بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آموزش جنسی و سند ۲۰۳۰ :

در پی سخنان مقام معظم رهبری، درباره سند ۲۰۳۰ (دستور کار توسعه پایدار ) مباحث مختلفی درباره تعارض این سند با اسناد بالادستی نظام از جمله سند چشم انداز بیست ساله، نقشه جامع علمی کشور، سند تحول بنیادین در آموزش وپرورش و حتی اصول و قانون اساسی مطرح شد و مطبوعات و پایگاه های اطلاع رسانی به طرح انتقادهای وارد بر آن پرداختند.

یکی از انتقادهای جدی این بود که این سند با مطرح کردن «آموزش های جنسی جامع» در پی تغییر فرهنگ حاکم بر جوانان و نوجوانان ایرانی است. با توجه به مباحث مطرح شده درباره این موضوع، در این مقاله به بررسی موضوع آموزش جنسی در سند ۲۰۳۰ و تعارضات آن با رویکرد بومی و اسلامی می پردازیم.

۱- آموزش جنسی در سند ۲۰۳۰

در برنامه عملی که برای تحقق هدف چهارم دستور کار توسعه پایدار تدوین شده و همچنین «سند ملی آموزش ۲۰۳۰ جمهوری اسلامی ایران» در موارد متعددی بر ضرورت گسترش آموزش های جامع جنسی تأکید شده است. ازجمله در راهبردهای اساسی سند ملی آموزش ۲۰۳۰ آمده است:

تدوین سیاست ها و برنامه هایی برای ترویج آموزش برای توسعه پایدار و آموزش شهروندی و ادغام آن ها در آموزش های رسمی، غیررسمی و آزاد. انجام این کار از طریق اصلاح نظام آموزشی، آموزش معلمان، اصلاح مواد درسی و حمایت های آموزشی امکان پذیر می شود. اجرای برنامه اقدام جهانی آموزش برای توسعه پایدار و موضوع هایی از قبیل حقوق بشر، تساوی جنسیتی، بهداشت، آموزش های جامع جنسی (تنظیم خانواده)، تغییر اقلیم، معیشت های پایدار و شهروندی مسئولانه و پویا نیز مشمول مورد یادشده می شود. لازم است ذکر شود که در ادغام این موارد در برنامه های آموزشی کشورها، توجه به توانمندی ها و تجارب ملّی اهمیت زیادی دارد.

البته در این سند، در توضیح آموزش های جامع جنسی، عبارت «تنظیم خانواده» آمده که شاید برای تلطیف این موضوع در فضای داخلی باشد. غافل از اینکه این عبارت، در ادبیات بین المللی و اسناد یونسکو تعریف مشخصی دارد. در یکی از اسناد یونسکو عبارت یادشده چنین تعریف شده است:

آموزش جامع جنسی، به عنوان روشی برای آموزش مباحث و روابط جنسی شناخته می شود که متناسب با سن است، رویکردی فرهنگی دارد و با ارائه اطلاعات علمی دقیق، واقعی و بدون قضاوت شخصی همراه است.

نکته مهمی که در اینجا وجود دارد این است که عبارات و واژه های به کاررفته در اسناد بین المللی معنا و مفهوم خاص خود را دارند و آنچه مبنای سنجش میزان تعهد کشورها به این اسناد است همان معنا و مفهومی است که در عرف بین الملل پذیرفته شده است؛ نه تفسیری که هر کشور از آن عبارت و واژه ارائه می دهد.

برای روشن تر شدن این موضوع به تفسیری که یونسکو از هدف چهارم از اهداف دستور کار توسعه پایدار ۲۰۳۰ ارائه داده است، اشاره می کنیم:

این سازمان در یکی از اسناد خود در تفسیر این هدف که ناظر به «تضمین آموزش باکیفیت، برابر و فراگیر و ترویج فرصت های یادگیری مادام العمر برای همه» است، می گوید:

یونسکو تشخیص می دهد که هیچ کشوری به توسعه پایدار مبتنی بر هدف شماره ۴ (تضمین آموزش باکیفیت، برابر و فراگیر و ترویج فرصت های یادگیری مادام العمر برای همه) نمی رسد تا زمانی که (اگر) دانش آموزان به خاطر گرایش های جنسی واقعی مورد تصورشان و یا هویت جنسی شان خشونت را تجربه کنند یا مورد تبعیض واقع شوند.

