فایل پاورپوینت کامل ابن هانیء الأندلسی تأمّلات فی سیرته وأدبه

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل ابن هانیء الأندلسی تأمّلات فی سیرته وأدبه – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل ابن هانیء الأندلسی تأمّلات فی سیرته وأدبه شامل 76 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل ابن هانیء الأندلسی تأمّلات فی سیرته وأدبه:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل ابن هانیء الأندلسی تأمّلات فی سیرته وأدبه به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل ابن هانیء الأندلسی تأمّلات فی سیرته وأدبه به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل ابن هانیء الأندلسی تأمّلات فی سیرته وأدبه با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل ابن هانیء الأندلسی تأمّلات فی سیرته وأدبه با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل ابن هانیء الأندلسی تأمّلات فی سیرته وأدبه با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل ابن هانیء الأندلسی تأمّلات فی سیرته وأدبه را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ابن هانیء الأندلسی تأمّلات فی سیرته وأدبه :

علی الرغم من التطور والازدهار الذی شهدته الامّه الاسلامیه فی القرن الرابع الهجری، فقد حفلت هذه الفتره بکثیر من المفارقات والمغالطات التاریخیه التی یعسر فی کثیر من الأحیان أن نجد لها تأویلاً صحیحا أو تعلیلاً منطقیا یتواءم والأحداث المرویه. وقد کان لإتساع رقعه الطائفیه وانتشار العصبیه التی بلغت مبلغا عظیما فی تلک الفتره الموطن الملائم والأرض الخصبه لنمو الروایات الملفقه والأقاویل الباطله، الأمر الذی دفع المؤرخین السطحیین الی تعمّد النقل الببغائی والسرد التقلیدی غیر الموضوعی دون التدبر فی نقلهم والتدقیق فی مایروون من أخبار.

وتکثر المغالطات والتناقضات غالبا فی الأحداث التی تحمل طابعا سیاسیا والأخبار ذات الجذور الدینیه والمذهبیه. ففی هذین الموردین یظهر التباین بأوضح صوره وقد یتعدی الی أبعد حدود اللغط والاضطراب. وفضلاً عن هذا فاننا نلمس تجاهلاً وتغاضیا متعمّدا من قبل بعض المؤرخین تجاه بعض الشخصیات والأحداث التاریخیه المهمّه. ومما لایخفی انّ هذا التجاهل والتغاضی لم یکن صادرا عن سهو أو نسیان بل کان نتیجه الضغوط السیاسیه الحاکمه وقتئذ.

ومن تلک الشخصیات التی اکتنفها الضباب وشابها الغموض والابهام، ابن هانیءالأندلسی «حامل لواء الشعر بالأندلس»^(۱)والذی قال عنه ابن خلکان: «لیس فی المغاربه من هو فی طبقته لامن متقدمیهم ولامن متأخریهم، بل هو أشعرهم علی الاطلاق وهو عندهم کالمتنبی عند المشارقه، وکانا متعاصرین»^(۲). وفیه اشتهر قول الشاعر:

ان تکن فارسا فکن کعلیٍّأو تکن شاعرا فکن کابن هانی

کلُّ من یدّعی بما لیس فیهکذّبته شواهد الامتحان^(۳)

والمراد من هذا المقال هو تسلیط الضوء علی جوانب غامضه من سیره ابن هانیء وتبیین ماالتبس علی المؤرخین عمدا أو سهوا من أمر هذا الشاعر، بالإضافه الی بعض الجوانب التی لم یتناولها الدارسون والباحثون لهذه الشخصیه حرصا علی أن یأتی هذا العمل بجدید غیر معاد.

ولد أبو القاسم^(۴) محمد بن هانیء^(۵) بن محمد بن سعدون المهلّبی^(۶) الأزدیّ الأندلسی، وقیل الإلبیری^(۷) الغرناطی^(۸)،وأیضا البستی^(۹) المغربی^(۱۰) المُعزّیّ^(۱۱)، سنه ۳۲۰ ه أو ۳۲۶ ه بقریه سکون من قری اشبیلیه، وقیل بإلبیره^(۱۲)، والقول الأول أصح بإجماع المؤرخین.

نشأ ابن هانیء فی اشبیلیه، واشتغل وحصل له حظ وافر من الأدب وعمل الشعر ومهر فیه. وکان حافظا لأشعار العرب وأخبارهم وکان أکثر تأدبه فی دار العلم بقرطبه^(۱۳). وأول من اتصل بهم ابن هانیء من أهل الدوله کان صاحب اشبیلیه^(۱۴).فأعزّه وأکرمه، وصار عنده ذا مکانه ومنزله، وأقام معه زمنا لیس بالمدید. اما سبب مفارقته ایاه فیبدو ان أهل اشبیلیه نقموا علی الملک لإقامه شاعر عنده یعتقد بإمامه الفاطمیین. فانفصل عنه وکان سنّه یومئذٍ سبعه وعشرین عاما.

