فایل پاورپوینت کامل مفهوم شناسی واژه بصیرت در قرآن کریم

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل مفهوم شناسی واژه بصیرت در قرآن کریم؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل مفهوم شناسی واژه بصیرت در قرآن کریم انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 100 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل مفهوم شناسی واژه بصیرت در قرآن کریم:

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل مفهوم شناسی واژه بصیرت در قرآن کریم آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل مفهوم شناسی واژه بصیرت در قرآن کریم با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل مفهوم شناسی واژه بصیرت در قرآن کریم از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل مفهوم شناسی واژه بصیرت در قرآن کریم، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مفهوم شناسی واژه بصیرت در قرآن کریم :

مقدمه

قرآن کریم صحیفه نورانی خداست که تمام عصرها انسان ها را به محکم ترین و استوارترین راه ها هدایت می کند، و از آنجا که همه فضایل در قرآن ریشه دارند بصیرت نمونه ای از آن هاست که در پرتو این نور وحیانی چشم دل بینا می گردد. انسان دارای دو جنبه می باشد یکی جنبه ظاهری یا ملکی که خداوند برای دیدن ظواهر بصر را به صورت بالفعل به انسان داده است ودیگری چهره باطنی وملکوتی است که برای دیدن بواطن وشهود و ملکوت نوری را به نام بصیرت در وجود او نهاده هست. و تا آن نوراز قوه به فعلیت در نیایید شهود و ملکوت میسر نخواهد شد. بصیرت شاخص معرفتی ودرون دینی است که هر کس تعقل وتقوی بیشتری داشته باشد بصیرتش نیز بالاتر خواهد بود. با توجه به این که مهمترین طراحی دشمن ضربه زدن به جمهوری اسلامی و دور نگه داشتن جوانان از اسلام و انقلاب، جنگ نرم است بصیرت از عوامل مهم خنثی سازی توطئه های دشمنان می باشد بصیرت قطب نمای شناخت دشمن و فتنه های پیچیده و نوین دشمنان است. جامعه در سایه بصیرت وروشن دلی رو به تکامل و سعادت رفته تا شرایطی فراهم شود در مسیر حق قرار گیرد و زمینه ساز حکومت حق قرار گیرد و زمینه ساز حکومت عدل الهی باشند.

۱. مفهوم شناسی بصیرت

۱-۱. بصیرت در لغت و اصطلاح

در لغت به معنای هوشیاری، بینایی، زیرکی و یقین (معین، ۱۳۷۱، ۱ / ۵۴۶) و قوه و نیرویی که قلب به وسیله آن درک می کند (راغب، ۱۳۹۲، ۴۶)، یا به گفته طبرسی «بینشی است که با آن، واقعیت آن گونه که هست مشاهده می شود» (طبرسی، ۱۴۰۶، ۱/۴۳۰) و در اصطلاح قوه قلبی یا نیروی باطنی است که به نور قدسی روشن گردیده و از پرتو آن صاحب بصیرت حقایق و بواطن اشیاء را می یابد، همانگونه که شخص به وسیله صور و ظواهر اشیاء را می بیند. (ابن منظور، ۴/۶۴). بنابراین بصیرت در اصل به معنای علم است اما باید توجه داشت هر علمی بصیرت نیست و هر عالمی بصیر نامیده نمی شود بلکه این واژه نوعی احاطه علمی و آینده نگری را بیان می کند.

۲. بصیرت در قرآن

در قرآن کریم، مشتقات «بصر» ۱۴۸ بار وواژه بصیرت دو بار تکرار شده است. واژه «بصر» در متون اسلامی، گاه در بینایی ظاهری و حسی، گاهی در بینایی عقلی و باطنی به کار می رود (همان، ص۳۷۲). بصیرت در قرآن به سه معنا آمده است:

۲-۱. بصیرت به معنای بینایی دل

«وَ ما یستَوِی الْأَعمَی وَ الْبَصِیرُ»(فاطر، ۶۴)؛ «نابینا وبینا یکسان نیستند». مقایسه خوبی و بدی ها، کمالات و کمبودها یکی از بهترین راه های آموزش و تعلیم است (قرائتی، ۹/۴۹۱). ایمان نور است است که در جهان بینی، اعتقاد و عمل و تمم زندگی به انسان روشنایی و آگاهی می دهد. ولی کفر ظلمت و تاریکی است و در آن بینش صحیحی از عالم هستی ، اعتقاد درست و عمل صالح نیست (مکارم شیرازی، ۱۸/۲۲۹).

