فایل پاورپوینت کامل مراتب مرجعیت معرفتی حضرت فاطمه(س) در نظر اهل بیت(ع)، شیعه و اهل سنت

تحولی در ارائه‌ها با فایل پاورپوینت کامل مراتب مرجعیت معرفتی حضرت فاطمه(س) در نظر اهل بیت(ع)، شیعه و اهل سنت!

اگر به دنبال یک روش ساده اما حرفه‌ای برای ارائه‌ی مطالب خود هستید، فایل پاورپوینت کامل مراتب مرجعیت معرفتی حضرت فاطمه(س) در نظر اهل بیت(ع)، شیعه و اهل سنت بهترین انتخاب شما خواهد بود. فایل پاورپوینت کامل مراتب مرجعیت معرفتی حضرت فاطمه(س) در نظر اهل بیت(ع)، شیعه و اهل سنت از پایه بر اساس اصول طراحی مدرن ساخته شده و تضمین می‌کند که اسلایدهای شما جذاب، منظم و آماده‌ی استفاده باشند.

فایل پاورپوینت کامل مراتب مرجعیت معرفتی حضرت فاطمه(س) در نظر اهل بیت(ع)، شیعه و اهل سنت شامل 120 اسلاید است که با ترکیب بصری زیبا و چیدمانی حرفه‌ای، ارائه‌ی شما را به سطحی بالاتر می‌برد.

چرا باید از فایل پاورپوینت کامل مراتب مرجعیت معرفتی حضرت فاطمه(س) در نظر اهل بیت(ع)، شیعه و اهل سنت استفاده کنید؟

✔ طراحی حرفه‌ای: هر اسلاید فایل پاورپوینت کامل مراتب مرجعیت معرفتی حضرت فاطمه(س) در نظر اهل بیت(ع)، شیعه و اهل سنت با دقت بالا تنظیم شده تا بیشترین تأثیر را روی مخاطبان بگذارد.

✔ صرفه‌جویی در زمان: نیازی نیست ساعت‌ها وقت خود را برای طراحی پاورپوینت بگذارید، همه چیز آماده است.

✔ استفاده‌ی آسان: بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، کافی است فایل را باز کنید و ارائه دهید.

✔ فایل پاورپوینت کامل مراتب مرجعیت معرفتی حضرت فاطمه(س) در نظر اهل بیت(ع)، شیعه و اهل سنت قابل استفاده در هر محیطی: چه در دانشگاه، چه در جلسات کاری، فایل پاورپوینت کامل مراتب مرجعیت معرفتی حضرت فاطمه(س) در نظر اهل بیت(ع)، شیعه و اهل سنت حرفه‌ای نیاز شما را کاملاً برآورده خواهد کرد.

متمایز باشید!

دیگر نگران بهم‌ریختگی یا طراحی‌های غیرحرفه‌ای نباشید. فایل پاورپوینت کامل مراتب مرجعیت معرفتی حضرت فاطمه(س) در نظر اهل بیت(ع)، شیعه و اهل سنت به شما این امکان را می‌دهد که بدون دغدغه روی محتوای خود تمرکز کنید و ارائه‌ای تأثیرگذار داشته باشید.

همین حالا دریافت کنید و تجربه‌ای متفاوت از ارائه‌های حرفه‌ای را داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مراتب مرجعیت معرفتی حضرت فاطمه(س) در نظر اهل بیت(ع)، شیعه و اهل سنت :

طرح مسأله

مرجعیت علمی و معرفتی صدیقه طاهره در جهان اسلام را، از ابعاد مختلف میتوان مورد بررسی قرار داد. یک نوع دسته بندی براساس مخاطب، و تقسیم مخاطبان به ۱. تمام مسلمین، ۲. شیعیان و ۳. اهل بیت (ع) است. براساس متون و نصوص روایی و تاریخی وارده، این نتیجه به دست میآید که حضرت فاطمه زهرا (س) به سه گونه متفاوت، که شاید بتوان آن را به حسب شدت و ضعف و عمق درجه بندی نمود، دارای انواعی از مرجعیت معرفتی برای سطوح مختلف جامعه مسلمین هستند.

