بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نگاهی به چگونگی احاطه وجودی و شهودی پیامبر اسلام بر اعمال انبیاء گذشته :

*دشواری شناخت حقیقت شخصیت نبی مکرم اسلام(ص)

شخصیت نبی مکرم اسلام (ص) حقیقتی است که غیر از خدای متعال و اهل بیت(علیهم السلام) نمی توانند آن حقیقت را به طور کامل بشناسند و معرفی کنند. در قرآن کریم علاوه بر اینکه خود قرآن معرف شخصیت نبی اکرم است که اگر با دید دقت و انصاف به قرآن بنگریم و اجمالاً به اعماق قرآن پی ببریم، شخصیت این وجود مقدس که قرآن بر قلب او نازل شده است را به طور اجمال درک می کنیم. علاوه بر این آیات متعددی در قرآن کریم در مقام بیان شخصیت آن حضرت و جایگاه رسالت ایشان آمده است که بیان هر یک از این آیات هم مقدمات متعددی را لازم دارد و هم بیانگر جایگاه رسالت آن حضرت در بین همه رسالت هاست. همچنین بیانگر جایگاه وجودی آن حضرت در ارتباط با ذات اقدس الهی است. یکی از آیاتی که این جایگاه را برای ما بیان می کند آیه ۱۰۷ سوره مبارکه انبیاء است: «وَ ما أَرْسَلْناک إِلاَّ رَحْمَهً لِلْعالَمینَ» خداوند متعال برای شناخت ما نسبت به این حقیقت این تعبیر را دارند. علاوه بر اینکه در آیات دیگری نیز رسالت آن حضرت را به انحاء دیگر بیان می کند که یک آیه آن در سوره مبارکه احزاب آیه ۴۶- ۴۵ است: «یا أَیهَا النَّبِی إِنَّا أَرْسَلْناک شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذیراً» یا «وَ داعِیاً إِلَی اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَ سِراجاً مُنیراً» ای پیامبر ما تو را شاهد و مبشر و ترساننده فرستادیم و دعوت کننده به سوی حق و چراغ روشنگر.

*پیامبر اکرم(ص) در اوج قله توحید

همه انبیاء از جانب خدای متعال، مقام روشنگری راه خدا و راه هدایت را داشته اند و همه آن ها به حق و توحید الهی دعوت می کردند. اما درک توحید مراتبی دارد. یعنی درک وحدانیت خداوند متعال، و اینکه همه مراتب وجودی ظهور آن مرتبه وحدانیت حق تعالی است و درک اینکه همه قوانین الهی نشأت گرفته از علم ذاتی خداوند متعال است. و درک اینکه این قوانین از جانب خداوند متعال با ساختمان وجودی انسان منطبق است و انسان حقیقتی است که خداوند متعال تمام این حقایق را به طور بالقوه در وجود او قرار داده است و با التزام دقیق به دستورات دین الهی و بیانات الهی و ائمه معصومین (ع) انسان ها می توانند بازگشت کاملی به خداوند متعال داشته باشند و درک اینکه این بازگشت به سوی خداوند متعال چگونه است و حقیقت آن چیست، از معارف بسیار بلندی است که قرآن کریمی که بر قلب نورانی نبی اکرم نازل شده این حقایق را بیان می کند.

اینکه پیامبر اکرم(ص) در آیاتی بشیر و نذیر و مبشر و مخصوصاً در آیات چهل و پنجم و چهل و ششم سوره مبارکه احزاب آن حضرت را «سراج منیر» و «شاهد» بیان کرده است، این ها دلالت می کند بر اینکه آن حضرت در چه جایگاهی از درک این حقایق قرار دارد.

