فایل پاورپوینت کامل مفهوم، مبانی و شاخص های دولت مقاومت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مفهوم، مبانی و شاخص های دولت مقاومت :

مقدمه

اصل دوم قانون اساسی، نظام جمهوری اسلامی را نظامی مبتنی بر توحید دانسته و حاکمیت را در این نظام مختص به خداوند متعال تلقی کرده است. در نتیجه، توحید باید خود را در تمام ابعاد، اهداف و ساختارها و نظامات آن خود را نشان دهد. در صورت وقوع چنین امری، موضوع تقابل این نظام با ساختارهای بین المللی که بر مبانی متعارضی استوارند و اهداف متفاوتی را پی می گیرند مطرح می شود. در این صورت، چه باید کرد؟ چگونه می توان با حفظ هویت توحیدی در این ساختارهای بین المللی هضم نشد؟ آیا نظام بین المللی با چنین نظامی کنار خواهد آمد؟

امام خامنه ای، با توجه به چنین شرایطی و با عنایت به آموزه های قرآنی، موضوع دولت مقاومت را مطرح ساخت. برای اینکه بدانیم چرا باید چنین دولتی تشکیل شود و اینکه این دولت از چه ماهیت و شاخص هایی بر خوردار است، مقاله زیر در سه عنوان مفهوم دولت مقاومت، مبانی دولت مقاومت و شاخص های آن به رشت تحریر درآمده است.

۱- مفهوم دولت مقاومت

دولت مقاومت از دو واژ دولت و مقاومت تشکیل شده است:

۱-۱- دولت

این واژه گاه در مفهوم کشور به کار می رود (شاو، ۱۳۷۴: ۱۳۳) و به پدیده ای اطلاق می شود که متشکل از سه عنصر حکومت، جمعیت و سرزمین است (همان: ۱۳۴). گاه دولت به معنای حکومت یعنی دستگاه دارای حاکمیت در کشور است. شهید مرتضی مطهری حکومت را مظهر قدرت جامعه در برابر هجوم خارجی و مظهر عدالت و امنیت داخلی و مظهر قانون برای داخل و مظهر تصمیم های اجتماعی در روابط خارجی تعریف می کند. (مطهری، ۱۳۷۸: ۱۵۱) و گاهی دولت را بر قو مجریه اطلاق می کنند. (عظیمی شوشتری، ۱۳۹۲: ۱۷)

در این مقاله، منظور از دولت حکومت یا همان مجموع قوا و نیروهایی است که مجاز به اعمال حاکمیت اند و علاوه بر رهبری، شامل قوای سه گانه و نیروهای مسلح می شود.

۱-۲- مقاومت

این واژه، در لغت، به معنای ایستادگی، برابری، مقابلی، پافشاری، استقامت، پایداری است. (دهخدا، ذیل مقاومت ) مفهوم اصطلاحی نیز از مفهوم لغوی آن فاصله نگرفته است و همین معنا را در حوزه های مختلف به کار برده اند. می توانیم دو ویژگی اساسی برای مقاومت بیان کنیم:

أ. حتماً باید کنشی به وقوع بپیوندد تا مقاومت به منص ظهور رسد. (شفیعی، ۱۳۹۳: ۱۷۵) از این ویژگی ممکن است این گونه برداشت شود که بنابراین، مقاومت ماهیتی انفعالی دارد، اما باید دانست که الزاماً به مفهوم انفعال نیست، بلکه می تواند رفتاری فعالانه و لو کلامی، شناختی یا فیزیکی باشد. (Einwoher & Hollander, 2004: 538) بنابراین، مقاومت ممکن است به دلیل وجود شرایط خاص یا اقدامات اولیه باشد، اما راهبردها و تاکتیک های آن می تواند فعالانه باشد و ابتکار عمل در اختیار مقاومت کننده باشد.

ب. مقاومت به سبب وجود دست کمی از تضاد با وضع موجود است؛ این تضاد در قالب مخالفت، نفی، تغییر اجتماعی، تناقض، مقابله، به چالش کشیدن یا تخریب و اختلال بیان می شود. (شفیعی، ۱۳۹۳: ۱۷۶)

ج. مقاومت، سیاستی مستمرّ است، نه مقطعی. (مطلق شقور، ۲۰۰۹: ۲۰-۲۱)

۱-۳- دولت مقاومت

با توجه به آنچه که گفته شد، می توانیم دولت مقاومت را چنین تعریف کنیم: «حکومت یا ساختار سیاسی ای که با توجه به وجود تضادها و نفی ساختارهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و بین المللی موجود و اعتقاد به لزوم مقابله با آنها، ساختارها و برنامه ریزی ها و راهبردهای خود را به گونه ای طراحی می کند که در مقابل تهاجم ها و فشارها و کنش های کشورها و جریان ها که خواستار حفظ وضع موجود هستند پایداری کند و فعالانه اهداف خویش را پیش برد. » بنابراین، تعریف دولت مقاومت دارای عناصر زیر است:

رسم توضیحی ۱: عناصر تعریف دولت مقاومت

۲- مبانی دولت مقاومت

سخن از مبانی دولت مقاومت، در واقع، در برابر این پرسش رخ می نمایاند که «چرا باید جمهوری اسلامی دولت مقاومت باشد؟»

پاسخ به این پرسش را از چند زاویه می توان ارائه کرد.

۲-۱- مبانی قرآنی دولت مقاومت

جمهوری اسلامی نظامی بر پای قرآن است. (اصل چهارم قانون اساسی) و قرآن امر به مقاومت کرده است: «فاستَقِمْ کما أُمِرتَ وَمَن تابَ معَکَ وَلا تَطغَوا إِنَّهُ بِما تعمَلونَ بصیرٌ (هود: ۱۱۲)؛ بنابراین، همان گونه که فرمان یافته ای استقامت کن و همچنین، کسانی که با تو به سوی خدا آمده اند. و طغیان نکنید که خداوند آنچه را انجام می دهید می بیند.» استقامت در هر امری به معنای ثابت قدم بودن در حفظ آن و در ادای حق آن به طور تمام و کامل است. امر در این آیه به اظهار پایداری در عبودیت و قیام به حق آن است و منظور از نهی بعدی نهی از مخالفت آن امر است و مخالفت آن امر همان استکبار از خضوع برای خدا و خارج شدن از زی عبودیت است. (طباطبایی [علامه]، ۱۳۷۴، ج۱۱: ۶۴)

راهبردهای خود را به گونه ای طراحی می کند که در مقابل تهاجمات و فشارها و کنش های کشورها و جریان هایی که خواستار حفظ وضع موجودند، پایداری کند و فعالانه اهداف خویش را پیش ببرد.

چون دولت جمهوری اسلامی نظامی مبتنی بر توحید و حاکمیت الهی است، با نظام های موجود تضاد و تعارضی آشکار دارد. از طرفی، با توجه به مبانی قرآنی و روایی که توحید و استقامت را ملازم یکدیگر دانسته است، این دولت راهی به جز مقاومت و پایداری در برابر نظام سلطه ندارد. برای این منظور، باید دولت مقاومت تشکیل داد تا در برابر تمام برنامه ریزی ها و فشارهای بیرونی و درونی مقاومت کرده، به راه خود ادامه دهد. این دولت دارای حداقل شاخص هایی است که آن را از سایر دول متمایز می کند و او را قادر خواهد ساخت تا ضمن حفظ هویت خود، در مسیر استقرار حاکمیت الهی حرکت کند.

پس، استقامت نورزیدن در عبودیت خدا نیز از مصادیق طغیان است. اما دولت مقاومت دو شرط اساسی را باید در خود محقق کند:

شرط اول. ایمان راسخ و عمیق: هنگامی مقاومت امکان شکل گیری دارد که کسانی که باید مقاومت کنند دارای ایمانی قوی و دل هایی محکم و مطمئن به نصرت الهی داشته باشند، مانند آنچه که در شعب ابی طالب رخ داد. این موضوع در آی ۷۲ سور انفال و آی ۲۰ سور توبه مورد تأکید قرار گرفته است. درنتیجه:

اولاً، انسان های ضعیف و ترسو نمی توانند تصدی امور را در این دولت ها بر عهده گیرند؛

ثانیاً، سست ایمانان و کسانی که به هر دلیل (یا دنیاگرایی، یا ضعف بنی ایمانی و یا انحراف در مبانی) در مسیر خود پایدار نیستند یا اعتقادی به پایداری ندارند، در این دولت جایی ندارند؛ قرآن تصریح می کند: «إِنَّ الَّذِینَ قَالُواْ رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُواْ. . . . » (فصلت: ۳۰)، یعنی آنان که به بندگی الله یقین دارند و شجاعت اعلام آن را دارند و بر این ایمان پایدار ماندند، موفقیت وعده داده شده را دریافت خواهند کرد.

