فایل پاورپوینت کامل گزارشی از تحلیل مضامین ادعیه ماه رجب براساس مصباح المتهجهد، شیخ طوسی

فایل پاورپوینت کامل گزارشی از تحلیل مضامین ادعیه ماه رجب براساس مصباح المتهجهد، شیخ طوسی؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل گزارشی از تحلیل مضامین ادعیه ماه رجب براساس مصباح المتهجهد، شیخ طوسی شامل 105 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل گزارشی از تحلیل مضامین ادعیه ماه رجب براساس مصباح المتهجهد، شیخ طوسی را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل گزارشی از تحلیل مضامین ادعیه ماه رجب براساس مصباح المتهجهد، شیخ طوسی با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل گزارشی از تحلیل مضامین ادعیه ماه رجب براساس مصباح المتهجهد، شیخ طوسی با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل گزارشی از تحلیل مضامین ادعیه ماه رجب براساس مصباح المتهجهد، شیخ طوسی تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل گزارشی از تحلیل مضامین ادعیه ماه رجب براساس مصباح المتهجهد، شیخ طوسی را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل گزارشی از تحلیل مضامین ادعیه ماه رجب براساس مصباح المتهجهد، شیخ طوسی :

درآمد

انسان در گذر ایّام، بیش از پیش خود را نیازمند ارتباط با خالق و معبود می یابد. این نکته شاید مهم ترین عامل برای توجه امامان معصوم(ع) به نیایش و انشا دعاها برای خود و مؤمنان در روزها و ماه ها باشد. عالمان و محدّثانی چون شیخ صدوق، شیخ مفید و شیخ طوسی، هر کدام، رساله ای در این زمینه تألیف کرده اند که بخش عظیمی از میراث حدیثی ما را تشکیل می دهند. از میان این مجموعه ها کتاب « مصباح المتهجد » شیخ طوسی نخستین کتاب جامع و روشمند در زمینه گردآوری کتب ادعیه شیعی به شمار می رود. در میان «ادعیه مأثور»، ادعیه سه ماه رجب، شعبان و رمضان از نظر کثرت و مضمون و محتوا بیشتر جلب توجه می کنند.

با توجه به این که تاکنون پ‍‍‍‍‍ژوهش های جدّی دربار تحلیل مضامین ادعیه صورت نگرفته، گرچه شروحی بر برخی ادعیه و کتب دعایی مانند صحیفه سجادیّه نگارش یافته است، این پژوهش به تحلیل محتوایی ادعیه ماه رجب بر پایه کتاب مصباح المتهجد می پردازد. چهارده دعا در شانزده صفحه، به عنوان دعاهای مخصوص ماه رجب در این کتاب گردآوری شده است.

موضوع پژوهش در تحلیل ادعیه ماه رجب با چند سؤال جدّی رو به رو است.

سؤال اول. تحلیل مضامین ادعیه ماه رجب به چه نتایجی می انجامد؟

سؤال دوم. در ادعیه ماه رجب کدام مفاهیم از اولویت خاصی برخوردار هست؟

این نوشتار با پیش رو داشتن سؤالات مذکور پژوهشی تحلیلی در ادعیه ماه رجب نموده است.

دعاهای ماه رجب در یک نگاه

شیخ طوسی در کتاب مصباح المتهجد به گردآوری اعمال عبادیّ مستحبّی و ادعیه و زیارت ها می پردازد. شیخ از مجموع چهار باب اصلی[۱] کتاب خود، یک باب را به ادعیه و اعمال ماه ها اختصاص داده است. از میان ماه ها، ماه رجب از فضیلت خاصی برخوردار هست که نویسنده چهارده دعا را ذیل این ماه گردآوری نموده است. از آنجا که در بخش تحلیل از دعاها با شماره یاد می شود، لذا لازم می نماید که ادعیه مذکور معرفی گردد. این دعاها، به ترتیب، عبارت اند از:

اول. دعای شب اول ماه رجب

اللَّهمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِأَنَّکَ مَلِیک (مَلِکٌ)، وَ أَنَّکَ عَلَی کلِّ شَیْ ءٍ مُقْتَدِرٌ (قدیرٌ مُقْتَدِرٌ) وَ أَنَّکَ مَا تَشَاءُ منْ أَمرٍ یَکن، اللَّهُمَّ إِنِّی أَتَوَجَّهُ إِلَیْکَ بِنَبِیِّکَ محمّد نَبِیِّ الرَّحْمَه صَلَّی اللَّهُ علَیْهِ وَ آلِه یا محمّد یَا رَسُولَ…

دوم. دعای سجده بعد از نماز شب ماه رجب

لَکَ الْمحمّده إِنْ أَطعْتُکَ وَ لَک الْحُجَّه إِنْ عَصَیْتُکَ لَا صُنْعَ لِی وَ لَا لِغَیْرِی فِی إِحْسَانٍ إِلَّا بِکَ یَا کائِناً (کائِنُ) قَبْلَ کلِّ شَیْ ءٍ وَ یَا مکوِّنَ کلِّ شیْ ءٍ إِنَّکَ عَلَی کلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ مِنَ الْعَدِیلَه…

سوم. دعای بعد نماز شب ماه رجب

الْحَمْدُ لِلهِ الَّذِی لَا تنْفَدُ خزَائِنُهُ وَ لَا یخَافُ آمِنُهُ رَبِّ إِنِ ارْتَکبْتُ الْمَعَاصِیَ فَذَلِکَ ثقَه منِّی بِکرَمِکَ إِنَّکَ تَقْبَلُ التَّوْبَه عَنْ عِبَادِکَ وَ تَعْفُو عَنْ سَیِّئَاتِهِمْ وَ تَغْفِرُ الزَّلَلَ وَ إِنَّکَ مُجِیبٌ لِدَاعیکَ وَ منْهُ قَرِیبٌ…

چهارم. دعای یا نور النور

یا نورَ النورِ، یا مُدَبِّرَ الامُورِ، یا مُجْرِیَ الْبُحُورِ یا باعِثَ مَنْ فِی الْقُبُورِ، یا کهْفِی حِینَ تُعْیِینِی الْمَذاهِبُ وَ کنْزِی حِینَ تُعْجِزُنِی الْمکاسِبُ، وَ مونِسِی حِینَ تَجْفُونِی الْأَباعِدُ، وَ تَمَلُّنِی الأَقارِبُ، وَ منَزِّهِی بِمُجالَسَه…

پنجم. دعای هر روز ماه رجب

یَا مَنْ یَمْلِکُ حوَائِجَ السائِلِینَ وَ یَعْلَمُ ضَمِیرَ الصَّامِتِینَ لِکلِّ مَسْأَلَه مِنْکَ سَمْعٌ حَاضِرٌ وَ جَوَابٌ عَتِیدٌ اللَّهُمَّ وَ مَوَاعِیدُکَ الصَّادِقَه وَ أَیادِیکَ الْفاضِلَه وَ رحْمَتُکَ الْوَاسِعَه فَأَسْأَلُکَ أَنْ تصَلِّیَ علَی محمّد وَ آلِ محمّد…

ششم. دعای امام صادق(ع) در ماه رجب

اللَّهمَّ إِنی أَسْأَلُکَ صَبْرَ الشَّاکرِینَ لَکَ وَ عَمَلَ الْخَائِفِینَ مِنْکَ وَ یَقِینَ الْعَابِدِینَ لَکَ اللَّهُمَّ أَنْتَ الْعَلِیُّ الْعظِیمُ وَ أَنا عَبْدُکَ الْبَائِسُ الْفَقِیرُ أَنْتَ الْغَنِیُّ الْحمِیدُ وَ أَنا الْعَبْدُ الذَّلِیلُ اللَّهمَّ صلِّ عَلَی محمّد وَ آلِهِ وَ امنُنْ بِغِنَاکَ…

