فایل پاورپوینت کامل بررسی مقاله «ارتداد» در دایره المعارف قرآن لیدن

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل بررسی مقاله «ارتداد» در دایره المعارف قرآن لیدن – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل بررسی مقاله «ارتداد» در دایره المعارف قرآن لیدن شامل 112 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل بررسی مقاله «ارتداد» در دایره المعارف قرآن لیدن گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل بررسی مقاله «ارتداد» در دایره المعارف قرآن لیدن با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل بررسی مقاله «ارتداد» در دایره المعارف قرآن لیدن از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل بررسی مقاله «ارتداد» در دایره المعارف قرآن لیدن با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل بررسی مقاله «ارتداد» در دایره المعارف قرآن لیدن را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بررسی مقاله «ارتداد» در دایره المعارف قرآن لیدن :

مقدمه

خاورشناسان حاصل پژوهش های خود را درباره معارف اسلامی در قالب مقالات، کتاب ها و دایرهالمعارف ها به جهان علم عرضه کرده اند. شناخت دقیق این آثار و دیدگاه های مطرح شده در ضمن آنها، ضرورتی انکارناپذیر به نظر می رسد؛ چه اینکه در پس نگارش برخی از این آثار، اهداف استعماری و تبشیری نهفته است. افزون بر این، در لابه لای مطالب این آثار، شبهات و انتقاداتی پیرامون معارف اسلامی و قرآنی به چشم می خورد. لزوم شناخت صحیح اسلام پژوهی امروز در غرب، آن گاه دوچندان می شود که به یاد آوریم دانشمندان مسلمان در گذشته، همواره خود را به پاسخ گویی انتقادها و اعتراض های یهود و نصارا ملزم می دانستند؛ چنان که امامان بزرگوار شیعه از جمله امام صادق(ع) و امام رضا(ع) از پیشگامان مناظره با پیروان دیگر ادیان و مخالفان اسلام بودند. آنان با حضور در مجالس مناظره، شبهه ها و پرسش های اهل کتاب و زنادقه را پاسخ می گفتند. به همین منظور پژوهش حاضر، به معرفی و نقد مقاله «ارتداد» (Apostasy) نوشته وائل حلاّق در دائره المعارف قرآن(Encyclopaedia of the Qurn) می پردازد.

زیست شناخت وائل حلاّق

وائل حلاّق در سال ۱۹۵۵در شهر ناصریه فلسطین دیده به جهان گشود. وی پس از کسب دکتری از دانشگاه واشنگتن به مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل (MacGill) پیوست. او در سال ۱۹۸۵ استادیار در رشته فقه اسلامی و در سال ۱۹۹۴ استاد تمام در رشته مذکور شد و اکنون استاد رشته علوم انسانی مؤسسه اَولان (Avalon) در دانشگاه کلمبیا (Columbia) است.

آثار: وائل حلاّق، نویسنده و سخنرانی پرکار به شمار می رود. وی به جهت نگارش آثار متعددی در حوزه مطالعات فقه اسلامی از شهرت جهانی در رشته فقه اسلامی برخوردار است. آثار او به زبان های مختلفی چون عربی، اندونزیایی، عبری، ژاپنی، فارسی و ترکی ترجمه شده است…

ـ ابن تیمیه، مخالف منطقیان یونان

این اثر ترجمه کتاب «جهد القریه فی تجرید النصیحه» بوده که وائل حلاّق آن را همراه با مقدمه و حواشی منتشر کرد. نسخه مورد استفاده وی، تلخیص سیوطی موسوم به «نصیحه اهل البیان فی الردّ المنطق الیونان» بوده است…

گزارش فشرده ای از مطالب مدخل «ارتداد» بیان می شود.

۱.ارتداد به معنای انکار عقیده دانسته شده که قرآن هم از دو واژه «کفر» و «ارتداد»، برای رساندن این مفهوم استفاده می کند؛ هرچند از واژه ارتداد بیشتر استفاده می شودApostasy», vol.1, p.119) (id., «.