مقام علمی حضرت زهراء، به طور عام، کمابیش مورد عنایت محققان شیعه و اهل سنت قرار گرفته است. کتاب ها و منابعی که در بیان فضایل ایشان نگاشته شده، معمولا از بعد علمی حضرت غافل نبوده اند. در این کتاب ها، معمولا احادیثی که به طور مستقیم ناظر به جایگاه علمی حضرت بوده و از زبان پیامبر یا اهل بیت علیهم السلام نقل شده اند، تحت عنوان فضائل حضرت ذکرشده است. لیکن این نقل احادیث؛ اولا، اغلب بدون نظم و چینش خاص و خالی از هرگونه ترتیبی صورت گرفته است. ثانیا، هر چند گاهی در مورد برخی تعابیری که در مورد فضایل آن بانوی جلیل القدر در لسان روایات ذکرشده، تفسیرها و تحلیل هایی صورت گرفته، اما بسیاری از این بیانات نقل صرف بوده و مورد تحلیل و بازشکافی قرارنگرفته است و یا تحلیل هایی که صورت گرفته، ناظر به مقام معرفتی حضرت نبوده است. فلذا این بعد در تحلیل ها آن طور که باید، مورد پردازش واقع نشده است.

از این قبیل است کتاب «شمه ای از فضائل و سیره علمی حضرت زهرا(س)» نوشته سید هاشم رسولی محلاتی، سازمان تبلیغات اسلامی، تهران، ۱۳۶۹ ش. در چاپ اول این مجموعه ۵۳۷ کتاب چاپی و خطی مستقل درباره حضرت زهرا(س) ذکر شده که به زبانهای فارسی، عربی، اردو، گجراتی، ترکی آذری و استانبولی، انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، روسی، اسپانیایی، ایتالیایی، سواحلی، هوسایی و سومالیایی است و تصاویر جلدهای کتب موجود نیز در کنار آنها آمده است.

و یا مقاله دکتر نهله غروی نائینی، با عنوان «جایگاه حضرت فاطمه در منابع اهل تسنن مجله: مطالعات راهبردی زنان» زمستان ۱۳۸۷ – شماره ۴۲ علمی -پژوهشی/ISC (21 صفحه – از ۱۸۲ تا ۲۰۲)، همچنین مقاله «حوزه های معرفتی حضرت زهرا نسبت به قرآن، نویسنده: اخوان مقدم، زهره؛ مجله: سفینه» پاییز ۱۳۹۷ – شماره ۶۰ علمی-ترویجی /ISC (14 صفحه – از ۵۸ تا ۷۱) که درهر یک از این آثار تنها به بعد خاصی از مقام علمی ایشان اشاره شده است.

این در حالیست که مطالعه و تأمل در نصوص ناظر به فضائل ایشان یا فرازهای تاریخی مربوط به آن، نشان گر حقیقت عمیق تری از مقام علمی حضرت و بالتبع، مرجعیت معرفتی ایشان در سطوح مختلف است. مرجعیت معرفتی حضرت زهرا اختصاص به جامعه شیعه نداشته، بلکه منابع اهل سنت نیز دارای شواهد متعددی مبنی بر مقام علمی حضرت و استفاده جامعه مسلمین از این منبع عظیم علمی و معرفتی است. هرچند نوع و سطح مرجعیت معرفتی حضرت در جامعه شیعه و اهل سنت، به وزان اعتقاد به جایگاه حضرت در دو بستر خلقت و هدایت، متدرج و مشکک است، لیکن بهره برداری معرفتی جامعه شیعه از این ذخر علمی نیز در یک سطح و به نحو متواطی نیست. در دایره المعارف ناب شیعی، از آن جا که شجره طوبای وجود حضرت، پا در خاک و سر در افلاک دارد، بسان نردبان ذومدارجی که به عرش الهی متصل است، مقیمان درجات مختلف وجودی را از زلال علمی خویش به حسب درجه و رتبه ای که دارند، بهره مند مینماید. مسأله ای که از نصوص مختلف قابل برداشت بوده و این تحقیق درصدد کشف، تحلیل و بازنمایی این بهره مندی است، که از ادنی مرتبه معرفتی آغاز گردیده و تا اعلی مراتب ادامه مییابد، به نحوی که اولیای خاص الهی و ائمه معصومین (ع)را نیز، از خوان معرفت خود بهره مند میسازد.