*تأملی در معنای رَحْمَهً لِلْعالَمین

معنای رحمت این است که خداوند موجودی را که می آفریند برای هدفی عالی می آفریند و همه ابزار و لوازمی را که آن موجود برای رسیدن به آن هدف نیاز دارد در وجود او و در عالم ایجاد می کند. خلقت عالم بر ظهور صفت رحمانیت خداوند متعال است که صفت رحمانیت با خلقت معنایش همین نکته بود که اجمالاً به آن اشاره شد وآن اینکه خدای متعال بر اساس حکمت ذاتیش موجودات را ظهور می دهد تا به آن غایت بالای از هستی برسد. غایت اعلای از هستی همان رسیدن به خود خدای متعال است که در آیاتی به این معنا دلالت دارد. گاهی می فرماید: «وَ إِلَی اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ »، امور به خدای متعال برمی گردد و در برخی از آیات می فرماید: «وَ إِلَیهِ الْمَصیرُ »، مصیر و بازگشت به سوی اوست، و «وَ أَنَّ إِلی رَبِّک الْمُنْتَهی »، منتهای هستی به خدای متعال و پروردگار توست، برای رسیدن به این غایت روشی لازم است، این روش باید منطبق با رسیدن به آن غایت باشد، چون حق تعالی حقیقت غیرمتناهی است و موجودات از این حقیقت غیرمتناهی ظهور پیداکرده اند، و غایت هم رسیدن به این حقیقت غیرمتناهی است، بنابراین می بایست دستوراتی که ابزار رسیدن انسان ها به این حقیقت غیرمتناهی است، چنین توسعه ای را داشته باشد که در تمامی شئون زندگی انسان و نسبت به ارتباط با هر یک از مراتب هستی که از خدای متعال ظهور پیداکرده است، یک وظیفه ای را داشته باشد و لذا این رحمه للعالمین، به طور اجمال باید به این معنا تبیین بشود که رسالت آن حضرت برای رسیدن همه عوالم به آن جایگاه واقعی وجودی شان و به آن غایت نهایی است که ذات اقدس الهی باشد. ازاین جهت در مقایسه این رسالت با رسالات دیگر ملاحظه می کنیم که این رسالت باید حاکم بر تمام رسالت های دیگر باشد. لذا در این آیه ۴۵ سوره احزاب کلمه «شاهداً» را می فرماید، تو شاهدی، اما در برخی آیات دیگر، اینکه شهادت حضرت بر چه اموری است را بیان می کند.

خداوند متعال در آیه آخر سوره مبارکه حج که از آیات بسیار عمیق است خطاب به امت اسلامی می فرمایند: «وَ جاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهادِه؛ حج ۷۷» حق جهاد را درراه خدا داشته باشید، «هُوَ اجْتَباکمْ» خداوند شمارا انتخاب کرده است، خود این مطلب مبیّن مرتبه خاص این امت به لحاظ پیامبری است که برای امت فرستاده شده است، بعد می فرماید: «وَ ما جَعَلَ عَلَیکمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّهَ أَبیکمْ إِبْراهیم » این دین پدر شما ابراهیم است که در آیات قرآنی و در بیانات روایی وقتی بخواهند توجه به توحید خالص را بیان کنند، این دعوت به توحید را به حضرت ابراهیم نسبت می دهند «هُوَ سَمَّاکمُ الْمُسْلِمینَ مِنْ قَبْلُ وَ فی هذا لِیکونَ الرَّسُولُ شَهیداً عَلَیکمْ وَ تَکونُوا شُهَداءَ عَلَی النَّاسِ»، این دین این گونه است تا اینکه رسول گواه بر شما باشد و شما هم گواه بر مردم، بعد در دو جای دیگر قرآن کریم این شهادت امت را بر مردم بیان می کند، در سوره مبارکه نساء آیه چهل و یکم می فرماید: «فَکیفَ إِذا جِئْنا مِنْ کلِّ أُمَّهٍ بِشَهیدٍ وَ جِئْنا بِک عَلی هؤُلاءِ شَهیدا» چگونه خواهد بود آن وقتی که ما از هر امتی گواهی را می آوریم، یعنی هر امتی در هر دینی گواهی در آن از جانب خداوند متعال بر اعمال و رفتارشان نهاده شده است و آن کسی نیست جز پیامبر همان امت، نبی اکرم گواه بر این گواهان است، «وَ جِئْنا بِک عَلی هؤُلاءِ شَهیدا»، این نشان دهنده مرتبه وجودی نبی اکرم است که از یک مقام قرب بسیار بالایی به ذات اقدس الهی برخوردار است که خداوند متعال همه اعمال امت های گذشته را برای آن حضرت نمودار کرده و ظهور داده است و آن حضرت احاطه وجودی و شهودی نسبت به اعمال انبیاء گذشته و امت هایشان داشته اند و آیه ۸۲ سوره مبارکه نحل هم همین معنا را بیان می کند «وَ یوْمَ نَبْعَثُ فی کلِّ أُمَّهٍ شَهیداً عَلَیهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ جِئْنا بِک شَهیداً عَلی هؤُلاءِ».