هفتم. دعای هر روز ماه رجب

اللَّهُمَّ یَا ذَا الْمِنَنِ السَّابِغَه وَ الْآلَاءِ الْوَازِعَه وَ الرَّحْمَه الْوَاسِعَه وَ الْقُدْرَه الْجامِعَه وَ النعَمِ الْجَسِیمَه وَ الْمَوَاهِبِ الْعَظِیمَه وَ الْأَیَادِی الْجَمِیلَه وَ الْعطَایَا الْجزِیلَه یا منْ لَا ینْعَتُ بِتَمْثِیلٍ وَ لَا یُمَثَّلُ بنَظِیرٍ وَ لَا یغْلَبُ بِظَهِیرٍ…

هشتم. توقیع ناحیه مقدّسه در ماه رجب (دعای هر روز ماه رجب)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ اللَّهمَّ إِنی أَسأَلُکَ بِمَعَانِی جَمِیعِ مَا یَدْعُوکَ بِهِ وُلَاه أَمْرِکَ الْمأْمُونُونَ علَی سرِّکَ الْمسْتَبْشِرُونَ بأَمْرِکَ الْوَاصفُونَ لِقُدْرَتِکَ الْمُعْلِنُونَ لِعَظَمَتِک أَسْأَلُکَ بِمَا نَطَقَ فِیهِمْ مِنْ مَشِیَّتِکَ فَجَعَلْتَهُمْ…

نهم. دعای هر روز ماه رجب از ناحیه مقدسه

اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِالْمَوْلُودَیْنِ فِی رَجَبٍ محمّد بْنِ عَلِیٍّ الثانِی وَ ابْنِهِ عَلِیِّ بْنِ محمّد الْمُنْتَجَبِ وَ أَتَقَرَّبُ بِهِمَا إِلَیْکَ خَیْرَ الْقُرَبِ یَا مَنْ إِلَیْهِ الْمَعْرُوفُ طُلِبَ وَ فِیمَا لَدَیْهِ رُغِبَ أَسْأَلُکَ سُؤَالَ مُقْتَرِفٍ مُذْنِبٍ قَدْ أَوْبَقَتْهُ…

دهم. دعای بعد از نماز شبِ نیمه ماه رجب

اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بَعَقْدِ عِزِّکَ عَلی أَرْکانِ عَرْشِک، وَ مُنْتَهی رَحْمَتِکَ مِنْ کتابِک، وَ اسْمِکَ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ وَ ذِکرِکَ الْأَعْلی الْأَعْلی الْأَعْلی وَ کلِماتِکَ التّامّاتِ کلِّها أَنْ تُصَلِّیَ عَلی محمّد وَ آلِه،…

یازدهم. دعای امّ داود در روز نیمه ماه رجب

صَدَقَ اللَّهُ الْعَظِیمُ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ ذُو الْجَلَالِ وَ الْإِکرَامِ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ الْحَلِیمُ الْکرِیمُ الَّذِی لَیْسَ کمِثْلِهِ شَیْ ءٌ وَ هُوَ السمِیعُ الْعلِیمُ الْبَصِیرُ الْخَبِیرُ شَهِدَ اللَّهُ أَنهُ لَا إِلَه إِلَّا هُوَ وَ الْمَلَائِکه وَ أُولُوا الْعِلْمِ…

دوازدهم. دعای بعد از نماز شبِ بیست و هفتم ماه رجب

الْحَمْدُ لِلهِ الَّذِی لَمْ یَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ یَکنْ لَهُ شَرِیک فِی الْمُلْکِ وَ لَم یکنْ لَهُ وَلِیٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ کبرْهُ تکبِیراً اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِمَعَاقِدِ عِزِّکَ عَلَی أَرْکانِ عَرْشِکَ (بِمَعَاقِدِ العزِّ مِن عَرشِک) وَ مُنْتَهَی الرَّحْمَه مِنْ کتَابِکَ…

سیزدهم. دعای روز بیست و هفتم ماه رجب

یَا مَنْ أَمَرَ بِالْعَفْوِ وَ التَّجَاوُزِ وَ ضَمَّنَ نَفْسَهُ الْعفْوَ وَ التجَاوُزَ یَا مَنْ عَفَا وَ تَجَاوَزَ اعْفُ عَنِّی وَ تَجَاوَزْ یَا کرِیمُ اللَّهُمَّ وَ قَدْ أَکدَی الطَّلَبُ وَ أَعْیَتِ الْحِیلَه وَ الْمَذْهَبُ وَ دَرَسَتِ الْآمَالُ وَ انْقَطَعَ الرَّجَاءُ إِلَّا مِنْکَ وَحْدَکَ…