۲-۲. بصیرت به معنای بینای چشم

یکی از بزرگترین مواهب خداست که به انسان کرامت فرموده واو را شایسته تکلیف ومسئولیت قرار داده است «إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَهٍ أَمشاجٍ نبْتَلیهِ فَجَعَلْناهُ سَمیعاً بَصیراً»؛ «انسان را از نطفه مختلطی آفریدیم و او را می آزماییم ؛ بدین جهت ائ را شنوا و بینا قرار دادی». (طه/۱۲۵)

از آنجا که ازمایش وتکلیف بدون آگاهی ممکن نیست و انسان با گوش خود اندرزها و آزمایشهای دیگران بهرهه مند شود و با چشم و بینش خود جنبه های گوناگون او را می بیند و به اختیار خود راه و روشی که خواستار آن است بر می گزیند و در پایان آیه ابزار شناخت، چشم و گوش را بیان کرده است. (مکارم شیرازی، ۱۳۷۴، ۲۵ /۳۳۵).

۲-۳. بصیرت به معنای بینایی با دلیل و برهان

اگر کسی در دنیا چشم جانش را بر روی حقایق بست در قیامت کور محشور خواهد شد. «قَالَ رَبِّ لِم حشَرْتَنِی أَعْمَی وَقَدْ کنْتُ بصِیرًا»؛ «می گوید: پروردگارا! برای چه مرا نابینا محشور کردی، در حالی که [در دنیا] بینا بودم؟» (طه، ۱۲۵). این آیه هشدار به رویگردانان حق می باشد، که اگر در دنیا با چشم بصیرت به حقایق نگاه نکنند در آخرت کور محشور می شوند. ودر روایات رها کردن خط اهل بیت یا ترک کردن حج مصداق اعراض از یاد خدا می باشد. (قرائتی/۵/۴۰۴).

۳. واژه های معادل بصیرت قرآن در روایات

۳-۱. بصیرت معادل یقظه

یکی از واژه های معادل بصیرت (یقظه) است در این باره از امام علی (علیه السلام) نقل شده: «الیقظه استبصار» (ری شهری، قرآن و احادیث ، ج ۱۳ ، ص ۳۷۵)؛ «یقظه بصیرت یافتن است».

۳-۲. بصیرت معادل نور

دانشمندان مسلمان گاه از بصیرت به نور الهی تعبیر می کنند که به قلب مومن می تابد. (پژوهشگاه فرهنگ و علوم اسلامی، دایره المعارف قرآن کریم / ۵۷۸). بصیرت به معنی آگاهی و شناخت عمیق و اطمینان بخش و علمی و یقینی و به منزله نوری است که به انسان درک حقایق پشت پرده حوادث را می دهد به گونه ای که راه حق را از باطل تشخیص می دهد بصیر کسی که چشم دل او به نور الهی روشن گشته و از خواس ظاهری خود بهترین وجه استفاده نماید.

«… یجْعَلْ لَکُمْ نُوراً تَمْشُونَ بِهِ وَ یغْفِرْ لَکُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحیمٌ» «… و برای شما نوری قرار داد که با آن راه روید، وشما را بیامرزد و خدا آمرزنده ومهرورزاست» (حدید/۲۸). خداوند هر که را بخواهد به سوی نور خود هدایت کرده وچشم دلش را به نور معرفت خود روشن می کند که این سعادت جاودان را برای او در پی دارد (طباطبایی، ۱۵ /۱۲۰).

۳-۳. فرقان

قرآن در جای دیگر از مفهوم بصیرت با تعبیر فرقان یاد کرده و کسانی را شایسته آن دانسته که تقوی الهی پیشه کنند «یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ یجْعَلْ لَکُمْ فُرْقاناً…» (انفال، ۲۹)؛ «ای کسانی که ایمان آوردید! اگر خودتان را از مخالفت فرمان خدا حفظ کنید، برای شما جدا کننده حق از باطل قرار می دهد» (انفال، ۲۹). این آیه یکی از مسائل سرنوشت ساز انسان را بیان کرده، در راهی که انسان به سوی پیروزی ها می رود همیشه پرتگاه ها و بیراهه هایی وجود دارد که اگر آن ها را به خوبی نبیند و نشناسد و پرهیز نکند چنان سقوط می کند که اثری از او باقی نماند. در این راه مهم ترین مسأله شناخت حق از باطل، شناخت نیک و بد، دوست و دشمن، شناخت مفید و زیان بخش، شناخت عوامل سعادت و بدبختی است. اگر انسان این را به خوبی بشناسد رسیدن به مقصد برای او آسان است. در بسیاری از این موارد انسان گرفتار اشتباه میشود و باطل را به جای حق می پندارد و دشمن را به جای دوست انتخاب می کند. در اینجا دید و درک نیرومندی لازم است نورانیت و روشن بینی فوق العاده که آیه فوق این دیده و درک را ثمر درخت تقوی می داند (مکارم شیرازی، ۷/۱۴۱). ارتباط بصیرت با عقل و حکمت با توجه به تعابیری که در قرآن برای عقل به کار رفته، عقل را دارای مراتب شعور ، فقه ، ذکر و فکر دانسته اند. و بصیرت به معنای بینش عمیق در مرحله ای بالاتر ازاین ها قراردارد. و بصیرت عقلی است که به نور قدسی منوّر شده وبر برهان نیازی ندارد (سجادی، فرهنگ اصطلاحات عرفانی، ص۱۶۹). ارتباط میان حکمت و بصیرت، حکمت معنای وسیعی دارد موهبتی الهی به شمار می رود و موجب زیاد شدن بصیرت و تهذیب و تمایز شر از خیر و باطل از حق می شود. در حقیقت می توان بصیرت را درج از حکمت و بالاترین مرتب آن دانست. بصیرت نوعی بکار گیری عقل در مسیر هدایت انسان و استفاده از روشن گری آن است. کسی که دیده بصیرت دارد نگاه هایش به سوی خوبی کشانده شده و از بدی ها دور می شود. دارنده بصیرت و بینش درونی پیش از آن که در پی عیب های دیگران باشد عیب های خود را می جوید و می بیند و از گناهان و خطاهای خود دست بر می دارد او خوب می داند که دید کور بهتر از دل کور داشتن است. بنابراین دیده خود را از نارواها و گوش خود را از شنیده های باطل بسته، و دل را از گناه و هر چه غیر گناه پاک می کند.

۴. جایگاه بصیرت در انقلابی ماندن

در گذر تاریخ، جوامع بشری با شرایطی روبرو شدند که حق و باطل در هم آمیخته بوده و مردم دچار فتنه های بزرگ شده بودند، فتنه هایی که پیامدش انحراف مردم از مسیر حق بود. جوامع اسلامی نیز از این حادثه مصون نماندند. دشمنان اسلام با آمیختن حق و باطل و ایجاد شک و شبهه در دل ها در پی آن بودند که اهداف شوم خود را با دور ساختن جوامع اسلامی از مسیر کمال و به تاراج بردن فکر و فرهنگ اسلامی عملی کنند (خامنه ای، پرتو ولایت بصیرت نافذ) و مکتب اسلام به انسان ها می آموزد که در صحنه های زندگی، حمایتها، دوستی ها، دشمنی ها و موضع گیری ها بر اساس شناخت عمیق و با بصیرت عمل نمایید (ر. ک: مجله حصون، بصیرت دینی و راه های کسب آن). کسانی که اهل بصیرتند همواره به یاری خدا و رسول و ولی او می شتابند آن ها با هر وسیله ای که اقتضا می کند طبق شرایط مکان و زمان یاوران راستین خدا و رسول، ولی و انقلاب هستند و بدون هیچ چشم داشتی و تنها برای رضای خدا و قرب به او به انقلابی ماندن و تلاش برای تداوم آن ادامه می دهند.

اهمیت بصیرت و روشن بینی و درک درست از شرایط و فضای آن، این است که قرآن کریم یکی از ویژگی های پیامبر (ص) و پیروانش راداشتن بینش صحیح در رفتارها وکردارها می داند. خداوند به پیامبرش فرموده است «قلْ هذِهِ سبیلی أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ عَلی بَصیرَهٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنی. ..»؛ «بگو این راه من است من وپیروانم، همگان را در عین بصیرت به سوی خدا می خوانیم…». (یوسف، ۱۰۸) روش رسالت من دعوت جامعه بشر است و بدون استثناء مردم را به توحید خالص و مکتب قرآن دعوت می نمایم و به آنچه دعوت می کنم با بصیرت و شهود هستم و این حقایق را به صورت شهود و بداهت می یابم و جامعه را با برهان قاطع به سوی حقایق آشکار دعوت می کنم (حسینی همدانی، ۹/ا۱۴۶). در این آیه دعوت با بصیرت به سوی ایمان محض و توحید خالص است و در این راه کسانی شرکت دارند که مخلص برای خدا و عالم برای رب العالمین و دارای بصیرت و یقین باشند (موسوی همدانی، ۱۱/۳۷۹). بصیرت محور هم اعمال انسان است و عکس العمل های متفاوت انسان بر اساس بینش و بصیرت او شکل می گیرد. و ارزش و اعتبار او نوع بینش اوست. بصیرت در صورتی حاصل می شود که شنیدن همراه تفکر و دیدن همراه تفکر باشد. با عبرت ها و قواعد و سنت های الهی تطبیق و سنجیده شود در این شرایط به ویژه در هنگام فتنه ها راه از بی راهه شناخته می شود (خامنه ای، پرتو ولایت، بصیرت نافذ دفتر ۲۶). بصیرت قطب نمای حرکت صحیح در اوضاع اجتماعی پیچیده امروز است به گونه ای اگر کسی این قطب نما را نداشته و نقشه خوانی بلد نبود ممکن است ناگهان خود را در محاصره دشمن ببیند اگر بصیرت نباشد احتمال دارد انسان حتی با نیت خوب گمراه شود و در راه بد قدم بگذارد.

۵. خاستگاه های بصیرت

۵-۱. خاستگاه های درونی

نیروی باطنی و درونی که قادر بر تشخیص حق و باطل و خیر و شر می باشد. انسان با الهام خدایی تقوی را از فجور و کار نیک را ار کار زشت تمیز می دهد و اگر بخواهد رستگار شود باید باطن خود را تزکیه کند وآن را با پرورشی صالح بپروراند. «وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّاهَا فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تقْوَاهَا»؛ «قسم به جان آدمی و آن کس که آن را آفریده و منظم ساخته * سپس فجور و تقوا «خیر وشرش» را به او الهام کرده است» (شمس، ۷-۸). بنابراین رستگاری در سایه تهذیب است و اینکه خداوند تمام مقدمات آن را برای انسان فراهم کرده است و درک خوبی و بدی را به او الهام نموده تا با اختیار خود، راه تزکیه نفس را بپیماید. فطرت انسانی خاستگاه بصیرت می باشد.

۵-۲. خاستگاه های بیرونی

۵-۲-۱. قرآن کریم

بصیرت نوعی به کارگیری عقل در مسیر هدایت انسان و استفاده از روشن گیری آن است قرآن با ترغیب و بینا کردن دل ها با نور عقل آن هایی را که از این نیرو استفاده نمی کنند کوران واقعی معرفی می کند «أَ فَلَمْ یسیرُوا فِی الْأَرْضِ فَتَکُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ یعْقِلُونَ بها أَوْ آذان یسْمَعُونَ بِها فَإِنَّها لا تَعْمَی الْأَبْصارُ وَ لکنْ تعْمَی الْقلُوبُ الَّتی فی الصُّدُورِ»؛ «آیا آنان که در زمین سیر نکردند، تا دل های داشته باشند که حقیقت را با آن درک کنند یا گوش های شنوایی که با آن (ندای حق) را بشنوند؟! چرا که چشم های ظاهر نابینا نمی شوند، بلکه دل هایی که در سینه هاست کور می شود» (حج/۲۶). بنابراین اصرار در لجاجت و دشمنی با حق، انسان را مسخ می کند و او را به جایی می رساند که نه با عقل حقیقت را درک می کند و نه با چشم گوش. بدترین نابینایی، نابینایی دل است که با پند گرفتن بینا نمی شود.

«هذا بَصائِرُ لِلنَّاسِ وَ هُدی وَ رَحْمَهٌ لِقَوْمٍ یوقِنُونَ»؛ «این قرآن دلیل های بینش آور برای مردم است و رهنمود و رحتمی است برای گروهی که یقین آوردند» (جاثیه/۲۰). قرآن وشریعت بینایی های است یعنی عین بینایی است آن هم نه یک بینایی بلکه بینایی ها، نه در یک بعد بلکه در همه ابعاد زندگی به انسان بینش صحیح می دهد. آیات روشنگر و شریعت بینا کننده انسان را به سوی هدایت می برد و هدایت مایه رحمت پروردگار است. در این آیه بصائر را برای عموم مردم ذکر می کند. هدایت و رحمت را مخصوص کسانی که اهل یقین هستند. هدایت فرع بر یقین و رحمت الهی نیز مولود آن است (مکارم شیرازی، ۱۳۷۴، ۲۱/۲۵۶).

۵-۲-۲. اسلام

اسلام برای پیروانش خاستگاه بینش و بصیرت می شود. امام علی (علیه السلام) می فرماید: «إنَّ الله تبارکَوَ تعالی شَرَعَ الإسلامَ وَسهَّل شرائعهُ لِمن وَرَدَهُ، أَعَزَّ أرکانه لِمن حاربَهُ، وجَعَلَهُ عِزّاً لَمَن قَوَلّاهُ… وبصیرَهً لِمن عَزَم»؛ «خداوند متعال شریعت اسلام را مقرر داشته وآبشخورش را برای کسی که بخواهد بدان وارد شود، آسان و هموار ساخت و ارکان آن را در برابر کسی بخواهد با آن بجنگد استوار گردانید و برای کسی که از آن پیروی کند مایه عزت قرارش داد… و برای کسی که مصممّ باشد مایه بصیرت». بنابراین انسان می تواند با بهره گیری از آموزه های عقلی ، قرآنی و اسلامی به بینش و بصیرت در مسیر زندگی برسد و راه رسیدن به رستگاری و تکامل را طی کند.

۶. آثار بصیرت

۶-۱. توحید

از جمله آثار بصیرت شناخت قدرت خدا و آفریده های او می باشد زیرا وقتی انسان به بصیرت دست یافت درک درستی از آفریده های الهی می یابد و از دام تکثرات به وحدت وجودی می رسد در حقیقت تفکر در آیات الهی و دقت و بصیرت موجب می شود تا آدمی به این نتیجه برسد که این همه کثرت جلوه های از یک حقیقت بی کران به نام خداست. «قُلْ هَلْ یسْتَوِی الْأَعْمی وَ الْبَصیرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِی الظُّلُماتُ وَ النُّورُ»؛ «…بگونا بیناوبینا مساویند؟! آیا تاریکی ها و نور برابرند…» (رعد/۱۶). اینکه خدا مالک ومدبر عالم است وهر خیر ونیکی از ناحیه اوست وتوانایی بر دفع هر شر وبدی رادارد و وقتی قبول دارید خالق و پروردگار اوست بنابراین هر چه می خواهید باید از او باشد. و همانگونه که نابینا و بینا یکسان نیستند بت ها را نمی توان در کنار «الله» قرار داد. بنابراین کسی که دارای بصیرت باشد کسی را جز خداوند متعال خالق و مدبر جهان هستی نمی داند و اینکه غیر از خدا کسی چیزی از آفریده ها را خلق نکرده تا دچار اشتباه شویم.

۶-۲. عبرت آموزی

انسانها با فطرت و شخصیت متعادل با نگاهی به رخداد ها و دقت در آن ها به امور و حقایقی دست می یابند که مایه پند و عبرت می شود همانگونه که تاریخ مایه عبرت است هر واقعه ای در زندگی بشر نیز مایه پند و عبرت است آدمی با دقت در این امور می تواند دریابد چه کاری بهتر و چه کاری مفید و سازنده تر است ولی می تواند او را در مسیر آرامش و سعادت دنیوی و ا