فایل پاورپوینت کامل دیدگاه امام رضا (ع) درباره حقوق اهل بیت و وظایف مردم در قبال امامان

فایل پاورپوینت کامل دیدگاه امام رضا (ع) درباره حقوق اهل بیت و وظایف مردم در قبال امامان؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل دیدگاه امام رضا (ع) درباره حقوق اهل بیت و وظایف مردم در قبال امامان شامل 120 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل دیدگاه امام رضا (ع) درباره حقوق اهل بیت و وظایف مردم در قبال امامان را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل دیدگاه امام رضا (ع) درباره حقوق اهل بیت و وظایف مردم در قبال امامان با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل دیدگاه امام رضا (ع) درباره حقوق اهل بیت و وظایف مردم در قبال امامان با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل دیدگاه امام رضا (ع) درباره حقوق اهل بیت و وظایف مردم در قبال امامان تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل دیدگاه امام رضا (ع) درباره حقوق اهل بیت و وظایف مردم در قبال امامان را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل دیدگاه امام رضا (ع) درباره حقوق اهل بیت و وظایف مردم در قبال امامان :

مقدمه

از جمله موضوع های اساسی و بنیادی «امام شناسی » و اصل امامت، شناسایی وظایف و تکالیف مردم جهان در ارتباط با امامان است. هر مسلمانی باید از حقوق امام بر امت آگاه باشد تا بتواند این حقوق الهی را رعایت کند. شناخت وظیفه، مقدمه برای عمل به وظیفه است. شیع امامان باید مطالع گسترده ای در حوزه وظیفه شناسی داشته باشد تا در عمل ، شیع واقعی آنان شود. نصب امامان از سوی خدای متعال و معرفی آنان از جانب پیامبر خدا، اهداف مقدس و بزرگی داشته که رسیدن به آن هدف ها نیازمند بررسی و شناخت وظایف تک تک مردم، ملت ها و امت اسلامی به امامان است. چه کسانی می توانند این وظایف و حقوق را اعلام و تعریف کنند؟ برگزیدگان خدا، پیامبر اسلام حضرت محمد (ص) و امامان از اهل بیت که داناترین، حکیم ترین، عابدترین و برترین انسان ها بوده اند و مأموریت داشتند این وظایف را به جهانیان ابلاغ کنند. بنابراین، بهترین منبع برای امام شناسی و درک وظایف مردم درباره امامان ، گنجین ارزشمند و بی نظیر احادیث اهل بیت است.

در این نوشتار تنها از احادیث رضوی استفاده شده و از درون احادیث ثامن الحجج، علی بن موسی الرضا (ع) وظایف مردم و حقوق امامت استنباط و ارائه می شود. منظور از اهل بیت در این نوشتار ۱۴ معصوم هستند و تنها پیامبر (ص)، حضرت فاطمه زهرا (س ) و ۱۲ امام را دربرمی گیرد.

حق به معنای مطابقت و موافقت است و در چهار وجه: هستی بخش بر اساس حکمت (خدا) و به وجود آمده بر طبق حکمت (فعل خدا) و اعتقاد درست و فعل و قول درست و مطلوب به کار می رود (راغب اصفهانی ، ۱۴۰۴ق : ۱۲۷). در این نوشتار «حقوق » به معنای رفتار و گفتار درست امت در برخورد با اهل بیت و تکالیف اعتقادی و عملی ملت در ارتباط با امامان است. امام رضا (ع) به ابو هاشم داود بن قاسم جعفری فرموده اند:

یا داوود ان لنا علیکم حقً برسول الله و ان لکم علینا حقً فمن عرف حقنا وجب حقه و من لم یعرف حقنا فلا حق له؛ ای داوود! همانا برای ما بر شما بر اساس نسبت ما به رسول خدا حقی است و برای شما بر ما حقی است . پس هر کس حق ما را بشناسد، حق او بر ما واجب است و هر کس حق ما را نشناسد، پس حقی برای او نیست (مجلسی، ۱۴۰۳ق، ج ۷۸: ۳۴۰).

