فایل پاورپوینت کامل کاربست دیپلماسی عمومی در صدور انقلاب اسلامی

فایل پاورپوینت کامل کاربست دیپلماسی عمومی در صدور انقلاب اسلامی؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل کاربست دیپلماسی عمومی در صدور انقلاب اسلامی شامل 120 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل کاربست دیپلماسی عمومی در صدور انقلاب اسلامی را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل کاربست دیپلماسی عمومی در صدور انقلاب اسلامی با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل کاربست دیپلماسی عمومی در صدور انقلاب اسلامی با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل کاربست دیپلماسی عمومی در صدور انقلاب اسلامی تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل کاربست دیپلماسی عمومی در صدور انقلاب اسلامی را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کاربست دیپلماسی عمومی در صدور انقلاب اسلامی :

طرح مسئله

جمهوری اسلامی ایران به عنوان نظام سیاسی برآمده از انقلاب اسلامی، سیاست صدور انقلاب را از همان روزهای نخستین پیروزی انقلاب، در دستور سیاست خارجی خود قرار داده است. صدور انقلاب اسلامی چندان برای نظام اهمیت دارد که در رأس برنامه های سیاست خارجی واقع شده است و بخش زیادی از فعالیت های این حوزه را تحت تأثیر دارد. در دوره های مختلف، معانی و مفاهیم مختلفی از این سیاست برداشت شده و دولت های جمهوری اسلامی هریک از الگوها و ابزارهای متفاوتی برای اجرای آن سود برده اند. چنانکه می توان در سیاست خارجی نظام جمهوری اسلامی، از الگوهای مختلفی در صدور انقلاب سخن گفت.

این مقاله به تبیین و واکاوی سیاست صدور انقلاب اسلامی می پردازد و در پی این مقصود است که کارکرد و نقش دیپلماسی عمومی جمهوری اسلامی ایران را در آن سیاست بررسی نماید. مقاله در مقام پاسخ گویی به این پرسش است که جمهوری اسلامی در صدور انقلاب اسلامی چه الگو و رویکردی را مبنا قرار داد و برای تحقق آن چگونه از دیپلماسی عمومی سود جسته است؟ پاسخ موقت به این فرضیه این است؛ ایران با تأکید بر سیاست صدور انقلاب، ملت ها را جامعه هدف خود قرار داده است و بهترین ابزار برای رسیدن به این منظور را در دیپلماسی عمومی می جوید.

صدور انقلاب

معمولاً با تغییر نظام سیاسی یک کشور، به خصوص در سیستم دولت ملت، به ویژه از طریق انقلاب ها، تلاش می شده است که جهت حفظ دستاوردها، دست به اشاعه ارزش ها و اصول انقلابی شان بزنند. به گفته کرین برینتون صدور انقلاب از طبیعت آن بر می خیزد. (برینتون، ۱۳۶۳: ۲۲۶) اصطلاح «صدور انقلاب» در آثار روابط بین الملل آورده نشده است. «با این حال ایده اصلی در پیگیری اقدام به صادر کردن انقلاب، نه دقیقاً در پرداخت اروپا محوری و به زبان جامعه بین الملل پس از معاهده وستفالیا، بلکه در تعریف وسیع کلمه، بخشی از روابط کهنه و کنونی است». (اسپوزیتو، ۱۳۸۸: ۵۵)

مفهوم صدور انقلاب، از جمله رسالت های برون مرزی همه انقلاب ها شمرده می شود؛ چنانکه انقلاب فرانسه الهام بخش اکثر دموکراسی ها بود و انقلاب روسیه بر انقلاب چین و کوبا تأثیر گذاشته اند. (محمدی، ۱۳۹۰: ۶۰)

برخی معتقدند «انقلاب ها به مثابه کالایی هستند که صادرات نسبتاً اندکی دارند. » (گلدستون، ۱۳۸۵: ۲۱۷) در مقابل، برخی ازجمله اسلام گرایان بر این باورند که انقلاب کالا نیست که صادر یا وارد شود، بلکه «اساس انقلاب تغییر اوضاع نفسانی، تغییر روابط و رفتار اشخاص و تغییر احوال و نظامات جامعه است. » (فارسی، ۱۳۶۸: ۴۰۲) از سوی دیگر نیز برخی صدور انقلاب را برنامه، سیاست یا اقدامی می دانند که از طرف دست اندرکاران یک انقلاب، جهت تأثیرگذاری بر سایر جوامع مطرح می شود. (محمدی، ۱۳۹۰: ۵۰۱)