پژوهش حاضر، با این فرضیه، به کشف و تحلیل سطوح مختلف مرجعیت معرفتی حضرت صدیقه طاهره پرداخته و با تمسک به آیات و روایات و استناد به سیره و منقولات تاریخی و هم چنین تفاسیر اهل سنت و شیعه و تحلیل های اسلام شناسان اعم از شیعه و سنی، درصدد پاسخ گویی به این سوال است که: مرجعیت معرفتی حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها در جهان اسلام دارای چه سطوح و مراتبی بوده و این مرجعیت معرفتی در سطوح مختلف چگونه تحلیل میشود؟

در راستای پاسخ گویی به سوال فوق، مرجعیت آن حضرت در سه سطح مورد بررسی قرار میگیرد:

۱. مرجعیت معرفتی حضرت زهرا در جهان اسلام؛

۲. مرجعیت معرفتی حضرت از منظر شیعه؛

۳. مرجعیت معرفتی حضرت از منظر اهل بیت (ع)

حکماء علم را حقیقتی، ذومراتب و مشکک میدانند که بر مصادیقش به صورت ذومراتب و با شدت و ضعف، قابل حمل است. (طباطبایی، ۱۴۱۷: ۳۲۳) بنابر قاعده فلسفی اتحاد علم و عالم و معلوم، عالم نیز حقیقتی ذومراتب است. (همان: ۲۹۸-۲۹۹) به این معنا که افراد مختلف، بهره های مختلفی از علم میتوانند داشته باشند؛ هر قدر رتبه علمی فرد بالاترباشد، بهره مندی مخاطبان از علم عالم بیشتر خواهد بود.

منظور از مرجعیت علمی یا معرفتی، بهره رسانی علمی عالم به جامعه و افراد مخاطب است. هر اندازه درجه علمی عالم بالاتر و شدتش بیشتر باشد، مرجعیت معرفتی او نیز به فراخور مخاطبان، ذوسطوح و ذودرجات خواهد بود.

مدعای این مقاله مبنی بر ذومراتب بودن مرجعیت حضرت زهرا(س)مبتنی بر پیش – فرض هایی است که ریشه در منظومه فلسفی، عرفانی، کلامی و به خصوص روایی و قرآنی، در باب جایگاه وجودی حضرت زهرا(س) در نظام آفرینش است. از این مبانی در تحلیل نصوص روایی فریقین استفاده می شود.

۱. مرجعیت علمی حضرت فاطمه برای جامعه مسلمین

اولین سطح مرجعیت معرفتی حضرت صدیقه طاهره که فراگیرترین سطح نیز هست، بهره مندی جامعه مسلمین از حضرت، اعم از معاصران حضرت و اخلاف ایشان است.

مشخص است که این گروه از مخاطبین، وسیع ترین عده را تشکیل داده و شامل تقسیم – بندیهای متأخر از عصر نص، شامل شیعه و سنی با تمام مذاهب و فرق مسلمان است. از آن جا که جامعه مخاطب شیعه در سطح دوم مورد بررسی قرار میگیرد و با توجه به مشترکبودن بسیاری از محورهای مطرح در خصوص مرجعیت حضرت، در جامعه اهل سنت و شیعه، در این بخش تمرکز بیشتر بر منابع اهل سنت قرارگرفته است.

کدهای اصطیاد شده درمرجعیت معرفتی حضرت زهرا در منابع اهل سنت بدین شرح است:

۱. فاطمه (س) محور اصحاب کساء است. بسیاری از بزرگان تفسیری اهل سنت چون ثعالبی و قرطبی و… بر اهل بیت بودن اصحاب کسا ادعای اجماع و اتفاق نموده اند. منظور از اهل بیت اصحاب کساست که محور آن حضرت زهراست؛ الثعالبی،۱۴۱۸: ۴/ ۳۴۶؛ القرطبی، بیتا: ۱۴/ ۱۸۳؛ الاندلسی، ۱۴۱۳: ۷/ ۲۴۴.