در این حدیث رضوی نکت مهمی وجود دارد و آن وابستگی حق مردم بر امام، به معرفت حق امام از سوی مردم است . شناخت درست حق امام و اعتقاد و ایمان به حق امام و رعایت کامل آن زمینه ساز تحقق حق مردم بر امام است و تنها در این صورت هر کدام از انسان ها از امامت هر کدام از امامان بهره و سهم مناسب و استفاده مطلوب را می برند. امام، برگزیده خدا و پیامبر خداست. مردم باید حق او را بشناسند تا از نعمت وجود او سود برده و به سعادت دنیا و آخرت برسند. در معرفت حق امامان، معرفت حق امام رضا (ع) نیز هست و در این مقاله کوشش می شود حق امام رضا (ع) را از متن احادیث شان استخراج و شناسایی کنیم . بدیهی است که عامل اصلی انحراف در جهان اسلام و انحطاط و عقب ماندگی مسلمانان، بی توجهی به حقوق اهل بیت و فراموشی تکالیفی است که به اوصیای پیامبر اعظم (ص) دارند. دغدغ اصلی مؤلف در این نوشتار، کشف راهبردهای پیشرفت و سرآمدی مسلمانان در جهان با توجه به حقوق اهل بیت بر اساس احادیث رضوی است.

مجموعه احادیث رضوی در حقیقت در مسیر بازآموزی معارف رسول الله (ص) به معاصران خویش قرار دارد. امام رضا (ع) برای آشکار شدن این ویژگی احادیث خویش، در موارد متعدد، سند حدیث خویش تا پیامبر خدا (ص) را به صراحت یادآوری کرده و به ویژه در بخش حقوق اهل بیت، وظایف عموم مسلمانان را با تأکید بر نص پیامبر خدا تبیین نموده اند تا حجت بر مسلمانان تمام شود.

ادبیات نظری

اهل بیت به حکم قرآن (احزاب / ۳۳ ) و نص پیامبر اکرم (ص )، معصوم و پاک از اشتباه و گناه بوده و از سوی خدای متعال برگزیده شده و از سوی پیامبر خدا به مسلمانان معرفی شده اند و قول و فعل و تقریر آنان بر همگان حجت است. ریّان بن صلت می گوید: امام رضا (ع) در مرو در مجلسی که مأمون با حضور علمای عراق و خراسان برگزار کرد، در تفسیر آی «اصطفاء» (فاطر/ ۳۲) منظور از «برگزیدگان الهی » را در این آیه «عترت طاهره » دانسته و طهارت عترت را بر اساس آی تطهیر ثابت نموده و با استناد به حدیث «ثقلین » تفکیک ناپذیری قرآن و عترت را به حاضران آموخته اند و در ادامه با تأکید بر اینکه عترت همان «آل » است، تفسیر آل به امت را با توجه به آیه های قرآن نفی نموده و انحصار عترت و آل البیت در امامان را تبیین نموده اند. سپس برتری عترت و اهل بیت بر سایر انسان ها، اصطفای اهل بیت و اعلمیت آنان، پیوند اولوالامر و اهل بیت و ضرورت اطاعت کامل از آنان را با نمایاندن فضایل اهل بیت بر اساس آیه های قرآن آشکار ساخته اند (صدوق، ۱۳۸۰، ج ۱: ۴۹۶ ۴۶۸).

اهل بیت، امیرمؤمنان امام علی (ع) ، فاطمه زهرا (س)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) و ۹ امام از نسل امام حسین (ع) هستند و اطاعت کامل از آنان بر همگان واجب است. امام رضا (ع) گفته اند: رسول خدا (ص) فرمودند:

الائمه مِن وُلد الحسین مَن اطاعهم فقد اطاع اللهَ و مَن عصاهم فقد عصی الله عزوجل. هم عروه الوثقی هم الوسیله الی الله؛ امامان از فرزندان حسین اند، هر کس از آنان اطاعت کند و فرمان برد، از خدا اطاعت کرده و هر کس معصیت و نافرمانی آنان کند، خدای عزوجل را معصیت کرده است. آنان عروه الوثقی (چنگاویز محکم و دستگیره استوار) و وسیله و راهنمای به سوی خدای عزوجل هستند(همان، ۱۳۸۰، ج ۲: ۹۴).