۲.پیوند مفهومی میان واژه های ارتداد و کفر قبل از هجرت به مدینه بوده است که در آیات مکی هم شواهدی برای اثبات آن می توان یافت؛ گرچه استحکام این پیوند در دوره مدنی است تا جایی که گاهی به جای یک دیگر به کار رفته اند(Ibid).

۳.کفر از دیدگاه قرآن به معنای ناتوانی در شناخت یا تکذیب خیراندیشی خداوند توأم با تکذیب یا روی گردانی از خداوند است. نویسنده در این باره، میان بی ایمانی کسی که فرصت درک احسان خداوند را نداشته با بی ایمانی کسی که این فرصت را یافته و بعداً به خدا پشت می کند، فرق می گذارد. از نظر وی، هنگام به کارگیری واژه «کفر»، دقیقاً معلوم نیست که کدام یک از این دو مفهوم مدنظر است(Ibid).

۴.نویسنده به معرفی واژه «فسق» به عنوان واژه ای که در قرآن بیشترین ارتباط مفهومی را با ارتداد دارد، پرداخته و به آیه ۵۵ سوره نور که از کفر بعد از ایمان به فسق تعبیر کرده استشهاد نموده است و بدین ترتیب، مثلث اصطلاح شناختی ارتداد، کفر و فسق را برای ارایه یک تعریف جامع از ارتداد فراهم آورده است(Ibid., pp.119-120).

۵.وائل حلاق سرنوشت مرتکبان ارتداد را از نظر قرآن، مختلف و جایگاه آنان را دوزخ می داند و در عین حال، بر آن است که تنبیه جسمانی خاصی در آن جهان برای مرتدان؛ پیش بینی نشده است(Ibid., p.120).

۶.وی اقسام واکنش های قرآن در قبال ارتداد را به شرایط متغیر پیامبر(ص) مرتبط دانسته است؛ مثلاً در سال های نخست که قدرت کافی برای مقابله وجود نداشت، نگرش قرآن نسبت به موضوع ارتداد نگرش ملایم تری بود و به موازات افزایش قدرت، آن نگرش ملایم به نگرشی تهدیدآمیز بدل شد(Ibid).

۷.وی یادآوری کرده است امکان توبه برای مرتدانی که می توانند به اسلام بازگردند، وجود دارد، به ویژه کسانی که از روی اجبار مرتد شده اند و اینکه توبه افراد سرسخت، پذیرفته نخواهد شد و نیز اینکه قرآن به مرتدان هشدار داده که قبل از مرگ، به آغوش اسلام بازگردند؛ چون مرگ سرنوشت مرتد را به صورت عذاب جاوید رقم می زند(Ibid)

۸.بخش دیگر مقاله، به جنگ های ارتداد(حروب الرده) اشاره می کند که تا هنگام رحلت پیامبر(ص) غیر از مکه و مدینه و اطراف آنها، دیگر نقاط عربستان علیه حکومت مسلمانان قیام کردند و در ادامه اشاره نموده که پژوهشگران برسر علت این جنگ ها اتفاق نظر ندارند (Ibid., pp.120-121).

۹.نویسنده بیان می کند که به احتمال قوی، مجازات اعدام برای ارتداد، بعد از پیامبر(ص) بوده و با رفتار پیامبر(ص) مطابقت ندارد. وی می گوید به احتمال فراوان، محکوم کردن تعدادی از مرتدان به مرگ توسط خلیفه اول بوده و بعداً در اثر مرور زمان آن را سنت پیامبر(ص) به شمار آورده اند. البته وی احادیثی ذکر می کند که پیامبر(ص) چنین حکمی را اجازه داده است، اما معتقد است که آن حضرت، در عمل، آن را انجام نداده است(Ibid., pp.121-122).