۲. فاطمه (س) مصداق آیه تطهیر است. ابن عباس، انس بن مالک و دیگر صحابی معروف ابوسعید خدری از شاهدان عینی هستند که نقل میکنند تا مدت ها(هفده ماه، هشت ماه، چهل روز و…) وقتی پیامبر برای نماز خارج میشد درب خانه فاطمه و علی میایستاد و پس از سلام و رحمت، آن ها را اهل بیت خطاب و آیه تطهیر را تلاوت مینمود.

صدوق، ۱۴۱۷: ۲۰۸؛ ابن حنبل، بیتا: ۳/ ۲۵۹ و ۲۸۵؛ متقی هندی، ۱۳۱۴۰۹: / ۶۴۶؛ حاکم حسکانی، ۱۴۱۱: ۲/ ۱۸؛ ابن کثیر، ۱۴۱۲: ۳/ ۴۹۲؛ العاملی الشامی، بیتا: ۴۶۰.

۳. فاطمه (س) افضل زنان است. ابن الجکنی عالم اهل سنت میگوید بنابر روایت صحیح تر، فاطمه از همه زنان افضل است. السهیلی، بیتا:، ۱/ ۲۷۹. گرچه این درجه از افضلیت ادنی درجه نسبت به چیزی است که در سایر روایات آمده است لیکن از آنجا که فضلی نیست مگر به علم، بنابراین هر درجه از فضل، اثبات مرجعیت علمی را نیز به دنبال دارد.

۴. خلقت نوری فاطمه (س) بر همه عالم مقدم است. ابن حجر عسقلانی با واسطه از پیامبر اکرم نقل میکند وقتی آدم و حوا در بهشت بودند، نور حضرت زهرا را دیدند. به آن ها گفته شد نور ایشان دو هزار سال قبل از خلقت شان آفریده شده است. عسقلانی، بیتا: ۳/ ۳۴۵. در روایات موجود در منابع اهل سنت، نور آل عبا از جمله حضرت زهرا قبل از خلقت آدم و حوا خلق شده است. گرچه تحلیل فلسفی این روایات به صورت بارز، بیشتر در اندیشه شیعی مردود است، اما در برخی منابع معرفتی اهل سنت از جمله منابع حوزه عرفان و تصوف، این تقدم خلقی تفسیر شده است. در منابع مذکور، تقدم خلقی، همان تقدم رتبی و علی است که جایگاه نور حضرات را در وصول فیض وجود به هستی بیان میدارد. طبق اصول فلسفی، وجود منبع و اصل خیر است که همه کمالات وجودیه درصدر آن ها علم، از رشحات اوست. بنابراین، تقدم وجودی حضرت به معنای تقدم علمی اوست که عبارت دیگری از مرجعیت معرفتی حضرت برای سایرین است.

۵. در منابع اهل سنت، حضرت زهرا افضل زنان گذشته و آینده معرفی شده است.

آلوسی میگوید در حدیث آمده است فاطمه افضل زنان مقدم و موخر است. بنابراین، او بر همه زنان از جمله عایشه برتری داشته است، چون او روح و روان پیامبر بوده است.

آلوسی، بیتا: ۳/ ۱۳۸ ملاک فضل در نظام معرفتی اسلام، علم و تقوی است که تقوی نیز طبق آیات قرآن، مجرای علم حقیقی است. بنابراین، آن روی سکه افضلیت، مقام علمی و مرجعیت معرفتی حضرت است.

۶. حضرت فاطمه بضعه پیامبر است. حلی، ۱۴۲۴: ۱۹۶؛ مجلسی، ۱۴۰۳: ۲۷۹/۲۱؛ ابن حنبل، بیتا: ۴/ ۵؛ متقی هندی، ۱۴۰۹: ۱۲ / ۱۰۶؛ ابن عساکر، ۱۴۱۵: ۳/ ۱۵۶. در روایات متعدد راویان اهل سنت، حضرت زهرا را بنا به فرمایش پیامبر بضعه رسول خدا قلمداد نموده اند. سهیلی بعد از نقل حدیث معروف «فاطمه بضعه منی» میگوید من کسی را مساوی بضعه رسول الله نمیدانم. السهیلی، بیتا: ۱/ ۲۷۹. ترجمه بضعه به پاره تن، ترجمه صحیحی نیست. بضعه به معنای پاره وجود است. وجود پیامبر اکرم منبع علم لدنی و معارف وحیانی و اصیل ترین مرجع معرفتی امت اسلام است. حضرت زهرای اطهر بضعه چنین منبع معرفتی هستند

