیه السلام) بیده فاذا فیها ان السهام لا تعول .

و روی الصدوق باسناده عن ابن ابی عمیر عن ابن اذینه عن محمد بن مسلم قال :

اقرانی ابو جعفر ( علیه السلام) صحیفه الفرائض من املاء رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) وخط علی ( علیه السلام) بیده فقرات ورواه الکلینی باسناده قال وجدت فی صحیفه الفرائض . . . و روی الشیخ ابو جعفر الطوسی باسناده عن ابی بصیر قال قراء ابو عبدالله فرائض علی ( علیه السلام) فاذا فیها . . .

و کانت هذه الصحیفه بعد الامام الباقر ( علیه السلام) عند ولده الامام جعفر الصادق ( علیه السلام .) روی الشیخ ابو جعفر الطوسی باسناده عن زراره، قال:

ارانی ابو عبدالله ( علیه السلام) صحیفه الفرائض فاذا فیها . . و من الواضح انها هی الصحیفه التی کانت عند الباقر ( علیه السلام .) روی الکلینی باسناده عن محمد بن مسلم، ، قال:

نشر ابو جعفر ( علیه السلام) صحیفه فاول ما تلقانی فیها: ابن اخ وجد، المال بینهما نصفان . . . فقال ( علیه السلام) :

ان هذا الکتاب بخط علی ( علیه السلام) واملاء رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم .) و روی الکلینی ایضا عن محمد بن مسلم، قال :

نظرت الی صحیفه ینظر فیها ابو جعفر ( علیه السلام) فقرات فیها مکتوبا: ابن اخ وجد، المال بینهما سواء . . فقال ابوجعفر ( علیه السلام) :

اما انه املاء رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) من فیه و خط علی ( علیه السلام) بیده ^(۲) .

روی الکشی عن العیاشی باسناده الی سوره بن کلیب قال : قال لی زید بن علی: یا سوره کیف علمتم ان صاحبکم – یعنی جعفر بن محمد ( علیه السلام) – علی ما تذکرونه؟ قال: قلت : علی الخیبر سقطت . قال: فقال: هات . فقلت له: کنا ناتی اخاک محمد بن علی ( علیه السلام) نساله، فیقول: قال رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم .) قال الله جل و عز فی کتابه حتی مضی اخوک فاتیناکم آل محمد ( صلی الله علیه و آله وسلم) وانت فی من اتینا فتخبرونا ببعض ولا تخبرونا بکل الذی نسئالکم عنه حتی اتینا ابن اخیک جعفرا فقال لنا کما قال ابوه: قال رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) وقال تعالی . فتبسم – یعنی زید بن علی – وقال اما والله ان قلت بذا فان کتب علی صلواه الله علیه عنده ^(۳) .

وروی النجاشی احمد بن علی ابو العباس – . . . (۴۵۰) قال: اخبرنا محمد بن جعفر قال: اخبرنا احمد بن محمد بن سعید عن محمد بن احمد بن الحسن عن عباد بن ثابت عن ابی مریم عبد الغفار بن القاسم عن عذافر الصیرفی قال: کنت مع الحکم بن عتیبه عند ابی جعفر ( علیه السلام) فجعل یساله وکان ابو جعفر ( علیه السلام) له مکرما، فاختلفا فی شی ء، فقال ابو جعفر ( علیه السلام) : یا بنی قم فاخرج کتاب علی ( علیه السلام) فاخرج کتابا مدروجا عظیما ففتحه و جعل ینظر حتی اخرج المساله . فقال ابو جعفر ( علیه السلام) : هذا خط علی ( علیه السلام » واملاء رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) واقبل علی الحکم وقال: یا ابا محمد اذهب انت . سلمه – ابن کهیل – وابو المقدام – ثابت بن هرمز – حیث شئتم یمینا وشمالا، فو الله لا تجدون العلم اوثق منه عند قوم کان ینزل علیهم جبرئیل ( علیه السلام) ^(۴) .

