بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تحلیلی بر نقش اعتقاد به مهدویت بر روح و روان افراد :

مقدمه

مسئله مهدویت از جمله اعتقاداتی به شمار می رود که در اسلام از منزلت و مقامی اصیل و بنیادین برخوردار است(داعی نژاد، ۱۳۸۷: ۸۳). در روزگار جهانی شدن مهدوی، در زیرساخت ها که جه ان بینی (باورها)، ارزش ها و هنجارها را در بر می گیرد، نوعی همسانی یا وحدت فرهنگی وجود دارد؛ زیرا ویژگی های این جامعه عبارت است از فراگیری اموری مانند جهان بینی الهی و توحیدی، هنجارهای اسلامی دینی و هنجارهای اخلاقی(خنیفر و همکاران، ۱۳۸۹: ۱۰۳). جامعه و دولت منتظر به عنوان زمینه ساز ظهور و الگوی سایر ملل مسلمان، باید بر پایه دکترین مهدویت، برای رسیدن جامع ه بشری به وضعیت مطلوب، راهبردهای اصولی ارائه نماید و زمینه ظهور امام عصر (عج) را فراهم نماید(پورسیدآقایی، ۱۳۸۹: ۶).

انتظار، در روان ژرف و بیکران امام منجی – که قلب جهان است – حالتی ویژه دارد و با انتظارهای دیگر تفاوتی اصولی. انتظار ما، به فراخور روان ها و اندیشه هایی که در انتظار به سر می برند و با شور و سوز و احساس هایی که منتظران دارند، ارتباط دارد و ژرفایی و گستردگی آن در همین رابطه مشخص می گردد. هر کس، در ارتباط با پایگاه فکری و آرمانی و نوع هدف ها و احساس هایی که دارد، در انتظارهایی متناسب به سر می برد. هدف و آرمان، هر چه والاتر باشد، انتظار تحقّق آن و فرا رسیدن روزگار شکوفایی آن نیز بیش تر و شورانگیزتر است. بنا بر این اصل، انسان های بزرگ و احساس مندی که در اندیشه ی ساختن جامعه ی انسانی اند و به آرمان والای حقوق انسان و ارزش انسان فکر می کنند و همواره تفسیر درست و معقول انسان را در کتاب تکوین و تدوین می جویند و در راه این هدف بزرگ از احساس های الهی – انسانی پر شوری برخوردارند، انتظاری متناسب با این آرمان بزرگ دارند و آمادگی و تلاش ها و کوشش هایشان، هماهنگ با عظمت آرمان شان است. از این رو چنین انسان هایی، تمامی نیروها و امکانات خود را بر سر این آرمان می نهند و تا واپسین لحظات حیات، دست از تلاش بر نمی دارند و سرانجام، زندگی را نیز فدا می کنند(عبدی پور، ۱۳۹۰). انتظار ظهور مهدی موعود، از حساس ترین فرازهای عقیدتی اسلام و از ضروریات دین به شمار آمده و ائمه اطهار همواره مردم را به این چشم به راهی می خواندند. در روایات، از انتظار فرج به عنوان برترین عبادت یاد شده است(فرهمند، ۱۳۸۷: ۱۲۷). عقیده به امام زمان، نمی گذارد مردم تسلیم بشوند؛ به شرطی که این عقیده را دست بفهمند. وقتی که این عقیده به طور حقیقی در دلها جابگیرد، حضور امام غایب در میان مردم حس می شود(www.shaaer.com). امت اسلام از ظلم های گسترده دنیای استکباری به ستوه آمده است. ملت های مسلمان زیر چتر مهدویت و ولایت می خواهند از یوغ مستکبران عالم به سرکردگی آمریکای جنایتکار رهایی یابند(حایری شیرازی، ۱۳۹۱). مساله اساسی این است که علیرغم وجود اندیشه انتظار و مهدویت در جامعه هنور اقشاری از مردم هستند که دچار آسیبهای جسمی و روحی بوده و نتوانسته اند از این اندیشه به صورت مثمر ثمر استفاده نمایند. بنابراین ضرورت دارد به صورت میدانی به بررسی نقش تندیشه مهدویت، منجی و انتظار در ظفرمندی جامعه در تمامی ابعاد آن پرداخت تا جامعه به صورت عینی شاهد اثرات مثبت آن باشد. به همین منظور این پژوهش نیر در راستای همین هدف و ضرورت به بررسی نقش منجی در شادابی و سلامت روان جامعه پرداخته است.