۱۰.نویسنده در بخش دیگر، ارتداد را رهاندن خویش از اسلام با قول یا فعل کفرآلود می داند حتی اگر این قول و فعل به صورت شوخی باشد و در این باره مصادیق ارتداد را ذکر می کند؛ مثل نفی وجود خدا، انکار پیامبران، پرستش بت و ماه و ستاره، و حلال خواندن محرمات کبیره مثل زنای محصنه که همگی ارتداد به شمار می روند(Ibid., p.122).

۱۱.نویسنده در بخش پایانی مقاله، به مجازات ارتداد می پردازد که به مرتدِ مکلف، سه روز مهلت توبه داده می شود و مکلف را کسی دانسته که خوب و بد را می فهمد. وی اشاره کرده است که توبه نکردن، مجازات اعدام را در پی دارد بدون اینکه بین زن و مرد فرقی باشد؛ جز آنکه در مذهب جعفری و حنفی، زنان به واسطه ارتداد اعدام نمی شوند، بلکه مجازات حبس اعمال می شود. وی در ادامه، عواقب مدنی ارتداد را مصادره اموال به نفع خزانه مسلمانان و کَاَن لم یکن دانستن تمام معاملات می داند مگر اینکه به خاک غیرمسلمانان فرار کرده باشد و با قصد توبه و بازپس گیری اموال باز گردد که مابقی اموال به او مسترد می شود. بعد هم اشاره می کند که این قوانین از قرآن استخراج نشده است(Ibid).

نکات مثبت و منفی مقاله

به رغم وجود نکات مثبت در مقاله «ارتداد»، برخی مطالب ابهام دار در آن مطرح شده است و برخی نیز با مبانی دین اسلام سازش ندارد. مهم ترین مطالب نقدپذیر مقاله عبارت است از:

۱ـ ترتیب دادن یک مثلث اصطلاح شناختی از کفر، ارتداد و فسق برای ارایه یک تعریف جامع از ارتداد، بدون اینکه رابطه هریک از این مفاهیم با دیگری روشن شود؛

۲ـ تناقض گویی درباره سرنوشت اخروی مرتکبان ارتداد؛

۳ـ پرداختن به مجازات ارتداد بدون اشاره به اقسام ارتداد.

مثلث اصطلاح شناختی کفر، ارتداد و فسق

نویسنده در ابتدای مقاله، به پیوند معنایی میان واژه های ارتداد و کفر در قرآن اشاره می کند و معتقد است که این پیوند، قبل از هجرت وجود داشته است. وی کفر را به ناتوانی در شناخت یا تکذیب خیراندیشی خداوند توأم با ناسپاسی معرفی می کند و میان دو بی ایمانی فرق می گذارد؛ بی ایمانی کسی که هرگز فرصت درک نیکی خداوند را نداشته و بی ایمانی کسی که بعد از شناخت به او پشت کرده که دومی مرتد است. آن گاه بیان می کند که فسق، واژه اصلی قرآنی است که با ارتداد، ارتباط مفهومی دارد و به آیه ۵۵ سوره نور استناد می کند(ibid., p.119).