علی بن ابراهیم عن ابیه، عن ابن ابی عمیر، و محمدبن عیسی بن عبید عن یونس جمیعا، عن عمر بن اذینه عن زراره قال :

سالت ابا جعفر ( علیه السلام) عن الجد فقال: ما اجد احدا قال فیه الا برایه الا امیر المؤمنین ( علیه السلام) قلت: اصلحک الله فما قال فیه امیر المؤمنین ( علیه السلام) قال: اذا کان غدا فالقنی حتی اقرئکه فی کتاب . قلت: اصلحک الله حدثنی فان حدیثک احب الی من ان تقرئینه فی کتاب . فقال لی ثانیه: اسمع ما اقول لک . اذا کان غدا فالقنی حتی اقرئکه فی کتاب . فاتیته من الغد بعد الظهر – وکانت ساعتی التی کنت اخلو به فیها بین الظهر و العصر – و کنت اکره ان اساله الا خالیا خشیه ان یفتینی من اجل من یحضره بالتقیه .

فلما دخلت علیه اقبل علی ابنه جعفر ( علیه السلام) فقال له: اقری زراره صحیفه الفرائض . ثم قام لینام . فبقیت انا . و جعفر ( علیه السلام) فی البیت فقام فاخرج الی صحیفه مثل فخذ البعیر فقال: لست اقرئکها حتی تجعل لی علیک الله ان لا تحدث بما تقرا فیها احدا ابدا حتی آذن لک – ولم یقل: حتی یاذن لک ابی – فقلت: اصلحک الله ولم تضیق علی ولم یامرک ابوک بذلک؟ فقال لی: ما نت بناظر فیها الا علی ما قلت لک . فقلت: فذلک لک وکنت رجلا عالما بالفرائض والوصایا . بصیرا بها . حاسبا لها . البث الزمان اطلب شیئا یلقی علی من الفرائض والوصایا لا اعلمه فلا اقدر علیه . فلما القی الی طرف الصحیفه . اذا کتاب غلیظ یعرف انه من کتب الاولین . فنظزت فیها فاذا خلاف ما بایدی الناس من الصله والامر بالمعروف الذی لیس فیه اختلاف . واذا عامته کذلک . فقراته حتی اتیت علی آخره بخبث نفس و قله تحفظ و سقام رای . و قلت وانا اقرؤه: باطل . حتی اتیت علی آخره . ثم ادرجتها و دفعتها الیه . فلما اصبحت لقیت ابا جعفر ( علیه السلام) فقال لی: اقرات صحیفه الفرائض؟ فقلت: نعم . فقال: کیف رایت ما قرات . قال: قلت: باطل . لیس بشی ء . هو خلاف ما الناس علیه . قال: فان الذی رایت والله یا زراره هو الحق الذی رایت املاء رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) و خط علی ( علیه السلام) بیده . فاتانی الشیطان فوسوس فی صدری فقال وما یدریه انه املاء رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) وخط علی ( علیه السلام) فقال لی قبل ان انطق : یا زراره لا تشکن . ود الشیطان والله انک شککت و کیف لا ادری انه املاء رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) و خط علی ( علیه السلام) بیده وقد حدثنی ابی عن جدی ان امیر المؤمنین ( علیه السلام) حدثه ذلک . قال: قلت : لا اشک جعلنی الله فداک . وندمت علی ما فاتنی من الکتاب ولو کنت قراته وانا اعرفه لرجوت ان لا یفوتنی منه حرف ^(۵) .

رات هذه الصحیفه – علی ما فی الکتب الاربعه – جماعه، منهم :

۱ . اللیث بن البختری ابو بصیر ۲ . محمد بن مسلم الثقفی ۳ . عبدالملک بن اعین الشیبانی ۴ . زراره بن اعین ۵ . وهب بن عبدالله السوائی ابو حجیفه و بالآخره حارث بن سوید التیمی التابعی المتوفی آخر خلافه الزبیر – سنه ثلاث و سبعین ^(۶)

وجاء ذکرها فی کتاب بصائر الدرجات لمحمد بن الحسن الصفار ص ۱۴۴، ۱۴۵، ۱۶۲ و ۱۶۵ .

وفی الکافی: ج ۱ ص ۵۷، ۲۳۹، ۲۴۰و ۲۴۱ و ج ۲ ص ۷۱، ۱۳۶، ۲۷۸ و ۲۶۶ و ج ۳ ص ۹ و ج ۴ ص ۲۶۸، ۳۴۰، ۳۹۰، و ۵۳۴ و ج ۵ ص ۲۷۹ و ج ۶ ص ۲۱۹، ۲۲۰، ۲۳۲، ۲۴۶ و ۳۹۷ و ج ۷ ص ۴۰، ۸۱، ۹۳، ۱۱۳، ۱۱۹، ۱۳۶، ۱۷۶، ۲۰۰، ۲۱۴ و ۲۱۸ .

