فایل پاورپوینت کامل نکوهش دروغ از دید شرع و عقل

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نکوهش دروغ از دید شرع و عقل :

هر انسانی از این که به او دروغ گفته شود، ناخشنود می شود و احساس بیزاری می کند و این بهترین گواه بر آن است که سرشت پاک بشری از این عمل تنفر داشته، از آن می پرهیزد. طبیعت و فطرت انسانی با دروغ ناسازگار بوده، در برابر این عمل نوعی مقاومت و بازدارندگی از خود نشان می دهد که از آن با عنوان ((قبح عقلی )) یاد می شود.

حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام ) در همین باره به هشام خطاب می کند:

یا هشام العاقل لا یکذب و ان کان فیه هواه

[۱]

.

ای هشام! شخص عاقل هیچ گاه دروغ نمی گوید؛ اگر چه هوای نفسش در آن دروغ باشد.

شخصی که هنوز سلامت سرشت و پاکی نهاد دارد و عقلش در بند اوهام و خواسته های نفسانی نیست، از دروغگویی بیزار است.

دروغ، پیامدهای را نیز در پی خواهد داشت که عقل آن ها را زشت و ناپسند می شمرد.

از این میان می توان به ((اغراء به جهل )) که همان ((قرار دادن شخص در راهی خلاف واقع )) است، اشاره کرد. این پیامد، نوعی خیانت است؛ به همین سبب عقل از آن بیزاری می جوید.

امیر مؤ منان علی (علیه السلام ) در همین زمینه می فرماید:

الکذب مهانه و خیانه

[۲]

.

دروغ، پستی و خیانت است.

زشتی دروغ در آیات قرآنی نیز نکوهش شده است؛ آن جا که خداوند می فرماید:

انما یفتری الکذب الذین لا یؤ منون بآیات الله

[۳]

.

همانا آن ها که به آیات خداوند ایمان نیاورده اند، نسبت دروغ می دهند.

ان الله لا یهدی من هو کاذب کفار

[۴]

.

به درستی که خداوند دروغگوی کفران کننده را هدایت نمی کند.

حضرت باقر (علیه السلام ) در بیان زشتی دروغ، ضمن مقایسه آن با دیگر پلیدی ها فرمود:

ان الله عزوجل جعل للشر اقفالا و جعل مفاتیح تلک الاقفال الشراب و الکذب شر من الشراب

[۵]

.

خداوند عزوجل برای بدی ها قفل هایی قرار داد که کلید بازگشایی این قفل ها همانا شراب است، و دروغ از شراب بدتر است.

امیر مؤ منان علی (علیه السلام ) نیز فرموده است:

اوصانی رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم ) حین زوجنی فاطمه (سلام الله علیها) فقال ایاک و الکذب فانه یسود الوجه و علیک بالصدق فانه مبارک و الکذب شوم

[۶]

.

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم ) هنگام ازدواج من با فاطمه (سلام الله علیها) فرمود: از دروغ بپرهیز که چهره را سیاه می کند، و بر تو باد راستی که مبارک است، و دروغ، شرمندگی است.

از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم ) نیز نقل شده است:

اجتنبوا الکذب و ان رایتم فیه النجاه فان فیه الهلکه

[۷]

.

از دروغ بپرهیزید؛ اگر چه در آن راه نجات خود را ببینید؛ پس همانا در آن چیزی جز نابودی نیست.

آیات و روایات به خوبی نشان می دهد دروغ – همان گونه که از سوی عقل مورد نکوهش قرار گرفته – از نظر شرع نیز فعلی حرام و سرزنش شده است.

بنابر عقیده و نظر فقیهان، دروغ، هم از دید عقل و هم از دید شرع، عملی زشت و ناشایست است و دلیل های چهار گانه، یعنی ((قرآن )) ((سنت معصومان علیهم السلام )) ((اجماع و اتفاق نظر فقیهان )) و ((عقل ))، حرمت آن را ثابت می کند.

بیش تر فقیهان معتقدند که حرمت دروغ به اندازه ای آشکار است که از جمله ((ضروریات

[۸]

به شمار آمده و به دلیل نیاز ندارد.

همان گونه که وجوب نماز و روزه از ضروریات دین است، حرمت دروغ نیز از ضروریات دین به شمار می رود و هیچ شک و شبهه ای در آن نیست؛ البته حکم حرمت، فقط به برخی از اقسام دروغ در تقسیم دانشمندان اخلاق مربوط می شود و برخی دیگر از آن ها حرام نیستند؛ اگر چه تمام اقسام دروغ از دید دانش اخلاق، ناپسند و نازیبایند؛ چنان که تمام اقسام دروغ در تقسیم فقیهان، حرامند.

از آن جا که محور اصلی این گفتار، مباحث اخلاقی است، توجه به برخی نکات اهمیت دارد که از جمله می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

الف: دروغگویی بدون شنونده

همان طور که پیش از این اشاره شده، دروغ به معنای خبر مخالف با واقع است. حال چنان چه شخصی در تنهایی و پنهانی و بدون داشتن مخاطب یا با وجود مخاطبی ناشنوا و گنگ که حرف های او را نمی شنود یا زبانش را متوجه نمی شود، دروغ بگوید، مرتکب عمل دروغ شده است؛ اما چون ((خبر دادن ))، قید حرمت دروغ است، و در وضعیت موجود، به دلیل نبودن شنونده، هیچ جنبه اخباری وجود ندارد، از دید فقیهان، عمل حرامی انجام نشده؛ ولی از بعد اخلاقی رفتاری انجام گرفته است که باعث تنزل روحیات والای انسانی می شود.

ب: خبر دادن از امور غیر قطعی

یکی از مهم ترین مسائل این گفتار، به خبر دادن از امور مشکوک مربوط می شود. هرگاه انسان از چیزی که به آن آگاهی ندارد، خبر دهد، از دید شرع و عقل مرتکب رفتاری نادرست شده است؛ زیرا چنان