به حکم این حدیث رضوی نبوی، اطاعت از امامان همان اطاعت خداوند است و بر همگان واجب است و نافرمانی آنان نیز معصیت خداست و بر همگان حرام است. امام رضا (ع) در همان مجلس مناظره با علمای عراق و خراسان درباره اهل بیت فرموده اند: «نحن اهل الذکر الذین قال الله عزوجل : فاسئلوا اهل الذکر ان کنتم لا تعلمون؛ ما اهل ذکر هستیم که خدای عزوجل فرمود: از اهل ذکر بپرسید اگر نمی دانید» (نحل / ۴۳). «فنحن اهل الذکر فاسئلونا ان کنتم لا تعلمون؛ ما اهل ذکریم. پس از ما سؤال کنید اگر نمی دانید» (صدوق، ۱۳۸۰، ج ۱: ۴۹۲).

در این حدیث رضوی مأموریت الهی مردم در سؤال از اهل ذکر بیان شده و مصداق اهل ذکر نیز اهل بیت تعیین شده اند. بنابراین، باید حقایق و معارف دینی را با پرسیدن از اهل بیت آموخت. پرسش اصلی نوشتار حاضر این است که حقوق اهل بیت بر مردم چیست ؟ مؤلف کوشیده پاسخ این پرسش را از درون احادیث عالم اهل بیت، امام رضا(ع )، استنباط کند و توضیح دهد.

اطاعت، فرما برداری وپیروی

تنها راه سعادت نهایی و نجات کامل بشر، اطاعت از امامان است. امام، اسوه حسنه و سرمشق جامع و الگوی جهانی و جاویدان الهی است. انسان همواره نیازمند الگو برای رشد و تکامل مادی و معنوی است. امامان الگوهای برترند، بنابراین اطاعت و پیروی کامل از آنان لازم است.

به نقل از فضل بن شاذان نیشابوری ، امام رضا (ع) در بیان فلسف فرمان خداوند بر وجوب اطاعت از امامان، علل بسیاری را ذکر کرده و ضمن یادآوری اینکه امامان امین، سرپرست و رئیس دین و دنیای بشرند فرموده اند:

و منها ان لو لم یجعل لهم اماماً قیّما امیناً حافظ مستودعاً لدرست المله و ذهب الدین و غیرت السنن و الاحکام و لزاد فیه المبتدعون و نقص منه المُلحدون و شبهوا ذلک علی المسلمین… ؛ از آن علل است اینکه اگر خدا پیشوایی امین ، حافظ و سرپرستی مطمئن برای مردم قرار ندهد، ملیت و آیین نابود میشود، دین از بین میرود، سنت ها و احکام تغییر مییابد و بدعت گذاران، در دین میافزایند و ملحدان از آن میکاهند و آن را بر مسلمانان مشتبه میسازند (همان، ج ۲: ۲۰۵ ۲۰۳).

زیرا ما دیده ایم مردم ناقص و نیازمندند و کامل نیستند و علاوه بر این، اختلاف فهم و اختلاف در هواها و تشتت در آرا دارند. اگر خداوند بر آنان سرپرستی نگمارد که نگاهدار آنچه رسول خدا (ص) آورده است باشند، همان طور که بیان کردیم، همه فاسد و تباه خواهند شد و شرایع، احکام، اساس دین و ایمان دگرگون خواهد شد و در آن نابودی هم خلق است. آنچه در این تبیین عقلانی فلسف نصب امام و علل و ضرورت اطاعت از امام درخور توجه است، همین وجوب اطاعت از امام است. وجود امام، معرفت امام و فرمان برداری از امام، آثار بنیادی سازنده فراوانی دارد و نافرمانی و کوتاهی در پیروی از امام نیز بسیار ویرانگر و نابودکننده است.