چنانکه ملاحظه می شود، تفسیر یونسکو از این هدف، بسیار گسترده تر از مفهومی است که به طورمعمول به ذهن می رسد و حتی شامل هم جنس گرایان هم می شود. در ادامه همین تفسیر این موضوع با صراحت بیشتری بیان شده است:

خشونت بر اساس گرایش جنسی یا هویت جنسی یا تظاهر به جنسیت خاص، عموماً متوجه این گروه ها می شود: دانش آموزانی که لزبین (دختران هم جنس گرا) گِی (پسران هم جنس گرا) یا دوجنسی هستند (هم جنس گرا هراسی) دانش آموزانی که ترا جنسی هستند (ترا جنس هراسی) و کسانی که تظاهرات جنسیتی شان در دو گروه معمول جنسیت (زن و مرد) نمی گنجد؛ مانند پسرانی که تصور می کنند مؤنث هستند و دخترانی که تصور می کنند مذکر هستند.

با این مقدمه به بررسی پیشینه و مفهوم «آموزش جامع جنسی» در مغرب زمین می پردازیم:

۲- پیشینه و مفهوم «آموزش جامع جنسی»

مانند هر موضوع حیاتی و مهم، کنترل رفتارهای پرخطر جنسی نوجوانان و جوانان محملی برای رویکردها و دیدگاه های متفاوت و احیاناً متقابل است. ورود رهبران و اندیشمندان غربی به این حوزه مهم، همراه با بحث وجدل های متعددی در عرصه های سیاست، فرهنگ و آموزش وپرورش بوده است. در نهایت، این بحث ها منجر به قطبی شدن برنامه های سلامت جنسی نوجوانان و جوانان در دو راهبرد شده است. در یک سو کسانی هستند که از «آموزش جامع مسائل جنسی» حمایت می کنند؛ برنامه ای که ضمن ارتقای خویشتن داری جنسی شامل آموزش هایی درباره تقویت دانش، مهارت و نگرش افراد راجع به استفاده از وسایل بهداشتی و جلوگیری از بارداری در هنگام ارتباط جنسی است. در سوی دیگر، عده ای راهبرد «فقط خویشتن داری جنسی تا زمان ازدواج» را انتخاب کرده اند که بر توانمندی خویشتن داری در برابر رفتارهای جنسی خارج از چارچوب ازدواج تأکید دارد.

الف) آموزش جامع مسائل جنسی

طرفداران این راهبرد بر کاهش آسیب اصرار دارند و ضمن تأکید بر کنترل رفتار پرخطر جنسی بر کاهش آسیب های رفتار پرخطر جنسی سرمایه گذاری می کنند. این ها معتقدند درصد چشمگیری از نوجوانان و جوانانی که تصمیم به کنترل روابط جنسی نامشروع یا ترک مواد می گیرند، نمی توانند در حفظ کامل خویشتن داری موفق شوند. پس در سطح نظری اجرای کامل خویشتن داری چیزی جز پندار نیست. بر این اساس، راهبردهایی عملیاتی شد که به جای کنترل خود رفتار پرخطر، بر کاهش آسیب های آن تأکید می کند. می توان حدس زد که چنین راهبردی، «سکس سالم» و عاری از سرایت بیماری های مقاربتی را مدنظر قرار دهد. هدف این راهبرد، حذف روابط جنسی خارج از چارچوب ازدواج نیست. ازاین رو برای پیش گیری از پیامدهای منفی آن توصیه می شود از وسایل پیش گیری و بهداشتی استفاده شود.

ب) «فقط» خویشتن داری جنسی

برخی گروه ها در امریکا بر «برنامه فقط خویشتن داری» تأکید می کنند. شعار آن ها این است: «فقط خویشتن داری جنسی تا زمان ازدواج». یعنی آموزش ارتباط جنسی سالم برای نوجوانان نمی تواند جامعه را از شر بیماری های مقاربتی، فرزندان نامشروع و ناخواسته، سقط جنین و مشکلات روانی مربوط نجات دهد. تنها راه نجات از پیامدهای هولناک و زندگی سوز، عفاف یا خویشتن داری جنسی است. راهبرد فقط خویشتن داری راهی برای ترویج عفاف در میان جوانان و نوجوانان آمریکایی محسوب می شود. در سال «قانون عفاف» نیز در کنگره امریکا به تصویب رسید که بر اساس آن، دولت به حمایت مالی از سازمان های غیردولتی فعال در برنامه «فقط خویشتن داری» موظّف شده است. بودجه های درخور توجهی نیز برای اجرایی شدن راهبرد فقط خویشتن داری جنسی تصویب شد. این بودجه ها در سه طرحی که کنگره تحت قوانین و بخش نامه های آموزش مسائل جنسی مشخص کرده بوده فراهم می شوند.