ومن هنالک خرج ابن هانیء الی أرض المغرب فلقی القائد جوهر الصقلّی، مولی المعز لدین الله الفاطمی وأقام بجانبه، فنمی خبره الی المعز فطلبه. وعندما انتهی الیه فی المنصوریه قرب القیروان امتدحه بغرر المدائح وعیون الشعر. فبالغ المعز فی الإنعام علیه وظل عنده منعما مکرما الی أن ارتحل المعز الی مصر. وفی الجمله لم یکن هناک ممدوح أعزّ شاعره وأکرمه کما أعزّ المعز ابن هانیء. وعندما بلغه خبر موته تأسف، وقال : «هذا الرجل کنا نرجو أن نفاخر به شعراء المشرق فلم یُقدَّر لنا ذلک»^(۱۵).

وأقوال العلماء والادباء فی ابن هانیء کثیره، أذکر بعضها هنا لتبیین مکانه هذا الشاعر فی الأوساط العلمیه والأدبیه. منها ماقاله ابن شرف القیروانی:«واما ابن هانیء محمد، الاندلسی ولادهً، القیروانی وفادهً وافادهً؛ فَرَعْدیُ الکلام، سردیُ النظام؛ متین المبانی، غیر مکین المثانی»^(۱۶). وقال الفتح بن الخاقان: « علق خطیر وروض أدب مطیر. غاص فی طلب الغریب حتی ادرج دره المکنون وبهرج بافتنانه فیه کل الفنون »^(۱۷). وقال ابن فضل الله العمری: «فحل الشعراء…الذی یَمُجُّ الشهد بلامراء، وذو المعانی الفصیحه والمبانی الصحیحه»^(۱۸). وفیه قال لسان الدین بن الخطیب: «کان من فحول الشعراء، وأمثال النظم، وبرهان البلاغه، لایُدرک شأوه، ولایُشَقُّ غباره، مع المشارکه فی العلوم والنفوذ فی فکّ المعمّی»^(۱۹). وقال أیضا: «العُقاب الکاسره، والصمصامه الباتره، والشوارد التی تهادتها الآفاق، والغایات التی اعجز عنها السباق»^(۲۰). وقال ابن الدواداری: «ابن هانیء الاندلسی محمد الذی فضل فی الاحسان أبناء جنسه، وسلک فی مدح الخلفاء طریقا لم یأنس فیها بغیر نفسه، وأتی من المجالس الباهره بما لم یعرف من قبله، وأبان بإعرابه عن غزاره طبعه وسعه فضله»^(۲۱).

ویواجه الباحث والمحقق من خلال مراجعاته ودراسته للمصادر والمظان ذات الصله بسیره ابن هانیء وتراثه الشعری الثرّ صعابا جمّه وعقبات کأداء کثیره بسبب تناقض الأخبار واضطراب الأقوال والروایات. ومن خلال تأمّلات وئیده فی الموروث التاریخی والأدبی لهذا الشاعر النابغه کانت لنا بعض الملاحظات استخلصناها فی النقاط التالیه :

أولاً: تاریخ وفاه الشاعر وسبب موته ومدفنه

تواترت الأخبار فی تاریخ وفاه ابن هانیء. فقد أجمع المؤرخون بأنّ سنه ۳۶۲ ه هی سنه وفاته. ومن المؤرخین من ذهب الی انّ ابن هانیء توفی سنه ۳۶۱ ه^(۲۲). والقول الأول أصحّ بتواتر الشواهد التاریخیه.

اما سبب موته فموضع استغراب وتأمّل. فقد تضاربت الروایات وتناقضت الأخبار فی علّه موت الشاعر. ولیس غریبا أن یحدث مثل هذا التناقض والاضطراب. فکما مرّ آنفا فانّ للعوامل السیاسیه الدور الأکبر فی حرف مسار التاریخ عن جاده الصواب وخنق الحناجر الداعیه الی احقاق الحق وازهاق الباطل. ویأتی ابن هانیء من ضحایا الغدر السیاسی الذی کان یطیح بأقطاب الفکر وأعلام الامّه. ومن المناسب هنا ان نستشهد بمقاله الدکتور احمد بدر حول الأجواء الخانقه وأعمال العنف والجاسوسیه التی کانت سائده فی تلک الفتره: «وکان لدی الامویین عمّالهم الذین یتقصون أتباع الفاطمیین فی الأندلس . وبالوقت نفسه قاموا ببث جواسیسهم فی أراضی المغرب . وتورد الروایات بعض الأخبار التی تفید بقیام هؤلاء بأعمال مشابهه لتلک التی تقوم بها الجاسوسیه فی العصر الحدیث، کقیام البعض برصد تحرکات الخصوم وشراء أتباعهم، وقیام البعض الآخر بنقل معلومات من البلاط المعادی أو قتل زعماء الخصوم أو اختطاف الخطرین»^(۲۳).