وفی الفقیه: ج ۲ ص ۳۳۸ و ج ۴ ص ۷۴، ۱۵۰، ۲۵۶، ۲۶۸ و ۲۸۳ .

و فی التهذیب: ج ۱ ص ۲۲۷ و ج ۲ ص ۲۳ و ج ۲۹ و ج ۵ ص ۳۴۴، ۳۵۵ و ۳۵۷ و ج ۶ ص ۲۲۸ و ج ۷ ص ۱۵۲ و ۴۳۲ و ج ۸ ص ۸۱ و ۸۲ و ج ۹ ص ۲، ۴، ۵، ۴۰، ۵۷، ۲۶۹، ۳۰۸ و ۳۲۴ و ج ۱۰ ص ۵۵، ۹۰، ۱۴۶، ۲۵۱، ۲۵۴ و ۲۷۷ .

فیظهر من الروایات المذکوره و نظرائها ان اول کتاب دون فی الاسلام هو الصحیفه التی املاها رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) و کتبها علی ( علیه السلام) و جاء ذکرها فی غیر واحد من الکتب المعتبره المعول علیها وان اردت ان تحیط بذلک خبرا فاستمع لما یلی:

البخاری رواه عن صدقه بن الفضل، عن ابن عیینه، عن مطرف، قال: سمعت الشعبی قال: سمعت ابا حجیفه قال: سالت علیا رضی الله عنه: هل عندکم شی ما لیس فی القرآن؟ – وقال مره ما لیس عند الناس؟ – فقال: والذی فلق الحبه وبرا النسمه ما عندنا الا فی القرآن الا فهما یعطی رجل فی کتابه وما فی الصحیفه و قلت : وما الصحیفه؟ قال: العقل – یعنی الدیه – وفکاک الاسیر وان لا یقتل مسلم بکافر ^(۷) .

ورواه البخاری فی باب حرم المدینه من کتاب الحج عن ابراهیم التیمی عن ابیه بلفظ ما عندنا شی ء الا کتاب الله و هذه الصحیفه عن النبی ( صلی الله علیه و آله وسلم) «المدینه حرم ما بین عائر الی کذا من احدث فیها حدثا او آوی محدثا فعلیه لعنه الله و الملائکه والناس اجمعین لا یقبل منه صرف و لا عدل » . و قال :

ذمه المسلمین واحده فمن اخفر مسلما فعلیه لعنه الله والملائکه والناس اجمعین لا یقبل منه صرف و لا عدل . و من تولی بغیر اذن موالیه فعلیه لعنه الله والملائکه والناس اجمعین لا یقبل منه صرف ولا عدل ^(۸) .

وروی هو ایضا فی باب ذمه المسلمین من کتاب الجزیه بلفظ خطبنا علی فقال:

ما عندنا کتاب نقرؤه الا کتاب الله قالوا وما فی هذه الصحیفه؟ فقال: فیها الجراحات واسنان الابل و المدینه حرام ما بین عیر الی کذا فمن احدث فیها حدثا او آوی محدثا فعلیه لعنه الله والملائکه والناس اجمعین لا یقبل منه صرف ولا عدل . و من تولی غیر موالیه فعلیه مثل ذلک . وذمه المسلمین واحده، فمن اخفر مسلما فعلیه مثل ذلک ^(۹) .

