فایل پاورپوینت کامل نگرش قرآنی بر اصول سیاسی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در مواجهه با اهل کتاب

تحولی در ارائه‌ها با فایل پاورپوینت کامل نگرش قرآنی بر اصول سیاسی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در مواجهه با اهل کتاب!

اگر به دنبال یک روش ساده اما حرفه‌ای برای ارائه‌ی مطالب خود هستید، فایل پاورپوینت کامل نگرش قرآنی بر اصول سیاسی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در مواجهه با اهل کتاب بهترین انتخاب شما خواهد بود. فایل پاورپوینت کامل نگرش قرآنی بر اصول سیاسی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در مواجهه با اهل کتاب از پایه بر اساس اصول طراحی مدرن ساخته شده و تضمین می‌کند که اسلایدهای شما جذاب، منظم و آماده‌ی استفاده باشند.

فایل پاورپوینت کامل نگرش قرآنی بر اصول سیاسی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در مواجهه با اهل کتاب شامل 120 اسلاید است که با ترکیب بصری زیبا و چیدمانی حرفه‌ای، ارائه‌ی شما را به سطحی بالاتر می‌برد.

چرا باید از فایل پاورپوینت کامل نگرش قرآنی بر اصول سیاسی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در مواجهه با اهل کتاب استفاده کنید؟

✔ طراحی حرفه‌ای: هر اسلاید فایل پاورپوینت کامل نگرش قرآنی بر اصول سیاسی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در مواجهه با اهل کتاب با دقت بالا تنظیم شده تا بیشترین تأثیر را روی مخاطبان بگذارد.

✔ صرفه‌جویی در زمان: نیازی نیست ساعت‌ها وقت خود را برای طراحی پاورپوینت بگذارید، همه چیز آماده است.

✔ استفاده‌ی آسان: بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، کافی است فایل را باز کنید و ارائه دهید.

✔ فایل پاورپوینت کامل نگرش قرآنی بر اصول سیاسی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در مواجهه با اهل کتاب قابل استفاده در هر محیطی: چه در دانشگاه، چه در جلسات کاری، فایل پاورپوینت کامل نگرش قرآنی بر اصول سیاسی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در مواجهه با اهل کتاب حرفه‌ای نیاز شما را کاملاً برآورده خواهد کرد.

متمایز باشید!

دیگر نگران بهم‌ریختگی یا طراحی‌های غیرحرفه‌ای نباشید. فایل پاورپوینت کامل نگرش قرآنی بر اصول سیاسی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در مواجهه با اهل کتاب به شما این امکان را می‌دهد که بدون دغدغه روی محتوای خود تمرکز کنید و ارائه‌ای تأثیرگذار داشته باشید.

همین حالا دریافت کنید و تجربه‌ای متفاوت از ارائه‌های حرفه‌ای را داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نگرش قرآنی بر اصول سیاسی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در مواجهه با اهل کتاب :

۱- مقدمه

سیر سیاسی پیامبر اسلام(ص) از موضوعاتی است که از دیرباز مورد مناقش اندیشمندان بوده است. دانشمندان پژوهش های فراوانی در این عرصه ارائه کرده و هر یک به نوعی و از زاویه ای خاص به این موضوع پرداخته اند. اما دربار منظومه ای از اصول و قواعد سیاسی دولت پیامبر(ص) کمتر بحث نموده اند. اکثر آثاری که دربار رفتار پیامبر(ص) با اهل کتاب نوشته شده، رفتار سیاسی پیامبر را بررسی نموده اند؛ اما کمتر مؤلفی به استخراج اصل سیاسی در این موضوع پرداخته است.[۱] پیامبر که در تمام عرصه ها بهترین الگوی ممنان است (احزاب/ ۲۱)، باید رفتار سیاسی ایشان مورد کنکاش قرار بگیرد تا نظام دیپلماتیک و سیاسی اسلام در برابر دگراندیشان، بر پای آن شکل بگیرد. از آنجا که پیامبر(ص) «رحمه للعالمین» (انبیاء/ ۱۰۷) است، برای سعادت تمام انسان ها تلاش می کند. نوع رفتار پیامبر(ص) در راستای ارشاد جامعه قابل بررسی است. نگارندگان این سطور بر این باورند که رفتار پیامبر(ص) با اهل کتاب بر پای حکمت الهی و اصول سیاسی و منظوم دقیقی مبتنی است. لذا آیات و احادیثی که دربار اهل کتاب است، از همین زاویه مورد دقت قرار گرفته و برخی اصول سیاسی از آن استخراج شده است.

