فایل پاورپوینت کامل ابعاد تمدنی میانه روی اسلامی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ابعاد تمدنی میانه روی اسلامی :

چکیده

هدف از خلقت انسان بندگی حق تعالی است و اسلام با طاغوت و هر آن چه از اعتدال خارج باشد، مخالفت می کند. بی ایمانی یا ایمان به خدایان ساختگی دو عامل مهم طغیان گری و تهدید علیه امنیت انسانی اند که اسلام در صدد است با ترویج ایمان، صلح عادلانه را برای همه بشریت به ارمغان آورد.

جامعه ای که اسلام ترسیم می کند جامعه ای است برخوردار از امنیت و در آن عبادت خدا و دوری از طاغوت محسوس است.

در این راستا سازمان ملل متحد نیز خواهان جلوگیری از تروریسم و مرجع جهانی برای برقراری صلح عادلانه در زمین است که در این مقاله راه کارهایی برای موفقیت سازمان در این مبارزه ارائه می شود.

کلید واژه ها: خلقت انسان، امنیت، صلح جهانی، عدالت، سازمان ملل.

مقدمه

برای همه کسانی که اسلام را بررسی و مطالعه کرده اند روشن است که هدف خداوند متعال از آفریدن، به کمال رسیدن آفریده هاست و می خواهد استعدادهای ذاتی نهفته و بالقوه آنها به فعلیت برسند؛ این همان چیزی است که وجدان فطری انسان هنگامی که طراحی هستی و هماهنگی و هدفدار بودن خلقت را ملاحظه می کند، درک می نماید.

در مورد آفرینش انسان، قرآن کریم هدف از خلقت او را روشن تر مشخص می نماید و می فرماید: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الإِْنْسَ إِلاّ لِیَعْبُدُونِ (ذاریات: ۵۶)؛ جن و انس را نیافریدم مگر برای پرستش خودم». چنین چیزی نشان می دهد که تکامل انسان زمانی صورت می پذیرد که ویژگی بندگی خداوند متعال در او به عنوان یک فرد ریشه بدواند. اوج کمال فرد در شخص پیامبر تجلی می یابد و بالاترین صفتی که به پیامبر داده می شود «نعم العبد» است، یعنی او بهترین بنده خداست.

خداوند تبارک و تعالی می فرماید: «وَ وَهَبْنا لِداوُدَ سُلَیْمانَ نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوّابٌ(ص: ۳۰)؛ ما سلیمان را که بهترین بنده و توبه کننده بود به داوود بخشیدیم».

هنگامی که شخص موءمن برای رسول خدا و سرور کائنات به پیامبری شهادت می دهد، بندگی او را بر پیامبری اش مقدم می شمارد و می گوید: «اشهد أن محمدا عبده و رسوله؛ گواهی می دهم که محمد بنده و پیامبر او است». این موضوع بر جامعه انسانی نیز صدق می کند. بندگان صالح و شایسته خدا و در سرلوحه آنها پیامبران، برای برپایی جامعه ای تلاش می کنند که در آن مردم بنده خدا باشند:

«وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِی کُلِّ أُمَّهٍ رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطّاغُوتَ (نحل: ۳)؛ ما در هر امتی پیامبری مبعوث کرده ایم که خداوند را پرستش کنند و از طاغوت بپرهیزند». بنابراین راه و روش صحیح، متوازن و تکامل بخش، پیروی کردن از دو خط است: خط بندگی خداوند و خط پرهیز و دوری جستن از طاغوت و این دو دستاورد عمده بندگی مطلق برای خداوند متعال است.

بنابراین ما در این جا با جزئیات بیشتری برای بندگی روبه رو هستیم و آن بندگی خدا و مخالفت با طاغوت است.

مفهوم عبادت و طاغوت

عبادت در مفهوم اسلامی به طور خلاصه به معنای هموار ساختن زندگی برای اطاعت خداوند متعال و اجرای دستورها و نهی های اوست:

«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَجِیبُوا لِلّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاکُمْ لِما یُحْیِیکُمْ(انفال: ۲۴)؛ ای کسانی که ایمان آورده اید پاسخ مثبت دهید به خدا و پیامبر او زمانی که شما را به چیزی که ضامن حیات شما است دعوت می نمایند».

این معنا در برگیرنده بندگی به معنای اخص همچون نماز و روزه است که زندگی در آن خلاصه نمی شود بلکه همه زندگی به مسجد و نماز تبدیل می شود.

طاغوت یعنی از حد اعتدال و میانه روی مورد نظر اسلام، چنان که راغب در تفسیر آیه شریفه «إِنّا لَمّا طَغَی الْماءُ حَمَلْناکُمْ فِی الْجارِیَهِ» (الحاقه: ۱۱) طغیان را عبارت از فرا رفتن از حد می داند (مفردات: ۳۰۵).

