بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل حجب و حیا :

از امور بسیار پسندیده که به انسان ارزش می دهد ومرتبه ومقام او را نزد حق وخلق رفعت می بخشد، شرم وحیا کردن از امور قبیح وزشت است. اموری که خدا وانسانهای بلند مرتبه، زشت می شمارند. حیا، که مایه ی اولی واصلی اش از سوی خدا در وجود انسان نهاده شده استباید به وسیله ی مربیان دلسوز رشد ونمو داده شود وبا موعظه وتذکر تقویت گردد تا وجود انسان در برخورد به امورزشت از آلوده شدن واتصال به آنهاامتناع ورزد.

تعریف:

«حیا» در لغت، یعنی شرم[۱]، شرمساری، خجالت و شرم داشتن از ارتکاب زشتی ها که در مقابل آن «وقاحت» و بی شرمی قرار دارد. «حیا» در اصطلاح، نوعی حالت روانی یا انفعال و انقباض نفسانی است که موجب متانت و وقار در رفتار، حرکات و سکنات انسان شده و همچنین موجب خودداری از انجام امور ناپسند در انسان می گردد و منشأ آن ترس از سرزنش دیگران است. در نتیجه هر چه این حالت در انسان قوی تر باشد، شخصیت آدمی وزین تر و رفتارش سنجیده تر خواهد بود و از آنچه با آراستگی شخصیت منافات دارد، بیش تر اجتناب می کند.

اهمیت حیا:

رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ حیا را زینت آدمی شمرده و فرموده است: «تعدّی و تجاوز (بی شرمی) با هیچ چیز همراه نشد مگر این که آن را زشت و بدنما گردانید و شرم و حیا با هیچ چیز همراه نگشت، مگر این که آن را زینت بخشیده وآراست.»[۲] امام علی ـ علیه السّلام ـ فرمود: «مَنْ کَسَاهُ الْحَیاءُ ثَوْبَهُ لَمْ یرَ النَّاسُ عَیبَه »[۳] آن کس که لباس حیاء بپوشد، کسی عیب او را نبیند.

جایگاه حیا:

امام صادق ـ علیه السّلام ـ در حدیث نسبتا طولانی جایگاه حیا را در رأس مکارم اخلاقی دانسته می فرماید: «الْمَکَارِمُ عَشْرٌ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَکُونَ فِیکَ فَلْتَکُنْ. .. قِیلَ وَ مَا هُنَّ قَالَ صِدْقُ الْبَأْسِ وَ صِدْقُ اللِّسَانِ وَ أَدَاءُ الْأَمَانَهِ وَ صِلَهُ الرَّحِمِ وَ إِقْرَاءُ الضَّیفِ وَ إِطْعَامُ السَّائِلِ وَ الْمُکَافَأَهُ عَلَی الصَّنَائِعِ وَ التَّذَمُّمُ لِلْجَارِ وَ التَّذَمُّمُ لِلصَّاحِبِ وَ رَأْسُهُنَّ الْحَیاء مکارم. ..»[۴] «ده چیز است، اگر می توانی آنها را داشته باش،. .. عرض شد: آنها چه هستند؟ فرمود: نومیدی حقیقی (از آنچه دست مردم است) و راستی زبان و اداء امانت و صله رحم و پذیرائی از مهمان و غذا دادن به سائل (کسی که از او غذا طلبد) و جبران نیکی های و مراعات حق همسایه و مراعات حق رفیق و سّر همه مکارم (افضل و عالی تر از همه) حیا و شرم است. (زیرا کسی که در برابر خالق و مخلوق شرم داشته باشد، همه این مکارم را انجام میدهد و همان خصلت حیا بر تمام این مکارم داعی و باعث می شود). اهمیت و جایگاه حیا در حدّی است که پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله و سلم فرمود: «الْإِسْلَامُ عُرْیانٌ فَلِبَاسُهُ الْحَیاء»[۵] «اسلام برهنه است و لباسش حیا.»

اسباب حیا:

۱- عقل: پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم در پاسخ راهب مسیحی (شمعون بن لاوی بن یهودا) که از او درباره ماهیت و آثار عقل پرسیده بود، فرمودند: «فَتَشَعَّبَ مِنَ الْعَقْلِ الْحِلْمُ وَ مِنَ الْحِلْمِ الْعِلْمُ وَ مِنَ الْعِلْمِ الرُّشْدُ وَ مِنَ الرُّشْدِ الْعَفَافُ وَ مِنَ الْعَفَافِ الصِّیانَهُ وَ مِنَ الصِّیانَهِ الْحَیاء»[۶] عقل موجب پیدایش حلم است و از حلم، علم و از علم، رشد و از رشد، عفاف و از عفاف، خویشتن داری و از خویشتن داری، حیا، و از حیا، وقار، و از وقار، مداومت بر عمل خیر و تنفّر از شرّ، و از تنفّر از شر، اطاعت نصیحت گوی، حاصل می گردد.

۲- ایمان: امام صادق ـ علیه السّلام ـ می فرماید: «لَا إِیمَانَ لِمَنْ لَا حَیاءَ لَه»[۷] ایمان ندارد کسی که حیا ندارد. (حیا و ایمان در یک رشته و همدوشند، و هروقت یکی از آن دو برود، دیگری هم در پی آن می رود).

موانع حیا:

در روایات ائمه معصومین علیهم السلام، اموری به عنوان موانع حیا و یا به عبارت دیگر علل بی حیایی یا کمی حیا معرفی شده اند که مهم ترین آنها به شرح زیر است:

۱- از میان برداشتن پرده ها و حریم ها: از امام کاظم ـ علیه السّلام ـ چنین روایت شده که به یاران خود توصیه می فرمود: «پرده شرم و حیای میان خود و برادرت را برمدار و مقداری از آن را باقی گذار، زیرا از میان بردن و برداشتن آن، برداشتن حیاء است.»[۸]

۲- دست نیاز به سوی مردم دراز کردن: امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: «دراز کردن دست حاجت و نیاز به سوی مردم، عزت آدمی را سلب می کند و شرم و حیا را می ریزد.»[۹]

۳- زیاد سخن گفتن: امام علی ـ علیه السّلام ـ می فرماید: «کسی که زیاد سخن می گوید، زیاد هم اشتباه دارد، و هر کس که بسیار اشتباه کرد، شرم و حیاء او اندک است، و آنکس که شرم او اندک شود، پرهیزکاری او نیز اندک خواهد بود، و آنکه پرهیزکاری و پارسایی اش اندک گردد، دلش بمیرد.»[۱۰]

آثار حیا:

در روایات، آثار فراوانی اعم از دنیوی