نقش مهدویت، انتظار و منجی در سلامت روان

فرهنگ مهدویت نقش پیش گیری بنیادی از تهاجم و شبیخون فرهنگی را ایفا می کند و فعالانه در آماده سازی جامعه انسانی برای تحقق «جامعه مهدوی» تأثیرگذار است، به ارزشیابی دوباره زندگی تاریخی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی عصر حاضر می پردازد، تعهد به اهداف امام عصر(عج) و عشق آگاهانه به او را معنی می دهد و ولایت او را تنها معیار قضاوت ایمان حقیقی می داند. قلوب همه دردمندانی که ظالمانه در نظام های حاکم محروم شده اند را تسخیر کرده و نقطه الهام آن ها می گردد. این فرهنگ زیربنای ایجاد نظم عادلانه جهانی را در پرتو رهبری موفق انسان کامل معصومی که از نسل پاک سرور شهیدان امام حسین علیه السلام بوده، فراهم می کند و جامعه ای صالح، پر نشاط، برخوردار از سلامت معنوی، هوشیار و آماده برای ظهور منجی موعود جهانی انتهای تاریخ نتیجه می دهد می سازد. جامعه ای که عناصر آن سائسٌ باللیل و سیاحٌ بالنهاراند و روز و شب را به برنامه ریزی فعال برای جامعه بهتر و تلاش در زندگی موفق تر طی می کنند، نقطه توجه آن ها ساحت مقدس امام عصر ارواحنالتراب مقدمه الفداست و در واقع همیشه خود را در محضر او نگریسته و او را ناظر بر اعمال خود و حاضر در جامعه می دانند.

فرهنگ مهدویت جامعه را در برابر تمام بیماری های معنوی بیمه می کند، کینه نظام های ستم گر را در سینه ها می نشاند، راه مقاومت و ایستادگی در برابر آنان را در دل تقویت می کند، با هر نظم ناعادلانه ای در ستیز است و با نُدبه عاشقانه و آگاهانه خود در پی زمینه سازی ظهور آن یار غایب از نظر است. عصاره این فرهنگ مهدی دوستان را یاری می کند تا شرایط بسیار دشوار را تحمل کنند و امید نجات بخشی را در زمان رجعت مهدی(عج) انتظار کشند. به راستی که معرفت این امام رستگاری انسان را تأمین می کند(آیت اللهی، ۱۳۸۳: ۲۵).

در قلَه هرم اعتقادی شیعه، عقیده به مهدویت وانتظار برای ظهور وحکومت جهانی حضرت مهدی ع قرار گرفته است. بنابراین رابطه انتظار و بهداشت روان، در حقیقت مبتنی بر رابطه دین و باورهای دینی با بهداشت روان است. باورهای دینی از طریق تغذیه روحی، معنابخشی به زندگی، اتصال به منابع قدرت، تخلیه هیجانی و…. زمینه های آرامش وبهداشت روانی را فراهم می کند. انتظار علاوه بر این که از ابتلا به بیماری های روانی جلوگیری می کند، زمینه رشد وارتقاء توانمندی های فرد را در ایفای نقش های اجتماعی، روانی و جسمی فراهم می سازد. چرا که وقتی حالت انتظار در انسان پدید می آید، میتواند امید وآمادگی و اشتیاق را در خود تجربه کند. انتظار بارقه امید را در دل انسان زنده می کند. از طرفی آمادگی برای انتظار نیز به این معناست که توانایی بردباری بر تأخیرها وشکیبایی بر مشکلات ناشی از غیبت را داشته باشیم. به طورکلی، امید، آمادگی و اشتیاق، شرایط روانی خاصی ایجاد می کند که در جلوگیری از بیماری ها و ارتقاء توانمندی ها در مقابله با اضطراب ها نقش موثری دارد. انتظار در مکتب اسلام، تنها یک رویکرد عاطفی نیست؛ بلکه رویکردهای معرفتی، اجتماعی، اخلاقی و فردی را نیز شامل می شود. از این روی می توان، انتظار را همچون منشوری دانست که دارای تجلیات گوناگونی است. در رویکرد معرفتی به مسئله انتظار، می توان آثار تربیتی و روان شناختی این پدیده را، مورد بررسی قرار داد; از جمله آثار روان شناختی انتظار گسترش امیدهای واقعی، پویایی معطوف به هدف، استقرار وحدت و همبستگی، مراقبت دایمی و سلامت اخلاقی جامعه است که هر کدام جداگانه قابل بررسی است.

از جهات تربیتی و اخلاقی فرد سالم، زمینه ساز جامعه سالم و جامعه سالم، عامل تداوم و بقای فرد سالم است و این دو در تعامل با یکدیگرند. بنابراین نوعی التزام منطقی میان سلامت اخلاقی فرد و سلامت اخلاقی جامعه، وجود دارد. گفتنی است که منظور از واژه «سلامت»، مصونیت دین در سطح فرد و جامعه است. مصونیت دین، در پرتو تقوا امکان پذیر است. همان عاملی که عمل به آن، یکی از مهمترین وظایف شیعیان و پیروان امام عصر (ع) در زمان غیبت است؛ زیرا آن حضرت، معنای تقوا است و انتظار منطقی آن است که منتظرانش نیز از نوعی سنخیت نسبی با ایشان برخوردار باشند تا در اظهار محبت و ارادت آنان به آن حضرت، نشانه ای از صداقت، مشاهده شود. پیامبر اکرم (ص): هر کس از شما که کار زشتی را (در جامعه) دید، قطعا با عمل خود به آن اعتراض کند؛ و اگر قدرت آن را ندارد، با زبان خود به آن اعتراض کند؛ و اگر قدرت آن را ندارد، با قلب خود به آن اعتراض نماید (یعنی نسبت به آن بی اعتنایی کند) و این (کراهت و اعتراض قبلی) پایین ترین درجه ایمان است(شرفی، ۱۳۹۳).

پیشینه تحقیق

شفیع آبادی و خلیج اسدی(۱۳۸۹) در پژوهش خود در زمینه بررسی رابطه بین اعتقاد به منجی و مهدویت با سلامت روانی کارکنان شاغل دانشگاه به این نتیجه دست یافت که بین اعتقاد به منجی و مهدویت با سلامت روانی و ابعاد آن(نشانه های بدنی، اضطراب، اختلال در عملکرد اجتماعی، افسردگی) رابطه معنادار بدست آمد. همچنین بین اعتقاد به منجی و مهدویت با سن کارمندان رابطه معنادار مشاهده شد. اما ارتباطی بین اعتقاد به منجی و مهدویت با متغیرهای جنس، وضعیت تاهل، مدرک تحصیلی، و وضعیت مسکن بدست نیامد. میان اعتقاد به منجی و مهدویت با سلامت روانی کارمندان زن ومردتفاوت معناداری وجود نداشت.

حبی و همکاران(۱۳۹۰) در پژوهش خود به بررسی رابطه اعتقاد به منجی و مهدویت کارکنان با سلامت روانی خانواده در یک واحد نظامی اقدام نمودند که نتایج نشانگر آن بود که بین اعتقاد به منجی و مهدویت کارکنان و سلامت روانی خانواده رابطه مثبت وجود دارد. این رابطه در همسران بین خرده مقیاس های ناکنش وری اجتماعی و افسردگی در سطح ۰۵/۰ معنی دار است. با افزایش رضایت از شغل کارکنان، افزایش سطح سلامت روانی خانواده قابل پیش بینی است.

کاهه و هیودی(۱۳۹۱) در مقاله ای به بررسی اعتقاد به منجی و مهدویت و سلامت روان پرداختند که نتایج بیانگر این مطلب بود که سلامت روان با مؤلفه های رضایت کلی از شغل، رضایت از محیط فرهنگی و رضایت از رفتار فرهنگی دارای ارتباط معنادار بود و افرادی که رضایت بیشتری را ابراز داشتند، از سلامت روان بهتری نیز برخوردار بودند.

فرضیات تحقیق

فرضه اصلی:

بین سلامت روان و اعتقاد به منجی و مهدویت رابطه معنادار وجود دارد.

فرضیه های فرعی:

بین علائم جسمانی و اعتقاد به منجی و مهدویت رابطه معنادار وجو دارد.

بین علائم اضطراب و اعتقاد به منجی و مهدویت رابطه معنادار وجو دارد.

بین علائم اجتماعی و اعتقاد به منجی و مهدویت رابطه معنادار وجو دارد.

بین علائم افسردگی و اعتقاد به منجی و مهدویت رابطه معنادار وجو دارد.

روش کار

پژوهش حاضر ب