برنامه های فقط خویشتن داری جنسی تا زمان ازدواج ناشی از این تفکر است که چون معیار خویشتن داری جنسی کنترل کننده فعالیت جنسی خارج از چارچوب ازدواج است، آموزش های دیگر برای جوانان ضرورت ندارد. گروه های بسیاری در ایالات متحده امریکا از اجرایی شدن راهبرد فقط خویشتن داری جنسی حمایت کردند و برای اجرایی شدن برنامه های خود طرح های مختلفی پیش کشیدند.

با توجه به مطالب یادشده می توان گفت، «آموزش جامع جنسی» که در سند ۲۰۳۰ به آن اشاره شده و مسئولان آموزش وپرورش جمهوری اسلامی نیز خود را موظف به اجرای آن دانسته اند، یک راهبرد مبتنی بر «سکس سالم» است که هیچ رویکرد عفیفانه ندارد و به جای کنترل خودِ رفتار پرخطر، بر کاهش آسیب های آن تأکید می کند. بدیهی است که چنین رویکردی هرگز با فرهنگ اسلامی ایرانی کشور ما هیچ تناسبی ندارد. البته ممکن است تهیه کنندگان سند ملی آموزش ۲۰۳۰ جمهوری اسلامی ایران از خود دفاع کنند که مراد ما از آموزش جامع جنسی مفهومی که در اینجا به آن اشاره شد، نیست و ما هم به همین دلیل در سند یادشده در توضیح این عبارت واژه «تنظیم خانواده» را آورده ایم، ولی در پاسخ آن ها می گوییم ملاک عمل به تعهدات بین المللی تفسیری است که تهیه کنندگان اسناد بین المللی از معنا و مفهوم و قلمرو آن تعهد ارائه می دهند.

گفتنی است، راهبرد آموزش جامع جنسی در خود کشورهای غربی هم شکست خورده و مخالفان فراوانی دارد.

۳- آموزش و تربیت جنسی با رویکرد بومی

آنچه گفته شد به معنای نفی ضرورت آموزش و تربیت جنسی بر اساس آموزه های اسلامی و اقتضایات فرهنگی جامعه ایران نیست. بی تردید، آموزش جنسی به هنگام، متناسب با جنسیت، سن، شرایط و ویژگی های فردی و با در نظرداشتن مرزهای حیا و عفاف، خویشتن داری جنسی و کرامت نفس یکی از راهکارهای مهم ارتقای سلامت جنسی و جلوگیری از ناهنجاری ها و آسیب های جنسی در جامعه است و به همین دلیل نظام آموزش و پرورش کشور نمی تواند نسبت به آن بی تفاوت باشد. چنانکه بسیاری از صاحب نظران کشورمان هم بر این موضوع تأکید کرده اند.

الف) آموزش جنسی

صاحب نظران کشورمان برای «آموزش جنسی» یا به تعبیر برخی نویسندگان، «آموزش موضوعات جنسی»، تعریف های متعددی ارایه داده اند که از آن جمله می توان به این موارد اشاره کرد:

یکی از روان شناسان کشورمان در این زمینه می نویسد:

منظور از آموزش جنسی، ارایه اطلاعات کلی صحیح درباره وقایع و تغییرات جسمی و روانی بلوغ و راهنمایی نوجوانان در رفتار و کردار آن ها در این سن، نسبت به خود و دیگران و شیوه ابراز علاقه و دوستی های معقول و جلوگیری از انحرافات است.

صاحب نظر دیگری پس از اشاره به تعاریف موجود در این زمینه؛ از جمله تعریف یادشده (به عنوان کامل ترین تعریف) دراین باره چنین می گوید:

آموزش جنسی باید به صورت مستقیم و غیرمستقیم و با هدف پرورش نسل سالم و جامعه صالح انجام شود. صلاح و فساد هر جامعه بر اساس صلاح و فساد افراد و روابط آن ها با یکدیگر و از جمله روابط جنسی شکل می گیرد. اگر همه یا بیشتر افراد جامعه، سالم باشند و روابط آن ها با یکدیگر، با ارزش ها و هنجارهای دینی منطبق باشد، آن جامعه، جامعه ای سالم است. آموزش مسایل جنسی، به صورت صحیح و کامل در هر دوره و فراگیری ارزش ها و هنجارهای دینی و عملکردهای افراد در هر مقطع سنی، افراد را به سوی صلاح و پرهیز از فساد می کشاند و سلامت روان را برای آنان به دنبال دارد و در نتیجه، نسل جامعه، سالم پرورش می یابد و جامعه، سالم می شود.

با توجه به مطالب یادشده، مراد از آموزش جنسی، ارایه اطلاعات و آموزش های لازم متناسب با سن، جنس و نیاز مخاطب در زمینه جنسیت، هویت جنسی، اندام های جنسی، چگونگی تولیدمثل، تغییرات جسمی و روانی دوران بلوغ و احکام و دستورهای شرعی و بهداشتی مرتبط با آن، بایسته های تعامل و ارتباط با جنس مخالف، چگونگی خویشتن داری جنسی و استفاده درست از غریزه جنسی است که با هدف پاسخ گویی به پرسش ها و ابهام های ذهنی دختران و پسران، آشنا کردن آن ها با وظایف و تکالیف بهداشتی و شرعی خود، جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده جنسی از کودکان و انحراف جنسی نوجوانان و جوانان و در نهایت، زمینه سازی برای ازدواج و تشکیل خانواده و انجام درست وظایف زناشویی انجام می شود.

البته باید توجه داشت که آموزش جنسی به مفهومی که از دهه شصت میلادی به این سو، در غرب رواج یافت، آثار و پی آمدهای منفی فراوانی داشته است و به همین دلیل، برای جلوگیری از آثار منفی آموزش جنسی، در ارایه این گونه از آموزش ها به گروه های مختلف سنی و جنسی باید به نکات ذیل توجه شود:

۱- نقش اصلی و محوری خانواده در آموزش جنسی؛

۲- نیازهای متفاوت آموزشی دختران و پسران؛

۳- تفاوت اهداف آموزش جنسی در سنین مختلف؛

۴- رعایت کامل مرزهای حیا و عفت؛

۵- پرهیز از تحریک زودهنگام غریزه جنسی؛

۶- رعایت کامل موازین فقهی و اخلاقی اسلام در ارایه آموزش ها.

ب) تربیت جنسی

یکی از مهم ترین تفاوت های دیدگاه اسلام و غرب در زمینه آموزش جنسی، توجه به رویکرد تربیتی در این آموزش هاست و به همین دلیل صاحب نظران اسلامی به تربیت جنسی بیش از آموزش جنسی توجه کرده اند. بنابر این، برای شناخت بهتر تفاوت های این دو دیدگاه لازم است که مفهوم و مؤلفه های تربیت جنسی بیشتر بررسی شود.

واژه «تربیت جنسی» نیز چون «آموزش جنسی» در جامعه ما تا حدودی ناشناخته است و به همین دلیل حساسیت هایی درباره آن وجود دارد، اما باید توجه داشت که صاحب نظران تعلیم و تربیت از دیرباز در کنار دیگر حوزه های تربیت؛ چون تربیت اخلاقی و عقلی؛ به این موضوع نیز توجه داشته و به ویژه با آغاز تغییرات بلوغ در نوجوانان آن را ضروری دانسته اند.

فیض کاشانی (ره)، فقیه، فیلسوف، عارف، محدث و استاد برجسته اخلاق و تربیت اسلامی در قرن یازدهم هجری، در کتاب الحقایق فی محاسن الاخلاق درباره ضرورت تربیت جنسی می نویسد:

شهوت و تمایل جنسی، برای ایفای لذت جنسی و بقای نسل در آدمی به ودیعت نهاده شده است، اما بدون تردید این تمایل نیرومند و سرکش، به تعدیل و هدایت نیاز دارد و درصورتی که مهار نگردد و به افراط و تفریط گراید و به اعتدال نباشد، دین و دنیای آدمی را تباه می سازد؛ زیرا در صورت افراط، سه پی آمد خطرناک در پی دارد: یکی اینکه غریزه جنسی بر عقل چیره می گردد و آن را اسیر خود می سازد. در این صورت، هوس بازی و شهوت رانی به عنوان اساسی ترین هدف زندگی شخص رقم می خورد و از کمال و سعادت بازمی ماند. خطر دوم این است که تمایل جنسی، دین و دین داری را مقهور خود می سازد. در این صورت، حلال و حرام برای آدم شهوت ران بی معنا خواهد بود و رفته رفته به انحراف جنسی تن می دهد. اما سومین آسیبی که تمایل جنسی هدایت ناشده به بار می آورد، شهوت پرستی است؛ یعنی شهوت جنسی ممکن است آدمی را به عشق بازی حیوانی بکشاند. در آن صورت، از عقل و دین به طورکلی برکنار خواهد ماند و غلام حلقه به گوش شهوت ج