چهاردهم. دعای روز بیست و هفتم ماه رجب (بین هر دو رکعت نماز این روز)

اَلْحمْدُ لِلهِ الَّذِی لَمْ یَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ یَکنْ لَهُ شَرِیک فِی الْمُلْکِ وَ لَمْ یَکنْ لَهُ وَلِیٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ کبِّرْهُ تَکبِیراً یا عُدَّتِی فِی مُدَّتِی یَا صَاحِبِی فِی شِدَّتِی یَا وَلِیِّی فِی نعْمَتِی یا غیَاثِی فِی رَغْبَتِی یَا نَجَاحِی(نَجاتِی) فِی حَاجَتِی…

تحلیل دعاهای ماه رجب

تحلیل فراوانی درخواست های فردی و گروهی

درخواست نمودن از ذات باری تعالی از فطرت انسان نشأت می گیرد و نهایت نیاز و حاجت ها به خدا بر می گردد؛ خدایی که بخشش های او بی منّت، گنجینه های رحمتش فناناپذیر و هم موجودات نیازمند بخشش های اویند. از این رو، در دعا علاوه بر حمد و ستایش، تمجید و راز و نیاز، دعاکننده نیازهای خود را از بی نیاز مطلق طلب می کند و خود را با منبع بی نهایت رحمت و عطوفت اتصال می دهد و سر بر آستان نیاز می ساید و همان طور که خداوند متعال می فرمایند:

وَ قالَ رَبُّکمُ ادْعُونی أَسْتَجِبْ لَکمْ…؛[۲]

فرمود پروردگارتان: بخوانید مرا تا اجابت کنم شما را…

از این رو، حاجت های خود را عرضه می دارد و امید استجابت دارد.

در میان این درخواست ها و حوایج، برخی فردی و بخشی گروهی است. ادعیه ماه رجب از این جهت ارزیابی می گردد تا مشخص شود نیازها و درخواست های مطرح شده در ادعیه بیشتر در کدام حیطه است و فراوانی آن چگونه هست؟ لازم به ذکر است که در دسته بندی درخواست ها به فردی و گروهی از ضمایر جهت تشخیص بهره گرفته شد.

دعا برقراری ارتباطی معنوی با خالق است. در این توجه و ارتباط با مبدأ، برادران دینی را با تمسک به آیات قرآن و روایات می توان همراه ساخت.[۳] در تفسیر آیه ۲۶ سوره شوری،[۴] جابر از امام باقر(ع) روایت کرده که فرمود:

منظور آیه، مؤمنی است که برای برادرش در غیاب او دعا می کند. در اینجا فرشته الهی به او خطاب می کند: به خاطر محبتت نسبت به او، همانند آنچه برایش خواستی به تو هم عطا گردیده است.[۵]

همچنین در روایت ها آمده است که دعا برای برادران دینی زودتر مستجاب می شود[۶] و روزی را فراوان می کند.[۷] از این رو، در بررسی ادعیه ماه رجب مشاهده می شود که علاوه بر دعا برای خود، دیگران نیز مشمول دعای خیر قرار گرفته اند که نتایج حاصل بدین شرح است:

۱- در ادعیه ماه رجب تعداد درخواست های فردی با ۶۱ درصد بر درخواست های گروهی با ۳۹ درصد پیشی دارد.

۲- درخواست گروهی فقط در دعاهای دوم، چهارم، هشتم و سیزدهم مطرح شده است.

۳- در بررسی خواست ها، نکته قابل توجه این است که درخواست رسیدن به ماه مبارک رمضان (بلغنا شهر الصیام) و مبارک گردانیدن ماه رجب و ماه های حرام، روز مبعث و عمر – که همگی با «بارک لنا» آمده است – فقط به صورت گروهی و درخواست جمعی مطرح شده است.

۴- بقیه درخواست ها مانند آمرزش گناهان، نعمت و بهره فراوان، کفایت امور توسط خداوند و آسانی در کارها هم به طور فردی، هم جمعی آمده است.

تحلیل فراوانی زمان ادعیه ماه رجب

گرچه درخواست از خداوند محدودیّت زمان و مکان ندارد، ولی از آنجا که دعا مغز عبادت است، برای دعاکننده آداب و شرایطی است که باید آنها را مراعات نماید تا از فایده دعا بهره برده و دعای او مستجاب شده و نورانیّت دعا در نفس او پیدا شود. یکی از شرایط دعا، اختیار کردن زمان های شریف و مکان های متبرّک است.[۸] ماه رجب یکی از زمان های ویژه برای عبادت و دعاست. از این رو، ادعیه این ماه از نظر زمان توصیه شده، بررسی می گردد تا مشخص شود در این ماه شریف کدام روز از اهمیّت بیشتری برخوردار است.

بعضی از زمان های اجابت دعا، در هر سال یک مرتبه است. برخی از آنها را – مرتبط با این پژوهش است – در اینجا ذکر می کنیم. آنها عبارت اند از: شب اوّل ماه مبارک رجب، و به روایتی دیگر، هر شب از ماه رجب و روز نیم ماه رجب و شب مبعث[۹] پیغمبر(ص) – که بیست و هفتم ماه رجب است – و روز آن.[۱۰]

با توجه به بررسی انجام شده، نیم ماه رجب یکی از با فضیلت ترین وقت ها برای انجام عبادت به شمار می رود و ادعیه و اذکار و نمازهای مستحبّی برای آن شب وارد شده است.

برای شب و روز نیم ماه رجب «دو دعا»، در کتاب مصباح ذکر شده است. همچنین شب بیست و هفتم ماه رجب نزد شیعیان به عنوان شب « مبعث» مشهور است و عبادت در آن ثواب بسیاری دارد. از این شب با عنوان «لیله المحیاء» یا شب احیاء و شب زنده داری نام برده شده است. ابن بطوطه در سفر نامه خود در باره اهمیّت این شب چنین می نویسد:

بیماران را از عراق و خراسان و فارس و روم به نجف آورده و کنار قبر امیرالمؤمنین(ع) در انتظار شفا یافتن آنان، به نماز و ذکر و تلاوت پرداخته و به برکت این شب بیماران شفا می یافتند.[۱۱]

در شب و روز بیست و هفتم ماه رجب، «سه دعا» وارد شده است که نشان از اهمیّت دعا در این زمان، و امید استجابت و بهره مندی معنوی، به علّت ویژگی زمانی آن دارد.

تحلیل نام های پیامبران در ادعیه ماه رجب

پیامبران با هدایت گری بشریّت از جایگاه خاصی برخوردارند. یادآوری نام پیامبران در ادعیه برگرفته از قرآن است. خداوند متعال در قرآن کریم به پیامبر(ص) امر می فرماید:

وَ اذْکرْ إِسْماعیلَ وَ الْیَسَعَ وَ ذَا الْکفْلِ وَ کلٌّ مِنَ الْأَخْیارِ؛[۱۲]

و اسماعیل و یَسَع و ذو الکفل را به یاد آور [که ] همه از نیکان اند.

قرآن با ارائه تاریخ پیامبران و صالحان حرکت تربیتی بزرگی انجام داده است و آن، ارائه اسوه های مختلف در شرایط گوناگون و در قلمروهای متفاوت است.[۱۳]

یادآوری نام پیامبران در ادعیه، همانند قرآن، در «معرفی الگوی مناسب» نقش بسزایی ایفا می کند؛ مانند بخش هایی از دعا ام داوود که همراه با ستایش خداوند می فرماید:

ای که یوسف را به یعقوب بازگردانیدی، ای که رنج ایّوب را پس از ابتلا برطرف ساختی، ای که موسی را به مادرش برگردانیدی،…[۱۴]

نکته قابل توجه دیگر این که ، یادآوری نام پیامبران در این ادعیه با درخواست درود بر خوبان تاریخ و پیامبران همراه شده،[۱۵] که با این ادبیات، « آموزش تجلیل و تکریم بزرگان» را نیز در بر دارد.