و روایات مسلم واصحاب السنن بمعنی روایات البخاری و صرح مسلم بحدی المدینه و هما عیر و ثور – جبلان – و قال الحافظ ابن حجر فی الکلام علی حدیث صحیفه علی رضی الله عنه من طریق ابراهیم التیمی عن ابیه:

ان الصحیفه کانت مشتمله علی کل ما ورد . . . ^(۱۰)

و روی نظیر الخبر النسائی و ابن ماجه والسائل فیهما قیس بن عباد ومالک الاشتر . و رواه احمد بن حنبل فی مسنده . ^(۱۱)

واحتج به فی حکم عدم قتل المسلم بالکافر جماعه منهم :

۱ . عمر بن عبدالعزیز ۲ . عبدالرحمن بن عمر و الاوزاعی امام اهل الشام – . . (۱۵۷) ۳ . سفیان بن سعید بن مسروق الثوری – . . (۱۶۱) ۴ . عبدالله بن شبرمه القاضی البجلی قاضی المنصور العباسی – . . . (۱۴۴) ۵ . مالک بن انس امام المالکیه صاحب الموطا – . . (۱۷۹) ۶ . محمد بت ادریس االشافعی احد الائمه الاربعه لاهل السنه – . . . (۲۴۱) ۷ . ابو محمد اسحاق بن راهویه احد الفقهاء الذی سماه احمد بن حنبل: امیرالمؤمنین فی الحدیث – . . . (۲۳۸) ۸ . ابراهیم بن خالد بن الیمان الکلبی ابو ثور البغدادی احد الائمه المجتهدین – . . (۲۴۰) ^(۱۲)

محتویات الصحیفه

سظهر من هذه الاحادیث، ان رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) لم یترک الامه بعده سدی مهمله بلا امام هاد و بیان شاف، بل عین لهم ائمه هداه و بین لهم المعارف الالهی والفرائض الدینیه والسنن والحلال والحرام وجمیع ما یحتاجون الیه المؤمنون الی یوم القیامه حتی ارش الخدش . و لم یاذن رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) لاحد ان یحکم او یفتی بالرای والنظر والقیاس لعدم کون موضوع من الموضوعا او امر من الامور خالیا من الحکم الثابت له من قبل الله الحکیم العلیم بل املی الرسول ( صلی الله علیه و آله وسلم) جمیع الشرایع والاحکام علی الامام علی بن ابی طالب ( علیه السلام) وامره بکتابه اصول العلم و حفظه و رده الی الائمه من ولده ( علیهم السلام .) فکتبه امیرالمؤمنین ( علیه السلام) بخطه واداه الی اهله . وانه ( صلی الله علیه و آله وسلم) املی هذا العلم علی علی بن ابی طالب ( علیه السلام) فقط ولم یطلع علیه فی عصره ( صلی الله علیه و آله وسلم) احد واوصی الیه ان یکون هذا الکتاب بعده عند الائمه الاحد عشر فیجب علی الامه کلهم ان یاخذوا علم الحلال والحرام و جمیع ما یحتاجون الیه فی دینهم بعد الرسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) من علی و الائمه من ولده ( علیهم السلام .) فانهم موضع سر النبی وخزان علمه و حفاظ دینه .

روی جابر، قال: ابو جعفر ( علیه السلام) :

یا جابر لو کنا نفتی الناس براینا وهو انا لکنا من الهالکین و لکنا نفتیهم بآثار من رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) واصول علم عندنا نتوارثها کابر من کابر نکنزها کما یکنز هؤلاء ذهبهم و فضتهم . ^(۱۳)

روی محمد بن شریح قال: قال ابو عبدالله ( علیه السلام) :

لولا ان الله فرض طاعتنا وولایتنا وامر بمودتنا ما اوقفناکم علی ابوابنا و لا ادخلناکم بیوتنا انا والله ما نقول باهوائنا ولا نقول براینا ولا نقول الا ما قال ربنا . اصول عندنا نکنزها کما یکنز هؤلاء ذهبهم وفضتهم . ^(۱۴)

روی داود بن ابی یزید الاحول عن ابی عبد الله ( علیه السلام) قال: سمعته یقول :

انا لو کنا نفتی الناس براینا وهو انا لکنا من الهالکین لکنها آثار من رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم)، اصل علم نتوارثها کابر عن اکابر نکنزها کما یکنز الناس ذهبهم وفضتهم . ^(۱۵)

بعدما استشهد امیر المومنین فی محراب عبادته جاء ولداه الحسنان ( علیهما السلام) فی مده تقرب من عشرین سنه، من سنه اربعین الی اول سنه احدی و ستین . فکانا فی حرج و ضیق من دوله بنی امیه . و مع ذلک فقد الف الحسن ( علیه السلام) فی العلم کما یظهر من کلام السیوطی فی تدریب الراوی انه واباه اول من کتب فی العلم وظهر عنهما من علوم الاسلام ونفع المسلمین ما ساعدهما الوقت علی نشره . ولم یکن للحسنین ( علیهما السلام) حریه القول فی ملک بنی امیه فلذلک قل ما روی عنهما فی الفقه وامور الدین .