۷. حضرت زهرا مصداق آیه تطهیر است. براساس روایات بسیار از فریقین، آیه تطهیر در شأن اصحاب کساء نازل شده است و فاطمه سلام الله علیها محور آن است. ابن کثیر، ۱۴۱۲: ۳/ ۴۹۴؛ طبری، ۱۴۱۵: ۲۲/ ۹؛ الثعلبی، ۱۴۱۸: ۸/ ۴۱؛ حاکم حسکانی، ۱۴۱۱: ۲/ ۱۳۶. در نظام معرفتی اسلام، علم حقیقتی مجرد و مطهر است که نصیب قلوب و نفوس مطهر از تعلقات مادی و قساوت های گناهان است. بنابراین، قلب حضرت صدیقه طاهره، ظرف علوم و معارف است که مرجع معرفتی معرفی میشود.

۸. فاطمه (س) صاحب مقام شفاعت است. مفسران اهل سنت ذیل آیه «ولسوف یعطیک ربک فترضی» روایاتی نقل کرده اند که بیان میدارد، شأن نزول این آیه حضرت زهراست. سیوطی، ۱۴۱۱، ۸/ ۵۴۳.در روایات فریقین مقام شفاعت گنه کاران امت، به حضرت زهرا داده شده است و این همان عطایی است که خدا به پیامبرش در آیه «ولسوف یعطیک ربک فترضی» وعده داده بود. موسوی خمینی، ۱۳۷۶: ۱۰/ ۵۲۶.

۹. فاطمه (س) خیرکثیر است. ابن ابی الحدید روایتی را نقل میکند که بیان میدارد: حضرت زهرا همان کوثری است که خداوند به پیامبر عطا نموده (ضحی/ ۱۵) و به سبب وجود مبارکش نسل پیامبر ادامه مییابد. موسوی خمینی، ۱۳۷۶: ۱۰/ ۵۲۶. حقیقت این خیر کثیر نمیتواند امری مادی باشد، بلکه مسلما امری روحانی است که در صدر آن علم و معرفت است.

۱۰. طبق روایات کتب اهل سنت و فریقین، محبت اهل بیت علیهم السلام از جمله فاطمه (س) اجر رسالت است. الدره، ۱۹۹۹: ۱۳/ ۲۱. حکمت این امر آن است که امت به واسطه محبت ایشان با سبک زندگی و معارف اهل بیت آشنا شده و بدان خو گیرند.بنابراین، سر این مسأله، مرجعیت معرفتی اهل بیت از جمله حضرت فاطمه سلام الله علیها است.

۱۱. فاطمه (س) مصداق صادقین است. ذیل آیه «یا ایهالذین آمنوا اتقوالله وکونوا مع الصادقین»، (توبه / ۱۱۹) حسکانی از عکرمه نقل میکند که: منظور از صادقین پیامبر، علی، فاطمه و حسنین (ع) هستند. الثعلبی، ۱۴۲۲:۵/ ۱۰۹ صدیقه به معنای راست گفتار و راست کردار است. راست گفتاری و راست کرداری، مناط و ملاک حجیت و مرجعیت معرفتی است؛ به این شکل که گفتار و رفتار فرد صدیق، مرجع معرفت بخش محسوب میشود. بنابراین، گفتار و رفتار صدیقه طاهره، مرجع معرفتی اهل سنت است.

۱۲. فاطمه (س) محور جریان مباهله است. محوریت حضرت زهرا در مباهله به عنوان جریانی معرفتی مورد اتفاق اهل سنت است.. مباهله جریانی است که هویت معرفت بخشی آن در اهل سنت و شیعه مشترک است و بیان گر حقانیت اسلام بر نصرانیت است. از آن جا که این رویداد صبغه معرفتی دارد، تک تک عناصر آن نیز به عنوان مرجع معرفتی محسوب میشود. نقش محوری حضرت زهرا در این جریان حاکی از مرجعت معرفتی ایشان برای عموم مسلمین است.