تسلیم کامل

نتیج امام شناسی درست و جامع، تسلیم قلبی و عقلی است . هر خردمندی با معرفت به شخصیت مقدس امامان و امتیازهای بی نظیر آنان ، از روی آگاهی و فکر به مرحل تسلیم محض می رسد. تسلیم محض بهترین بندگان خدا شدن، در حقیقت تسلیم کامل هستی بخش و آفریدگار جهان شدن است. ریش آفات انقلاب اسلامی صدر اسلام و پیدایش انحراف های پایداری که زیان های جبران ناپذیری برای مسلمانان و بشریت به وجود آورد، اجتهاد در برابر نص پیامبر خدا بود. افرادی که در پیامبرشناسی ضعف و نقص داشتند و هیچگاه تسلیم محض پیامبر خدا نبودند، آغازگر راهی شدند که انحراف های زیادی را در پی داشت و خیانت ها، خطرها و گمراهی های فراوانی به بار آورد. یکی از آنها اطاعت نکردن و تسلیم نشدن در قبال اوصیای پیامبر و خلفای حقیقی پیامبر بود و هست . آنان نصوص نبوی درباره امامت اهل بیت را تفسیر به رأی کردند و نپذیرفتند و درواقع تسلیم نظر پیامبر خدا نشدند.

امام رضا (ع) فرموده اند:

و اعلموا ان رأس طاعه الله سبحانه التسلیم لما عقلناه و ما لم نعقله فان رأس المعاصی الرّد علیهم و انما امتحن الله عزوجل الناس بطاعه لما عقلوه و مالم یعقلوه ایجاب للحجه و قطعاً للشّبهه ؛ آگاه باشید و بدانید همانا سر اطاعت و فرمان برداری خدای سبحان «تسلیم » است بر آنچه میدانیم و آنچه نمیدانیم، پس سر معاصی و نافرمانی خداوند «رد» بر امامان است و خدای عزوجل مردم را فقط بر فرمان برداری بر آنچه میدانند و نمیدانند، از باب واجب نمودن حجت و قطع و نابودی شبهه امتحان کرده است (مجلسی، ۱۴۰۳ق، ج ۷۸: ۳۴۸).

در این رهنمود رضوی، تسلیم محض امامان بودن سر فرمان برداری خداوند و راه امتحان الهی است و رد گفتار و رفتار آنان نیز سر معصیت هاست و این اهمیت بسیار زیاد و ارزش بی نهایت تسلیم آگاهانه را نشان می دهد. هر آنچه از امام معصوم رسیده؛ چه حکمت آن را درک کنیم و چه نکنیم، فلسف آن را بفهمیم یا نفهمیم و با عقل خود به آن برسیم یا نرسیم، همه را باید بپذیریم و همین «روح تسلیم »، نشان خردمندی، توفیق در امام شناسی استدلالی و معرفت قلبی و عقلی مقام امامان است. آن که باور دارد امام منصوب از جانب خدا و برگزیده خدا و رسول خداست و داناترین و حکیم ترین فرد در بین انسان هاست، به درج عالی تسلیم خواهد رسید.

اقرار و اعتراف به حقوق امامان

هر کس امام را به درستی بشناسد، به حقوق امام پی ببرد و این حقوق را باور کند، لب به اعتراف خواهد گشود و بر اعتراف، شهادت و اقرار به حقوق امامان نیز مباهات می کند. امام رضا (ع) بزرگ ترین وظیف مردم در شکر نعمت های خدا، پس از ایمان به خدا و رسول را اعتراف به حقوق ائمه دانسته و فرموده اند:

اتقوا الله ایها الناس فی نعم الله علیکم فلا تنفروها عنک بمعاصیه بل استدیموها بطاعته و شکره عل نعمه و اعلموا انکم لا تشکرون الله بشیء بعد الایمان بالله و رسوله و بعد الاعتراف بحقوق اولیاء الله من آل محمد (ع) احب الیکم من معاونتکم لاخوانکم المؤمنین علی دنیاهم التی هی معبر لهم الی جنات ربهم فان فعل ذلک کان من خاصه الله؛ ای مردم، تقوای الهی را در نعمت های خداوند بر خودتان رعایت کنید. پس نعمت ها را با معصیت های خدا از خودتان دور نکنید، بلکه با اطاعت خدا و شکر او به نعمت هایش نعمت ها را پایدار نمایید و بدانید شما خدا را پس از ایمان به خدا، رسول خدا و پس از اعتراف به حقوق اولیاءالله، از آل محمد (ص) به چیزی محبوب تر از یاری برادران مؤمنتان بر دنیایشان که محل گذر به سوی بهشت های پروردگارشان است نمیتوانید شکر نمایید (همان: ۳۵۵).

در این حدیث در مراتب شکر نعمت های خدا، نخست ایمان به خدا و رسول، سپس اعتراف به حقوق امامان از اهل بیت و آنگاه یاری برادران مؤمن به دنیایشان برای گذر به سوی بهشت قرار گرفته است. بنابراین، اعتراف و اقرار به حقوق امامان از مراتب اصلی شکر نعمت های پروردگار است.

فضل بن شاذان نیشابوری در تبیین علل احکام الهی در فلسف فرمان خدا به خلق درباره «اقرار» به توحید، نبوت و امامت علل زیادی را از قول امام رضا (ع) گزارش کرده است (صدوق ، ۱۳۸۰، ج ۲: ۲۰۲ ۲۰۰).

شهادت بر امامت

گواهی و شهادت بر امامت اهل بیت از موضوع هایی است که امام رضا (ع) در معرفی چارچوب اسلام محض و خالص در بخش شهادت های ضروری قرار داده و فرموده اند بگوید:

اشهد بالوصیه و الامامه و ان الارض لا تخلو مِن حجه الله تعالی علی خلقه فی کل عصر و اوان و انهم العروه الوثقی و ائمه الهدی و الحجه علی اهل الدنیا الی ان یرث الله الارض و من علیها و ان کل من خالفهم ضال مضل باطل تارک للحق و الهدی و انهم المعبرون عن القرآن و الناطقون عن رسول الله بالبیان؛ شهادت به وصیت و امامت میدهم و گواهم بر اینکه زمین از حجت خدای متعال بر خلقتش خالی نخواهد ماند و مردم در هیچ عصر و روزگاری بی حجت الهی نیستند. امامان عروه الوثقی، رهبران هدایت و حجت جهانی بر اهل دنیا هستند تا خداوند زمین و هر کس را بر روی آن است، ارث ببرد و اینکه هر کس با امامان مخالفت کند گمراه، گمراه کنده، باطل، رهاکننده حق و هدایت است و آنان تفسیر و تعبیرکنندگان قرآن اند و ناطقانی هستند که از رسول خدا بیان می‏کنند (همان: ۲۶۴).

در این «شهادت نامه » درباره امامت گواهی های زیبایی وجود دارد. امامان وصی پیامبرند و حجت جهانی خداوند در هر عصر و زمان بر مردم هم کشورها و ملت ها در هم قاره های جهان اند. مخالفان امامان نیز گمراه و رهاکننده حق و مفسر قرآن و ناطق از جانب پیامبر خدا، یعنی امام هستند.

ایمان به اهل بیت

بر هر مسلمانی لازم است اضافه بر ایمان به پیامبر خدا، به اهل بیت پیامبر نیز ایمان آورد و به مؤمنان به پیامبر و امامان، بشارت بهشت و پاداش نیک داده شده است. امام رضا (ع) فرموده اند که رسول خدا (ص) فرمود:

اتانی جبرئیل عن ربی تبارک و تعالی و هو یقول: ان ربک یُقرئک السلام و یقول: یا محمد بشّر المؤمنین الذین یعملون الصالحات و یؤمنون بک و باهل بیتک بالجنه فان لهم عندی جزاء الحسنی و سیدخلون الجنه؛ جبرئیل از جانب پروردگارم نزد من آمده و می‏گفت: پروردگارت سلام می‏رساند و می‏گوید: ای محمد، مؤمنانی را که عمل صالح انجام میدهند و به تو و اهل بیت تو ایمان میآورند بشارت به بهشت بده، پس همانا برای آنان نزد من پاداش بسیار نیکوست و به زودی به بهشت وارد خواهند شد (همان: ۲۸ ).