بررسی و نقد

نویسنده این مثلث را برای کشف مفهوم قرآنی ارتداد تشکیل می دهد، بدون اینکه کاربرد این مفاهیم را در قرآن احصا کند و بدون اینکه مشخص سازد که هریک از این واژه ها، چند بار در قرآن به کار رفته اند و چند بار بر یک دیگر منطبق شده اند و رابطه هر مفهوم با مفهوم دیگر چیست. وی فقط اشاره کرده است که مشتقات ریشه «ک ـ ف ـ ر»، حدود ۴۸۲ بار در قرآن ظاهر شده که دست کم در نوزده آیه، کفر در معنای ارتداد به کار رفته و به آیه ۱۰۶ سوره نحل استناد کرده است (Ibid). اولاً به اذعان خود نویسنده، در حدود یک بیست و پنجم موارد استفاده از واژه کفر، معنای ارتداد لحاظ شده و در بقیه موارد، همان مطلق کفر ملحوظ است. ثانیاً در نوزده آیه کاربرد واژه «کفر»، کفر بعد از ایمان یا بعد از اسلام مطرح شده که حاصل آن، ارتداد است نه اینکه کفر به معنای ارتداد باشد؛ به عبارت دیگر، در همان موارد هم کفر در معنای مطلق خود به کار رفته و چون صریحاً قید بعد از اسلام یا ایمان آمده، بنابراین از این ترکیب ارتداد استفاده می شود؛ مانند همان آیه ۱۰۶ سوره نحل که می فرماید: «کسانی که کفر ورزیدند پس از آنکه ایمان آوردند» که این کفر بعد از ایمان، همان ارتداد است. گفتنی است که مشتقات ارتداد، هشت بار در قرآن به کار رفته است (یوسف/ ۹۶؛ کهف/ ۶۴؛ نمل/۴۰؛ ابراهیم/ ۴۳؛ مائده/۲۱ و ۵۴؛ محمد/ ۲۵؛ بقره/ ۲۱۷) که فقط در چهار مورد اخیر، ارتداد در معنای اصطلاحی خود به کار رفته است و در چهار مورد نخست، در معنای لغوی خود که همان رجوع است، به کار رفته است. واژه فسق، معنایی عام دارد که مشتقات آن ۵۶ مرتبه در قرآن به کار رفته و در موارد معدودی بر ارتداد انطباق یافته است. از فسق می توان به تبهکاری تعبیر کرد که اجمالاً همان عصیان و زیرپا گذاشتن اوامر و نواهی شرع است. اگرچه در قرآن سرانجام افراد مسیء، تکذیب آیات الهی دانسته شده (روم/۱۰) که می تواند بر ارتداد منطبق شود و این حد اعلای فسق و سرانجام فاسق است. در آیه مورد استناد نویسنده هم (نور/ ۵۵) که وعده خلافت دادن به مؤمنان و نیکوکاران داده می شود، قرآن کریم کفر بعد از آن مرحله را فسق می داند و بدیهی است که کفر بعد از ایمان یا ارتداد، یکی از بزرگ ترین مصادیق فسق است. علی القاعده، این دو مفهوم با یک دیگر، رابطه عموم و خصوص مطلق دارند که بی شک ارتداد، فسق است اما هر فسقی ارتداد نیست. آری، در موارد متعددی، از کافر، به فاسق تعبیر شده است؛ مثل آیه ۵۹ و ۸۱ سوره مائده که به ترتیب اکثر اهل کتاب و اکثر کفار بنی اسرائیل را فاسق می داند. از این تعابیر که اکثریت را فاسق دانسته، چنین استفاده می شود که برخی هم فاسق نیستند. البته بدیهی است که برخی از مسلمانان هم فاسق هستند؛ چنان که آیه ۱۲۱ سوره انعام، خوردن از حیوانات ذبح شده بدون نام خدا را فسق می داند. پس کفر و فسق، عامین من وجه هستند که هرکدام از این دو مفهوم، علاوه بر اینکه افراد اختصاصی دارند، دارای افراد مشترک نیز هستند. از آنجا که امروزه ارتداد به عنوان یک نهاد حقوقی مطرح می شود که هم آثار کیفری بر آن مترتب است و هم آثار مدنی، علی القاعده باید معنا و مفهوم این نهاد را از لابه لای متون فقهی استخراج نمود. کمال الدین عبدالرحمن قاری، پس از آنکه تعاریف بسیاری را از فقیهان مذاهب چهارگانه نقل می کند، نتیجه می گیرد که تمام این تعاریف به رغم اختلاف مذهب، بر این مطلب اتفاق نظر دارند که ارتداد، رجوع از اسلام است، مگر تعریف کسانی که ارتداد را رجوع از ایمان می دانند با این مبنا که ایمان و اسلام را مترادف می دانند (قاری، الرد ه عن الاسلام، ۳۰). نکته مهمی که کمتر بحث شده، این است که آیا این احکام کیفری و مدنی شدید، با آزادی عقیده که در ردیف نخستین حق از حقوق بشر است، در تنافی نیست؟ در دنیای کنونی که این همه از آزادی عقیده دفاع می شود، آیا مباحث ارتداد عرضه شدنی است؟ در مقام پاسخ، قبل از هر چیز این نکته باید طرح شود که آزادی عقیده، دست آورد حقوق مدرن نیست. آیه «لاَ إِکرَاهَ فِی الدِّینِ» (بقره/ ۲۵۶)، یکی از مشهورترین آیات قرآن است که آدمی را در امر دین آزاد می داند و هرگونه اکراه و اجبار را نفی می نماید. البته این حکم، یک حکم ارشادی است؛ یعنی یک حکم عقلی است و عقل به صورت مستقل از شرع هم به آن حکم می کند و لذا حکم کردن شرع، ارشاد به حکم عقل است. ملاک در احکام ارشادی، این است که در زمره مستقلات عقلیه باشد و ثبوت حکم مولی در مورد آن بی تأثیر باشد (خویی، مصباح الاصول، ۲/ ۳۱۸). پس باید پرسش خود را این گونه اصلاح کنیم که آیا این احکام ارتداد، با آیه «لاَ إِکرَاهَ فِی الدِّینِ»، در تنافی نیست؟ تعارض ظاهری آنها امری بدیهی است و روشن است که این آیه تأویل پذیر نیست؛ چون علاوه بر این آیه، یک حکم عقلی هم در این باره هست و تأویل بردن احکام عقل یا نسخ و تخصیص آنها بی معناست. عقل حکم می کند به اینکه اساس دین، همان عقاید است و عقیده، اکراه بردار نیست. پس برای رفع تعارض باید در ارتداد دخل و تصرف کنیم و مفهوم آن را به گونه ای طرح نماییم که به رغم آن احکام شدید، باز هم با آیه (لاَ إِکرَاهَ فِی الدِّینِ)، سازگار باشد. به نظر می رسد رکن اصلی ارتداد، همان اعلان و ابراز کفر بعد از اسلام است، به گونه ای که مخّل عقاید دیگران باشد؛ زیرا آزادی عقیده، اقتضا می کند که کسی متعرض عقاید دیگران نشود وگرنه کسی که مخفیانه دین خود را عوض کرده و به هیچ وجه آن را بروز نمی دهد، چگونه می توان متعرض او شد تا چه رسد به اینکه این احکام در مورد او اجرا شود؟! جالب اینکه ممنوعیت تفتیش عقاید، از نخستین احکام شریعت اسلام است. پس اگر بخواهیم یک مثلث اصطلاح شناختی ترتیب دهیم که حقیقت ارتداد را آشکار کند و با آزادی عقیده هم در تنافی نباشد، باید ارتداد، کفر و اعلان را در کنار یک دیگر قرار دهیم تا به حقیقت ارتداد دست یابیم. ارتداد همان علنی کردن کفر بعد از اسلام است که مخلّ عقاید دیگران است و همان طور که کسی حق تعرض به اموال، نفوس و نوامیس دیگران را ندارد، حق تعرض به عقاید دیگران را هم ندارد و در صورت تعرض باید مجازات شود.