۱۳. حضرت فاطمه (س) وسیله الی الله است. ذیل آیه «وابتغوا الیه الوسیله» (مومنون / ۱۱) حسکانی از عکرمه نقل میکند که منظور از وسیله پیامبر، علی، فاطمه و حسنین (ع) هستند.حسکانی، ۱۴۱۱، ۱/ ۳۲۴. مفسران اهل سنت ذیل آیه «وابتغواالیه الوسیله»، پنج تن آل عبا از جمله حضرت زهرا را مصداق وسیله معرفی نموده اند. منظور از وسیله، چیزی است که ارتباط و دسترسی را تسهیل مینماید. ارتباط و دسترسی در امور غیرمادی، از سنخ معرفت است. پس حضرت فاطمه، وسیله معرفت حق و معارف حقه و به عبارت دیگر مرجع معرفتی هستند.

۱۴. فاطمه (س) راوی احادیث نبوی است. هر چند تعداد روایات منقول از حضرت زهرا در کتب اهل سنت، با توجه به قرابت نسبی و زمانی و مکانی ایشان با پیامبر، به هیچ وجه معقول نیست بلکه نشان گر فتنه ها و بلاهایی است که سبب محرومیت امت اسلام از این روایات شده است، لیکن احادیثی در ابواب مختلف از حضرتش نقل شده است که این امر، پرتوی از اضواء خورشید مرجعیت معرفتی ایشان را تشکیل میدهد. (ر. ک غروی- نائینی، ۱۳۸۴: ۲۰۰-۱۸۹)

۱۵. فاطمه (س) خطیب الهی است. مفاد خطبه هایی که در کتب اهل سنت، علاوه بر منابع شیعی، از حضرت نقل شده است، لبریز از معارف حکمی و قرآنی دقیق و عالیه در مورد هستیشناسی، خداشناسی، جهان شناسی و معاد، نبیشناسی و امام شناسی است. (فتاحی زاده، ۱۳۹۳: ۲۴-۱۱)

۱۶. فاطمه (س) مأنوس قرآن و وحی است. طبق اخبار سیره و حدیث در منابع اهل – سنت، گفتار حضرت هماره مزین و مبرهن به آیات قرآنی بوده است که این نشان گر بهره وافر ایشان از وحی و علوم قرآنی است و نشان گر بعدی دیگر از ابعاد مرجعیت معرفتی حضرت است که در آثار رسیده از ایشان به دست میآید.(عظیمی، ۱۳۸۲: ۳۵-۲۷)

۲. مرجعیت علمی حضرت فاطمه برای شیعه

نحوه اقتدای شیعه به ائمه اطهار و تفاوتی که در این خصوص با سایر مذاهب اسلامی دارند، ناشی از تفاوت در مبانی اعتقادی و جایگاهی است که شیعه برای اهل بیت و در رأس آن حضرت زهرا در نظام تکوین و تشریع قائلند. «ولایت» و «امامت» دو کلید واژه معرفتی شیعه در مورد مقام وجودی و معرفتی معصومین (ع) است.

علاوه بر فضایل عالی که در منابع اهل سنت ذکر شده است، مقامات و فضایل متعالی دیگری در منظومه فکری شیعه برای حضرت زهرا(س) عنوان شده است. پاره ای از این فضایل، در منابع اهل سنت نظیر داشته و با تحلیل متفاوت شیعیان، همراه است؛ برخی دیگر نیز به منظومه معرفتی شیعه اختصاص دارد.

امامت در نگرش شیعه، تداوم راه نبوت در دوران خاتمیت و در نگاه اهل سنت، صرفا یک تئوری حکومت است. از نظر هر دو گروه، پس از رحلت پیامبر، وحی رسالی- نه وحی به معنای الهام و تحدیث – برای همیشه قطع گردید و هیچ کس نمیتواند عهده دار چنین مقامی گردد. اما از نظر شیعه، مقام مرجعیت علمی و اجتماعی سیاسی، پس از رسول خدا هم چنان بر عهده کسی است که خدا او را برای این مناصب، تعیین کرده است؛ چنین کسی هم چون پیامبر گفتار و رفتارش عین دین و صواب است و بر همگان حجت میباشد.