مطابق این حدیث برای پاداش نیک الهی و ورود به بهشت، همراه با عمل صالح و ایمان به محمد (ص )، ایمان به اهل بیت پیامبر نیز لازم است. ایمان واقعی، بی شناخت، تعقل و تفکر نمی آید، بنابراین باید شرایط و مقدمات ایمان به اهل بیت پیامبر را فراهم کرد.

اخلاص در ولایت پذیری

اخلاص در عقاید قلبی و تظاهر به آنها لازم است. امام رضا (ع) فرمودند که پیامبر خدا (ص) فرمود: توضَع یوم القیامه منابر حول العرش لشیعتی و شیعه اهل بیتی المخلصین فی ولایتنا و یقول الله عزوجل: هلموا یا عبادی الی لِأَنشُرَ علیکم کرامتی فقد اوذیتم فی الدنیا؛ روز قیامت منبرهایی برای شیعه من و شیعه اهل بیتم، آنان که در ولایت ما اخلاص دارند، اطراف عرش الهی قرار داده میشود و خدای عزوجل میفرماید: ای بندگان من، به سوی من بشتابید تا کرامتم را بر شما نشر دهم ، زیرا شما در دنیا رنج و آزار دیدید (همان : ۹۸ ).

در این حدیث نبوی دو بار واژه «شیعه» آمده و از شیعه محمد (ص) و شیعه اهل بیت با اخلاص آراستگی در ولایت پذیری امامان یاد شده است . این حدیث منشأ تشیع را نشان می دهد که پیامبر خداست، چون در صدر اسلام در کلام پیامبر خدا کلم شیعه در معنای اصطلاحی امروز آن به کار رفته است .

رهایی ازمرگ جاهلی با معرفت امام

معرفت حق امام، مقدمه برای اسوه قرار دادن امام و اطاعت و پیروی از امام است. هر مسلمانی باید تلاش کند از عارفان به حق امامان شود. امام شناسی آثار فراوانی دارد و به دلیل همین آثار سازنده است که باید حق امامان را شناخت. امام رضا (ع) در تبیین اسلام راستین و خالص درباره معرفت امامان معصوم فرموده اند: «من مات و لم یعرفهم مات میته جاهلیه؛ هر کس بمیرد و امامان را نشناسد، به مرگ جاهلی مرده است » (همان: ۲۶۴).

مرگ بر جاهلیت پیش از اسلام معلول کوتاهی در امام شناسی است . بر اساس این حدیث رضوی، معیار و مرز بین مرگ در جاهلیت و اسلام، معرفت امام است. انسان هرچه از اسلام بپذیرد، ولی سرانجام امامان را نشناسد، در کفر، شرک و مرگ جاهلی جای دارد. بنابراین، تنها با پذیرش امامت می توان از مرگ جاهلی رهایی یافت.

امام رضا (ع) از پیامبر خدا (ص) نیز چنین نقل کرده اند: «من مات و لیس له امام من ولدی مات میته جاهلیه؛ هر کس از مسلمانان بمیرد و امامی از فرزندانم برای او نباشد و امام زمان خود را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است و اعمال او پذیرفته نیست (همان : ۹۳ ).