روایتی در کتب اهل تسنن وجود دارد که ارتداد را کنار محاربه با خدا و رسول قرار داده و در این صورت، اجازه اعدام مرتد داده شده است. طبق این روایت، بخاری از ابو قلابه نقل می کند که او می گوید: «به خدا قسم رسول خدا(ص) هیچ کس را به قتل نرساند مگر در این سه مورد؛ فردی که دیگری را به قتل رسانده بود، زانی محصن و فردی که به محاربه با خدا و رسول برخاسته و مرتد شده بود» (بخاری، صحیح البخاری، ۳/ ۶۵۰). طبق این روایت، عنصر مادی جرم ارتداد، محاربه با خدا و رسول(ص) است که اگر فردی مرتکب این جرم شده باشد، طبعاً مجازات اعدام برای او امر عجیبی نخواهد بود. طبق این تعریف، ارتداد یک جرم سیاسی است که مرتد، به محاربه با نظام اسلامی برخاسته است. گفتنی است که با توجه به عقلی بودن حکم (لاَإِکرَاهَ فِی الدِّینِ)، و اینکه احکام عقلی در تمام نظام های حقوقی یکسان است و از نظامی به نظامی متفاوت نیست، پس در هر نظام حقوقی که ارتداد جرم انگاری شود یا احکام شدید مدنی برای آن وضع گردد، علی القاعده همان ابراز و علنی کردن رجوع از دین قبلی مدنظر است.