و کفی من خدمه الحسین ( علیه السلام) لدین جده انه فداه بنفسه واهله واولاده و عیاله .

ویظهر من دراسه الاوضاع السیاسیه والاجتماعیه فی عصر الحسنین و السجاد ( علیهم السلام) ان الجو الحاکم علیهم لم یکن یسمح لهم بنشر الثقافه واذاعه المعارف الدینیه الحقیقیه بشکل موسع و لهذا لم نر روایات کثیره عنهم فی القواعد الفقهیه والاحکام فی المجامیع الحدیثه الموجوده . و لم یکن ذلک البته بمعنی ان هؤلاء الائمه ( علیهم السلام) قد ایسوا من تعلیم الاحادیث النبویه ( صلی الله علیه و آله وسلم) و العلویه ( علیه السلام) و ترکوها، بل ظهر فی الجیل اللاحق اعنی عهد الصادقین ( علیهما السلام) کما یبینه هذا الحدیث :

روی هشام بن سالم و حماد بن عثمان و غیره، قالوا: سمعنا ابا عبدالله ( علیه السلام) یقول:

حدیثی حدیث ابی و حدیث ابی حدیث جدی و حدیث جدی حدیث الحسین ( علیه السلام) و حدیث الحسین حدیث الحسن ( علیه السلام) و حدیث الحسن حدیث امیر المؤمنین ( علیه السلام .) حدیث وحدیث امیر المؤمنین حدیث رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم .) حدیث رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) قول الله عزوجل . ^(۱۶)

کیف تداول الائمه ( علیهم السلام) کتب العلم؟

روی معلی بن خنیس عن ابی عبد الله – الامام الصادق – قال:

ان الکتب کانت عند علی ( علیه السلام) فلما سار الی العراق استودع الکتب ام سلمه فلما مضی علی کانت عند الحسن فلما مضی الحسن کانت عند الحسین فلما مضی الحسین کانت عند علی بن الحسین ثم کانت عند ابی – الامام الباقر و فی بصائر الدرجات ثلاث روایات اخری اثنتان منها عن ام سلمه قالت ان رسول الله استودعها کتابا فسلمته الامام علیا بعد رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) و ثالثه عن ابن عباس ایضا بالمعنی نفسه . ^(۱۷)

روی الفضیل، قال: قال لی ابو حعفر ( علیه السلام) : لما توجه الحسین ( علیه السلام) الی العراق، دفع الی ام سلمه زوج النبی ( صلی الله علیه و آله وسلم) الوصیه والکتب و غیر ذلک و قال لها: اذا اتاک اکبر ولدی فادفعی الیه ما دفعت الیک فلما قتل الحسین ( علیه السلام) اتی علی بن الحسین ( علیهما السلام) ام سلم فدفعت الیه کل شی ء اعطاها الحسین ( علیه السلام) ^(۱۸)

و کان ذلک غیر الوصیه التی کتبها فی کربلا و دفعها مع بقیه مواریث الامامه الی ابنته فاطمه فدفعتها الی علی بن الحسین ( علیهما السلام) و کان یومذاک مریضا لا یرون انه یبقی بعده. ^(۱۹)

روی حمران عن ابی جعفر ( علیه السلام) قال: ان رسول الله ( صلی الله علیه و آله وسلم) لما قبض ورث علی ( علیه السلام) علمه و سلاحه وما هناک، ثم صار الی الحسن ( علیه السلام) ثم صار الس الحسین ( علیه السلام) فلما خشینا ان نغشی استودعها ام سلمه ثم قبضها بعد ذلک علی بن الحسین ( علیه السلام) قال: فقلت: نعم ثم صار الی ابیک ثم انتهی الیک و صار بعد ذلک الیک؟ قال: نعم . ^(۲۰)