امام رضا (ع) در حدیثی شرط درخواست شفاعت برای زائر خویش را در روز قیامت عارف به حق امام بودن ذکر کرده اند (صدوق، بی تا، ج ۲: ۵۳۸؛ همان، ۱۳۸۰، ج ۲: ۶۳۶؛ مجلسی ، ۱۴۱۰ق ، ج ۵: ۳۹۴؛ فیض کاشانی، ۱۴۱۱ق، ج ۱۴: ۱۵۴۸؛ همان، بی تا، ج ۴: ۱۴۸؛ حر عاملی، ۱۴۰۳ق، ج ۱۰: ۴۳۴؛ مجلسی، ۱۴۰۳ق، ج ۱۰۲: ۳۳).

زیارت امام

زیارت امامان، عهدی بر گردن شیعیان و پیروان آنان است . یکی از حقوق امامان و وظایف مردم، زیارت است. این وظیفه در بیان امامان بیان شده است. یادآوری پاداش فراوان زیارت ، همراه با رعایت آداب آن، برای دعوت و تشویق به سوی زیارت است . بدیهی است که زیات امام، مکتب انسان سازی، جهاد اکبر و رشد معقول است و هم منافع آن برای زائر است .

یاسر خادم می گوید امام رضا (ع) فرمود: لا تشد الرحال الی شیء من القبور الا الی قبورنا اَلا و انی مقتولٌ بالسّم ظلما و مدفون فی موضع غربه فمن شد رحله الی زیارتی استجیب دعائه و غفر له ذنبه؛ بار سفر برای چیزی از قبور جز برای زیارت قبور ما نبند! آگاه باش ، من از روی ظلم با زهر به شهادت می‏رسم و دور از وطن و در موضع غریبی دفن میگردم. هر کس بارش را برای زیارت من محکم ببندد، دعایش مستجاب و گناهش آمرزیده میشود (صدوق ، ۱۳۸۰، ج ۲: ۴۲۶؛ مجلسی، ۱۴۱۰ق، ج ۵: ۴۰۰؛ همان، ۱۴۰۳ق، ج ۱۰۲: ۳۶؛ همان، ۱۳۱۴ق: ۴۰۰).

این دستور، به زیارت امام، همراه با گزارش آثار زیارت امام در استجابت دعا و غفران گناه یکی از حقوق امام و وظایف شیع امام را گوشزد می کند. امام رضا (ع) به شاعر اهل بیت، دعبل خزاعی، فرمودند:

لاتنقضی الایام و اللیالی حت تصیر طوس مختلف شیعتی و زواری، الا فمن زارنی فی غربتی بطوس کان معی فی درجتی یوم القیامه مغفواً له؛ روزگار نمی‏گذرد و روزها و شب ها پایان نمی‏یابد تا اینکه طوس جایگاه رفت و آمد شیعیان و زائرانم گردد. آگاه باشید هر کس در غربتم به طوس مرا زیارت کند، با من در روز قیامت در درجه ام باشد، درحالیکه آمرزیده شده و پاک است (صدوق، ۱۳۸۰، ج ۲: ۶۵۵؛ طبرسی، ۱۳۷۹ق: ۳۱۷؛ حر عاملی، ۱۴۰۳ق، ج ۱۰: ۴۳۸؛ مجلسی ، ۱۴۰۳ق ، ج ۱۰۲: ۳۹؛ همان، ۱۳۱۴ق: ۴۰۱ ).

علی بن حسن فضال از پدرش نقل کرده شنیدم امام رضا (ع) فرمود:

اَلا فمن زارنی فی غربتی کنت انا و آبائی شفعائه یوم القیامه و من کنا شفعائه یوم القیامه نجی و لو کان علیه مثل وزر الثقلین؛ آگاه باشید هر کس در غربتم به زیارت من آید، من و پدرانم شفیعانش در روز قیامت باشیم و هر کس ما روز قیامت شفیعان او باشیم، نجات یابد گرچه سنگینی بار گناهش به اندازه ثقلین (بار جن و انس ) باشد (صدوق، ۱۳۸۰، ج ۲: ۶۴۸؛ مجلسی، ۱۴۱۰ق، ج ۵: ۴۰۱). این پاداش عظیم زیارت امام رضا (ع) که در این حدیث رضوی آمده، به زیارت با آداب آن تعلق دارد. به هرحال ، این احادیث وظیف زیارت را به صراحت به همگان اعلام می کند.

تصدیق رغبت

همراهی با جهت گیری و گرایش های امام و دل دادن به هم آنچه امامان رغبت به آن داشته اند و ترجیح خواسته ها و تمایل های امامان بر خواسته های شخصی در ارتباطات امت و امام ، یکی از ارزش های بزرگ و ستودنی است. حسن بن علی وشا درباره وظیفه و عهد زیارت و شرایط و آداب آن، از امام رضا (ع) چنین نقل کرده است:

ان لِکُلّ امامٍ عهدٌ فی عنق اولیائه و شیعته و ان مِن تمام الوفاء بالعهد زیاره قبورهم فمن زارهم رغبه فی زیارتهم و تصدیقا بما رغبوا فیه ، کان ائمتهم شفعائهم یوم القیامه؛ برای هر امامی عهدی بر گردن اولیا و شیعه اوست . از تمام کردن وفای به عهد، زیارت قبور آن امامان است. پس کسی که از روی شوق ، رغبت و علاقه به زیارت امامان، آنان را زیارت نماید و تصدیق کند و بپذیرد آنچه امامان رغبت به سوی آن داشتند و خواستار آن هستند، ائمه شفیعان آنان در روز قیامت باشند (کلینی رازی ، ۱۴۰۱ق ، ج ۲: ۵۶۷؛ صدوق، بی تا، ج ۲: ۵۷۷؛ همان، ۱۳۸۰، ج ۲: ۶۳۴ ۶۴۴؛ مجلسی، ۱۴۱۰ق، ج ۵: ۳۶۱ ۳۶۰؛ فیض کاشانی، بی تا، ج ۴: ۴۵).

بر اساس این حدیث رضوی، زیارت امامان از نشانه های وفای به عهد امت با امام است و این زیارت با شوق و رغبت فردی و با تصدیق آنچه امامان رغبت به آن دارند، دستمایه برای شفاعت امامان در روز قیامت خواهد شد. درست شمردن هم گفتار و رفتار امامان و حکیمانه دانستن هم آنچه از امامان به ما رسیده و تصدیق همه گرایش ها و میل و رغبت های امامان در زندگی نیز، از درخواست های امامان از پیروان است . سیره امامان بهترین سیره و روش حیات معنوی و مادی است. رغبت ها و میل های امامان نیز همه الهی، ارزشمند و مقدس است و قطعا در راه سعادت و تکامل انسان هاست و برای نجات و رستگاری بشریت لازم است.

سلام بر امام

سلام کردن بر امام از حقوق امامان بر امت است. امام شناسی راهنمای وظیفه شناسی است و در وظایف امت ، سلام بر امام جای دارد. سلام روزانه، شبانه و پیوسته بر امام معصوم از عوامل یاد خدا و سعادت است. این سلام عارفانه دستاورد عقاید پاک شیعی است . روشن است که این سلام کننده عارف، امام را قادر، آگاه، ناظر و پاسخگو می داند و ایمان دارد این سلام اثر دارد، امام صدای او را می شنود، پرونده اعمالش را می بیند و مراعات حال پیروان را می کند. عبدالسلام بن صالح هروی گفته است امام رضا (ع) وارد قبه ای شد که در آن قبر هارون بود و با دست خویش به یک جانب آن قبر خط کشیده فرمودند:

هذه تربتی و فیها اُدفَن و سیجعل الله هذا المکان مختلف شیعتی و اهل محبتی و الله ما یزورنی منهم زائر و لا یسلم علی مسلم الا وجب له غفران الله و رحمته بشفاعتنا اهلَ البیت؛ اینجا خاک من است و در آن دفن میشوم و به زودی خداوند این مکان را جایگاه رفت و آمد شیعیانم و اهل محبتم قرار دهد. به خدا سوگند زائری از آنان زیارتم نمیکند و سلام کنده ای بر من سلام نمیکند،