فایل پاورپوینت کامل پاکسازی قوه خیال

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل پاکسازی قوه خیال :

قوه خیال شأنی از شئون نفس آدمی است و رابطی است بین عالم جسم و عالم عقل. صورتهای خیالی برخی از احکام ماده را دارند و در عین حال از بعضی دیگر، پاک ومبرا می باشند، و به تعبیر فیلسوفان مسلمان، خیال دارای تجرد برزخی است: برزخ در لغت حائل و واسطه میان دو چیز است و عبارت است از واسطه طولی بین دو چیز که نه این است و نه آن، و از طرفی به نوعی شبیه هر یک از آن دو است: صورتهای خیالی از آن جهت که دارای شکل و اندازه اند، مانند جسم و ماده می باشند، اما از آن جهت که قوه و استعداد و وزن و حجم و مکان و زمان ندارند و از این اوصاف پاکند، از عالم جسم فاصله می گیرند. پس عالم خیال حد وسط بین دو عالم مادی و مجرد تام (حس و عقل) است.[۱]

قوه خیال را “دستگاه عکاسی نفس ناطقه” نیز نامیده اند چرا که عکس موجودات عالم ماده را می گیرد و آن ها را درک می نماید، و این ادراکات را به قوه عقل می سپارد. از طرفی دیگر، قوه خیال ادراکات قوه عقل را که کلی و انتزاعی می باشند، برای بیان و لمس بیشتر، از معنای محض به اشکال و صورتهای خاص تنزل می دهد. حال اگر خیال آلوده شد، در نقش واسطه گری خویش خیانت می ورزد، و فرد که می پندارد تفکر و عملش بر پایه ادراکات صحیح بوده است، در واقع بازیچه خیال خویش قرار گرفته است.

نیست وش باشد خیال اندر روان

تو جهانـــی بر خیالی بین، روان

بر خیالی صلحشان و جنگشان

و ز خیالی فخرشان و ننگشان[۲]

در بحث طهارت بیان می شود که پس از طی مراتب طهارت ظاهری، مراتب طهارت باطنی فرا می رسند که آغاز آن طهارت خیال است و از مهمترین مراتب است چرا که خیال آلوده راهزنی می نماید و آدمی را از سادگی و صفای باطنی خویش دور می نماید. ذکر روایتی بسیار زیبا و قابل تأمل از نبی اکرم – صلی الله علیه و آله و سلم – در این مقام بسیار شایسته است:

إنِّی أُحِبُّ مِنَ الصِّبْیَانِ خَمْسَهَ خِصَالٍ:

الاوَّلُ أَنَّهُمُ الْبَاکُونَ؛

الثَّانِی عَلَی التُّرَابِ یَجْتَمِعُونَ؛

الثَّالِثُ یَخْتَصِمُونَ مِنْ غَیْرِ حِقْدٍ؛

الرَّابِعُ لَایَدَّخِرُونَ لِغَدٍ؛

الْخَامِسُ یُعَمِّرُونَ ثُمَّ یُخَرِّبُونَ.

«من پنج خصلت اطفال را دوست دارم:

اوّل آنکه پیوسته گریانند؛

دوّم آنکه برسر خاک گِرد میآیند؛

سوّم آنکه بدون حقد و کینه با هم دعوا میکنند؛

چهارم آنکه برای فردا چیزی را ذخیره نمینمایند؛

پنجم آنکه میسازند و سپس خراب میکنند! [۳]

تک تک این بیانات شریف می توانند بسیار راه گشای باشند. وجهی مشترک بین تمامی حالات بیان شده، عدم تسلط وهمیات خیالی و بازیچه شدن کودکان توسط آنها می باشد: آری، کودکان مانند ما احساس استقلال (!) نکرده اند و خود را بی نیاز نپنداشته اند، لذا حاجات خویش را با گریه خواستارند؛ پوچی مقام و کرسی ریاست گریبانشان را نگرفته است؛ به ورطه بد بینی و خیال بافی نسبت به دیگران فرو نیفتاده اند؛ نقد و بود حال را به نسیه و نیست فردا نفروخته اند؛ و عنکبوت وار دلباخته ساخته های سست خویش نشده اند. حقتعالی می فرماید:

«مَثَلُ الَّذِینَ اتَّخَذُوا مِن دُونِ اللَّـهِ أَوْلِیَاءَ کَمَثَلِ الْعَنکَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَیْتًا وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُیُوتِ لَبَیْتُ الْعَنکَبُوتِ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ»

مثَل کسانی که غیر از خدا را اولیای خود برگزیدند، مثَل عنکبوت است که خانهای برای خود انتخاب کرده؛ در حالی که سستترین خانهها خانه عنکبوت است اگر میدانستند! ( 🙂

به تعبیری از عالم عامل، علامه حسینی طهرانی (رحمه الله)، در شرح این حدیث: “اطفال چون به فطرت نزدیکترند، یعنی به توحید نزدیکترند، أنانیّت پوچ و استکبار واهی و شخصیّت مجازی در میانشان نیست. فلهذا چون خنده غفلت انگیز، و عمارتهای بهجت آمیز، و کینه های بی اساس امّا ریشه دار، و ذخیره کردن اموال و انباشتن بر اساس وَهم و پندار، و اتّکای به دنیا و دلبستگی بدان، در میان ایشان وجود ندارد، یعنی همه بالفِطرَه اهل توحید می باشند و فنای آنان فطرهً در ذات خدا بیشتر است، بیشتر مورد علاقه پیامبر میباشند. امّا همینکه به غرور جوانی و به کهولت و دوران کهنسالی و پیری میرسند و غرور شهوت و غضب و أوهام و اعتباریّات دامنگیرشان میگردد و حبّ مال و جاه و اعتبار در زمان پیری مغزشان را پر می کند، همه آن غرائز پاک و فطرت سالم و دست نخورده را از دست میدهند، و به باطل در برابر حقّ عشق می ورزند، و عمر و حیات و سرمایه علم و قدرت و امن و امان را به مُفت بلکه به منهای فائده و در برابر ضررهای هنگفت می فروشند و مبادله می کنند. و این موجب بُعد و دوری از رحمت خداست که ایشان را از وادی محبت دور می کند؛ إلاّ مَنْ عَصَمَهُ اللَهُ، وَ قَلیلٌ ما هُمْ.[۴]

از آنجا که خیال پاک، دریچه ورود و استقرار در عالم معنا می باشد، بسیار بزرگان، سالهای متمالی و با برنامه، اصرار جدی به تلاشها و ریاضتهای شرعی می داشتند چرا که مهار و انصراف خیال از پلیدی ها و فکرهای نامربوط کاری بس مشکل است: “مرحوم جناب سید مهدی بحر العلوم بعد از سی و چهار سال قوه خیال را تطهیر کرد. بعد از سی و چهار سال دو رکعت نماز شکر به جا آورد و فرمود: خدایا تو را شاکرم که توانستم زود قوه خیال خود را تطهیر نمایم. مرحوم ملاحسینقلی همدانی بعد از بیست و چهار سال زحمت کشیدن آن را تطهیر کرد.” [۵]

آری، توفیق و همت بسیار می خواهد عمل کامل و دائم به سفارشات مولای متقیان:

«اقصر رایک علی ما یلزمک تسلم ودع الخوض فیما لا یعنیک تکرم »

فکرت را به آن چه بر تو لازم است اختصاص ده تا سالم بمانی ، و از فرو رفتن در کاری که مربوط به تو نیست بگریز تا ارجمند باشی.[۶]

یکی از راه های ارزیابی خود در این عرصه، مقایسه حالات خود با سادگی و صفای کودکان، چنان که بیان شد، می باشد. به عنوان مثال بنگریم که آیا گرفتار تکبر و فخر فروشی می باشیم یا نه؛ حقتعالی می فرماید:

«وَاللَّـهُ لَا یُحِبُّ کُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ»

خداوند هیچ متکبّر فخرفروشی را دوست ندارد. (:)

به بیان صاحب تفسیر متین المیزان: “مختال به کسی می گویند که دچار خیلاء و تکبر شده باشد ، و تکبر را از این جهت خیلاء می‏گویند که متکبر چیزی را که در خود سراغ دارد فضیلتی برای خود خیال می‏کند …و فخور به معنای کسی است که زیاد افتخار و مباهات می‏کند ، و اختیال (که مصدر است برای کلمه مختال) ، و نیز افتخار ناشی از این می‏شود که انسان توهم کند که آنچه نعمت دارد به خاطر استحقاق خودش است ، و این بر خلاف حق است ، چون او فعلی را که باید مستند به تقدیر خدا کند به استقلال نفس خود کرده ، و این اختیال و افتخار هر دو از رذائل نفسند، که خدا آن را دوست نمی‏دارد. “

دیگر راه، رجوع به خوابهایمان می باشد: “خواب بهترین معرف انسان است. نفس در خواب به توسط قوه خیال هر چه در درون دارد اعم از صور و اشکال و بافتهای مختلف همه را بیرون می آورد و مشاهده می کند. همه اینها مربوط به خود توست.”[۷] اگر اعمال آدمی آلوده بود، خیال آدمی نیز گرفتار آنها میشود و به جای آنکه وظیفه اش را به مانند سگ شکاری برای شکار حقایق عالم و تحویل آنها با امانت به صاحب خود ایفا نماید، مانند سگی ولگرد می گردد و به جای آنکه تحت مهار باشد، آدمی از آزار و اذیت وی (حتی اگر متوجه به آن نباشد) در امان نخواهد بود: “خواب تلویزیون نفس ناطقه انسانی است. به محض اینکه چشم و گوش را بستی و قوه لامسه و چشایی و بویایی ات را رها کردی و خوابیدی قوه خیال شروع به پخش کردن فیلم درونی ات می کند. هر چه را مشاهده می کنی در خودت وجود دارد.اینها نمایش اعمالی است که روزانه مرتکب شده ای.”[۸] این چنین است که به جای تصورات لطیف، بیشتر گرفتار خوابهای آشفته و پراکنده می باشیم!

حال سؤالی که مطرح می گردد این است که چگونه قوه خیال را تطهیر کنیم. به چندین نکته که در بیانات بزرگان به چشم می خورد اشاره می نماییم:

) همان گونه که تلویحاً اشاره شد، مهمترین شرط برای تطهیر قوه خیال، پرهیز از انواع گناه همانگونه که در شرع مقدس و انسان ساز اسلام بیان گردیده است می باشد. چرا که این امر انسان را، و خصوصا قوه خیال وی را، از بند و زنجیرها رهایی می بخشد و اجازه پرواز و صید نور را به او اعطا می نماید:

«الَّذِینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْأُمِّیَّ الَّذِی یَجِدُونَهُ مَکْتُوبًا عِندَهُمْ فِی التَّوْرَاهِ وَالْإِنجِیلِ یَأْمُرُهُم بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنکَرِ وَیُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّبَاتِ وَیُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبَائِثَ وَیَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِی کَانَتْ عَلَیْهِم