بنابراین، او مرجع دینی و معرفتی و علمی مردم است.

همچنین از منظر عرفان شیعی «ولایت»، مجرای «الوهیت» خداوند متعال در عالم است. مقام الوهیت خدای متعال مقام غیب الغیوبی است، که از هم مخلوقات محجوب است و هیچ موجودی مستقیما به آن راه ندارد.(جوادیآملی، ۱۳۸۳: ۶۶۱-۶۶۲) این مقام و مرتب الهی، با کمک «ولایت» او بر خلائق تجلی پیدا میکند. ولایت، تنزل شأنی از خداوند است، که هم خلائق را در بر میگیرد و به شکل تکوینی «ربوبیت» حضرت حق را محقق میسازد. ولایت خداوند با کمک خلفای الهی تحقق پیدا میکند. خدای متعال، در تکوین و تشریع، خلفایی برگزیده، و ولایت آن ها را طریق ولایت خود قرار داده است. (جوادیآملی، ۱۳۸۹: ۱۲۷-۱۲۹) مشیت بالغ او بر این امر تعلق گرفته است که این جریان ولایت با کمک ائم اطهارعلیهم السلام محقق شود (کلینی، ۱۳۶۳: ۱/ ۱۸۴)ولایت الله، نخست در ولایت نبیالله (ص) تجلی پیدا کرده، و سپس در ولایت ائم اطهار (ع)جاری و ساری میشود.

مرجعیت علمی از لوازم ولایت است و ائمه اطهار به سبب مقام ولایت، صاحبان علم الهی هستند. تعابیری چون خزان العلم، مهبط الوحی و… که در وصف ائمه معصومین علیهم السلام وارد شده است گواه این مطلب است. در نتیجه ولایت، دال بر عالیترین مقام علمی است و هر کس از این مقام برخورداراست، دارای مرجعیت علمی ذومراتب بسته به سطوح مختلف مخاطبان است.

کدهای اصطیاد شده در مرجعیت معرفتی حضرت زهرا (س)در منظومه فکری شیعه از این قرار است:

۱. طبق منابع حدیثی شیعه، وجود نوری پنج تن آل عبا از جمله حضرت زهرا (س) هفتادهزار سال قبل از خلقت دنیا در عرش مشغول تسبیح بوده است. صدوق، ۱۳۸۵: ۱/ ۲۰۸-۲۰۹ طبق اصول فلسفه اسلامی، مراتب وجودی مقدم در سلسله طولی وجود، علت مراتب ما تأخر هستند. از سوی دیگر علت، مفیض تمام کمالات معلول است که در صدر این کمالات علم است. بنابراین وجود حضرت زهرا افاضه بخش عالیترین معارف به نفوس مستعدان است.

۲. طبق روایات شیعی سایر اهل بیت علیهم السلام از نور حضرت علی و زهرا علیهمالسلام ایجاد شده اند. مجلسی، ۱۴۰۳: ۲۵/ ۶. این روایت طبق توضیح گذشته نشان دهنده مرجعیت معرفتی حضرت، نه تنها برای جوامع انسانی، بلکه ائمه معصومین ع می باشد.

۳. طبق روایا ت شیعی، نور فاطمه علت فتق عالم ماده و منشأ کثرات مادی است.

بحرانی، ۱۴۱۴: ۳/ ۲۳۳؛ مجلسی، ۱۴۰۳: ۱۵/ ۱۰.حضرت زهرا تفصیل بخش کمالات اندماجی در حقیقت محمدیه و مظهر اسم فاطر هستند، به معنای شکافنده که در قوس نزول، شکننده وحدت و مظهر کثرات هستند. در نتیجه کثرات خلقی، به واسطه وجود حضرت، به ظهور رسیده اند.

۴. روایات فوق، فاطمه را فاطر و شکافنده معرفی می کند. (همان)فاطر از اسماء الهی، به معنای شکافنده است. عرفا طبق روایت نبوی حضرت فاطمه را مظهر اسم فاطر الهی میدانند. به این معنا که حقیقت وجودی حضرت باعث شد اعیان ثابته به تجلی آسمائی ظهور کند. در نتیجه اگر فاطمه (س) نباشد هیچ وجودی از قوه به فعل نمیرسد.