سرنوشت اخروی مرتکبان ارتداد

نویسنده سرنوشت مرتکبان ارتداد را در قرآن مختلف می داند و برای اثبات نظر خود، مستنداتی می آورد.

۱ـ این نکته که جایگاه مرتدان در قرآن، دوزخ اعلام شده، بدون اینکه تنبیه جسمانی خاصی در سرای دیگر برای آنان پیش بینی شود.

۲ـ متناقض دانستن آیاتی که مرتدان را صرفاً «گمراه شدگان از راه راست» می داند (بقره/ ۱۰۸ و نساء/ ۱۶۷) با آیاتی که آنان را به عذابی سخت در این جهان و جهان دیگر تهدید می کند (توبه/ ۷۴) و آیاتی که کیفر آنان را لعنت خدا و فرشتگان و همه مردم می داند (آل عمران/ ۸۷).

۳ـ طرح آیاتی که از نظر نویسنده موضع نسبتاً آسان قرآن در قبال مرتدان را اثبات می کند (آل عمران/ ۱۷۶و۱۷۷) و طرح این موضوع که در برخی آیات، حتی از مؤمنان خواسته می شود که آنان را ببخشند (بقره/۱۰۹؛ Hallaq, «Apostasy», vol.1, p.120).

بررسی و نقد

قبل از شروع به بررسی مستندات نویسنده، نخست باید بگوییم که اصل مدعای وی با منطق قرآن سازگار نیست و کسی که قرآن را قبول کرده، نمی تواند بپذیرد که قرآن برخوردهای مختلفی با یک موضوع دارد؛ چون قرآن کریم پس از دعوت همگان به تدبّر در قرآن، این گونه استدلال می کند که اگر قرآن از نزد غیرخدا بود، هرآینه اختلاف بسیاری در آن می یافتند (نساء/ ۸۲) و همین که در قرآن اختلافی به چشم نمی خورد، دلیل است بر اینکه از نزد خدا آمده است. کسی که این منطق را پذیرفته باشد، نمی تواند سرنوشت مرتکبان ارتداد را در قرآن مختلف بداند. نویسنده در مستند نخست خود بیان می کند که در پرتو تحولات بعدی فقهی، اگرچه جایگاه مرتدان دوزخ اعلام شده، سخنی از تنبیه جسمانی خاص به میان نمی آید. اولاً نویسنده هیچ مرجعی ذکر نمی کند که این مطلب را از کدام کتاب فقهی برداشت کرده است. ثانیاً منظور خود را از «تحولات بعدی فقهی» روشن نمی کند که مراد از این تحولات چیست؟ ثالثاً اگر به فرض، همه فقیهان این مطلب را گفته باشند، آیا دلیل می شود بر اینکه سرنوشت مرتکبان ارتداد در قرآن مختلف است؟! رابعاً این امر چگونه این اختلاف و تناقض را ثابت می کند که جایگاه مرتدان دوزخ اعلام شود و آن گاه سخنی از تنبیه جسمانی خاص در آن جهان نرود؟ مگر نفس دوزخ، بزرگ ترین تنبیه جسمانی نیست و مگر عذابی بالاتر از آن تصور می شود؟ به دیگر سخن، اگر در قرآن