لما استشهد زین العابدین جاء ولده محمد الملقب بالباقر ( علیهما السلام .) لقب بذلک لانه بقرالعلم و عرف اصله و استنبط فرعه وتوسع فیه . وقال ابن حجر فی الصواعق: اظهر من مخبآت کنوز المعارف و حقایق الاحکام والحکم واللطائف مالا یخفی الا علی منطمس البصیره او فاسد الطویه والسریره ومن ثم قیل فیه: هو باقرالعلم و جامعه وشهر علمه ورافعه . واخذ عنه عظماء المسلمین من الصحابه والتابعین والفقهاء والمصنفین والعلماء من جمیع نحل الاسلام واقتدوا به واتبعوا اقواله واستفادوا من فقهه وحججه البینات فی التوحید والفقه والکلام وغیرها . وفی مناقب ابن شهر آشوب: یقال: لم یظهر علی احد من ولد الحسن والحسین من العلوم ما ظهر منه من التفسیر الکلام والفتیا والاحکام والحلال والحرام . وفی ارشاد المفید: لم یظهر عن احد من ولد الحسن والحسین من علم الدین والآثار والسنه و علم القرآن والسیره و فنون الآداب ما ظهر عنه . و روی عنه معالم الدین بقایا الصحابه و وجوه التابعین ورؤساء فقهاء المسلمین و صار بالفضل . علما لاهله تضرب به الامثال وتسیر بوصفه الآثار والاشعار . . . قال ابن شهر آشوب: فمن الصحابه نحو جابر الانصاری و من التابعین نحو جابر الجعفی و کیسان السختیانی صاحب الصوفیه . و من الفقهاء نحو ابن المبارک والزهری والاوزاعی وابی حنیفه و مالک و الشافعی و زیاد بن المنذر النهدی . و فی حلیه الاولیاء: روی عنه من التابعین عمرو بن دینار و عطاء بن ابی رباح و جابر الجعفی وابان بن تعلب، وروی عنه فی الائمه والاعلام لیث بن ابی سلیم وابن جریح والحجاج بن ارطاه فی آخرین .

و کانت مدرسته بالمدینه فی داره و فی المسجد یاتیه فقهاء الحجاز و علماؤه فیاخذون عنه ویدونون ما اخذوه . یاتیه الناس من جمیع الآفاق من العراق و من قم وغیرهما فی موسم الحج فیقیمون مده فی المدینه ویاخذون عنه ویسالونه عما اشکل علیهم واذا عادوا الی بلادهم حدثوا عنه بما سمعوه منه و دونوه وکانوا فی بحر السنه یحفظون ما اشکل علیهم فاذا وردوا المدینه سالوه عما حفظوه من المسائل ومن لم یحج اوصی من یحج ان یسال له عما اشکل علیه وکان ذلک اکثرا فی ستار التقیه .

وکان علماء الصحابه یستفتونه ویرجعون الیه . اخرج ابو نعیم فی الحلیه: ان رجلا سال ابن عمر عن مساله فلم یدر ما یجیبه فقال اذهب الی ذلک الغلام – واشار الی الباقر – فسله و اعلمنی بما یجیبک فساله واجابه فاخبر ابن عمر، فقال: انهم اهل بیت مفهمون . واخرح ایضا عن مالک بن عطاء المکی: ما رایت العلماء عند احد قط اصغر منهم عند ابی جعفر محمد بن علی بن الحسین ولقد رایت الحکم بن عتیبه مع جلالته فی القوم – و کان عالما نبیلا جلیلا فی زمانه – بین یدیه کانه صبی بین یدی معلمه . و فی روایه کانه عصفور مغلوب . وقد قال عنه ابو زرعه الرازی – من اعاظم السنه – لعمری ان ابا جعفر لمن اکبر العلماء وانهم اهل الذکر . ^(۲۱)

