فایل پاورپوینت کامل «کثرت گرایی دینی» در بوته نقد

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل «کثرت گرایی دینی» در بوته نقد – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل «کثرت گرایی دینی» در بوته نقد شامل 88 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل «کثرت گرایی دینی» در بوته نقد:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل «کثرت گرایی دینی» در بوته نقد به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل «کثرت گرایی دینی» در بوته نقد به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل «کثرت گرایی دینی» در بوته نقد با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل «کثرت گرایی دینی» در بوته نقد با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل «کثرت گرایی دینی» در بوته نقد با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل «کثرت گرایی دینی» در بوته نقد را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل «کثرت گرایی دینی» در بوته نقد :

*عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی

اشاره:

کثرت گرایی دینی، دست کم دو دیدگاه مهم و وابسته به هم دارد؛ نخست تعدد ادیان و آنگاه تعدد قرائتهای یک دین. هر یک از آن دو، مدعیاتی دارد که به شدت نقد پذیر است. آنچه در این نوشتار مورد توجه قرار می گیرد، نقد و بررسی دیدگاه نخست، آن هم براساس آنچه در مقاله ششم از کتاب فلسفه دین نوشته «کیث . ای . یاندل» آمده است، می باشد.

۱. یکی از برآیندهای تکثر ادیان که مبنای تکثّرگرایی دینی قرار گرفته است، این ادعاست که دین عبارت است از واقعیّت پدیداری، و آنچه از دین به دست ما می رسد، مجموعه ای از ظهورات، نمودها، پدیدارها و بالاخره عرضیاتی از دین است، نه حقیقت دین (اگر حقیقتی داشته باشد!)؛ دین وجود فی نفسه ندارد یا این که به دست ما نرسیده است.^(۱)

پرسشی که مطرح می شود، این است که آنچه پدیدارهای دینی نامیده اند و از لوازم و ویژگیهای یک سنّت دینی است، امری عینی و برگرفته از خارج است یا اموری ذهنی و انتزاعی محض یا قراردادی است که به گونه ای، حتّی منشأ انتزاع یا اساسی واقعی برای قرارداد آن نیز وجود ندارد؟ در صورت نخست، پدیدارهای ادیان مختلف، از صدق و کذب برخوردار است و اگر یکی از آنها صادق باشد، پدیدارهای مقابل آن که مربوط به ادیان دیگر است، کاذب خواهد بود و اگر هر کدام بهره ای از صدق داشته باشند، مجموعه گزاره های صادق ترکیبی همه آنها که به صورت سنّتهای یک دین ارائه شده باشد، پیامدهای دین را خواهد داشت، نه هر یک از آن ادیان، و این، آغاز فروپاشی کثرت گرایی دینی است.

در صورت دوم، ادیان، مجموعه اعتبارهای ذهنی و قراردادهای شخصی و اجتماعی خواهد بود که ارزش آن نیز اعتباری است و وابسته به همان اعتبارها و قراردادهاست و بحث از آنها و نیز ارزش آنها، تابع انگیزه های پدیدآورندگان آن خواهد بود، نه یک بحث حقیقی که معیار صدق داشته باشد.

۲. یکی دیگر از مدّعیات کثرت گرایی دینی، این است که «پاسخ به پدیدار دینی خاصّ یکی از سنتهای دینی، به همان میزان، مایه پرورش افراد شایسته می گردد که پاسخ به پدیدار دینی دیگر در یک سنّت دینی متفاوت»^(۲) چنین نتیجه ای به دنبال دارد.

پرورش افراد شایسته در سنّتهای دینی خاصّ، یا بر این امر استوار است که ادیان، هسته مشترکی دارند و در ارائه نظریه های پرورشی، با یکدیگر همسانی دارند یا بر این امر بنیان نهاده شده که پرورش و شایستگی یاد شده، امری عینی که با بیرون از خود مطابقت داشته باشد، نیست و در واقع، از امور اعتباری و قراردادی است که هر کس در هر شرایط و با رعایت نظریه های مختلف، می تواند شایسته باشد؛ اگرچه همین فردِ شایسته، در سنّت دینی دیگری، ناشایست باشد. یا بر این اساس که مقاصد انسانها چنان گسترده و متفاوت است که از راههای مختلف، بلکه متقابل می توان به آن دست یافت یا بر این اساس که انسانها چنان ناهمگونند و یا در شرایط مختلف، چنان ناهمگون می شوند که هر یک از نظریه های مختلف با حفظ اختلاف خود، می تواند در پرورش آنها تأثیر بگذارد.

هیچ یک از این مبانی، دفاع پذیر نیست. علاوه بر این، مدّعای تأثیر همسان ادیان در شایسته پروری، بر این اساس استوار شده است که شایستگی، دارای تعریف حقیقی یگانه ای است که می توان به همه ادیان نسبت داد و حال آن که چنین تعریفی از شایستگی و نجابت که مورد وفاق همه پیروان ادیان باشد، وجود ندارد. از این گذشته، تأثیر یکسان ادیان در شایسته پروری، به هیچ رو اثبات پذیر نیست. اگر شایستگی را بتوان به گونه های مختلف و متفاوت تعریف کرد یا آن را امری تشکیکی دانست، نه متواطی و یا اگر بتوان تأثیر یکسان ادیان را انکار کرد، از ادّعای یاد شده، چیز قابل توجّهی برای کثرت گرا باقی نمی ماند.

علاوه بر این، برابری ادیان جهانی با ادیان قبیله ای، بلکه با عقاید شخصی و حتی با نظریه های روان شناسی، از پیامدهای این مدعاست. چه کسی می تواند بگوید نظریه های روان شناسی نمی تواند افراد شایسته تربیت کند؟ بویژه با توجه به این که شایستگی می تواند امری نسبی باشد و در این صورت، خشونت گراترین نظریه ها نیز به تربیت افرادی می پردازد که از آن دیدگاه، شایسته و نجیبند.

۳. مدّعای دیگر کثرت گرایی دینی، این است که «تمام سنّتهای دینی، اعتبار یکسانی دارند»^(۳). می توان پرسید که آیا این اعتبار، به معنای صدق^(۴) منطقی است یا به معنای ما بازاء داشتن خارجی و صدق فلسفی؟^(۵)

در صورت نخست، باید گزاره های مربوط به سنّتهای دینی، تحلیلی باشد تا از صدق منطقی برخوردار باشد و حال آن که چنین چیزی امکان پذیر نیست. صورت دوم، مستلزم آن است که سنتهای متعارض، مطابقت خارجی داشته باشد و حال آن که عینیّت سنتهای متعارض، سبب تضاد فلسفی می شود و این خود پیامدهای بسیاری دارد که هیچ یک از آنها با کثرت گرایی دینی، سازگار نیست، بلکه عینیّت گزاره های دینی و برخورداری از صدق خارجی، سبب تناقض است؛ زیرا برخی از سنّتهای ادیان [با هم] متناقض است.

حتّی اگر منظور از اعتبار در این جا سودمندی باشد، باز هم برابری ادیان در برخورداری از این سودمندی (اعتبار)، نه تنها اثبات پذیر نیست، بلکه می توان آن را انکار کرد؛ زیرا برابری این سنّتها در کسب سودمندیهای اجتماعی، به هیچ وجه قابل پذیرش نیست.

دینی که از رهبانیت حمایت می کند، با دینی که اقتدار اقتصادی را تشویق می کند، چگونه می تواند برابر باشد؟ سودمندی شخصی نیز همین گونه است؛ دینی که دارای دستورهای شخصی اکید، امرها، نهی ها، واجبات و محرمات است و محدودیتهای جدّی برای افراد ایجاد می کند، با دینی که جز چند سفارش اخلاقی ندارد، چگونه می تواند در سودمندی شخصی، برابر باشد؟ در هر صورت، کثرت گرایی دینی، مستقیم یا غیر مستقیم، تناقض را روا می داند.

اگر منظور از اعتبار و حقانیّت، «توانایی پرورش افراد شایسته»^(۶) باشد، با پرسشی روبه رو هستیم که پیش از این بدان اشاره شد و آن، برخورداری ادیان حقّ به معنای صدق و عینیّت است. این پرسش برای تبیین میزان برخورداری ادیان از اعتبار، از اهمیّت بسزایی برخوردار است و نمی توان آن را نادیده گرفت؛ بویژه این که شایسته پروری، ارتباط ویژه ای با واقعیّت دارد و شایستگی، امری واقعی است، نه اعتباری و قراردادی.

۴. مدّعای دیگر کثرت گرایی دینی، این است که «سنّتهای دینی، اسطوره ها یا استعاره های عامّی است که نقش آنها ایجاد رفتار است»^(۷) (دیدگاه پراگماتیستی). این دیدگاه، پیامدهایی دارد که نمی توان آنها را پذیرفت؛ از جمله:

الف) باید ادیان، فاقد دستگاه معرفت شناسی، جهان شناسی و انسان شناسی باشند.

ب) باید رفتارها، قطع نظر از حقیقت جهان و انسان، تناسب آنها و غایت و هدف آنها، معنی و اصالت داشته باشد و حال آن که رفتار، رفتار انسان است. اگر حیث التفاتی آنها که خود بنای پدیداری بودن ادیان است، نادیده گرفته شود، بین رفتار انسان و زوزه گرگ و خش خش برگ درختان در خزان و شرشر آبشار، تفاوتی نخواهد بود. اهمیّت رفتار، به خاطر انسانی بودن آن و تأثیر در سرنوشت انسان است و این، متوقّف بر معرفی انسان و امکانات و اهداف اوست.

ج) از این گذشته، اعتبار رفتار، به نظریه های رفتارشناسانه بستگی دارد و اعتبار آنها نیز به نوبه خود، به انسان شناسی بستگی دارد؛ از این رو، هیچ نظام فکری ای بدون ارائه شناختهای عینی از انسان، نمی تواند بین رفتارها فرق بگذارد.

د) بالاخره اگر تدیّن، تنها نقش ایجاد رفتار داشته باشد، چه تفاوتی با دیدگاههای شخصی برگرفته از رخدادهای زندگی دارد؟ کسی که به خاطر روبه رو شدن با حادثه ای، به رفتار ویژه ای گرایش پیدا کرده است و آن رخداد در او نقش ایجاد رفتار داشته است، با کسی که دین دارد و بر اساس باورهای دینی خود به رفتاری گرایش دارد، چه تفاوتی دارد؟ این دیدگاه با فروکاهش دین در حدّ ایجاد رفتار، آن را نفی می کند و این، نفی دین در قالب تکثّر ادیان است.

ه ) این سخن که سنتهای دینی، استعاره های عامّی است که نه صادق است و نه کاذب، دیدگاهی است که بر مدّعیات اثبات نشده پوزیتیویسم منطقی استوار شده که بسیاری از فیلسوفان، آن را دارای نقدهای جدّی بنیان افکن دانسته اند.^(۸)

۵ . مدّعای دیگر کثرت گرایی دینی، این است که دیدگاه رفتارگرایانه را بدین خاطر می پذیریم که «تکثّر ادیان را به بهترین صورت تبیین می کند»^(۹) و در واقع، اعتبار رفتارگرایی، در تبیین پذیری تکثّر ادیان به سبب آن و اعتبار تکثّر ادیان به خاطر جنبه رفتارگرایانه ادیان است.

این ادّعا که به صورت دلیل تکثّر ادیان لحاظ شده است نیز اشکالهایی دارد که چند نمونه از آن را مطرح می کنیم:

الف) تکثّر ادیان را باید با بررسی تاریخی آن تبیین کرد و با نگاه به تاریخ، کم و بیش، علّت این امر آشکار است و آن، چیزی غیر از رفتارگرایی دینی است.

ب) ادیان، بویژه ادیان آسمانی، حقیقت یگانه ای بوده (نشان آن، اشتراک در بسیاری از اصول و فروع است) که در زندگی انسان تحقق یافته و تحت تأثیر آلودگیهای ذهن بشری و گرایشهای غریزی آنان، تکثّر یافته است. بررسی تاریخی، تا حدودی گواه این مطلب است.

ج) حتّی اگر از تبیین تکثّر ادیان نیز ناتوان باشیم، این دلیل نمی شود که ادیان را تا حدّ تبیین رفتار، کاهش دهیم.

د) این دیدگاه، نشان دهنده پذیرش تکثّر ادیان و در نتیجه، حقانیّت آن است؛ زیرا تا کسی تکثّر را نپذیرد یا حقانیّت آن را مورد تردید قرار دهد، راه تبیین آن، فروکاهش آن در حد یک رویداد نخواهد بود.

۶ . مدّعای دیگر کثرت گرایی، این است که «چیزهایی را که سنّتهای دینی، موجود می پندارند، در بهترین وضعیّت، مانند وجود رنگها در دیدگاه فلسفی مدرن است».

با یادآوری چند نکته، این مدّعا را بررسی می کنیم:

الف) اگرچه انسان از راههای متعارفِ شناسایی، جز به پدیدارهای هستی، بلکه جهان مادّه دسترسی ندارد، ولی این امر، به این معنی نیست که اوّلاً، دسترسی به گوهر این پدیدار و تکیه گاه آن ناممکن است و ثانیا، چیزی جز این پدیدارها وجود ندارد.

از این گذشته، غیر از راههای متعارف شناسایی که شیوه های مختلف معرفت حصولی است، راههای دیگری نیز وجود دارد که می توان به حقیقت پدیدارها دست یافت؛ پس به حکم وابستگی پدیدارها و به حکم این که پدیدارها، پدیدار چیزی است و این که پدیدارها از گوهرهای مُستند خود جدایی ناپذیر است، آنچه فاعل شناسایی، ادراک می کند، پدیدارهای جدای از گوهر واقع نیست. «فنومن»، متحقّق در «نومن» و پدیدارها، موجود در ذات ناپدیدار است. جدایی آن دو از یکدیگر، یا نفی ذات غیر پدیداری، به منزله نفی واقعیّت و نومنهاست و یا نومن دانستن فنومنها و ذات دانستن پدیدارهاست. به تعبیر فیلسوفان مسلمان، نفی جوهر، به منزله جوهر دانستن اعراض است؛ چنان که جدا پنداشتن عرض از جوهر، در واقع، جوهر دانستن عرض است.

ب) ناشناختنی بودن جواهر یا نومنها و ذات غیر پدیداری اشیا، تنها به این خاطر است که ابزار شناخت ویژه آنها در دسترس همگان نیست؛ چون راه شناسایی متعارف، شناخت حصولی و مفهومی است و از آن جا که ذات غیر پدیداری اشیا در قالبهای مفهومی نمی گنجد، قابل شناسایی ذهنی نیست؛ از این رو اگر راههای دیگری برای شناسایی وجود داشته باشد، به ذات غیر پدیداری ناشناخته نیز می توان دست یافت.

بسیاری از فیلسوفان هستی شناس، بر این باورند که روبه رو شدن با هستی، زمینه شناسایی آن را فراهم می کند. فیلسوفانی مانند: نیچه، هگل، آلبرکامو، سارتر، هایدگر و دیگران، به طور کلّی، شناخت مفهومی و ذهنی را شناخت حقیقی نمی دانند و بر اساس شواهد گفتاری آنان، بسیاری از آنها به شناختهای تجربی غیر مفهومی دست یافته اند. از این گذشته و با صرف نظر از رهیافتهای تجربی شهودی آنان، اساسا عارفان در همه ادیان آسمانی و زمینی، در مشاهده ها و مکاشفه های خود، با ذات غیر پدیداری سروکار دارند. بنابراین، شناخت پدیداری دین و در نتیجه، استنتاج کثرت گرایی، بر اساس تفکّرات کانت و مانند او استوار گشته که به شدّت خدشه پذیر است.

ج) شناخت پدیداری بدون صدق، نسبت مطلق را به دنبال دارد که برای هیچ عاقلی پذیرفتنی نیست؛ زیرا هر کس به نسبیت شناخت که فاقد صدق است، حکم کند، اوّلاً، باید از ارائه هرگونه نظر و سخنی خودداری ورزد؛ زیرا محتوای نظر و سخن وی، شناخت پدیداری ویژه خود اوست و برای دیگران، هیچ گونه اعتباری ندارد. ثانیا، از حکم به چنین نسبیتی نیز خودداری کند؛ زیرا همین نسبیت نیز امری پدیداری و ویژه خود اوست؛ پس اگر این شناخت پدیداری، صدق و کذب نداشته باشد، با توجّه به این که از مجاری ادراک حسّی به دست آمده و در قالبهای حصولی قرار گرفته است، فاقد اعتبار می باشد، امّا اگر این شناخت پدیداری، صدق و کذب داشته باشد، ناچار باید ذات غیر پدیداری و نومن شناختی داشته باشد تا با مقایسه با آن، صادق یا کاذب باشد. حتی اگر صدق را نیز بر اساس «سوبژکتیویسم» کانت که نتیجه انقلاب کوپرنیکی وی در فلسفه است، تفسیر کنیم و نتیجه بگیریم: «شناسایی صادق یا استعلایی، آن است که چگونگی انطباق جهان خارج با ذهن را تبیین کند، نه چگونگی انطباق ذهن با خارج را»، باز هم باید یک نومن و ذات غیر پدیداری را بپذیریم که مطابقت آن با ذهن، نشان صدق آن باشد، نه برعکس.

د) بر فرض که از همه آنچه گفته شد، چشم پوشی کنیم، حقیقت غیر پدیداری دین که نسخه تدوینی جهان تکوین است، برای دستگاه شناسایی حصولی و محدود انسان، آشکار نیست و به همین خاطر است که انسان، نیازمند شناختهای غیر حسّی، بلکه فراطبیعی است و یکی از علل نیاز انسان به واسطه های این شناخت که پیامبران الهی هستند، همین است. آن ذات غیر پدیداری برای پیامبران الهی، پدیداری است و آن نهان، برای آنان عیان است. نهان بودن آن، نسبی و عیان بودن آن، مطلق است، بلکه حقیقت آن، عیان بودن است و به دلایلی که چندان پوشیده نیست، از ما نهان شده است. نیز تفسیر پدیداری آن حقیقت نهان، تنها به وسیله صاحبان فهمِ معصوم و مصون از خطا که به مشاهده آن حقیقت نهان اُنس دارند، امکان پذیر است.

ه ) آخرین سخن این که، تفسیر دینی این پدیدارگرایی، معرفتی دینی است. به همین خاطر است که پیامبران، مشاهده آن ذات غیر پدیداری را تقاضا کرده اند. از خدا خواسته اند و این خواسته به خاطر اجابت دعوت آنان، پاسخ شایسته آنان را داشته است. پس آنان به آن حقیقت غیر پدیداری دست یافته اند و در حدّ امکان، به انسانهای شایسته و دارای استعداد، شناسانده اند؛ چنان که فرموده اند: «الهی أرنی الأشیاء کما هی» و به حکم «أدعونی أستجب لکم» که مصداق تام و تمام آن، دوستان خدایند، این دعا به اجابت رسیده است. پس آن که تماشای حقیقت را طلب کرد، به مطلوب خود دست یافت.^(۱۰)

۷. مدّعای دیگر کثرت گرایی دینی این است که «اگر کثرت گرایی دینی درست باشد، هیچ یک از مشکلات دینی مانند: ناشایستگی اخلاقی انسان، وجود نخواهد داشت و در واقع، راه حلهای دینی برای چنین مسائلی، برای کسی مایه دغدغه خاطر نخواهد بود».^(۱۱)

این کثرت گرایی، به منزله نفی دین است، بلکه نفی کمالات واقعی انسان را در پی دارد. از این رو، برای رهایی از دغدغه خاطر، می توان انسان یا اهداف و کمالهای او یا دین را مورد تردید قرار داد. اگر کسی انسان را موجودی صرفا مادّی انگارد، به همان اندازه از چنین دغدغه هایی رها می شود که کسی دین را حقیقتا متکثّر بداند. بنابراین، اگر منظور این است که انسان در بی خیالی زندگی کند، غیر از کثرت گرایی دینی، راههای دیگری نیز وجود دارد. اگر منظور این است که خاطر