والمطالع لدیوان الشاعر یجد أبیاتا کثیره وقصائد عدیده فی قدح بنی امیه والتنکیل ببنی العباس. فمن قصیده له یخاطب الفاطمیین ویذم فیها الامویین والعباسیین:

لو تلمسونَ الصَّخرَ لانبجستْ بهِوتفجّرَتْ وتدفّقَتْ أنهارُ

أو کان منکم للرُّفاتِ مُخاطِبٌلَبَّوا وظنّوا انّه انشارُ

لستُمْ کأبناء الطلیقِ المُرتدیبالکفر حتی عضَّ فیه اسارُ

أبناءَ نَتْلَهَ مالکم ولمعشرٍهُم دوحهُ اللهِ الذی یختارُ

رُدُّوا الیهم حقَّهم وتنکَّبواوتَحَمَّلوا فقد استحمَّ بَوارُ

ودَعوا الطریق لفضلهم فهم الاُلیلهُمُ بمَجْهَلهِ الطریقِ مَنارُ^(۲۴)

وقد أحسّ ابن هانیء بنقمه الامویین وغضب العباسیین علیه، الاّ انّ تمسکه الوثیق بمعتقداته وایمانه العمیق بمبادئه جعله یخطو نحو أهدافه خطواتٍ راسخه غیر مبالٍ بسخط الساخطین وغضب الغاضبین:

ومانَقَموا الاّ قدیمَ تَشَیُّعیفَنجّی هِزَبْرا شَدُّهُ المُتدارکُ^(۲۵)

وهو القائل:

لم یَجْهلوا ماتُلاقی فی التشیُّعِ منتحریض شاریهٍ أو بأسِ شاریّ^(۲۶)

ولابد هنا من استعراض الروایات التی ذکرت سبب موت ابن هانیء. فهی وعلی اضطرابها وتنوعها تبیّن لنا مظلومیه الشاعر الرسالی ومایتحمل من أهوال ومشاق فی سبیل أهدافه ومبادئه:

۱ قیل: لما وصل الی (برقه) أضافه شخص من أهلها، فأقام عنده أیاما فی مجلس الانس، فیقال انّهم عربدوا علیه فقتلوه^(۲۷).

۲ قیل: خرج لیله سکران من بیته، فلما أصبح الناس وجدوه ملقی فی سانیه من سوانی البلد مخنوقا بتِکّه سراویله^(۲۸).

۳ قیل: شرب ببرقه وسکر ونام عریانا، وکان البرد شدیدا فأُفلج^(۲۹).

۴ قیل: قتل غیله فرؤیَ ملقی علی جانب البحر قتیلاً لایدری من قتله^(۳۰).

۵ قیل: قتل فی برقه فی مشربه علی صبی^(۳۱).

۶ قیل: مات فجأهً^(۳۲).

۷ قیل: انّ الأمیر تمیم بن المعز لدین الله حسده لجوده شعره فقتله لذلک^(۳۳).

۸ قیل: انّه وقع فانکسرت رقبته^(۳۴).

واذا رجعنا الی من نثق فی روایته ونأخذ بکلامه نجد قول من قال بأنّه قتل غیله أقرب الی الصواب من غیرها نظرا لما تقدم من تمسک الشاعر بعقائده ومبادئه.ومن هنا یذهب مؤرخو الشیعه الی انّ ابن هانیء قتل لتشیعه وولائه الخالص لمذهب أهل البیت علیهم السلام ^(۳۵).