۲- اصطلاح شناسی

به منظور تبیین معنای مورد نظر از هر یک از کلمات «سیاست و اهل کتاب» در این مقاله، به معنای لغوی و اصطلاحی هر یک اشاره می شود:

۱-۲- معنای لغوی سیاست

این کلمه در لغت به معناهای مختلفی آمده است؛ از جمله: مدیریت و تدبیر نمودن (فراهیدی، ۱۴۰۹: ۷/۳۳۶). از معانی دیگر سیاست، بهبود بخشیدن به اوضاع مردم و رعایت مصلحت آن هاست، همچنین به معنای حکومت کردن بر مردم و حسن تدبیر آن هاست (جُر، ۱۳۸۴: ۲/۱۲۲۹). سیاست به معنای تأدیب و رام کردن هم آمده است (صعیدی، بی تا: ۱/۴۷۵).

۲-۲- سیاست در اصطلاح

اندیشمندان تعاریف متنوعی از سیاست داشته اند. ملامحسن فیض کاشانی می نویسد:

«سیاست عبارت است از تسویس و تربیت انسان ها در جهت رسیدن به صلاحیت کمالی آن ها و تدبیر و کشاندن آن ها به طریق خیر و سعادت» (۱۳۸۴: ۳۴۰).

علامه جعفری سیاست را به معنای مدیریت و توجیه و تنظیم زندگی اجتماعی انسان ها در مسیر حیات معقول می داند (جعفری، ۱۳۶۹: ۴۷).

حضرت آیهاللّه خامنه ای نیز سیاست را به توانایی ادار شئون زندگی مردم معنا کرده است (ایزدهی، ۱۳۸۹: ۶۸).

امام خمینی در تعریف سیاست می فرمایند:

«سیاست این است که جامعه را هدایت کند و راه ببرد، تمام مصالح جامعه را در نظر بگیرد و این ها را هدایت کند به طرف آن چیزی که صلاحشان است، صلاح ملت است» (موسوی خمینی، ۱۳۸۷: ۱۳/۲۱۷).

بنابراین سیاست مورد نظر ما در اینجا، معنای جامع و مرکب تعریف امام و فیض کاشانی می باشد؛ یعنی: «تدبیر و تنظیم حیات بشر و مملکت داری به صورت صحیح در راستای اهداف متعالی؛ به گونه ای که به صلاح ملت باشد».

۲-۲- سیر سیاسی

شخصیت جامع پیامبر(ص) که بر اساس وحی الهی، الگوی مردم معرفی شده است، در تمام شئون دینی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، مورد توجه ممنان و اندیشمندان بوده است. بر خلاف کسانی که معتقدند که حوادث تاریخ اسلام از عرضیات دین هستند نه از اصول دین (سروش، ۱۳۷۷: ۱۸)، توجه دین به تمام این ابعاد، دال بر کامل و جامع بودن آن است. دستور به الگو گرفتن و پیروی محض از پیامبر و ترک مخالفت ایشان (حشر/ ۷) بیانگر کامل بودن پیامبر در ابعاد مختلف می باشد.

شأن سیاسی پیامبر در آیات فراوانی از قرآن کریم تبیین شده است. از جمله آیاتی که دستور به حکم کردن بین اهل کتاب می دهد (مائده/ ۴۲)، آیاتی که دستور قتال با کفار قاتل می دهد (مانند: توبه/ ۱۴). همچنین نامه نگاری و عقد پیمان های سیاسی با دولت ها و قبایل مختلف از دیگر دلایل شأن سیاسی پیامبر اعظم(ص) می باشد. دولت پیامبر(ص) به صورت سازمانی بود که تمام ساختارهای یک سازمان را داشت و از همان ابتدا با دعوت افراد و قبایل به اسلام، جنبه های سیاسی داشت (آموزگار، ۱۳۹۴: ۷۱). از طرفی اگر پیامبر فقط در شأن دینی و عبادی خود منحصر شود، چگونه می تواند جهانی باشد؟ (فرقان/ ۱). در حقیقت با نزول آیات مدنی بر پیامبر، مهم ترین اقدامات در جهت قانون گذاری سیاسی، مالی، قضایی، مدنی و عبادی توسط آن حضرت شکل گرفت (جمعی از محققان، ۱۳۸۷: ۲۸۴).

وانگهی مگر می شود اسلام و شخصیت اول آن، داعی اصلاح جهان داشته باشد و به بخش اعظمی از زندگی مردم یعنی جنب سیاسی و حکومتی آن ها بی تفاوت باشد؟ لذاست که ما معتقدیم که رسول خدا(ص) در تمام شئون امت اسلامی جهت سوق دادن مردم به سوی خداوند متعال و همچنین برای حکمرانی و فرمانروایی بر آن ها و قضاوت در بین مردم ولایت دارد (طباطبایی، ۱۳۸۷: ۶/۱۳).

بنابراین شأن و سیر سیاسی پیامبر (ص) امری مسلم و غیر قابل خدشه می باشد.

۳-۲- اهل کتاب

«اهل کتاب» در اصطلاح به گروهی از پیروان ادیان معتقد به کتابی آسمانی اطلاق می شد که شامل یهودیان، مسیحیان، و شاید مجوسی ها می شدند. در رابطه با اهل کتاب بودن یهودیان و مسیحیان تردیدی نیست، اما دربار مجوس و دیگران تردید است (مطهری، ۱۳۹۰: ۱۰). قدر متیقن این است که یهودیان و مسیحیان از مصادیق این اصطلاح در فرهنگ اسلامی بوده اند (موسوی بجنوردی، ۱۳۶۷: ۱/۴۷۵). برخی دامن اهل کتاب را با استناد به قرآن (حج/ ۱۷) به مجوس و صابئان هم توسعه داده اند (طباطبایی، ۱۳۸۷: ۹/۲۳۷؛ مهدوی و یوسفی، ۱۳۶۲: ۱۷۹). اما دقت در آی ۱۷ از سور مبارک حج و ذکر مشرکان در کنار یهود و نصارا نشان می دهد که لزوماً این چند گروه سنخیتی با هم ندارند. از طرفی چون دربار اهل کتاب بودن آن ها اختلاف و گمانه زنی های فراوانی صورت گرفته است (مکارم، ۱۳۸۶: ۱۴ /۴۶)، ما به قدر متیقن اهل کتاب اکتفا می کنیم. جا دارد یادآوری شود که در این پژوهش قطعاً موضوع ما یهود است، نه صهیونیست هایی که جنب مذهبی خود را رها کرده و فقط نژادپرستانه منافع مالی خود را دنبال می کنند (ماه وان، ۱۳۹۲: ۱۵۶).

۴-۲- اهل کتاب در قرآن

«اهل کتاب» مجموعاً ۳۱ بار در قرآن کریم آمده که در یک مورد منظور مسیحیان است (نساء / ۱۷۱)، پنج مورد برای یهودیان (نساء /۷۲ و ۱۵۷؛ احزاب/ ۲۶؛ حشر/ ۲ و ۱۱) و جاهای دیگر منظور از این کلمه هر دوی یهود و نصاراست. در قرآن کریم گاهی یهود و نصارا با الفاظ دیگری مثل (أُوتُوا الْکِتَابَ)(آل عمران/ ۲۰)، (اَلَّذِینَ آتَیْنَاهُمُ الْکِتَابَ)(بقره/ ۱۴۶)، (اَلَّذِینَ أُوتوا نَصِیبًا مِنَ الْکِتَابِ)(نساء/ ۵۱) آمده است و گاهی هم لفظ یهود و نصارا با هم ذکر شده است (توبه/ ۳۰).

۱-۴-۲- معرفی اهل کتاب در قرآن کریم

اهل کتاب در عصر نزول، مهم ترین جریان اجتماعی معارض با اسلام تلقی می شد. لذا آشنایی با آن ها از دیدگاه قرآن کریم می تواند موضع اسلام را بهتر روشن نماید. قرآن کریم قبل از مواجهه به معرفی اهل کتاب و اعتقادات آن ها می پردازد.

۲-۴-۲- ویژگی های فکری و رفتاری اهل کتاب

۱- پیامبر و حقانیت مکتبش را در تورات و انجیل می بینند (اعراف / ۱۵۷).

۲- اهل کتاب امانتدار نیستند و حق را انکار می کنند (آل عمران/ ۷۵).

۳- این ها در حالی که حق بر آن ها روشن شده است و در تورات و انجیل به آمدن خاتم پیامبران حضرت محمد (ص) بشارت داده شده است، باز هم انکار حق می کنند (اعراف/ ۱۵۷؛ صف/ ۶).

۴- یهود از پیامبر راضی نمی شوند، مگر اینکه از دین آن ها تبعیت کند (بقره/ ۱۲۰).

۵- یهود به خاطر حب مال دنیا در امانت خیانت می کنند (آل عمران/ ۷۵).

۶- با ایمان آوردن در صبح و کافر شدن در هنگام غروب، پیامبر را به استهزاء می گیرند (آل عمران/ ۷۲).

۷- حق و باطل را در هم می آمیزند (آل عمران/ ۷۱).

۸- باسوادان از اهل کتاب در حالی که علم به حقانیت کتاب دارند، از اعتراف به آن خودداری می کنند (آل عمران/ ۲۳).

۹- به خاطر حسد اسلام را نمی پذیرند (آل عمران/ ۱۹).

۱۰- برای انحراف و گمراهی ممنان تلاش و آرزو می کنند (آل عمران / ۶۹).

۱۱- تهمت بی عفتی به ساحت مقدس و عفیف حضرت مریم(ع) می زنند (نساء/ ۱۵۶).

۱۲- انذار و هشدار پیامبران را نادیده می گیرند و آن ها را به قتل می رسانند (نساء/ ۱۵۵).

۱۳- تعالیم هدایت بخش تورات و انجیل را نادیده می گیرند و به دنبال گمراهی می روند (نساء/ ۴۴).

۱۴- آیات الهی قرآن کریم و تورات را تحریف می کنند (نساء / ۴۶).

۱۵- یهود می گویند اگر طبق نظر شما حکم کردند، قبول کنید (مائده/ ۴۱).

۱۶- باسوادان و عابدان مسیحی با ممنان دوست هستند (مائده/ ۸۲).

۱۷- به تورات که قرآن و پیامبر را تأیید می کند، بی توجهی می کنند (مائده / ۴۳).

۱۸- دشمن ترین افراد با ممنان، یهودیان هستند (مائده/ ۸۲).

۱۹- هر کس که یهودی و مسیحی باشد، داخل بهشت می شود (بقره/ ۱۱۱).

۲۰- به مسلمانان می گویند یا یهودی باشید یا مسیحی تا هدایت شوید (بقره / ۱۳۵).

۲۱- دربار یهودی و مسیحی بودن ابراهیم(ع) یهود و مسیح با هم اختلاف دارند (آل عمران / ۶۵ ۶۶).

۲۲- اهل کتاب دربار الوهیت حضرت عیسی (ع) غلو می کنند (نساء/ ۱۷۱).

۲۳- یهود و نصارا می گویند ما فرزندان خدا هستیم (مائده/ ۱۸).

۳- رفتار سیاسی پیامبر(ص) با اهل کتاب

پیامبر(ص) به عنوان رسول هدایت با نهایت دلسوزی (توبه / ۱۲۸) و جانفشانی (طه/ ۲)، در پی بیدار نمودن فطرت غبارگرفت تمام انسان ها برآمده (نهج البلاغه، ۱۴۱۴: ۴۴) و به شیوه های مختلفی با اهل کتاب رفتار نموده است. همان طور که خواهد آمد، اصول سیاسی مهمی از رفتار ایشان استخراج می شود.

کنکاش در رفتار متنوع و حکیمان پیامبر اعظم(ص) پژوهشگر را به اصول سیاسی مهمی می رساند. به منظور استخراج این اصول، تمام آیاتی که دربار اهل کتاب آمده، با کلیدواژه های مختلف مورد بررسی قرار گرفته[۲] و همچنین برخی آیات مرتبط با این آیات که قبل یا بعد از این آیات آمده است، بررسی شده است. به این منظور، یک بار با دقت و تأکید بر این موضوع، توفیق ختم قرآن کریم حاصل شده است. همچنین سوره هایی که بیشتر به موضوع اهل کتاب پرداخته اند (بقره؛ آل عمران؛ نساء؛ مائده؛ توبه؛ احزاب و حشر)، با تأکید بیشتری مورد مطالعه قرار گرفته اند.

نکت شایان اشاره این است که ما به آیاتی که دربار یهود قبل از پیامبر، در زمان حضرت موسی(ع) بوده اند که در قرآن کریم با عنوان بنی اسرائیل از آن ها یاد می شود، نپرداختیم؛ به دو دلیل:

اولاً آن ها هم عصر پیامبر(ص) نبوده و سروکاری با پیامبر نداشته اند و اغلب خطاب های پیامبر(ص) و قرآن کریم به یهود، با واژه های «یا أهل الکتاب» است و خداوند متعال به منظور تذکر و ارشاد یهودیان حتی ممنان به سرنوشت و شریعت بنی اسرائیل اشاره می فرماید.

ثانیاً بحث دربار بنی اسرائیل خیلی گسترده و از عهد این نوشته فراتر است و نیاز به کار وسیع تری دارد. از همین رو ما فقط به یهود و نصارای زمان پیامبر می پردازیم.

۱-۳- اصل اول: اصل صلح و همزیستی مسالمت آمیز

سیاست پیامبر اسلام(ص) مبتنی بر سازش و احترام به هم انسان ها فارغ از عقایدشان است. کسی را مجبور به پذیرفتن اسلام نمی کند (بقره/ ۲۵۶). با این نگاه که حتی همان فرد مشرک، فطرتش بر خداجویی است و امکان هدایت او فراهم است، برای آن ها وقت می گذارد و در پی تشکیل امت واحده، مشرک و اهل کتاب و ممن از محبت و تعالیم کتابش بهره می برند (هُدًی لِلنَّاسِ)(بقره/ ۱۸۵). اعتقاد به مبدأ و معاد و اصل ارسال رسل، از جانب مسیحیان و کلیمی ها این امکان را به پیامبر گرامی(ص) داد که به سمت تشکیل یک امت واحده حرکت کند (جوادی آملی، ۱۳۸۸: ۱۰۳). قرآن کریم اصل را بر زندگی صلح آمیز گذاشته است و می فرماید: «اگر دشمنان به صلح گرایند، تو هم به صلح گرای و بر خدا توکل کن که یقیناً او شنوا و داناست» (انفال/ ۶۱). در جدول قرآنی اصل صلح به آیات دیگر در این باره اشاره شده است. حضور غلام یهودی (ابن اثیر، بی تا: ۵/۴۰۷) و ریحانه همسر یهودی در منزل پیامبر(، بیانگر این اصل مهم است (همان: ۶/۱۲۱).

