فایل پاورپوینت کامل وجوهات شریان حیات حوزه های علمیه

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل وجوهات شریان حیات حوزه های علمیه :

گرچه حوزه های علمیه گه گاه ازانفاقات و تبرعات مردم خیر و خدماتی که به رایگان مومنین خیراندیش ارائه می دهند بخصوص در بنای مدارس علمی بهره برده و می برنداما سرمایه اصلی بودجه مستمر حوزه های علمیه که در حقیقت شریان حیات آنهاست همان [وجوهات شرعیه] است که از سوی مومنین به مراجع تقلید و نمایندگان آنان پرداخت می شود.
این وجوهات عمدتا عبارت از خمس ارباح مکاسب و سود تجارت است که طبق عقیده شیعه نیمی از آن سهم سادات است و نیم دیگر سهم مبارک امام که اگر حضرت امام زمان عجل الله فرجه الشریف ظاهر باشد باید به او برسد.اما در عصر غیبت سرگذت دیگری داشته که دراین سطور مختصرا یاد می شود.
در قرنهای اخیر سنت بر آن قرار گرفته که مومنین غالب سهم سادات را به اذن یکی از مجتهدین یا مرجع تقلیدشان (که خود یک امراحتیاطی است) خودشان به سادات فقیر و مستمند می پردازند.اما سهم امام را به مجتهد مورد تقلید خود و یا نماینده او تحویل می دهد و یااز وی اذن می یگرد که به عالم و مساله گوی شهر و طلاب ساکن قریه و شهر خود و یا به شخص خاصی از علماء بدهد.
باز هم سنت بر آن قرار گرفته که مجتهدین مرجع وجوه آن وجوه را صرف اداره حوزه های علمیه می کنند و هر کدام از آنان در خورامکانات خویش دفتری و حسابی و کتابی و مقسمی مستقل و جدای از دیگران دارند و در یک یا چند حوزه شهریه و مستمری که مقدار آن بستگی به کثرت و قلت و مقلدان و مراجعان هر کدام دارد می پردازند و به این وسیله به سهم خود کمکی به زندگی و معیشیت زاهدانه و طلبگی طالبان علم الهی می کنند.
این شهریه ها با نوساناتی که ناشی از دیروز و زود رسیدن وجوهات واحیانا وضع بازار و رونق کسب و کار و کمیت و کیفیت اقتصادی مقلدان هر یک از مراجع عظام است تا آخر حیاتشان ادامه دارد.اما به مجرد درگذشت آن مرجع این کتاب و دفتر بسته می شود و حساب مطالبات و دیون وی باکرام الکاتبین و بسته به انصاف و صداقت وراث واطرافیان و مریدان اوست. ولی به جای آن دفتراز طرف چند تن دیگر که مقلدینن شخص درگذشته را میان خود قهرا تقسیم می کنند یعنی مقلدان آن مجتهد درگذشته بنابر تحقیق آنان و نظردادن اهل بصیرت و خبرگان شهر هر عده ای به یکی از مجتهدان جوان تر و یا مجتهدان همدوره و هم سن وسال مجتهد متوفی که پس از وی موقعیت و شانس بیتشری داشته اند رجوع نموده انداز طرف این مجتهدان راه یافته به مقام مرجعیت تقلید که مرجعیت وجوهات ر بنابر سنتهای موجود نیز به دنبال دارد بساط تازه ای پهن می شود واز نو هر کدام از آنان دفتری و حسابی و منشی و مقسمی و همراه آن رساله علمیه و دستگاه تبلیغاتی می گذارند و به اصطلاح شهریه برقرار می کنند. دیگر پیشرفت آن هم بسته به همت کرام الکاتبین است. آنان وارداین گود می شوند یا می گیرد یا نمی گیرد در آغازامر گاهی و یا غالباین شهریه های تازه برقرار شده با وقفه و رکود موقت و یادائم روبه رو می گردد. و بالاخره مسلماین قبیل شهریه ها درابتدای مرجعیت یک مجتهد که هنوز جا نیافتاده و وجوهی منظم به دست وی نرسیده بااشکالات و مضایقی و خون دلهایی روبه رو می شود.
معروف است:
پس از درگذشت مرجع بزرگ و مبارز شیعه مرحوم آیه الله میرزا محمد تقی شیرزای معروف به میرزای شیرازی کوچک در برابر میرزای شیرزای بزرگ قهرمان تنباکو که اعلام جنگ به انگلیس داد واستقلال ظاهر عراق را تامین کرد. تمر تقلید به چند تن از مجتهدین محول گردید که یکی از آنان آیه الله العظمی مرحوم سیدابوالحسن اصفهانی اعلی الله مقامه بود.این مرد بزرگ که آهی در بساط نداشت جهت حفظ حوزه و جلوگیری از پاشیدگی آن فورا خانه مسکونی محقر خود را فروخت و پول آن را بین طلاب تقسیم کرد، همین فداکاری و حسن ابتکار به اضافه فضایل و خصلتهای فراوان دیگر آن عالم ربانی باعث شد که وجوهات ازاطراف به طرف وی سرازیر بشود.