*جایگاه رفیع نبی مکرم اسلام(ص) در نظام هستی

وقتی ما این جایگاه رسالت نبی اکرم(ص) را در عالم و نسبت به رسالت های دیگر بررسی می کنیم، مطلب دیگری هم اینجا پیش می آید، و آن این است که ایشان در نظام هستی چه جایگاهی دارد، بررسی مسئله رسالت حضرت جایگاه تشریع و دین آن حضرت است و وقتی به طور اجمال این آیات را بررسی کردیم و از طرفی دین آن حضرت را جهانی معرفی می کند «وَ ما أَرْسَلْناک إِلاَّ کافَّهً لِلنَّاسِ؛ سباء ۲۸» و از طرف دیگر رحمت برای عالمیان است «وَ ما أَرْسَلْناک إِلاَّ رَحْمَهً لِلْعالَمینَ؛ انبیاء ۱۰۷»، از طرف دیگر، آن حضرت را در چند آیه شاهد بر امت های گذشته بیان می کند و این بحث امر اعتباری نیست بلکه یک امر حقیقی است و این مباحث برای ما این سؤال را مطرح می کند که مرتبه وجودی آن حضرت چه مرتبه ای است؟ آیا وجود آن حضرت منحصر به وجودشان در عالم مادی و خاکی است؟ البته در آیات قرآنی مطلب صریحی نداریم و به طورکلی در آیات قرآنی این حقیقت را برای ما بیان می کند که این عالم دنیا که عالم تشریع و عالم اختیار و عالم انتخاب و عالم امتحان و تکامل است و همه انسان های صاحب کمال در این عالم در تحت لوای دین الهی به کمال رسیده اند، با همه خصوصیاتش تنزل یافته از خزانه غیب الهی است «وَ إِنْ مِنْ شَی ءٍ إِلاَّ عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلاَّ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ، حجر ۲۱» هیچ چیزی نیست مگر اینکه خزائنش نزد ماست و ما آن را جز به اندازه ای معین نازل نمی کنیم، این آیه بیانگر این مطلب است که عالم ماده، تنزل یافته عوالم غیبی خدای متعال است. برخی از آیات قرآن کریم هم به طور اجمال و بدون صراحت دلالت می کنند که انسان قبل از این عالم؛ عالم دیگری را طی کرده است و بنا بر نظر مرحوم علامه طباطبایی رضوان الله علیه آیه زیر این مطلب را بیان می کند، «وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّک مِنْ بَنی آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّیتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلی أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّکمْ قالُوا بَلی شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا یوْمَ الْقِیامَهِ إِنَّا کنَّا عَنْ هذا غافِلینَ؛ اعراف ۱۷۲» همچنین آیاتی در قرآن کریم وجود دارد که بیان می کنند قرآن، حقیقت والایی دارد که از آن حقیقت والا تنزل پیداکرده است و به صورت عربی در این عالم آمده است، در سوره مبارکه یوسف و در سوره زخرف این معنا را دلالت می کند، «إِنَّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِیا لَعَلَّکمْ تَعْقِلُون، یوسف ۲» در سوره مبارکه زخرف دو جهت را بیان می کند که قرآن نازل شده است و اینکه از کجا نازل شده است، «حم* و الکتاب المبین* إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِیا لَعَلَّکمْ تَعْقِلُون؛ زخرف آیات ۱-۳» ما این کتاب قرآن را عربی قراردادیم تا شاید شما تعقل کنید «وَ إِنَّهُ فی أُمِّ الْکتابِ لَدَینا لَعَلِی حَکیم؛ زخرف آیه ۴»، قرآن در مادر کتاب نزد ما خیلی والا و محکم است، این آیات دلالت می کنند که قرآن دارای مرتبه بسیار والایی است که دست هرکسی به آن نمی رسد، و ثانیاً محکم است، محکم بودنش به این معناست که در آیه اول سوره هود بیان می کند که قرآن حقیقتی یکپارچه است و به صورت آیه آیه نیست.

«محکم بودن» دو نوع است، یک وقت می گویند درب آن بسته است و کسی نمی تواند به آن راه پیدا کند و یک وقت یکپارچگی آن را بیان می کند در آیه اول سوره مبارکه هود این را بیان می کند «کتابٌ أُحْکمَتْ آیاتُهُ ثُم