اعتدال و میانه روی اسلامی به معنای عدل، توازن، حکمت، خرد و قرار دادن هر چیزی در جای خود است به گونه ای که هدف از آن تحقق یابد، البته مقیاس و سنجش در این جا کمّی نیست. چنان چه امت اسلامی امت وسط و معتدل باشد (وَ کَذلِکَ جَعَلْناکُمْ أُمَّهً وَسَطاً ) (بقره: ۱۴۳) به خاطر پیروی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله که اسوه همگان است، الگو و اسوه تمدنی برای دیگر امت ها خواهد بود.

رجوع به مفهوم هایی که اسلام از آن ها نفرت دارد نشان می دهد که آن مفهوم ها از حد اعتدال و میانه روی بیرون اند؛ نظیر الحاد، شرک، فاحشه، تهور، اسراف و حتی رهبانیت، بخل، ترس و عدم احساس مسئولیت، همگی نوعی تجاوز و عدم پایبندی به حد شرعی است.

بنابراین معیار آن حد انسانی است که خداوند متعال برای بندگان خود قرار داده است و شاید به خاطر آشکار بودن آن با وجدان انسانی قابل درک باشد مثل طیبات و خبائث. دیدگاه الهی تصویر کاملی از حد اعتدال و یا حد طبیعی به ما می دهد که خارج شدن از آن به معنای خارج شدن از خود و فراموش کردن آن است. در این جا است که این تعبیر زیبای الهی خود را نشان می دهد: «نَسُوا اللّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ (الحشر: ۱۹)؛ خدا را فراموش کردند خدا نیز خودشان را از یادشان برد، آنان از جمله فاسقان اند».

امنیت بشریت نیز در طول تاریخ در معرض تهدید سرکشان و فاسقان بوده است. چنان چه به جوی های خون و اشک ها و تجاوز به نسل و ناموس و انسانیت ها نگاه کنیم به آسانی می توانیم به تعبیر شهید محمد باقر صدر آن را ناشی از دو مظهر از مظاهر سرکشی بدانیم:

اول: گمراهی و وابستگی، دوم: غلو در هواداری و متحول نمودن حقیقت های نسبی به حقیقت های مطلق که اسلام از آن به «الحاد» و «شرک» یاد کرده است. این دو در یک نقطه اساسی به هم می رسند و آن جلوگیری از انسان در مسیر تکامل و استمرار خلاّقیت و شایستگی است (الفتاوی الواضحه: ۵۹۵) و علاج آن همان ایمان به خداوند یکتا و احساس مسئولیت در برابر اوست.

بی ایمانی یا ایمان به خدایان ساختگی نمودهایی از طغیان گری و به عبارت دیگر دو عامل بزرگ طیغان گری اند که موجب گریز از مسئولیت یا تشدید پرستش ذات یا حاکم، اسطوره، مقام، مال، قدرت و شهوت می شوند. این امور که همه نسبی اند در اثر جهل و نادانی به اموری مطلق تبدیل شده و درنتیجه ویرانی و ویرانگری و تهدید امنیت انسانی را در عرصه های مختلف به دنبال خواهند داشت.

ما می توانیم گونه های فراوانی از امنیت انسانی را تصور نماییم: امنیت فکری، اجتماعی، اخلاقی، انسانی، خانوادگی، بهداشتی، زیست محیطی، سیاسی، اقتصادی و… که سرکشی و فرا رفتن از حد و مرز و افراط و تفریط همه این امنیت ها را تهدید می کند.

فرعون نمونه ای از سرکشی است که قرآن از او چنین یاد می کند:

«اذْهَبا إِلی فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغی (طه: ۲۳)؛ نزد فرعون بروید که او سرکشی کرده است».

«وَ إِنَّ فِرْعَوْنَ لَعالٍ فِی الأَْرْضِ وَ إِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفِینَ(یونس: ۸۳)؛ و به درستی که فرعون در زمین برتری جویی می کند و از اسراف کاران است».

حتی ایمان هم نیاز به اجازه گرفتن از او داشت: «قالَ فِرْعَوْنُ آمَنْتُمْ بِهِ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَکُمْ (اعراف: ۱۲۳)؛ فرعون گفت شما پیش از آن که من به شما اجازه بدهم به او ایمان آورده اید؟»

او سمبل تهدید حضور مردم و نسل و خلق بود: «إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلا فِی الأَْرْضِ وَ جَعَلَ أَهْلَها شِیَعاً یَسْتَضْعِفُ طائِفَهً مِنْهُمْ یُذَبِّحُ أَبْناءَهُمْ وَ یَسْتَحْیِی نِساءَهُمْ إِنَّهُ کانَ مِنَ الْمُفْسِدِینَ(قصص: ۱۳)؛ به راستی که فرعون در زمین برتری جست و مردمان آن را گروه گروه کرد و گروهی از آنها را ناتوان کرد، پسران آنها را سر می برید و زنانشان را زنده نگه می داشت به راستی که او از مفسدان بود».