۱-۱-۳- معاشرت نیکو با اهل کتاب

شخص پیامبر(ص) با آن ها معاشرت داشت و حتی از آنان قرض می گرفت (ابن طاووس، ۱۴۱۱: ۲۳۵)، از بیمار آن ها عیادت می نمود (ابن اثیر، ۱۴۰۹: ۵/۴۰۷)، با ابراز همدردی در مراسم تشییع جناز یهودیان شرکت می فرمود. آن ها مثل شهروندان مدینه بودند، ظلم و برخورد خاصی با آن ها نمی شد (ابن حیون، ۱۳۸۵: ۲/۴۶۰). مسلمانان هم به خاطر اینکه با آن ها پیمان داشتند، آنان را جزء ملت خود می دانستند (ابن بابویه، ۱۴۱۳: ۲/۲۴) و رفتارشان بر اصل صلح بنا شده بود (علیخانی، ۱۳۹۲: ۹۵۹۶). قرآن کریم در برابر آزار و اذیت اهل کتاب، پیامبر(ص) را به استقامت، مدارا و عفو توصیه می نماید و می فرماید: «. . . هم اکنون از ستیز و جدال با آنان درگذرید و از آنان روی بگردانید تا خدا فرمانش را به جنگ یا جزیه اعلام کند؛ یقیناً خدا بر هر کاری تواناست» (بقره/ ۱۰۹).

در زمان اوج قدرت اسلام، اسقف نجران به راحتی به محضر پیامبر(ص) و امیرالممنین علی(ع) می رسید و سالات خود را می پرسید (ابن کثیر، ۱۴۰۷: ۱/۹۰). زمانی که مسیحیان نجران جهت گفتگوی علمی به مسجد آمدند، زمان عبادتشان فرا رسید. ناقوسشان را در مسجد به صدا درآوردند. برخی اعتراض کردند، اما پیامبر اعظم (ص) فرمود: آزادشان بگذارید. همین رفتار زیبا باعث شد که بخشی از آن ها مسلمان شدند (قمی، ۱۴۰۴: ۱/۱۰۵).

۲-۱-۳- رعایت حقوق انسانی اهل کتاب

پیامبر اکرم (ص) وقتی عمرو بن حزم را به یمن فرستاد، در یک دستورالعمل ارشادی و حکومتی به او نوشت که نسبت به هم اقشار مردم یمن حتی یهود و نصارا، دستورات اسلام را پیاده کند. هر یهودی یا نصرانی که مسلمان شود و اسلام پاک و خالصی اظهار نماید، از امت اسلام است. هر آنچه مسلمانان دارند، شامل او نیز می شود و در نفع و ضرر آن ها شریک است و هر که در یهودیت یا نصرانیت خود باقی بماند، هرگز مجبور به ترک دین خود نمی شود (احمدی میانجی، ۱۴۱۹: ۲/۵۴۴).

۳-۱-۳- احترام به هم انسان ها

اختلاف اعتقاد و سلیقه، هرگز مجوزی نمی شود تا اصول اخلاقی در تعاملات و ارتباطات نادیده گرفته شود. از این رو رعایت اخلاق نیک و برخورد مناسب و دور از تعدی با دشمنان، از توصیه های خداوند به امت و دولت اسلامی است (مائده / ۲). شیو صلح آمیز ائم اطهار(ع) هم این گونه بوده است. امام علی(ع) در عهدنامه اش به مالک اشتر می فرماید:

«مردم یا هم دین تو هستند یا مثل تو انسان هستند، با آن ها نیکو برخورد کن» (ابن شعبه حرانی، ۱۴۰۴: ۱۲۷).

۴-۱-۳- تألیف قلوب

گاهی اسلام به مخالفان محبت می کند. حتی از لحاظ مالی به آن ها توجه و کمک می کند تا باعث ملایم شدن قلب آن ها در برابر حق شود (توبه/ ۶۰). حضرت علی(ع) وقتی دید که یارانشان به فرد سالخورد مسیحی بی اعتنایی کرده اند، آن ها را توبیخ نمود و برای او از بیت المال حقوقی مقرر نمود (حکیمی، ۱۳۸۰: ۶/۶۵۸).

نمونه ای دیگر از تألیف قلوب اهل کتاب زمانی است که تعدادی از یهودیان مجلس عروسی داشتند. آن ها نزد پیامبر (ص) آمدند و اصرار کردند که برای تبرک عروسی آن ها اجازه دهد که وجود مطهر حضرت زهرا(ع) در مجلس آن ها شرکت نماید و پیامبر(ص) پذیرفتند (راوندی، ۱۴۰۹: ۲/۵۳۸).

رفتار صلح آمیز پیامبر با اهل کتاب به صورت یک طرفه، بدون اثر و باعث تحقیر وجود مبارکشان نبوده، بلکه اثرات زیبایی را به دنبال داشته است؛ به این صورت که برخی از اهل کتاب ایمان آوردند (آل عمران/ ۱۱۰). رفتار محبت آمیزشان به مسلمانان بیشتر شد (آل عمران/ ۸۲). برخی به درجات بالای ایمان رسیدند و اهل شب زنده داری شدند (آل عمران/ ۱۱۳). برخی دیگر با دیدن تعالیم زیبای این مکتب و رفتار حکیمان پیامبر و یاران او در حالی که اشک می ریختند، ایمان آوردند (مائده/ ۸۳). برخیمثل «سبِخت[۳]» یهودی آمد و خواست با سالات سخت خودش پیامبر را اذیت کند، ولی پیامبر مهربان اسلام(ص) با سع صدر و محبت، سالات او را پاسخ داد تا جایی که او شهادتین را بر زبانش جاری ساخت (ابن بابویه، ۱۳۹۸: ۳۰۹ و ۳۱۱؛ راوندی، ۱۴۰۹: ۲/۴۹۲).

«مُخیریق» یکی از دانشمندان یهود است که در اثر رفتار صلح آمیز پیامبر، مسلمان شد و حتی پیامبر(ص) را وصی و صاحب اختیار اموال خود قرار داد (ابن هشام، بی تا: ۱/۵۱۹).

در جدول زیر آیات قرآنی است که می توان برای «اصل زندگی صلح آمیز با اهل کتاب» به آنان استناد جست.

۳- ۲- اصل دوم: اصل دعوت به حق

دعوت اهل کتاب و پیشگیری از انحراف اعتقادی آن ها، ثبات و آرامش سیاسی را هم در پی دارد. دین مسیحیت و یهود، از جانب خداوند متعال به حضرت عیسی و موسی(ع) داده شده است، لکن در طول تاریخ در اثر انحراف پیروانشان دچار غربت و تحریف شده اند. از همین رو زمین دعوت آن ها از مشرکان فراهم تر است و از این نگاه، اصل دعوت اهمیت فراوانی دارد. دعوت به حق به چند شکل صورت گرفته است.

۱-۲-۳- دعوت به مشترکات

به منظور بازگشت به فطرت و هدایت اولیه، پیامبر اکرم(ص) اهل کتاب را به اعتقادات مشترکشان با اسلام دعوت می کند (آل عمران/ ۶۴). لحن مدبان «یا أهل الکتاب» خطاب به کلیمیان و نصرانیان، بهترین شکل خطاب است، کمااینکه اگر به مسلمانان بگویند «ای اهل قرآن»، زیباتر و دارای اثری بهتر می شود. دعوت به توحید باعث رها کردن باورهای انحرافی و آلوده ای مثل تثلیث و ثنویت می شود. همچنین دعوت به رها کردن رژیم ارباب سالاری، موجب حفظ آن ها از افتادن در ورط ظلم و ستم می شود. لذا هم موحدان عالم به توحید و نفی رژیم ارباب و رعیتی دعوت می شوند (جوادی آملی، ۱۳۸۸: ۱۰۲). با این دعوت، زمین همگرایی و الفت بین مذاهب و اتحاد ملی امت در برابر دشمنان خارجی حاصل می شود.

۲-۲-۳- دعوت همراه بشارت

پیامبر(ص) با بشارت به کسب سعادت در دنیا و آخرت از آن ها می خواهد که الهی بودن قرآن را بپذیرند؛ قرآنی که تصدیق کنند تورات و انجیل است (نساء / ۴۷). عمل به قرآن به نفع دنیا و آخرت آن هاست؛ چرا که اگر به تورات و انجیل و کتاب های دیگر که بر آن ها نازل شده است، مثل زبور عمل می کردند، از برکات آسمانی و زمینی بهره می بردند (طباطبایی، ۱۳۸۷: ۶/۳۸). در کنار دعوت به قرآن، آن ها را بشارت هم می دهد که در اثر این حق پذیری، از برکت ها و نعمت های الهی بهره مند می شوند (مائده/ ۶۶). این سنت الهی است که بندگان در ازای ایمان و تقوا، از نعمت های خداوند متعال بهره مند می شوند (اعراف/ ۹۶).

۳-۲-۳- نامه های دعوت به پادشاهان

پیامبر گرامی اسلام(ص) نامه ای به پادشاه روم نگاشتند و بعد از ذکر نام خدای تعالی از نام هرقل روم به عظمت یاد کردند. برای او این گونه نوشتند که «سلام بر کسی که دنبال هدایت است» و با قرائت آی ۶۴ آل عمران، آن ها را به توحید و نفی رژیم ارباب سالاری توصیه نمودند و در انتها از او خواستند که اسلام بیاورد و اجر دوچندان نصیبش شود و نسبت به کافر شدنش هشدار دادند (ابن کثیر، ۱۴۰۷: ۴/۲۶۴) و همچنین نامه ای دیگر با همین مضمون به پادشاه مصر نوشتند (مجلسی، ۱۴۰۳: ۲۶ /۳۸۳). این حرکت سیاسی مذهبی نامه نگاری به پادشاهان در کنار لحن مدبان پیامبر(ص) و به عظمت یاد نمودن نام پادشاهان مذکور، گاهی باعث اسلام آنان می شد (کلینی، ۱۳۷۵: ۳/۶۴۵).

4-۲-۳- دعوت به حق و صلح به جای جنگ

در سیاست پیامبر(ص) زندگی مسالمت آمیز و دعوت به حق مقدم بر جنگ است. لذا به فرماندهان خویش دستور می دادند که قبل از جنگ ها دشمن را به تقوای الهی، پذیرش اسلام و زندگی صلح آمیز دعوت کنند، هیچ گاه شروع کنند جنگ نباشند؛ برای نمونه در بنی قریظه (ابن اسحاق، ۱۴۰۹: ۳۱۴) و جنگ موته که با مسیحیان متجاوز بود، به جعفر بن ابی طالب و زید بن حارثه و فرماندهان دیگر، این سفارشات را تأکید نمودند (واقدی، ۱۴۰۹: ۲/۷۵۷).

در اینجا به جدول آیاتی از قرآن کریم اشاره می شود که در آن آیات «اصل دعوت» ذکر و به آن استناد شده است.

۳-۳- اصل سوم: اصل پرهیز از تحریک

رشد جامعه در عرصه های مختلف عمرانی، فرهنگی، اقتصادی و اقتدار نظامی در سای امنیت و آرامش به دست می آید. ایجاد تشنج در جامعه به نفع هیچ کس نیست. این از اصول سیاسی پیامبر(ص) است که در ارتباط با مخالفان (اهل کتاب و مشرکان)، به پرهیز از هر گونه رفتار تحریک آمیز توصیه می نماید. اهل کتاب ج