شرط دوم. به کارگیری هم استعداد و توان مادی: برای رسیدن به مقصود باید تمام امکانات و موجودی مادی خود را به کار گیرد. برای مقاومت و در راه آن باید از مال و جان خود بگذرد. (ر. ک. انفال: ۶۰)

از نظر قرآن، سنت الهی این است که اگر این شرایط رعایت شود و مقاومت و ایستادگی با تمام وجود صورت گیرد، پیروزی قطعی است و این وعده ای است که داده است: «. . . تَتَنزَلُ عَلَیهِمُ الْمَلَئکهُ أَلَّا تخَافُواْ وَ لَا تحَزَنُواْ وَ أَبْشِرُواْ بِالجَنهِ الَّتی کنتُمْ توعَدُون (فصلت: ۳۰)؛ . . . فرشتگان بر آنها نازل می شوند و به آنها می گویند نترسید و غمگین نباشید و بشارت باد شما را به آن بهشتی که به شما وعده داده شده است. »

افزون بر اینکه در این آیه بر سنت لایتغیر الهی مبنی بر پیروزی کسانی که استقامت می ورزند تأکید شده است نوعی تقارن و همجواری بین توحید و مقاومت را نیز بیان می دارد.

به عبارت دیگر، از نظر قرآن، فرد زمانی می تواند خود را موحد بداند که اهل مقاومت باشد و با اعتماد به نصرت الهی بر ایمان خود پایدار باشد.

۲-۲- مبانی روایی دولت مقاومت

امام علی(ع) می فرماید:

قلتُ: یا رسولَ اللّه، أوصِنی. قالَ: قُلْ «رَبِّی اللّه » ثُمَّ استَقِمْ. قلتُ: رَبّی اللّهُ و ما توفِیقی إلاّ باللّهِ، علَیهِ تَوکلتُ و إلَیهِ اُنیبُ. . . . (ابن شهرآشوب، ۱۳۷۹، ۲: ۳۵۵ )

عرضه داشتم: «ای رسول خدا! مرا سفارشی فرما. » فرمود: «بگو: پروردگار من خداست، و آنگاه [بر این گفته] ایستادگی کن. » من گفتم: «پروردگار من خداست و توفیق جز از خدا نخواهم و به او توکل می کنم و به سوی او بازمی گردم.

از این روایت دو نکته به دست می آید:

همان گونه که در آیات قرآن نیز بیان شد، در اینجا نیز پیامبر توحید را ملازم با استقامت بیان فرموده است.

امام علی(ع) رمز استقامت را توکل بر خدا و بازگشت به او بیان داشته است. در واقع، توکل بر خدا نشان توحید حقیقی بوده، بیانگر این است که توکل کننده بر این اعتقاد است که «لا مؤثّرَ فی الوجود إلا الله » و هیچ کس و هیچ چیز دیگر را بر امور جهان حاکم نیست. پس، نمی‎توان ادعای توحید کرد و شعار استقامت داد ولی معتقد به حل مشکلات با تکیه بر سایر قدرت ها شد.

۲-۳- مبانی قانونی دولت مقاومت

همان گونه که گفته شد، توحید و استقامت از نظر قرآن و روایات با هم ملازمه دارند. این امر اختصاص به افراد ندارد، بلکه ساختارها و نظامات مبتنی بر توحید را نیز دربرمی گیرد. بر این اساس، اگر نظامی سیاسی زیربنای خود را توحید و حاکمیت الهی اعلام کرد، استقامت بر مبانی توحیدی خود را نیز باید به عنوان یک الزام بیان نماید. نظام جمهوری اسلامی یک نظام توحیدی است. بر این اساس، اصل دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی تصریح می کند:

جمهوری اسلامی ایران نظامی است برپای ایمان به خدای یکتا (لا اله الا الله ) و اختصاص حاکمیت و تشریع به او و لزوم تسلیم در برابر امر او.

چون این نظام بر مبنای توحید استوار است، باید هر نوع سلطه پذیری و تسلط غیرخدا را نفی کند. (بندج، اصل دوم ) و سیاست خارجی خود را بر اساس نفی هرگونه سلطه جویی و سلطه پذیری، حفظ استقلال همه جانبه و تمامیت ارضی کشور، دفاع از حقوق هم مسلمانان و عدم تعهد در برابر قدرت های سلطه گر قرار دهد. (اصل یکصد و پنجاه و دوم). پس، مقاومت جزء لاینفک این نظام سیاسی است، به گونه ای که ماهیت و هویت این دولت و وجه ممیز آن با سایر دول خواهد بود.

۳- دولت مقاومت و ساختار بین المللی

همان گونه که گفته شد، مقاومتْ زمانی موضوعیت پیدا می کند که بین مقاومت کننده و شرایطی که در آن قرار دارد نوعی تضاد و تعارض و مقابله و نفی وجود داشته باشد، تا مقاومت کننده برای حفظ خود در مقابل آن به پایداری نیاز داشته باشد. به همین دلیل، گفتیم که یکی از عناصر تعریف دولت مقاومت «وجود تضادها و نفی ساختارهای س