وجاء بعده ولده جعفر الصادق ( علیه السلام) فحدث فی فنون الاسلام و نشر علمه بشی ء من الحریه و روی عنه العلماء کثیرا والفوا الکتب الجمه من مرویاتهم عنه و ذلک لان حریه الرای واظهار المذهب کان یختلف باختلاف الاوقات، فقبل خلافه امیرالمومنین ( علیه السلام) لم یکن لاظهار التشیع کمال الحریه وفی خلافته صار لذلک نوع من حریه و دعایه فیما عدا الشام ولا سیما فی الکوفه وبعد شهادته الی آخر عصر بنی مروان اشتد الامر والخوف علی الشیعه و لکنهم لم یتعرضوا الباقر ( علیه السلام) باذی ظاهر فکان له بعض الفسحه فی نشر علمه . واما فی عصر الصادق ( علیه السلام) فکان ذلک العصر آخر دوله بنی امیه فی حین ضعفها واول دوله بنی العباس التی هی دوله هاشمیه فتمکن من نشر علومه لا سیما انه لم یظهر منه تعرض لطلب ملک او معارضه احد فی ملکه و کان الامر اخف و طاه فی دوله السفاح و شی ء من دوله المنصور . ثم رام المنصور ان یناله باذی لما رای میل الناس و ظهور فضله فی الکوفه مع الوشایه علیه فطلبه مرارا الی بغداد ورام ایقاع مکروه به فدفعه الله عنه . کان عصر الصادق ( علیه السلام) اقل عصور اهل بیته خوفا فکثرت الرواه والمصنفون فی الحدیث من الشیعه فی زمانه اکثر من زمان ابیه ولم یرو عن احد من اهل بیته ما روی عنه، حتی قال الحسن بن علی الوشاء من اصحاب الرضا ( علیه السلام) ادرکت فی هذا المسجد (یعنی مسجد الکوفه) تسعماه شیخ کل یقول : حدثنی جعفر بن محمد . هذا ما ادرکه روا واحد فی عصر متاخر، عنه ابان بن تغلب ثلاثین الف حدیث، و ساله محمد بن مسلم عن سته عشر الف مساله . وبالعنایه بذلک ادعی عده من علمائنا الاجلاء کابن عقده والمفید والطوسی ان عدد الرواه عن الصادق ( علیه السلام) اربعه آلاف فی باب اصحاب الصادق ( علیه السلام) بلغ اربعه آلاف رجل . احصاهم الشیخ ابوجعفر الطوسی اربعه آلاف فی باب اصحاب الصادق ( علیه السلام) من کتاب رجاله ای قال:

انهم اربعه وآلاف، لا انه ذکر اسماء اربعه آلاف . ^(۲۲)

واحیانا حضر الامام ( علیه السلام) فی المجالس . ذکر العلماء والمفتین زلتهم و خطایاهم باحسن القول .

روی عبدالرحمن الحجاج: کان ابو عبدالله ( علیه السلام) قاعدا فی حلقه ربیعه الرای، فجاء اعرابی فسال ربیعه الرای عن مساله فاجابه فلما سکت قال له الاعرابی: اهو فی عنقک؟ فسکت عنه ربیعه و لم یرد علیه شیئا فاعاد علیه المساله فاجابه بمثل ذلک؟ . فقال له الاعرابی: اهو فی عنقک؟ فسکت ربیعه . فقال له ابوعبدالله ( علیه السلام) : هو فی عنقه قال او لم یقل . و کل مفت ضامن . ^(۲۳)

لما اضاعت الامه وصیه نبیهم ونسوا ما ذکروا فی عترته وامام اهل بیته وازالوه عن مقامه المخصوص به، التزمت العتره الهادیه زوایا بیوتهم واستتروا فی ستار التقیه ابقاء علی مواریثهم ولم یعلنوا امامتهم الا لخاصتهم وموالیهم من شیعه ابیهم لا یدرسون ولا یتدارسون الا فی خفاء خوفا من نکایه اعدائهم فلم یخرج فی تلک الدوره الظلماء الا عدد قلیل سموا بالحواریین .

وبعد ما صار الامر الی ابی جعفر بن علی الباقر ( علیه السلام) امام العتره الهادیه فی القرن الثانی (۱۱۴- ۹۵) اتاح الله له فرصه فبث دعوه الحق فی الوافدین علیه من رجال الکوفه والبصره یعرفهم الدین الخالص ویعلمهم الکتاب والسنه العادله، فانحاز الیه جماعه من احرارهم و ذوی درایاتهم سامعین مطیعین . و عندما حملوا رساله العتره الطاهره الی بیئاتهم و معاهد ثقافتهم ناصحین مشفقین، اجاب امه کبیره منهم تارکین للاهواء والبدع . فکانوا یفدون کل عام ایاما فی اشهر الحج والاعتمار تعمیه لوفادتهم و سترا علی اهدافهم و یتعلمون من امام العتره المقدسه معالم دینهم بالتفقه و