اما عن مدفنه فلایزال قبر ابن هانیء مجهولاً لایعرف محلّه. وللدکتور ممدوح حقی کلمه فی هذا الموضوع، یقول فیها: «ولقد بحثت عن قبر ابن هانیء مرارا اذ کنت هناک [أی فی لیبیا] مستشارا للمعارف. وتحریت کثیرا ولکن جمیع جهودی ذهبت عبثا للبعد الزمنی الفاصل بیننا وبینه، وما توالی علی البلاد من حروب وکوارث وهزّات ضخمه، محت فیها معالم کبیره بارزه…وانّ کلمه «برقه» التی قیل انّه قتل فیها لاتعنی علی اطلاقها مکانا معیّنا محدودا، فهی فی لیبیا القطر الشرقی کلّه، أو منطقه بنغازی واجرابیا والبادیه المنحازه وراء الجبل الأخضر مما دون الصحراء ویسمّونها برقه البیضاء. أو المنطقه الشرقیه من الجبل الأخضر وتسمّی برقه الحمراء»^(۳۶).

ثانیا: شکله وشمائله

انّ النصوص التاریخیه التی فی متناول أیدینا والتی قُدّر لنا أن نعثر علیها لم تذکر من وصف الشاعر شیئا، بل اقتصرت علی ایراد صوره غامضه مبهمه لاتفصح عن حقیقه الشاعر الاّ القلیل المضطرب. فلذا لم یکن أمامنا سبیل الی معرفه ملامح الشاعر وشمائله من خلال کتب التاریخ سوی الرجوع الی دیوان الشاعر الذی أصبح مرجعنا الأول والأخیر فی تحدید صورته وشکله. قال ابن هانیء:

لقد أشبَهَتنی شَمعَهٌ فی صَبابهٍوفی هَوْلِ ماألقی وماأتوقّعُ

نحولٌ وحُزنٌ فی فناءٍ ووحدهٍوتسهیدُ عینٍ واصفرارٌ وأدمُعُ^(۳۷)

فاذا أخذنا بنظر الاعتبار أنّ الشاعر کان جادّا فی کلامه هذا غیر مبالغ فی قوله فالظاهر من هذین البیتین انّ ابن هانیء کان نحیف البدن، رقیق الجسم، تعلو وجهه صفره کأصفرار ضوء الشمعه. وفی اشاره اخری أنشد ابن هانیء:

والشیبُ یضربُ فی فَودیَّ بارقَهُوالدهرُ یقدَحُ فی شملی بتبدیدِ

ورابَنی لونُ رأسی انّه اختلفتفیه الغمائمُ من بیضٍ ومن سودِ^(۳۸)

وقال أیضا:

فأمّا وقد لاحَ الصَّباحُ بلمَّتیوانجابَ لیلُ عمایَتی وتکشَّفا^(۳۹)

وهذه صفه اخری هی الشیب الذی طرق رأس الشاعر فخالط سویدات شعره وهو لایزال فی عنفوان شبابه.

هذا هو کل ماحفظه الدیوان من وصف الشاعر وشمائله. صوره غیر وافیه الاّ انّها تحدد بعض ملامح الشاعر وتکشف عن بعض سماته وأوصافه.

ثالثا: فی انتساب بعض الأبیات الی ابن هانیء

نُسب الی ابن هانیء هذان البیتان:

حَلَّ برقّاده المسیحُحَلَّ بها آدم ونوحُ

حَلَّ بها الله ذو المعالیفکلُّ شیی ءٍ سواه ریحُ^(۴۰)

کثر الجدل واحتدم النقاش حول هذین البیتین، وقد کُفِّر ابنُ هانیءبسبهما. الاّ انّ هذین البیتین لایمکن نسبتهما الی ابن هانیء حسب الأدله التالیه:

الدلیل الأول: انّ البیتین کما ذکر ابن عذاری المراکشی هما لمحمد البدیل کاتب أبی قضاعه، قالها اثر دخول عبید الله المهدی رقّاده سنه ۲۹۷ه. وقد أضاف بیتا ثالثا أورده بعد البیت الأول، وهو:

حَلَّ بها أحمد المصفّیحَلَّ بها الکبش والذبیحُ^(۴۱)

الدلیل الثانی: انّ الأبیات لیست فی دیوان ابن هانیء، ولافی شرح الدیوان الموسوم ب «تبیین المعانی فی شرح دیوان ابن هانی» للمحقق الهندی زاهد علی الذی اعتمد علی مخطوطات کثیره لم ترد فی جمیعها هذه الأبیات.

الدلیل الثالث: انّ رواه هذین البیتین أکدوا علی انّهم وجدوا البیتین منسوبین الی الشاعر وانّهم لم یعثروا علیهما فی دیوانه. من هؤلاء المؤرخین ابن الأثیر صاحب الکامل فی التاریخ الذی ذکر بأنّه لم یجد البیتین فی دیوان الشاعر^(۴۲). وکذلک أبو الفداء اسماعیل بن کثیر الدمشقی ق