بنابراین حضور کارگزاران انسانی در صدور انقلاب نمایان است و زمانی که ملت ها جذب این انقلاب ها شوند، به پیشبرد انقلاب و اهداف آن کمک می کنند و امواج جدیدی از انقلاب ها را با اهداف مشابه خلق می کنند. قدرت ایده های انقلابی را می توان در گستره دامنه انتشار و تأثیرشان بر منازعات انقلابی چندجانبه یافت (گلدستون، ۱۳۸۵: ۲۲۱) که به تداوم آنها می انجامد. انقلاب، با تداوم به تکامل خواهد رسید.

با طرح سیاست صدور انقلاب اسلامی از سوی رهبران انقلاب، واکنش ها و برداشت های متفاوتی از سوی ناظرین داخلی و خارجی حوادث انقلاب اسلامی نمایان گشت. از سویی نظام سلطه و حتی حکومت های وابسته به آن در جوامع اسلامی، خود را آماده هرگونه اصطکاکی با نظام جمهوری اسلامی ایران در پی سیاست های برون مرزی انقلاب می کردند. از سوی دیگر در داخل، انقلابیون و سیاست مداران در مقابل سیاست صدور انقلاب، مواضع متفاوتی را اتخاذ و نسبت به آن رویکردهای متفاوتی را در پیش گرفتند. چهار رویکرد متفاوت در ایران در مقابل اندیشه صدور انقلاب ایجاد گردید که ناشی از تفاوت دیدگاه ها و برداشت هایی بود که از این سیاست داشتند. (جاودانی مقدم، ۱۳۹۳: ۱۷۸)

چهار رویکرد در صدور انقلاب اسلامی

الف) رویکرد ملی گرا: ملی گرایان اعضای دولت موقت و یاران مهندس بازرگان در نهضت آزادی مخالف سیاست صدور انقلاب بودند و بر این باور بودند که انقلاب ایران و ارزش های انقلابی آن در قالب مرزهای جغرافیای سیاسی ایران مورد پذیرش است و بحث صدور انقلاب، باعث ایجاد تنش و حساسیت بین المللی می شود. از سوی دیگر حمایت از نهضت های آزادی بخش در سایر کشورها، ناقض اصل عدم مداخله در امور داخلی آن کشورهاست. اعضای دولت موقت، مهم ترین مسئله نظام در این برهه زمانی را بازسازی ملی می دانستند. بنابراین دکتر ابراهیم یزدی وزیر خارجه وقت که باید متولی این امر باشد، با صراحت اعلام نمود: «ما قصد صادر کردن انقلاب خود را نداریم». (محمدی، ۱۳۹۰: ۶۴)

ملی گرایان، سیاست صدور انقلاب را تحریف مبانی و اصول انقلابی ایران از حقیقت ضد استبدادی و استقلال طلبانه به چهره ضد امپریالیستی و آزادی بخش جهانی می دانستند (بازرگان، ۱۳۶۳: ۱۱۴) و در فرایند تصمیم گیری در سیاست خارجی معتقد بودند که ایجاد روابط سیاسی، مهم ترین ابزار در جهان معاصر برای حفظ منافع ملی ایران است. (ملکی، ۱۳۸۲: ۱۰۵) البته دکتر یزدی بعدها تصریح کرد که مخالفت وی با صدور انقلاب به معنای آموزش مسلحانه عده ای و اعزام آنها جهت مخالفت با رژیم حاکمه کشور خودشان بود، نه با تبلیغ اسلام و ارزش های انقلاب. (ظریفی نیا، ۱۳۸۷: ۵۶) بنابراین رویکرد ملی گرایان در مقابل صدور انقلاب، به معنای مخالفت محض نبود. دولت موقت، الگومحور و مصلحت گرا بود و در واقع مخالفت با صدور انقلاب را نفی کننده تأثیر انقلاب اسلامی و صدور ارزش های انقلاب در دیگر کشورها نمی دانست. بلکه این طیف، در تلاش برای الگوسازی ایران برای سایر کشورها و ایجاد روابط مسالمت آمیز و کاهش تنش میان دولت های منطقه و جهان پس از انقلاب، با هدف حفظ منافع ملی بودند.

ب) رویکرد آرمان گرا: انقلابیون آرمان خواه مانند شهید محمد منتظری، معتقد بودند انقلاب اسلامی بنا به ماهیت ایدئولوژی جهان شمول و ماهیت اسلامی خود، ضرورتاً باید به سایر کشورهای اسلامی انتقال یابد. در این هدف، از هیچ گونه اقدامی حتی نظامی نباید غافل شد. این جریان بر این باور بودند که جهاد، ابزار مناسبی برای نشر انقلاب اسلامی است و باید اهمیتش را همانند دوران صدر اسلام بازجوید. (ایزدی، ۱۳۶۱: ۱۹۱) اهداف اصلی صدور انقلاب در این رویکرد، نابود ساختن رژیم های پیرامونی، توانمندسازی نظامی جنبش های آزادی بخش و به خطر افکندن حکومت های مستبد در جهان اسلام و منافع جهانی استکبار به شمار می آمدند. (محمدی، ۱۳۹۰: ۶۴)

ج) رویکرد ام القرای اسلامی: طرفداران رویکرد سوم، تلفیقی از دو دیدگاه ملی گرایان و آرمان گرایان را مدّنظر داشتند. آنها معتقد بودند که باید تلاش نماییم در داخل مرزهای ملی یک امت نمونه بسازیم و از تمامی ابزارهای انقلابی و ظرفیت های آن چه قانونی و حتی نظامی استفاده نماییم. در رابطه با جامعه جهانی نیز سیاست مسالمت آمیز را دنبال می کردند. از نظر آنان اقدام علیه حکومت های مستبد و وابسته یا تفاهم با آنها در وضعیت موجود، وابسته به مصالح و منافع ملی است و مادامی که در داخل موفق به تثبیت اوضاع نشده ایم، نباید در اندیشه صدور انقلاب باشیم و نسبت به جامعه جهانی، موضع تعرضی در پیش گیریم. نظریه حفظ ام القرای اسلامی توسط دکتر محمدجواد لاریجانی بر اساس این رویکرد مطرح شد. (امام خمینی، ۱۳۷۸: ۴۶)

د) رویکرد واقع گرا: این رویکرد از سویی الگو شدن جامعه انقلابی ایران را برای سایر ملل و از سوی دیگر تبلیغ اسلام ناب محمدی(ص)، قرآن و انقلاب را در میان سایر ملل، یک ضرورت مطرح می کند. در این نظریه، دخالت نظامی و الگو های قهرآمیز صدور انقلاب منتفی است. دیدگاه امام خمینی(ره) با این رویکرد قابل بررسی است.

امام خمینی(ره) که دیدگاه شان سنخیت کاملی با ارزش های انقلاب اسلامی دارد، موضع دقیقی را در مقابل سه رویکرد پیشین اتخاذ نمودند. ایشان ضمن انتقاد از آنها، حرکت های انفعالی، بی توجهی به جامعه جهانی و بکارگیری شیوه های استثماری در سیاست خارجی را رد کرده و اعلام نمود صدور انقلاب قطعی است:

ما انقلابمان را به تمام جهان صادر می کنیم؛ چراکه انقلاب ما اسلامی است و تا بانگ «لا اله الا الله » و «محمد رسول الله» بر تمام جهان طنین نیفکند، مبارزه هست و تا مبارزه هست و تا مبارزه در هرکجای جهان علیه مستکبرین هست، ما هستیم. (امام خمینی، ۱۳۷۹ (الف): ۱۱ / ۲۲۶)

امام خمینی(ره) قطعی بودن صدور انقلاب را مبنی بر آن نمی داند که از هر ابزاری برای پیشبرد آن سود جست.

اینکه می گوییم باید انقلاب ما به همه جا صادر بشود، این معنی غلط را از او برداشت نکنند که ما می خواهیم کشورگشایی کنیم. ما همه کشورهای مسلمین را از خودمان می دانیم. (همان: ۲۲۶)

صدور انقلاب اسلامی راهبردی است که اعتقاد به صدور آموزه های انقلاب اسلامی دارد تا نمونه های مشابه آن را در ممالک اسلامی و حتی غیر اسلامی محقق گرداند.

شهید مطهری در این مورد بیان می کند:

من بتدریج این امید در دلم زنده می شود که این انقلاب به ایران محدود نمی ماند، هفتصد میلیون مسلمان را در برخواهد گرفت و چه افتخاری برای ایران خواهد بود که یک انقلاب اسلامی از ایران شروع بشود و تمام کشورهای اسلامی را زیر نفوذ خودش بگیرد که مطمئناً خواهد گرفت. (مطهری، ۱۳۷۵: ۲۱)

رویکرد واقع گرایی امام خمینی(ره) در صدور انقلاب، برخاسته از ماهیت اسلامی انقلاب ایران است. دین اسلام ایدئولوژی جهان گرایی دارد. شعارها، اهداف، روش، محتوا، جهان بینی و ارزش های برخاسته از آن، شکل دهنده اشتراکات عمیق معنوی در میان جوامع اسلامی است. اینک پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ضروری است که بنا به فرموده امام راحل(ره) ضمن توجه به نیازهای ملی و داخلی کشور، انقلاب اسلامی رویکرد جهان گرایی اسلام را دنبال نماید. (جاودانی مقدم، ۱۳۹۳: ۱۷۹)

رویکرد جهان گرایی امام خمینی(ره) و نگاه جهانی ایشان، نشان دهنده ماهیت فرهنگی صدور انقلاب است نه نظامی. امام(ره) هدف از صدور انقلاب را نشر ارزش های انسانی و عمومی بشریت در جهان، (امام خمینی، ۱۳۷۹ (الف): ۱۳ / ۹۵) اشاعه ارزش های خود از طریق ایجاد شناخت و بیداری در مردم دنیا (همان: ۱۰ / ۲۴۲) و نشر و انتقال معنویت و تجربیات خود (همان: ۱۳ / ۹۰) عنوان می کند. لذا صدور انقلاب مبتنی بر قدرت نرم انقلاب اسلامی است و استفاده از قدرت سخت همچون اقدامات نظامی جایگاهی ندارد. (همان: ۱۵ / ۳۲۱)

بنابراین «صدور انقلاب از دیدگاه امام(ره) به مفهوم تأکید بر تحقق ارزش ها در داخل و اهتمام جدی به ارائه و اشاعه ارزش ها و آرمان های انقلاب در خارج است. » (محمدی، ۱۳۹۰: ۶۹) به عبارت دیگر صدور انقلاب به معنای انتقال پیام انقلاب اسلامی به جهانیان با بارور کردن تبلیغات اسلامی، نه به معنای صدور کالا با لشکرکشی است. امام(ره) با ترویج این واژه، ضمن آنکه توانستند امید را در میان مستضعفان جهان و ملل آزادی خواه و استقلال طلب زنده کنند، وحشتی را در دل های مستکبرین و سلطه گران ایجاد کرده و آن را مترادف با آگاهی و بیداری اسلامی در ادبیات سیاسی جهان اسلام نمودند. (دهشیری، ۱۳۸۸: ۱۹)

در دیدگاه واقع گرایانه امام به سیاست صدور انقلاب اسلامی، سه گروه جامعه هدف محسوب می شوند: نخست ملت ها مخاطب پیام انقلاب هستند. در این سطح با ایجاد بیداری در مردم و وحدت درونی آنها، (امام خمینی، ۱۳۷۹ (الف): ۱۰ / ۲۴۳؛ ۱۶ / ۳۲۵) مشروعیت دینی و مردمی دولت های نامشروع، وابسته و ناکارآمد استبدادی و استعماری به چالش کشیده می شود و احساس حق تعیین سرنوشت و مشارکت سیاسی در قدرت در ملت ها بیدار شود. (حشمت زاده، ۱۳۸۵: ۲۹۱) در این منظر همه ملت ها باید در مسیر آزادی و عدالت خواهی قرار گیرند. (امام خمینی، ۱۳۷۹ (الف): ۲۰ / ۴۷۳) گروه دوم جنبش های آزادی بخش در جهان اسلام و سایر ملل (همان: / ۳۲؛ اسپوزیتو، ۱۳۸۸: ۷۰) و گروه سوم دولت ها هستند. (امام خمینی، ۱۳۷۹ (الف): ۱۳ / ۲۸۱)

بنابراین از دیدگاه امام خمینی(ره) ماهیت صدور انقلاب باید فرهنگی باشد و مهم ترین مخاطب آنها نیز ملت ها و مردم جوامع مختلف اسلامی و غیر اسلامی هستند. اینجاست که ابزار و روش های متناسب با جامعه هدف (ملت ها) و قالب و محتوای فرهنگی و ایدئولوژیک در صدور انقلاب مطرح گردید. دیپلماسی عمومی و ظرفیت های موجود در آن توانسته است در صدور انقلاب اسلامی با توجه به دیدگاه امام راحل مؤثر واقع شود؛ به گونه ای که نظام سلطه را به واکنش در مقابل آن برانگیزد. چنانکه ماگارت تاچر، نخست وزیر اسبق انگلستان دراین باره می گوید:

غربی ها از شوروی واهمه ندارند، چون در مقابل سلاح های نظامی ویرانگر شوروی، ما نیز به سلاح های مدرن مجهزیم، اما از فرهنگ اسلامی انقلاب نگرانیم. (خرمشاد، ۱۳۸۱: ۷۲)

اهداف جمهوری اسلامی ایران از صدور انقلاب اسلامی

از اصول مرتبط با سیاست خارجی ایران و صدور انقلاب اسلامی در قانون اساسی می توان به موارد ذیل اشاره کرد: بند شانزدهم اصل سوم: «تنظیم سیاست خارجی کشور بر اساس معیارهای اسلام، تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان و حمایت بی دریغ از مستضعفان جهان. » اصل ۱۵۲ و ۱۵۴ نیز سیاست خارجی ایران را مبتنی بر دفاع از حقوق همه مسلمانان و روابط صلح آمیز متقابل، سعادت خواهی برای کل جامعه بشری، دفاع از حقوق استقلال طلبانه و آزادی خواهانه مردم جهان و حمایت از مبارزات حق طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین در هر نقطه از جهان می داند. اصول حاکم بر سیاست خارجی ایران از ماهیت فراملی انقلاب اسلامی، ماهیت اسلامی نظام و آرمان انقلاب اسلامی منعکس در شعارها، اهداف و همچنین در متن قانون اساسی نشئت می گیرد. بنابراین ایران در پیگیری سیاست صدور انقلاب، اهداف ذیل را نظر دارد:

۱- احیای هویت جهانی اسلام و عرضه اسلام ناب محمدی(ص). (امام خمینی، ۱۳۷۹ (الف): ۲۰ / ۲۳۲)

۲- پرچمداری انقلاب فرهنگی جهان و به چالش کشاندن سلطه فرهنگی غرب و بیان آثار سوء و مخرب سلطه آنان بر ملل و به ویژه ملت های اسلامی.

۳- مبارزه با صهیونیسم جهانی و تلاش برای ایجاد همبستگی میان ملت ها در مبارزه با آنان. (همان: ۱۴ / ۷۷)

۴- برقراری روابط دوستانه و صلح آمیز با جهان. (همان: ۱۰ / ۲۵۲)

۵- دعوت از ملت های تحت سلطه برای الگوگیری از انقلاب ایران و حمایت از نهضت های آزادی خواه. (همان: ۱۲ / ۱۳۸)

۶- دعوت از ملت ها برای وحدت و همبستگی میان امت اسلامی. (همان: ۱ / ۸۴)

۷- دعوت از تمامی جهانیان برای آشنایی با انقلاب اسلامی و ارزش های آن. (میلانی و اسماعیلی، ۱۳۹۳: ۵۲)

دیپلماسی عمومی

در فرهنگ علوم سیاست، دیپلماسی به مثابه مدیریت سیاست خارجی یک کشور است. (هالستی، ۱۳۷۴: ۲۱۲) برخی از آن به عنوان «فنّ و هنر حلّ و فصل صلح آمیز مسائل و مشکلات بین المللی و اختلافات کشورها به طریق مسالمت آمیز » یاد می کنند. (دهقانی فیروزآبادی، ۱۳۸۸: ۱۸۶)

انقلاب اسلامی هم آن چنان که گذشت برای صدور انقلاب، بر مردم جوامع مختلف تأکید بیشتری دارد. از آنجا که انقلاب ها پیوستگی رژیم های حاکم بر یک کشور با قواعد حاکم بر جامعه جهانی را بر هم می زنند، معمولاً انقلابیون تلاش می کنند تا روابط با ملت ها را جایگزین روابط با دولت ها کرده و شکل نوینی از دیپلماسی را در پیش گیرند تا تجارب و آموزه های خود را به دیگر ملل منتقل نموده و حوزه فراگیری ارزش های مورد ادعای خود را گسترش دهند. (فلاح نژاد، ۱۳۸۴: ۳۹) بنابراین دیپلماسی عمومی، در خدمت صدور انقلاب اسلامی قرار گرفت.

دیپلماسی عمومی «توسعه و پیشرفت ارتباطات و اطلاعات در جامعه اطلاعاتی بین المللی و به تبع آن ظهور سیاست فرا بین المللی ایجاب کننده یک فرهنگ دیپلماسی نوینی است که بر شفافیت، باز بودن و همکاری با بازیگران جامعه مدنی و ملی استوار می باشد. » این نوع دیپلماسی که از آن به عنوان دیپلماسی عمومی یاد می شود، متضمن ارتباط با گروه های مرجع، رهبران احزاب سیاسی، گروه های ذی نفوذ، نخبگان سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، رسانه ای به عنوان سازندگان افکار عمومی و کلیه شهروندان، جهت شکل دهی افکار هماهنگ با اهداف سیاست خارجی است. (دهقانی فیروزآبادی، ۱۳۸۸: ۲۰۶)

دیپلماسی عمومی و شکل دادن به افکار عمومی هنگامی که یک حکومت مردمی جایگزین یک حکومت استبدادی می شود، اهمیت بیشتری می یابد. (نای، ۱۳۸۹: ۱۹۲) دیپلماسی عمومی دارای سه بعد مهم است: نخست ارتباطات روزانه که شامل شرح شرایط تصمیمات سیاسی داخلی و خارجی کشور برای مردم داخل است؛ سطح دوم ارتباطات استراتژیک که مجموعه ای از مناقشه سازی های سازمان یافته، برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی است؛ سطح سوم گسترش روابط دامنه دار و طولانی مدت با افراد و گروه های مؤثر در جریان های داخلی سایر کشورها از طریق بورس تحصیلی، سمینارها، کنفرانس ها و دسترسی به شبکه های رسانه ای است. (همان: ۱۹۷ ۱۹۵) فراگیر شدن اندیشه و ادبیات دیپلماسی عمومی در دیپلماسی معاصر، الهام گرفته از انقلاب ۱۹۱۷ شوروی است که به جای دولت ها، ملت ها را مخاطب قرار داد. اما باید بر نقش انقلاب اسلامی ایران در تسریع فرایند تکوین دیپلماسی عمومی تأکید کرد.

در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) منافع ملی اولین شاخص در سیاست خارجی نمی باشد، بلکه مفهوم «امت» نقش محوری دارد و دیپلماسی عمومی نیز یک فرایند بلندمدت است.

هیچ عاقلی انتظار ندارد که تبلیغات و تعلیمات ما بزودی به تشکیل حکومت اسلامی منتهی شود. برای توفیق یافتن در استقرار حکومت اسلامی احتیاج به فعالیت های متنوع و مستمری داریم. (امام خمینی، ۱۳۷۹ (ب): ۱۳۴)

در دیپلماسی عمومی، از ابزارهای رسانه ای و امکانات ارتباطی در حوزه سیاست خارجی برای تأثیرگذاری بر روی مردم سایر کشورها استفاده می شود. در این دیپلماسی طیف وسیعی از امکانات و روش ها، از برنامه های گردشگری گرفته تا برگزاری نشست های دانشگاهی تا اعطای بورسیه به دانشجویان کشورهای مبدأ به مقصد یا برعکس، ایجاد نهادهای فرهنگی، هنری، ترجمه کتاب، استفاده از فضاهای مجازی و سایت های اینترنتی و رسانه های جمعی را در اختیار می گیرد تا افکار مردم کشورهای دیگر را به سود منافع و ارزش های ملی خود جهت دهد.

اقدامات جمهوری اسلامی ایران در صدور انقلاب اسلامی با کاربست دیپلماسی عمومی

ایران پس از پیروزی انقلاب، برای صدور انقلاب و نفوذ فرهنگی خود در سطح منطقه و جهانی، دیپلماسی عمومی را مبنای عمل خود قرار داده و ارتباط با مردم کشورهای اسلامی و غیر اسلامی را برای پیشبرد این سیاست، در دستور کار خود قرار داد. متولی دیپلماسی عمومی ایران وزارت امور خارجه است. با این حال سازمان ها و مراکز مختلفی در این راستا فعالیت می کنند که در ادامه به معرفی و فعالیت های آنها پرداخته می شود:

۱- وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

مهم ترین برنامه های مرکز دیپلماسی عمومی وزارت امور خارجه، ایجاد سازوکارهای لازم در حوزه اداری و اجرایی کشور برای توجه به دیپلماسی عمومی، همکاری با نهادهای مختلف، برقراری ارتباط گسترده با جهان، حضور مؤثرتر در حوزه افکار عمومی جهان، ایجاد تمرکز در برنامه های نمایندگی های ایران در خارج از کشور و شناسایی حوزه های مرتبط با افکار عمومی، شناسایی ظرفیت نهادهای مردمی، فعال کردن حوزه های جدید ارتباطاتی در کنار حوزه های سنتی و رسمی سیاست خارجی، استفاده از رسانه ها برای معرفی ایران و دیدگاه های رسمی کشور، گسترش مبادلات رسانه ای ایران با کشورهای دیگر برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی و جهانیان می باشند. (www.dolat.ir)

۲- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

نشر ارزش های انقلاب بر پایه مکتب فکری و سیاسی امام راحل و رهبر معظم انقلاب اسلامی، گسترش مناسبات فرهنگی با ملل مختلف، آگاهی جهانیان نسبت به مبانی و اهداف و دستاوردهای انقلاب اسلامی، صدور محصولات فرهنگی و هنری با رویکرد اسلامی ایرانی، ساماندهی فعالیت های بین المللی مراکز فرهنگی و هنری با همکاری سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، برگزاری جشنواره ها، همایش ها و نمایشگاه های فرهنگی و هنری در سطح ملی و بین المللی و مبادلات رسانه ای از مهم ترین اقدامات وزارتخانه مذکور است. (www.farhang.gov.ir)

۳- سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی

هدف این سازمان «ایجاد و گسترش شناخت، علاقه و باور نسبت به اسلام ناب، انقلاب اسلامی، مزیت های جمهوری اسلامی ایران و فرهنگ و تمدن اسلامی ایرانی در جوامع دیگر به منظور گسترش پرتوِ اسلام و تحکیم هم گرایی و پیوندهای اسلامی، دینی و معنوی» است. در ادامه به برخی از اقدامات صورت گرفته سازمان در راستای سیاست های ایران و انعکاس دستاوردهای انقلاب اسلامی اشاره می شود:

حوزه گفتگوی ادیان: نشست دینی سازمان با رهبران دینی کنیا، دیدار سفیر ایران با اسقف اعظم کلیسای ارتدوکس روس، کنفرانس رهبران ادیان جهانی و سنتی در قزاقستان، همایش گفتگوی اسلام و مسیحیت ارتدکس، نمایشگاه «گفتگوی ادیان» در مسجد کبود ایروان، کارگاه آموزشی «قرآن و حاکمیت» در دانشگاه شریف اندونزی، کنفرانس «خطر جریان های تکفیری» در باکو.

حوزه فرهنگی: تأسیس شعبات دانشگاهی ایران، اشاعه فرهنگ علوی در اندونزی، آموزش زبان فارسی در مدرسه اسلامی توزلا، گردهمایی بزرگ ایرانیان در بمبئی، برگزاری دوره تربیت مربی قرآن در دهلی نو.

حوزه ترجمه و نشر آثار: انتشار کتاب های درس هایی از انقلاب اسلامی ایران، الخالدان، محمدباقر صدر و بنت الهدی، مناسک مختصر حج آیت الله العظمی خامنه ای، زندگینامه امام خمینی(ره)، فرمایشات امام خامنه ای در مورد حوزه های علمیه و لحمک لحمی و دمک دمی حاوی فرمایشات مقام معظم رهبری درباره رابطه دوستی عمیق دو ملت ایران و عراق در عراق، ترجمه قرآن به زبان انگلیسی، کتاب آشنایی با ایران به زبان بوسنیایی، ترجمه انگلیسی دا در آمریکا، نظام سیاسی ایران به زبان اندونزیایی، ترجمه روسی علوم قرآنی اثر آیت الله معرفت در مسکو، ترجمه منظوم قرآن کریم در تاجیکستان، چهل حدیث حضرت امام خمینی(ره) به زبان تایی در تایلند، ترجمه تاریخ قرآن و مرصاد العباد نوشته نجم الدین رازی در آذربایجان، اشعار سهراب سپهری به زبان ایتالیایی، دعای کمیل در پاکستان، مواضع و دیدگاه های حضرت آیت الله خامنه ای ولی احیاء کننده در لبنان، اسرار التوحید به زبان اسپانیولی، فی رحاب تشیع به زبان لوگاندا (زبان محلی مردم اوگاندا)، فی رحاب تشیع نوشته محمدعلی شمالی از اساتید حوزه علمیه قم به زبان لوگاندا، مفاخر مشاهیر ایران به زبان سوئدی.

در حوزه بیداری اسلامی: برگزاری همایش هایی با موضوعات بیداری اسلامی، فلسطین و وحدت جهان اسلام، انقلاب اسلامی و امام خمینی(ره) در کشورهای مختلف. (www.icro.ir)

۴- جامعه المصطفی(ص)

نهادی علمی و بین المللی با هویت حوزوی و با هدف گسترش علوم اسلامی و انسانی و با رویکرد آموزشی، پژوهشی و تربیتی است که شمار زیادی از داوطلبان و دانشجویان خارجی را زیر پوشش گرفته است. تنوع ملیتی فراگیران، گستردگی شعبه ها، مراکز و مؤسسه های آموزشی و پژوهشی در بسیاری از کشورهای جهان، این نهاد علمی را در زمره مراکز علمی و فرهنگی برتر جهان قرار داده است. تاکنون بیش از پنجاه هزار طلبه در جامعه المصطفی(ص) تحت تعلیم و تربیت گرفته اند که ۲۵۰۰۰ نفر از آنان، دانش آموخته شده و به کشورهای خود بازگشته اند. تأسیس مرکز گفتگوی ادیان، برگزاری همایش، نشست تخصصی و پژوهشی در داخل و خارج کشور، شناسایی عالمان برجسته و تأثیرگذار جهانی و تقدیر از خدمات و فعالیت های ارزنده آنان با عنوان «جایزه جهانی المصطفی»، فعالیت های تألیفی با هدف تولید اندیشه و گسترش جنبش نرم افزاری، تحقق نهضت ترجمه و گسترش ارتباطات و تعاملات علمی با مراکز علمی و فرهنگی کشورهای گوناگون از اهمّ فعالیت های جامعه المصطفی می باشد. (www.miu.ac.ir)

۵- بنیاد اندیشه اسلامی

مؤسسه ای فرهنگی و مطبوعاتی است که از سال ۱۳۶۲ فعالیت خود را آغاز کرده و ۱۶ عنوان مجله به زبان های گوناگون برای چهار گروه اقشار تحصیل کرده، عموم مردم، بانوان، کودکان و نوجوانان منتشر می کند. اسامی این نشریات بر اساس گروه های چهارگانه فوق عبارتند از:

۱- ثقافتنا (عربی)، التوحید (عربی)، التوحید (انگلیسی).

۲- الوحده (عربی)، پیام اسلام (فرانسه)، العالم (عربی)، چشم انداز اسلام (اسپانیایی)، سخن ایران (روسی)، ایران امروز (انگلیسی)، ندای اسلام (انگلیسی)، ایران نوین (اردو)، بیداری اسلامی (انگلیسی).

۳- محجوبه (انگلیسی)، الطاهره (عربی).

۴- الهدی (عربی)، زمزم (انگلیسی). (www.itf.org.ir)

۶- مرکز نشر معارف اسلامی در جهان

این مرکز توسط استاد موسوی لاری در سال ۱۳۵۵ با هدف معرفی شریعت الهی و اندیشه اسلامی و گسترش تعالیم اسلامی و مفاهیم قرآنی در اقصی نقاط دنیا از طریقِ ترجمه آثار به زبان های مختلف تأسیس شد. چاپ قرآن کریم، نهج البلاغه، صحیفه سجادیه و سایر آثار اسلامی به زبان های مختلف، از اقدامات این مرکز است. ثمرات و نتایج خدمات اسلامی و فرهنگی این مرکز در روشن ساختن اذهان انبوه عظیمی از مردم جهان نسبت به حقایق اسلام و جذب افراد بسیاری از غیر مسلمانان به سوی اسلام پیداست. (www.musavilari.org)

۷- مجمع جهانی اهل بیت(ع)

مجمع جهانی اهل بیت(ع) با اهدافی چون احیا و گسترش فرهنگ و معارف اسلام ناب محمدی و حراست از حریم قرآن و سنت پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت عصمت و طهارت(ع)، ایجاد و تقویت وحدت در بین تمامی ابنای امت اسلام، حمایت از موجودیت مسلمانان و پیروان اهل بیت، کمک به رشد و اصلاح وضعیت فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی پیروان اهل بیت در جهان، خارج کردن پیروان اهل بیت از مظلومیت رسانه ای و محرومیت های علمی تأسیس گردید. برخی از فعالیت های مهم این مجمع عبارتند