فایل پاورپوینت کامل فلسفه روزه در اسلام

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل فلسفه روزه در اسلام :

«و اما حَقُّ الصوم فاءن تعلم اءَنَّه حجاب ضربهُ اللّه علی لسانک و سمعک و بصرک و فرجک و بطنک لیستُرَک به من النار و هکذا جاء فی الحدیث الصوم جُنَّه من النار فان سکنت اءَطرافک فی حَجَبَتها رجوت اءَن تکون محجوبا و ان اءَنت ترکتها تضطرِبُ فی حجابها و ترفع جَنَبَات الحجاب فتطَّلِع الی ما لیس لها بالنظرهِ الدَّاعیهِ للشَّهوهِ و القُوَّه الخارجهِ عن حدِّ التَّقیه للّه لم تاءمَن اءَن تَخرِقَ الحجابَ و تخرج منه و لا قوَّهَ الا باللّه » « باید بدانی که روزه، پرده و حجابی است که خداوند بر زبان، گوش، چشم، عورت و شکم تو کشیده است؛ تا تو را از آتش مصون دارد؛ و در حدیث نبوی آمده است که: ((روزه سپر آتش است )). پس اگر اعضای بدنت در پس این پرده آرام گرفت، امیدوار باش که مصونیت یافته ای؛ و اگر رهایشان کردی که به پریشانی و حرکات خارج از قاعده خود ادامه دهند و پرده حجاب را بالا زنند، بی جا و از روی شهوت نظر کنند و پا را از حدود و تقوای الهی بیرون نهند، ایمن مباش که آن پرده دریده شود و از آن خارج شوی » (رساله حقوق امام سجاد علیه السلام)

روزه، دارای فلسفه های فراوان و فواید بسیاری چه از ناحیه فردی چه از ناحیه اجتماعی است. از جمله توجه به حال بیچارگان و آشنا شدن به احوال فقرا و مستمندان را افزایش می دهد، چون وقتی که روزه دار در مدت کوتاهی گرسنه می شود و ناراحتی گرسنگی را احساس می کند مسلماً به یاد گرسنگی دایمی فقرا و تنگدستان می افتد که همیشه در ناراحتی قرار دارند و این توجه و آگاهی باعث می شود که به فقرا کمک کند و در حق آنان مهربانی نمایند، چرا که مهر و محبت از درد و رنج نشأت می گیرد و روزه یک شیوه عملی برای تقویت و پرورش مهر و عاطفه در نفس می باشد و هر وقت ثروتمندان نسبت به فقرا و گرسنگان مهر و محبت و بخشش داشته باشند، صفا و صمیمیت در بین طبقات اجتماع به وجود می آید و کینه و حسادت از بین خواهد رفت و گفته ها و نصیحت های خیرخواهانه تأثیرگذار خواهد بود. در این مورد روایت شده است:« کَانَ رَسُولُ اللهِ -صلی الله علیه وسلم- أَجْوَدَ النَّاسِ وَکَانَ أَجْوَدُ مَا یَکُونُ فِی رَمَضَانَ رسول خدا از همه کس سخاوتمندتر و بخشنده تر بود و در ماه رمضان بیشتر از سایر اوقات سخاوت و بخشندگی داشت». [۱]

یکی از حکمت های روزه برقرار ساختن مساوات در بین ثروتمندان و فقرا است. این مساوات یک نظام عملی است که از بهترین نظام های مساوات و عدالت به شمار می آید، روزه یک عبادتی است که اسلام آن را بر همه مسلمانان بالغ و عاقل واجب کرده است، تا همه آنان از لحاظ نخوردن و ننوشیدن یکسان باشند، این عمل عبادی است که اسلام به وسیله اجرای آن در بین مردم مساوات و هماهنگی و اتحاد شعور و احساس را به وجود می آورد.

روزه (صوم)

روزه در لغت به معنی خودداری و دوری از یک شئ می باشد. دلیل واجب بودن روزه در این آیه آمده است: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَی الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ ای مؤمنان روزه بر شما واجب گردیده است همان گونه که بر ملت هایی که قبل از شما بوده اند واجب بوده است». [۲]

فلسفه و حقیقت روزه در اسلام

بعد از اینکه خداوند متعال مسلمانان را به انجام روزه ملزم می نماید، فلسفه و فایده آن را بیان می کند و می فرماید: «لَعَلَّکُمْ تَتَّقُون تا به وسیله روزه تقوا پیشه کنید» [۳]روزه، فرد و جامعه را از شرّ و فساد محفوظ می دارد و به فرد زمینه های خویشتن داری را ایجاد می کند. بی گمان روزه سپر و مانعی است در برابر شرّ و فساد، وقتی که یکی از شما روزه داشت، دروغ نمی گوید، غیبت و تهمت نمی زند، چشم و گوش خود را از حرام حفظ می کند و به دنبال کسب رضای الهی است و می کوشد با تقوا و محفوظ نگه داشتن خود از شرّ نفس حیوانی و تقرّب به پیشگاه خداوند و جلب رضایت او سعادتمند گردد.

در این حالت، انسان در عالم روحانی به سوی ملکوت أعلی در حرکت است. مسلماً وقتی که فردی توانست خود را از شرّ نفس مصون دارد و جامعه هم از شرّ او محفوظ شد، از زمره متّقین خواهد بود، و این معنی از جمله «لعلکم تَتَّقون» استفاده می شود. معنی «لَعَلَّ» آمادگی و مهیّا شدن است. هرگاه روزه دار توانست به هنگام روزه به خاطر خدا از گناهانی که برایش پیش می آید دوری جوید و نفس خود را به صبر و شکیبایی در برابر تمایلات نفسانی و شهوات حیوانی ملزم نماید و احساس کند که خداوند به احوال او آگاه است و اسرار و رازهای قلبی او را می داند و مدت یک ماه بر این حالت معنوی و تسلّط روحی باقی بماند، بدون شک دوام این تسلّط روحی که همراه با تحمّلات جسم است، انسان را طوری بار می آورد که همیشه مراقب ذات الله باشد و از خدا پروا داشته باشد و از عذابش بیمناک باشد و به هنگام نزدیک شدن به گناه خدا را ناظر و حاضر بداند و به خاطر شرم و حیا از او از آن گناه دوری جوید و قدرت بر ترک لذت ها و تمایلات نفسانی، او را تشویق می نماید تا از آن ها دوری جوید، به همین جهت این حالت توجه او را به انجام کارهای خیر وادار می سازد. چنین اشخاصی از خیانت و فریب و حقه بازی و ظلم و پایمال کردن حق دیگران به دور هستند و هیچ گاه قدمی برای فساد در بین مردم بر نمی دارند.

روزه و باور به قیامت

چون ماه مبارک رمضان از عظمت خاصّی برخوردار است، حضرت رسول (ص) در ماه شعبان می فرمایند: خودتان را آماده کرده و از خدا بخواهید تا ماه رمضان را با برکت و رحمت و مغفرتی که می آید، ادراک کنید:«فَاسْأَلُوا اللَّهَ رَبَّکُمْ بِنِیَّاتٍ صَادِقَهٍ وَ قُلُوبٍ طَاهِرَهٍ أَنْ یُوَفِّقَکُمْ لِصِیَامِهِ وَ تِلَاوَهِ کِتَابِهِ فَإِنَّ الشَّقِیَّ مَنْ حُرِمَ غُفْرَانَ اللَّهِ فِی هَذَا الشَّهْرِ الْعَظِیمِ وَ اذْکُرُوا بِجُوعِکُمْ وَ عَطَشِکُمْ فِیهِ جُوعَ یَوْمِ الْقِیَامَهِ وَ عَطَشَهُ با نیت ها و دل هایی پاک از خداوند طلب توفیق برای روزه و تلاوت قرآن نمایید. کسی که از مغفرت خداوند محروم بماند، در حقیقت شقاوتش کامل است. به یاد تشنگی و گرسنگی قیامت باشید».

پیامبر اکرم (ص) در خطبه خود فرمودند: در ماهی که در پیش دارید نَفَس های شما همچون تسبیح، خوابتان، عبادت و اعمالتان مقبول در گاه خدا قرار می گیرد. در بعضی از روایت ها در مورد فضیلت روزه آمده است: روزه بگیرید، تا گرسنه شوید و درد گرسنگان را بچشید.در قیامت عده ای واقعاً گرسنه هستند، غذا می خورند ولی هرگز سیر نمی شوند، همان طور که در دنیا هرگز سیر نمی شدند. چون حسّ آز و طمع تمام شدنی نیست، در آخرت هم به صورت «هَلْ مِنْ مَزیدٍ»[۴] ظهور می کند. پیامبر اکرم (ص) فرمود: شما به فکر تشنگی و گرسنگی قیامت باشید نه به فکر تشنگی و گرسنگی دیگران، آن را که باید در قدم های اوّلیه تأمین کرد.

امام صادق (ع) از اجداد گرامیشان از رسول الله (ص) نقل فرموده اند که: « مَنْ عَرَفَ اللَّهَ وَ عَظَّمَهُ مَنَعَ فَاهُ مِنَ الْکَلَامِ وَ بَطْنَهُ مِنَ الطَّعَامِ وَ عَنَّی نَفْسَهُ بِالصِّیَامِ وَ الْقِیَامِ»کسی که خدا را بشناسد و او را بزرگ بشمارد در پیشگاه خدای عظیم، هر حرفی را نمی زند و شکم را هم با هر غذا، اگرچه حلال باشد، انباشته نمی کند لذّت خوردن چند لحظه ای است که غذا در دهان است. کسی که خدا را شناخت کنار هر سفره ای نمی نشیند. توجه دارد که خود را با روزه گرفتن بپروراند، خودش را فراموش نمی کند.

رمضان و اعمال عبادی

۱- احسان:

به دلیل فضیلتی که ماه رمضان دارد همه کارهای خیر که در آن صورت می گیرد بر کارهایی که در ماه های دیگر انجام می شود، برتری دارد. پیامبر بزرگوار اسلام می فرماید: بهترین و برترین صدقه و احسان آن است که در ماه رمضان انجام گیرد.پیامبر اکرم (ص) در ماه مبارک رمضان بیش از ماه های دیگر به بخشش و احسان می پرداخت و در این ماه هنگامی که جبرئیل نزد ایشان می آمد بیش از روزهای دیگر، نیکی و احسان می نمود.

2- نماز شب:

پیامبر بزرگوار (ص) در مورد نماز در ماه مبارک رمضان می فرماید: هرکس در ماه رمضان بر اساس ایمان و امید اجر و پاداش به نماز شب قیام کند گناهان پیشین او بخشیده می شود. [۵]

3- تلاوت قرآن:

حضرت در این ماه بیش از ماه های دیگر به تلاوت قرآن می پرداخت. آن حضرت می فرماید: روزه و قرآن در روز قیامت به شفاعت برای انسان بر می خیزند. روزه می گوید: پروردگارا روزها من مانع خوردن و آشامیدن او می شدم؛ و قرآن هم می گوید: من هم شب ها مانع خواب او می گردیدم، پس شفاعت ما را در مورد او بپذیر!

4- اعتکاف:

به معنی ماندن در مسجد برای عبادت و ذکر و قرائت قرآن و