۵. حضرت فاطمه (س) گرچه نبی یا رسول و امام نیست، اما دارای مقام ولایت است. حسن زاده آملی، ۱۳۷۸: ۵۰. ازشؤونات ولایت، علم و مرجعیت معرفتی است.

بنابراین به سبب ولایت حضرت، مرجعیت حضرت نیز اثبات میشود.

ولایت حضرت زهرا با تعریف عرفانی و کلامی آن توسط علمای شیعه، با تمسک به آیات قرآن کریم و روایات معصومین علیهم السلام، اثبات میشود. آیات مباهله (آل عمران / ۶۱)، تطهیر(احزاب / ۳۳)، توبه آدم (بقره / ۳۷)، ابتلای ابراهیم (بقره / ۱۳۴)، اجر رسالت (شوری / ۲۳)، امانت (احزاب / ۷۲) و دهر(هل أتی/۸-۹) همگی از این دست آیات – اند.

روایت دال بر ولایت حضرت دو دسته اند. روایاتی که ولایت را برای ائمه معصومینعلیهم السلام به طور کلی اثبات مینماید. دسته دیگر، روایاتی که ولایت را برای شخص حضرت اثبات مینماید. روایات دسته اول را میتوان ذیل محورهای زیر طبقه بندی کرد: بیان ولایت تکوینی اهل بیت، بیان ولایت باطنی و نقش هدایت گری اهل بیت، بهره مندی اهل بیت از علم غیب و لدنی و مقام تحدیث، اشتراک اهل بیت در مقامات مذکور به جهت وحدت مبدأ و منشأ.

مناقب اختصاصی حضرت را میتوان ذیل محورهای زیر طبقه بندی نمود، که اکثر این مناقب با سایر پنج تن آل عبا مشترک اند: آفرینش حضرت از نور عظمت حق (طوسی، ۱۴۱۱: ۱۴۸؛ الخزاز قمی،۱۴۰۱: ۷۲-۷۲؛ نعمانی، ۱۴۲۲: ۹۵؛ صدوق، ۱۴۰۳: ۱۸۸)، سببیت حضرت در آفرینش، تسمیه از جانب حق تعالی (صدوق، ۱۳۸۵: ۱/ ۱۷۹)، اشتقاق نام حضرت از اسامی الله تعالی، مقام هدایت گری ظاهری و باطنی مشترک با سایر پنج تن (صدوق، ۱۳۷۹: ۱۱۴؛ حلی، ۱۴۲۴: ۲۴۴؛ حاکم حسکانی، ۱۴۱۱: ۱/ ۷۷؛ عاملی شامی، بیتا: ۷۹۱)

هم چنین از دیگر مناقب حضرت به این موارد اشاره شده است: مقام رکنیت حضرت به امیرمومنان (اربلی، ۱۴۰۵: ۱/ ۶۶؛ صدوق، ۱۳۷۹: ۴۰۳؛ نیسابوری، بیتا: ۱۵۲ -۱۵۳؛ ابن عساکر، ۱۴۱۵: ۱۴/ ۱۶۶)، اشتراک در صدق آیه تطهیر(طبری، ۱۴۱۵: ۲۲/ ۹-۱۳؛ ابن – کثیر، ۱۴۱۲: ۳/ ۴۹۴؛ حاکم حسکانی، ۱۴۱۱: ۲/ ۱۳۶)، محدثه بودن (صدوق، ۱۳۸۵: ۱/ ۱۸۲؛ طبری امامی، ۱۴۱۳: ۸۱)، وجوب محبت حضرت به عنوان اجررسالت (شوری/۲۳)، وسیله بودن برای بهشت و حضور در قبه عرش مشترکا با سایر پنج تن. (متقی هندی،۱۴۰۹: ۱۲/ ۹۸و ۱۰۳ و ۱۳/ ۶۳۹)

۶. طبق روایت نبوی فاطمه (س) خیر اهل زمین است و بر آنان شرافت و کرامت دارد ابن شاذان، ۱۴۰۷: ۱۳۶. اهم مناطات شرافت و کرامت، علم و معرفت است. بنابراین، روایت شریفه دلالت بر اولویت و مرجعیت معرفتی حضرت بر