از طرف دیگر، با نام بردن از پیامبران و دعوت مؤمنان به نگریستن در سیره آنان، به« هویّت بخشی تاریخی» می پردازد. هویّت تاریخی برای یک امّت پشتوانه محکمی است و برای آن، امّت شأن والایی ایجاد می کند؛ به طوری که دعاکننده را به حلقه هایی که بر حقّ و افتخار آفرین اند (پیامبران)، وصل می کند. این اتصال به سلسله زنجیر حق، نوعی هویّت دادن دینی است و جایگاه دعاکننده را روشن می کند که کجا ایستاده و به چه چیزی اتصال دارد و از چه پشتوان دینی برخوردار است.

شیخ صدوق، در بار ه تعداد پیامبران بر این عقیده است که تعداد پیامبران ۱۲۴ هزار نبی و اوصیای آنان ۱۲۴ هزار وصی بوده است….[۱۶] از این تعداد، تنها نام ۲۶ پیامبر به صورت صریح در قرآن آمده است که عبارت اند از: آدم، نوح، ادریس، هود، صالح، ابراهیم، لوط، اسماعیل، یسع، ذوالکفل، الیاس، یونس، اسحاق، یعقوب، یوسف، شعیب، موسی، هارون، داوود، سلیمان، ایّوب، زکریّا، یحیی، اسماعیل صادق الوعد، عیسی و محمّد(ص). افزون بر این، در قرآن گاه به نام هایی برمی خوریم که پیامبر بودن آنها با تردید مواجه است؛ مانند ذی القرنین، عمران پدر مریم و عُزَیْر.[۱۷]

نام ۴۶ پیامبر در ادعیه ماه رجب (دعا امّ داود) آمده است. از این اسامی نام های هابیل، شیث، یوشع، میشا، الخضر، شعیا، تورخ، متّی، ارمیا، حبقوق، دانیال، شمعون، جرجیس، خالد و حنظله[۱۸] در قرآن وجود ندارد. بقیه اسامی همانند قرآن هست.

تحلیل مفاهیم اعتقادی، اخلاقی و احکام اولویت دار در ادعیه ماه رجب

یکی از محورهای اساسی در بررسی محتوایی ادعیه ماه رجب، بررسی ادعیه از نظر مفاهیم اولویت دار است. دعا با این مفاهیم، در فرهنگ اسلام یک حرکت تربیتی بزرگ، کلاس رشد و سازندگی روحی انسان هاست. مکتب دعا، مکتب تعلیم و تربیت در سطح عام در میان تمامی مردم است. از این رو، موضوع ها و مفاهیمی که در ادعیه به صورت مکرر بیان شده است، به عنوان درس های تربیتی، دارای ارزش و اهمّیّت بیشتری هستند.

مجموعه این تعالیم در سه بخش اصول عقاید، اخلاق و احکام دسته بندی می شود و مطابق این تقسیم بندی مفاهیم مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرد. البته بعضی از مهم ترین مفاهیم پرتکرار ادعیه دارای زیر مجموعه هایی نیز هستند.

مهم ترین مؤلفه های ادعیه

الف) مؤلفه های اعتقادی که عبارت اند از: خدا، پیامبر، امام، معاد، فرشتگان، توسل و شفاعت، بخشش و مغفرت و عفو الهی، ایمان و ذکر.

ب) مؤلفه های اخلاقی: دین اسلام، دین اخلاق و تربیت است و قرآن همواره پیروان خود را به کسب ارزش های اخلاقی دعوت می کند و دعاها نیز با ارائه الگوی مناسب، در سلامت اخلاقی مؤثر هستند و مفاهیم اخلاقی والایی در آنها بیان شده است که به تعدادی از مهم ترین آنها اشاره می شود: خضوع و فروتنی، صبر و شکیبایی، شکرگزاری، پرهیز از غفلت و غرور، راستگویی و پرهیزکاری.

ج) مؤلفه احکام: شاید دعا جایگاه مناسبی برای بیان احکام نباشد، اما از آنجا که روزه نمودی از احکام عبادی است و در ماه رجب خواهش رسید