این رهبر باهوش و خردمند واین فقیه بی بدیل و مدیر و مدبر در حدود ۳۷ سال (از سال ۳۹ هجری قمری تا سال ۱۳۷۶) در تاریکترین ادوار تاریخ اسلام با قدرت بی سابقه و با مشکلات و گرفتاریهای ناشی از حکومت لعنتی رضاخانی زمام امور جهان تشیع رادر آغاز با وجود مجتهدان نامدار دیگرامثال: آیه الله میرزای نائینی آیه الله حائری اعلی الله مقامه و دراواخر یک تنه و در موضع مرجع تقلید منحصر به فرد جهان تشیع به دست گرفت.
خاطره مرجعیت وسیع و نفوذ نائذیراین مرد بزرگ هنوز با نزد علماست. در محافل علمی یاداو زنده است.
به دنبال اقدام بی سابقه آیه الله اصفهانی گاهی بر سبیل مزاح و شوخی در مجالس طلاب گفته می شود که پس از وی کسانی دگر خانه خود رااز دست دادنداما شاهاد مقصود را در آغوش نگرفتند و تا آخر عمرخانه بده دوش بودند. (ذلک فضل الله یوتیه من یشاء) نه هر که سر بتراشد قلندری داند. در کتب فقهی اختلاف فتاوی
باری این که گفتیم: سنت براین قرار گرفته که سهم امام را به مجتهد و یا مرجع تقلید خود می دهند واو هم آن وجوه را صرف اداره حوزه علمیه می کند. به کن علت است که امر خمس و سهم امام بااین که در عصر حضورائمه علیهم اسلامم مستقیما با خود آنان بود و هر کدام وکلا و نمایندگانی در بین شیعه داشتند که حقوق را می گرفتند و به امام می رسانیدند. ولی در عصر غیبت حضرت ولی عصر عجل الله فرجه شدید مورداختلاف واقع شده و تا حدود ده قول در کتب فقیه در آن دیده:می شود. شیخ مفید درمقنعه به این اختلاف تصریح می کند.
(قداختلف اصحابنا فی حدیث الخمس عندالغیبه و ذهب کل فریق فیه الی مقال).
۱ – در بسیاری از کتب و متون فقهی قدماءاز قبیل: هدایه و مقنع شیخ صدوق خلاف شیخ طوسی ناصریات سید مرتضی و منفردات امامیه وی و… اصلاحکم خمس در عصر غیبت طرح نشده است. در برخی از کتب قدما و متاخرین به حکم توقیع حضرت ولی عصر:
…و اما المتلبسون باموالنا فمن استحل منها شیئا فاکله
فانمایا کل النیران واماالخمس فقدابیح لشیعتنا و جعلوامنه فی حل ان یظهر امرنا لتطیب و لادتهم ولا تخبث.
۲ – خمس را به طور مطلق یا خصوص سهم ر در عصر غیبت در کلمه اموال و یا در خصوص مناکح متاجر و مساکن بر شیعه حلال کرده اند.
صاحب حدائق در ضمن نقل اقوال این قول را ترجیح داده است:
صرف حصه الاصناف الهیم واباحه حصه علیه اسلام للشیعه
بعد می افزاید:
هو ظاهرالسید فی المدارک حیث قال: والاصحج اباحه ما ظاهر کهن ترین متن فقیهی شیعه که مساله سهم امام را در عصر غیبت طرح کرده است شیخ مفید(م ۴۱۳ه.ق)است. وی براین عقیده است که: خمس را فرد مکلف باید تا واپسین ایام حیات نگهدارد آن گاه به شخص امینی وصیت کند تا آن را به امام یا به کسی بدهد که او بعدا به امام برساند یا آن را دفن کند تاامام آن را بیرون آورد یا به سادات فقیر و یا فقرای شیعه بدهد. می گوید: سبب اختلاف اصحاب ما در اینباب این است که:- لفظ صریحی که التجا تمسک به کنن واجب باشد وجود ندارد که البته سبب آن هم شدت محنت امام (ع) بوده است. به اضافه این که به مقتضای دلیل عقل و نقل تصرف درمال کسی بدون اجازه او جایز نیست.
اینک متن سخنان ایشان:
قداختلف اصحابنا فی حدیث الخمس عندالغیبه و ذهب کل فریق الی
بعداز نقل این قول می گوید:
هذاالقول عندی اوضح من جمیع ما تقدمه. لان الخمس حق وجب لصاحبه
بعد می افزاید:
وان اذهب ذاهب الی ما ذکرناه فی شطرالخمس الذی هو خالص للامام وجعل الشرط الاخرالایتام آل محمد صلی الله علیه و آله والسلم وابنا سبیلهم و مساکینهم علی ماجاء فی القرآن لم یبعدا صابته الحق فی ذلک بل کان علی صواب.
سپس در علت پیدایش این اختلافها می گوید:
انمااختلف اصحابنا فی هذاالباب لعدم مایلجاءالیه من صریح الالفاظ وانما عدم ذلک لموضع تغلیظالمحنه مع اقامه الدلیل بمقتضی العقل فی الامر من لزوم الاصول فی خطرالتصرف فی غیرالمملوک الا باذن المالک و حفظ الوادئع لاهلها وردالحقوق. ۴
پس از مفید شیخ طوسی (م ۴۶۰ه.ق) در نهایه ا