فرعون سمبل سبک شماردن امت بود: «فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطاعُوهُ إِنَّهُمْ کانُوا قَوْماً فاسِقِینَ (زخرف: ۱۴)؛ او قوم خود را سبک شمرد آنها نیز از او پیروی کردند. به درستی که آنها قوم فاسقی بودند».

نقش اسلام در تحقق امنیت انسان ها

اسلام با نظام اخلاقی و تربیتی خود برای فراهم کردن امنیت اخلاقی تلاش می نماید:

«هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الأُْمِّیِّینَ رَسُولاً مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ (جمعه: ۱۵)؛ او در میان مردم بی سواد پیامبری از خودشان مبعوث کرد که آیاتش را برایشان بخواند و آنها را تزکیه و پاک کند».

این دین آسمانی با تحریم مفاسد اخلاقی که انسانیت انسان را می کشد، هر چیزی که فضای انسانی اخلاقی را به لوث می کشد نفی می نماید؛ با تشکیل ساختار خانواده و نفی همه عواملی که باعث سوق دادن غریزه ها به سوی بی بندوباری یا ارضای نادرست گردد، امنیت اجتماعی را فراهم می نماید؛ و با ارائه نظامی اجتماعی و متعالی، معیارهای مادی همچون رنگ، زبان، نژاد، قبیله و جغرافیا را که باعث چند دستگی مردم می شود، محکوم می نماید.

هم چنین با تضمین کامل حقوق، کرامت و آزادی انسان ها و تأمین اجتماعی و اقتصادی آنان و نیز مخالفت با عوامل تخریب همچون بخل، غصب، حرام خواری، تمرکز ثروت، اسراف، بی دینی، فحشا، آدم کشی و… در تحقق اهدافش تلاش می نماید. و با عمل کردن به اصل شورا و ولایت و تعمیم مسئولیت در تضمین مشارکت مردمی و سیاسی تلاش می کند. این مسائل آن قدر بدیهی و روشن است که نیاز به توضیح بیشتر ندارد.

اسلام در راستای اصول انسانی و در سطح تمدنی خود، در صدد تحقق امنیت و صلح عادلانه برای همه بشریت است و حتی اگر ناچار به جنگ شود این جنگ تنها به پاسخ دادن به متجاوزان محدود خواهد بود و چیزی متوجه بی گناهان نخواهد شد و حتی طبیعت نیز در امان و سالم خواهد ماند. رسول اکرم صلی الله علیه و آله به اصحاب خود توصیه می کند:

«سیروا باسم الله و بالله و فی سبیل الله و علی مله رسول الله، لا تغلوا، لا تمثلوا، و لا تغدروا، ولا تقتلوا شیخاً فانیاً، و لا صبیاً و لا امراه، و لا تقطعوا شجراً الا أن تضطروا الیها… (کنز العمال: ۴/۲۲۳ و الکافی: ۵/۲۷)؛ به نام خدا و با یاد خدا و در راه خدا و بر آیین رسول خدا حرکت کنید. غلو و مثله نکنید، از پشت حمله نکنید، پیرمردان فرتوت، کودکان و زنان را نکشید و درختی را از جا نکنید مگر این که ناچار شوید».

امنیت محیط زیست، طبیعت و حیوانات از نظر اسلام تأمین است. قاعده «لاضرر و لا ضرار فی الاسلام» یک قاعده عمومی است که از آسیب رساندن به محیط زیست که آسیب به همه بشریت است، منع می کند.

اسلام طبیعت را در اختیار بشر قرار داده است تا شکرگذار نعمت خدا باشد و کفران نعمت نکند:

«وَ آتاکُمْ مِنْ کُلِّ ما سَأَلْتُمُوهُ وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللّهِ لا تُحْصُوها إِنَّ الإِْنْسانَ لَظَلُومٌ کَفّارٌ (ابراهیم: ۳۴)؛ خداوند هرچه از او خواسته اید به شما داده است و چنان چه بخواهید نعمت های او را بشمارید نمی توانید و به راستی که انسان ستمگر است و کفران نعمت می کند».

حتی روابط دوستی و عاطفی می تواند میان شخص مسلمان و طبیعت بر قرار شود. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله هنگامی که از کنار احد گذر می کرد می فرمود: «هذا جبل احد یحبنا و نحبه (الصحاح)؛ این کوه احد است که ما را دوست دارد و ما نیز آن را دوست داریم».

این وعده الهی همچنان در اندیشه مسلمان به عنوان یک هدف که پیوسته به سوی آن حرکت می کند، باقی می ماند:

«وَعَدَ اللّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الأَْرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَیُ