فایل پاورپوینت کامل نگاهی به اصول و شاخص های انتظار در عصر ظهور

با فایل فایل پاورپوینت کامل نگاهی به اصول و شاخص های انتظار در عصر ظهور یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل نگاهی به اصول و شاخص های انتظار در عصر ظهور شامل 120 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل نگاهی به اصول و شاخص های انتظار در عصر ظهور را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل نگاهی به اصول و شاخص های انتظار در عصر ظهور با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل نگاهی به اصول و شاخص های انتظار در عصر ظهور بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل نگاهی به اصول و شاخص های انتظار در عصر ظهور با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نگاهی به اصول و شاخص های انتظار در عصر ظهور وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل نگاهی به اصول و شاخص های انتظار در عصر ظهور با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل نگاهی به اصول و شاخص های انتظار در عصر ظهور مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نگاهی به اصول و شاخص های انتظار در عصر ظهور :

مقدمه

بشارت به ظهور منجی به عنوان عنصری اصیل در متون دینی و دعوت های نبوی مختلف بوده است و بشارت به حتمی بودن ظهور این مصلح جهانی در همان دعوت ها نیز تاثیر داشته و به عنوان عامل انگیزش پیروان انبیاء برای حرکت در راه محقق ساختن رسالت آنان و آماده سازی جامعه جهانی برای تحقق کامل هدف همه دعوت های نبوی در زمان منجی دینی جهانی گردیده است. ایمان به مساله ظهور مصلح نزد یهود ثابت بوده و در تورات و سایر منابع دینی معتبر آنان آمده است. یهودیان معتقدند شروع مقدمات ظهور منجی جهانی دارای محدوده زمانی است که از سال ۱۹۱۴ و همزمان با جنگ جهانی اول آغاز و سپس مساله بازگشت پراکندگان یهودی به فلسطین و برپا شدن دولت آنان پیش می آید. یهودیان بازگشت به فلسطین را سرآغاز نبرد تعیین کننده برای نابودی شر و بدی و حاکمیت ملکوت در جهان می دانند. عقیده به آمدن مصلح و منجی جهانی در فرهنگ دینی یهود آن قدر ریشه دار و اصیل است که یهودیان از راه تحریف جزئیات و مصادیق آن توانسته اند حرکتی استراتژیک و بلندمدت را برنامه-ریزی کنند(عرفان محمود؛ سید منذر حکیم،۱۳۸۵: ۲۵).

مسیحیان نیز به استناد آیات و بشارات موجود در تورات و انجیل به اصل وجود منجی و بازگشت عیسی مسیح در آخرالزمان برای رهبری بشریت در یک انقلاب جهانی بزرگ تصریح دارند.

ایمان به حتمی بودن ظهور مصلح جهانی مختص به ادیان آسمانی نبوده، بلکه شامل مکاتب فکری و فلسفی غیردینی نیز می گردد.در این زمینه به چند مورد اشاره می گردد.

برتراند راسل متفکر مهشور انگلیسی می گوید: “جهان در انتظار مصلحی است که در زیر یک پرچم و یک شعار همه آن جهان را گرد هم آورد”.

آلبرت انیشتین دانشمند و فیزیکدان معروف و صاحب نظریه نسبت می گوید: ” روزی که صلح و صفا همه دنیا را فراگیرد و مردم در آن دوستدار و برادر یکدیگر گردند، دور نیست”.

برنارد شاو متفکر معروف ایرلندی در کتاب خود با عنوان انسان سوپرمن در توصیف مصلح وی را انسانی زنده و دارای قوای جسمی صحیح و قوای عقلی خارق العاده و همچنین انسانی برتری دانسته است که عمر طولانی دارد. بنابراین اجماع بر حتمی بودن روز موعود در همه ادیان آسمانی وجود دارد. حضرت آیه ا… مرعشی نجفی در مقدمه جلد سیزدهم کتاب احقاق الحق آورده است که ” باید دانست که همه امت ها، مذاهب و دین ها به استثنای تعداد اندکی از آنان برآمده یک مصلح آسمانی الهی و ملکوتی اتفاق نظر دارند و نهایتا در این که او چه کس است اختلاف کرده اند؛{مسیحیان: روح القدوس –پسر انسان – تئودور، یهودیان: بازگشت “عُزیر” یا مناحس بن عازربن هارون، زرتشت: بازگشت اوشیدر- سوشیانس (نجات دهنده بزرگ)، هندوها: بازگشت ویشنو – متاطا –منصور-ایستاده (قائم )} یا در میان مسلمانان، کسانی که اور را از نسل امام حسن یا امام حسین می دانند((همان منبع: ۳۵-۲۷)

بنابراین تشکیل حکومت واحد جهانی، ایده ای است که در هردین و مکتبی به آن نظر و توجه شده است. در اسلام آیات و روایات روشن گر و نوید بخش ظهور منجی آخرالزمان، نشان می دهد که ماموریت الهی آن حضرت، بسیار سترگ و دارای ابعادی مختلف و اهدافی بسیار والاست و این موضوع، امری است گسترده که زندگی بشر را در زمین دگرگون می سازد و فصل جدیدی را به تمام معنا به روی او می گشاید. ولی افزون بر ادیان توحیدی، در مکاتب و الگوهای جدید و معاصر غربی که عمدتا به نظام سرمایه داری متکی است، به این موضوع، کلی و جهان شمول توجه شده و ایده های زیادی را در قالب های گوناگون شکل داده است. هر الگویی با در نظر گرفتن عنصر و خصوصیتی از بشر و تمرکز بر آن، سعی کرده تا الگوهای حکومت جهانی مورد نظر خود را بر اساس آن عرضه نماید و الگوی جدید حکومتی را که به قول خودش سعادت بشر را به همراه دارد، به جامعه بشری تزریق کند. اسلام و به ویژه شیعه، همیشه در مقابل این الگوها واکنش نشان داده و به هرشکل ممکن، ابطال یا ناقص بودن آن را بیان نموده است(فروزنده و همکاران، ۱۳۹۰: ۱۰۴).

با توجه به مطالب مطرح شده در خصوص اعتقاد ادیان الهی به موضوع ظهور منجی و مصلح دینی و از سوی دیگر توجه ویژه شیعه به موضوع مهدویت به استناد پشتوانه اعتقادی به سه گانه غیبت، انتظار و ظهور به عنوان ارکان و اصول تشکیل دهنده مفهوم مهدویت و تحقق دوران مهدوی، این تحقیق به دنبال بررسی اصول و شاخص های انتظار و جامعه منتظر در عصر ظهور، با تاکید بر مراحل و اصول حاکم بر حرکت شیعه در عصر انتظار می باشد. گفتنی است از سه گانه غیبت، انتظار و ظهور به عنوان ارکان تشکیل دهنده مهدویت و نگاه مهدوی، آموزه و عصر انتظار برای منتظران واقعی از بعد عملی(رفتاری) در شرایط فعلی ملموس تر بوده و تشریح این مرحله مبتنی بر رخدادها و حقایق عصر غیبت(بعد معرفتی) و همچنین عصر روشن ظهور(بعد نگرشی) است که می تواند راهشگای نظام، دولت، کشور و نهایتا تمدن سازی اسلامی برای پذیرش دولت کرمیه مهدوی باشد. بدین منظور در این مقاله پس از بیان مسئله، بیان پیشینه، حقیقت و فلسفه انتظار و ظهور به تبیین وظایف منتظران و ویژگی های منتظران و جامعه منتظر و نهایتا در نتیجه گیری شاخص های مدنظر براساس ابعاد سه گانه معرفتی، عاظفی و رفتاری ارائه خواهد شد.

بیان مسئله

بشر همواره در مورد آینده خویش و حوادث آتی کنجکاو بوده است. سیر تحولات این علاقه، از ابتدای تاریخ که آینده نگری، بیش تر در قالب پیش گویی های طالع بینان و افراد خاص صورت می گرفت، تاکنون که تلاش می شود آینده نگری در چارچوب اصول و روش های علمی قوام یابد، قابل بررسی است. در سال های اخیر، جهان ظهور موجی فزاینده از توجه به پیش گویی های کتاب مقدس درباره پایان جهان را شاهد بوده است. در نشریات غربی و پایگاه های اینترنتی، مقالات فراوانی منتشر گردیده که در آن ها پیش گویی های مذکور، با رویدادهای عصر حاضر تطبیق داده شده و از حوادث مختلف سال های اخیر به عنوان نشانه های پایان دنیا یاد می شود(فروزنده و همکاران، ۱۳۹۰: ۱۰۵). ولی در این متون حقیقتی واحد در مورد آینده بشر و پایان تاریخ وجود ندارد. اما با مطالعه و ارجاع به متون اسلامی موجود در مکتب شیعه مانند قرآن کریم، سیره نبوی، احادیث و روایات امامان در خصوص ترسیم حقایق سه دوره غیبت، انتظار و ظهور به حقیقتی واحد در مورد آینده بشر(منجی عالم) و پایان تاریخ می توان رسید؛ حال باتوجه به قطعیت وجود منجی و برتری نگاه تشیع به این موضوع، مساله اصلی و مورد سوال این پژوهش آن است که اصول و شاخص های انتظار و جامعه منتظر در عصر ظهور با تاکید بر فرآیند تمدن سازی و حرکت شیعه در عصر انتظار چیست؟

هدف تحقیق

هدف از این تحقیق، بررسی اصول و شاخص های انتظار در عصر ظهور با تاکید بر فرآیند تمدن سازی و حرکت شیعه در عصر انتظار با بهره گیری از روش تحلیلی- استقرایی است. در این مقاله سعی خواهد شد با بهره گیری از ادبیات موجود در حوزه مهدویت در آیات و روایات و بیانات مقام معظم رهبری(مدظله العالی) از سیر فرآیند تمدن سازی(نظام، دولت و کشور اسلامی) برای تبیین حرکت شیعه پس از شروع عصر غیبت و آغاز عصر انتظار در شرایط فعلی برای درک و تحقق عصر ظهور بهره گیری گردد.

ادبیات تحقیق

– پیشینه و مفهوم انتظار

انتظار حالتی است نفسانی که آمادگی برای آنچه انتظارش را می کشیم از آن برمی آید و ضد آن یاس و ناامیدی است، پس هر قدر که انتظار شدید تر باشد، آمادگی و مهیا شدن قویتر خواهد بود(موسوی اصفهانی، ۱۳۷۲، ج ۲: ۲۱۸).

انتظار در لغت به معنای درنگ در امور، نگهبانی، چشم به راه بودن و نوعی امید داشتن به آینده است و به تعبیری کسی که عمل زشت و ناهنجاری انجام داده، منتظر کیفر آن است و کسی که کار خیر و عمل شایسته ای انجام داده، منتظر است تا روزی فرا رسد و او پاداش کار خیر و عمل شایسته خود را دریافت کند. بر این اساس منتظران نیز متفاوتند به عبارت دیگر تنها انتطار فرج کافی نیست، بلکه طاعت و بندگی نیز لازم است، مخصوصا با توجه به قضایایی که پیش از ظهور امام زمان(عج) واقع می شود، به حدی که “ملات ظلما و جورا” جهان مملو از ظلم و جور می شود. ما سه دسته منتظر داریم:

کسی که از دور زیاد یاد امام می کند و انتظار دیدار او را می کشد تا علائم و آثاری از امامش ببیند که فرموده اند: “افضل الاعمال انتظار الفرج” برترین کارها انتظار فرج است.

کسی که آثار و جای پا و جلوه ای از امام را دیده است. که فرموده اند: “فان ذلک فرجکم” پس به درستی که فرج امام زمان(عج) فرج خود شماست. یعنی انتظار و دعا کردن برای خود شما فرج و گشایش می آورد.

اگر انتظار کامل شود و محبت به حد کمال برسد طوری می شود که حضرت را در ظاهر ببیند یا نبیند در یقین او اثر ندارد.، بلکه در همه وقت با قلب خود مشاهده می کند. مثل پیامبر اکرم و اویس قرنی که به ظاهر اصلا یکدیگر را ندیده اند، اما هرگز از هم جدا نبودند. امام سجاد می فرمایند: منتظرین واقعی در زمان غیبت برتر از مردم تمامی زمان ها هستند، زیرا آن قدر از جانب خدا عقل و فهم و معرفت پیدا کرده اند که غیبت و شهود برای آنها فرقی نمی کند(کریم خانی، ۱۳۸۹: ۷۰-۶۰).

برخی نیز معتقدند که انتظار در لغت به معنای چشم داشتن، چشم داشت و چشم به راه بودن است. این واژه که از ریش ه (نظر) گرفته شده در معنا مشابه اصل خود است و آن عبارت است از تأمل یک چیز و چشم داشتن به آن و این که گفته می شود: نظرته، یعنی انتظرته، مثل این است که به وقتی می نگرد که آن چیز در آن می آید. در اصطلاح «مهدویّت» به معنای چشم به راه بودن برای ظهور واپسین ذخیره الهی و آماده شدن برای یاری او در برپایی حکومت عدل و قسط در سراسر گیتی است. برخی از بزرگان با بهره مندی از کلام پیشوایان معصوم انتظار را این گونه معنا کرده اند: کیفیتی روحی است که باعث به وجود آمدن حالت آمادگی (انسان ها) برای آن چه انتظار دارند، می شود و ضد آن یأ س و ناامیدی است. هر چه انتظار بیش تر باشد و هر چه شعل ه آن فروزان تر و پر فروغ تر باشد، تحرک و پویایی او و در نتیجه آمادگی نیز بیش تر خواهد بود(پورسید آقایی، ۱۳۹۰: ۳).

– انتظار از نگاه قرآن: واژ ه انتظار و مشتقات آن در برخی آیات به کار رفته که هر یک در معنایی به کار رفته است. البته همه آنچه با این واژگان به کار رفته ارتباطی با انتظار مصطلح ندارد. یکی از آیاتی که در آن واژ ه انتظار به کار رفته آی ه سور ه سجده است(فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ انْتَظِرْ إِنَّهُمْ مُنْتَظِرُونَ). در برخی آیات نظر به معنای انتظار آمده است که می توان به آی ه سوره ص اشاره کرد که می فرماید: وَ ما یَنْظُرُ هؤُلاءِ إِلاَّ صَیْحَ ه واحِدَ ه؛/ اینها منتظر نیستند مگر به یک صیحه و نیز در آیه سوره فاطر که می خوانیم: فَهَلْ یَنْظُرُونَ إِلاَّ سُنَّتَ الْأَوَّلینَ/ پس آیا جز طریقه پیشینیان را انتظار دارند. مفسرین حقیقی قرآن یعنی ائمه هدی (ع) در تفسیر آیه فَانْتَظِرُوا إِنِّی مَعَکمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِینَ(الأعراف/۷۱) فرموده اند: منظور پروردگار انتظار ظهور حضرت بقیه ا… است که به پیامبر و مردم دستور فرموده منتظر آن روز باشید که من هم همراه شما منتظر چنین روزی هستم. شبیه این آیه در آیات ۱۵۸ انعام، ۱۲۲ هود، ۳۰ سجده، ۲۰ یوسف، ۱۰۲ یونس و ۵۹ دخان نیز وجود دارد(نعمتی، ۱۳۷۷: ۴۷).

– انتظار از نگاه روایات: مجموعه روایاتی که سخن از انتظار گفته اند، به دو دسته کلی تقسیم می شوند: دسته نخست روایاتی است که به انتظار فرج و گشایش به صورت عام و کلی اشاره کرده است، که اگر چه مصداق کامل و تام آن فرج عمومی در سطح جهان با ظهور حضرت مهدی علیه السلام نیز هست، ولی هر گشایشی را نیز شامل می گردد. در روایات دسته اول با تعبیرهای متفاوتی مواجه می شویم:

– گاهی آن را عبادت داسته اند؛ رسول اسلام (ص) فرمودند: « انتظارفرج عبادت است»(کشف الغمه، ج ۲: ۱۰۱).

– گاهی از آن به عنوان برترین عبادت یاد کرده اند؛ حضرت رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: «افضل العباد هانتظار الفرجبرترین بندگی، انتظار گشایش است»( کمال الدین و تمام النعمه، شیخ صدوق، ج ۱: ۲۸۷).

– گاهی از آن به عنوان برترین کارهای امت پیامبر خاتم یاد کرده اند؛ پیامبر اکرم(ص)فرمودند: «افضل اعمال امتی انتظار الفرج من الله عزوجل برترین کارهای امت من، انتظار گشایش از خداوند جلیل است»( عیون اخبار الرضا علیه السلام، شیخ صدوق، ج ۲: ۳۶).

– گاهی نیز به آثار وضعی انتظار اشاره کرده، خود انتظار فرج را نوعی فرج و گشایش معرفی نموده اند. در این باره امام سجاد (ع) فرمودند: «انتظار الفرج من اعظم الفرج انتظار گشایش داشتن، خود از بزرگ ترین گشایش ها است»( الاحتجاج، طبرسی، ج ۲: ۳۱۷ ).

– حضرت رسول اکرم(ص) آن را برترین جهاد امت اسلام دانسته، فرمودند: «افضل جهاد امتی انتظار الفرج برترین جهاد امت من، انتظار گشایش است»( تحف العقول، حرانی: ۳۷).

دسته دوم روایاتی است که در خصوص فرج قائم آل محمد (ع) و ظهور آخرین مصلح جهانی و موعود است.

امام صادق (ع) فرمودند: «علیکم بالتسلیم والرد الینا و انتظار امرنا و امرکم و فرجنا و فرجکم بر شما باد به تسلیم و رد (امور) به ما و انتظار امر ما و امر خودتان و فرج ما و فرج شما».

امام باقر (ع)نیز می فرمایند: «و التسلیم لامرنا و الورع و التواضع و انتظار قائمنا و تسلیم امر ما بودن و ورع و تواضع و انتظار قائم ما. .. (از نشانه های دین داری مورد رضایت خداست)»(اصول کافی، ج۲: ۲۳).

در مفهومی اسلامی، انتظاری اصیل است که سبب حرکت، پویایی، عمل و آمادگی وسیع گردد و انتظار فرج از یک اصل کلی در قرآن کریم استنتاج می شود و ان اصل حرمت از یاس از روح ا… است. چانچه می فرماید: لاتائیسوا من روح ا….(نظری منفرد، ۱۳۸۹: ۳۱۰) در روایات داریم که “افضل اعمال امتی انتظار الفرج من ا… عزوجل” و ” انتظار الفرج من اعظم العمل”(کمال دین، ج ۲ باب ۵۵).

– انواع انتظار:

در تقسیم بندی انواع انتظار، دو نوع انتظار تعریف شده است:

الف- انتظار مثبت: غلبه حق برباطل در فرایند زمانی و تشکیل حکومت جهانی- فرد نسبت به خود و جامعه مسئول است لذا انتظار تعهد افرین و تحرک بخش و نوعی عبادت محسوب می گردد

ب- انتظار منفی: غلبه باطل بر دنیا و ظهور امام عصر( عج) و ترویج و اشاعه فساد و گناه. در این نوع انتظار مصلحان و مجاهدان و امرین به معروف و ناهیان از منکر را با بغض نگاه می کنند زیرا تاخیر اندازان ظهور می شمارند و نتیجه اش “تعطیلی حدود و مقررات و ترویج اباحه گری” است.

– حقیقت و فلسفه انتظار

حقیقت اصلی انتظار، آمادگی و وقف است. آن جا که معصوم می فرماید: خداوند رحمت کند کسی را که خودش را وقف می کند و امر ما را احیاء کند. انتظار یعنی آمادگی، اقدام، عمل و زمینه سازی ظهور حضرت. انتظار عمل است و البته بهترین عمل ها، به دیگر سخن باید این گونه گفت که رسالت ما آوردن حق است. ظهور مشکل فاعلی ندارد، مشکل قابلی دارد و رسالت ما ایجاد قابلیت و زمینه است.

حضرت امام خمینی(ره) در این زمینه فرموده اند: انتظار فرج، انتظار قدرت اسلام است و ما باید بکوشیم تا قدرت اسلام در عالم تحقق پیدا کند و مقدمات ظهور ان شاا… تهیه شود(صحیفه نور، جلد ۸: ۳۷۴). در خصوص فسلفه انتظار نیز به موارد ذیل اشاره شده است…از اصل کلی اسلامی «حرمت یاس یا نا امیدی از رحمت و لطف خداوند» سرچشمه گرفته است( آینده روشن، ۱۳۸۵: ۹۶)

– وظایف، ویژگی ها و آداب منتظران:

سه وظیفه ۱-معرفت ۲- محبت و ۳- اطاعت از جمله وظایف اصلی منتظران برشمرده شده است. در خصوص ویژگی های منتظران نیز می توان به عناوین اصلی زیر اشاره نمود.

معرفت و شناخت امام عصر؛

شناخت اهداف و روش های او؛

یاد امام عصر؛

خودسازی؛

اثرگذاری بر محیط( پورسیدآقایی، ۱۳۹۰: ۹۶).

در برخی از منابع نیز برخی ویژگی زیر برای منتطران واقعی حضرت عنوان شده است:

تولی: روایت از امام صادق(ع) است که: خوشا به حال کسی که قائم را درک و قبل از قیام و ظهور به او اقتدا نماید و دوست او را دوست داشته باشد و از دشمن او بیزاری جوید.

استقامت و پایداری: از امام صادق(ع) روایت است که خوشا به حال کس که در غیبت قائم به امر ما تمسک جوید و قلب وی بعد از هدایت منحرف نشود. همچنین امام سجاد(ع) می فرمایند: هر کس در غیبت قائم ما بر ولایت ما ثبات و پایدار بماند خداوند او را اجر هزار شهید مثل شهداء بدر و احد عطا فرماید.

اخلاص؛

معرفت و ایمان؛

اخلاق پسندیده؛

تقوا: امام محمد باقر« علیه السلام» می فرمایند: تقوی وطهارت پیشه سازید و با کوشش در اطاعت خدا و عبادت او، بار سنگین انتظار را به منزل برسانید.

امر به معروف و نهی از منکر؛

آمادگی رزمی؛

حفظ زبان؛

حفظ دین؛

اظهار محبت و مودت به امام عصر(عج)؛

پرهیز از شک؛

خود سازی و جامعه سازی؛

شناسایی و شناساندن دشمن؛

دعا (نظری منفرد،۱۳۸۹: ۳۵۰-۳۳۰).

سیر فرآیند تمدن سازی(نظام، دولت و کشور اسلامی) در تبیین حرکت شیعه برای تحقق ظهور

تمدن زمینه ساز، تمدنی است که اعضای آن، وظایفی را که نسبت به تمدن (تمدن دینی) دارند، به بهترین شکل انجام می دهند و از سوی دیگر، در انجام وظایفی که نسبت به امام خود بر عهده دارند، می کوشند. گفتنی است اگر زمینه سازی به معنای انجام مسئولیت های دینی تفسیر می شود، باید در نظر داشت که عمل به تکالیف دینی باید در نسبتی خاص با امام زمان (عج) قرار گیرد و با این توجه همراه باشد که همه اینها، مسیر را برای بسط ید او و نافذ شدن امرش مهیا می کند(آیتی، ۱۳۹۰: ۵۲).

تمدن زمینه ساز یعنی «ایجاد تمدن اسلامی». معنای این تمدن چیست؟ «تمدن اسلامی یعنی آن فضایی که انسان در آن فضا از لحاظ معنوی و از لحاظ مادی می تواند رشد کند و به غایات مطلوبی که خدای متعال او را برای آن غایات خلق کرده است، برسد؛ زندگی خوبی داشته باشد، زندگی عزتمندی داشته باشد، انسان عزیز، انسان دارای قدرت، دارای اراده، دارای ابتکار، دارای سازندگیِ جهان طبیعت؛ تمدن اسلامی یعنی این» (مقام معظم رهبری،۱۴ /۶ /۱۳۹۲).

معظم له در ادامه خطاب به جامعه اسلامی می فرمایند: «شما باید زمینه را آماده کنی، تا آن بزرگوار بتواند بیاید و در آن زمینه آماده، اقدام فرماید. از صفر که نمی شود شروع کرد! جامعه ای می تواند پذیرای مهدی موعود (ارواحنافداه) باشد که در آن آمادگی و قابلیت باشد، و الا مثل انبیا و اولیای طول تاریخ می شود» (مقام معظم رهبری، ۱۰/ ۱۲ /۱۳۶۸).

پرسش اینجاست که این تمدن اسلامی با جامعه مهدوی در زمان ظهور امام عصر (عج)، چه نسبتی دارد؟ مقام معظم رهبری در این باره می فرمایند: «تمدن اسلامی به صورت کامل در دوران ظهور حضرت بقی هاللَّه (ارواحنافداه) است. در دوران ظهور، تمدن حقیقی اسلامی و دنیای حقیقی اسلامی به وجود خواهد آمد» (مقام معظم رهبری، ۱۴ /۷ /۱۳۷۹). باید توجه داشت که تمدن اسلامی، امر مطلقی نیست. فرآیندی طولانی و نسبی است که اهداف آن نیز به صورت نسبی محقق می شود: «فرآیند تحقق هدف های اسلامی، یک فرآیند طولانی و البته دشواری است. به طور نسبی، انسان به آن اهداف نزدیک می شود، اما تحقق آنها بسیار طولانی است»(مقام معظم رهبری،۲۱ / ۹/۱۳۸۰).

بنابراین، تمدن اسلامی دو بخش دارد؛ بخشی که قبل از ظهور امکان تحقق دارد و زمینه ساز ایجاد جامعه مهدوی و ظهور حضرت حجت (عج) است و بخشی که پس از ظهور محقق می شود و حدّ اعلای تمدن اسلامی است، چنان که ایشان خطاب به شیعیان می فرمایند: «شما باید زمینه را آماده کنی تا آن بزرگوار بتواند بیاید و در آن زمینه آماده، اقدام فرماید» (مقام معظم رهبری،۱۰/ ۱۲ /۱۳۶۸). با این توضیح مشخص می شود که بزرگترین وظیفه منتظران در دوران غیبت، خودسازی و آمادگی برای یاری حضرت و دنبال کردن اهداف حکومت ایشان از راه ایجاد «تمدن اسلامی» است.

مؤلفه های تمدن زمینه ساز از دیدگاه مقام معظم رهبری (مدظله العالی)

۱.اسلام و معارف اسلامی: مقام معظم رهبری، اسلام را نهضت و حرکت معنوی و اخلاقی می داند و هدف اعلای اسلام را ساخت انسان متکامل و منطبق با طراز اسلامی معرفی می کند. به برکت تعالیم اسلامی، تمدن اسلامی در فقیرترین و عقب مانده ترین نقطه دنیا، ظهور کرد و هنوز بیش از دو قرن از عمر آن نگذشته بود که قله تمدن بشری، به پیشرفت هایی ویژهای دست یافت. مقام معظم رهبری در این باره می فرمایند: «وقتی کشور اسلامی پدید آمد، تمدن اسلامی به وجود خواهد آمد، آن وقت، فرهنگ اسلامی فضای عمومی بشریت را فراخواهد گرفت» (مقام معظم رهبری، ۲۸/۵/ ۱۳۸۴). مقام معظم رهبری بر این باور است که طراحی الگوی اسلامی، ارائه محصول انقلاب اسلامی و طراحی یک تمدن جدید و پیشرفته در همه عرصه ها بر مبنای تفکر و اندیشه ی اسلام است. ایشان می-فرمایند: «تمدن و فکر اسلامی، پیشرفت مادی را می خواهد، اما برای امنیت مردم، آسایش مردم، رفاه مردم و هم زیستی مهربانانه مردم با یکدیگر، این خصوصیات نظام اسلامی است»(مقام معظم رهبری، ۲۰/ ۸/ ۱۳۸۵).

در ادامه باید یادآور شد که معظم له بر این موضوع تأکید دارند که تبیین فرهنگ زندگی در تمدن اسلامی (تمدن زمینه ساز) باید به شکل مطلوب اسلام تحقق یابد و اسلام بن مایه های این فرهنگ را که خردورزی، اخلاق و حقوق است، در اختیارمان قرار داده است: «… راه، راه اسلام است، راه خداست. اگر می خواهید این کشور کهن، این کشور پربرکت، این مهد تمدن و فرهنگ به جای حقیقی خود (زمینه سازی ظهور) برسد و برای کشورهای دیگر الگو شود، باید راه اسلام و تمسک به اسلام را هرگز از یاد نبرید» (مقام معظم رهبری، ۱۶/۲ / ۱۳۸۷). و «ما دنبال الگوی مطلوب و آرمانی خودمان هستیم که یک الگوی اسلامی است، از هدایت اسلام سرچشمه می گیرد، از نیازها و سنت های ایرانی بهره می برد، یک الگوی مستقل»(مقام معظم رهبری، ۱۵/۵ / ۱۳۹۲).

۲.حرکت علمی (پیشرفت یا مرجعیت علمی و شکستن مرزهای دانش): مقام معظم رهبری، علم را پایه تمدن و از لوازم تمدن سازی می پندارد و معتقد است تمدن اسلامی به برکت حرکت علمی پدید آمد که از روز اول در اسلام شروع شد، به گونهای که هنوز دو قرن به طور کامل از طلوع اسلام نگذشته بود که حرکت علمی جهش وار اسلامی در آن محیط به وجود آمد. همچنین مقام معظم رهبری، امت واحده اسلامی و ایجاد تمدن اسلامی جدید بر پایه دین، عقلانیت، علم و اخلاق را هدف نهایی مسلمانان می داند.

رهبر معظم انقلاب، هدف ملت ایران و هدف انقلاب اسلامی را ایجاد تمدن نوین اسلامی برمیشمارد که از دو بخشِ ابزاری و متنی، اصلی و اساسی تشکیل شده که بخش ابزاری آن عبارت از علم، اختراع، صنعت، سیاست، اقتصاد، اقتدار سیاسی و نظامی، اعتبار بین المللی، تبلیغ و ابزارهای تبلیغ است. معظم له از بخش اول به عنوان بخش سخت افزاری تمدن یاد می کند. در جهت تمدن سازی، محاسباتی وجود دارد. وقتی ملتی با محاسبه درست و با یافتن نقطه صحیح، کار را پیش می برد، قطعاً به نتایج مطلوب خواهد رسید. «ساخت درونی نظام»، یکی از این ملزومات است که باید استحکام پیدا کند و دیگری «علم» است که باید رشد یابد؛ یعنی استعدادهای بومی کشور پرورش پیدا کند که اینها پایه اصلی تمدن سازی به شمار می رود. همچنین مقام معظم رهبری اعتقاد دارد قطعاً با تکیه بر دانش خود، در تمدن سازی اسلامی، به نتایج ملموسی دست خواهیم یافت(منزوی بزرگی و حبیبیان، ۱۳۹۴: ۲۵ ).

مقام معظم رهبری، دانشگاه ها و حوزه های علمیه را در صف مقدّم تمدن سازی اسلامی و رشد علوم و تولید فنآوری و فرهنگ می داند. معظم له با نگاه تیزبین خود، وجه علم را برای شکوفایی تمدن لازم می داند و معتقد است تمدن اسلامی میتواند با شاخص هایی نظیر علم، اندیشه پیشرفته و اخلاق والا را به امت اسلامی به بشریت هدیه دهد و نقطه رهایی از جهان بینی مادی و ظالمانه و اخلاقِ به لجن کشیده ای باشد که ارکان تمدن امروزیِ غرب هستند.

۳.معنویت (تحول روحی و معنوی): به باور مقام معظم رهبری، معنویت جزو بافت اصلی در تشکیل تمدن اسلامی است. این پدیده ، بسیار مهم و نیاز بشریت است که تاکنون از آن استقبال شده است و در آینده بیشتر هم خواهد شد. نظامی که بر اساس تفکر و معرفت اسلامی بر سر کار بیاید، نظامی است که مسائل معنوی انسان، جزو عناصر اصلی آن باشد. ایشان در تبیین این نظام می فرمایند: «معنای تشکیل چنین نظامی، این است که عنصر گم شده از میان بشر، یعنی عنصر «معنویت» که تحت تأثیر پنجه قدرت مندِ قدرتمندان عالم است ـ به زندگی بشریت بر گردد». (مقام معظم رهبری، ۲۵ / ۷/۱۳۸۵) در تمدن اسلامی که عنصر معنوی در آن رشد یافته است، باید توجه به آخرت رایج شود و آن خصوصیت استثنایی جامعه و تمدن اسلامی، یعنی «ترکیب و آمیختگی دنیا و آخرت» با هم خود را نشان دهد. در اندیشه های راهبردی مقام معظم رهبری درباره الگوی اسلامی، معنویت جایگاه ویژه ای دارد، به گونهای که آن را روح همه عناصر تشکیل دهنده تمدن اسلامی می داند. ایشان معتقد است راهبری این الگو باید طوری تنظیم شود که در نتیجه آن، جامعه اسلامی به سمت معنویت بیشتری کشانده شود؛ چون معنویت نه با علم، نه با سیاست، نه با آزادی، نه با عرصه های دیگر، هیچ منافاتی ندارد. معظم له در تبیین این موضوع چنین می فرمایند: «دنیایی که در آن، علم همراه باشد با معنویت، تمدن همراه باشد با معنویت، ثروت همراه باشد با معنویت، این دنیا دنیای انسانی خواهد بود» (مقام معظم رهبری، ۱۰/ ۹/ ۱۳۸۹). مقام معظم رهبری، پیشرفت در این حوزه را چنین تبیین می کنند: «پیشرفت در عبودیت و تقرب به خدای متعال، یعنی جنبه معنوی، جنبه الهی. این هم جزو پیشرفتی است که در اسلام هست و در انقلاب ما هدف نهایی ماست: تقرب به خدا. هم دنیا در این پیشرفتی که مورد نظر است، ملحوظ شده است، هم آخرت»(مقام معظم رهبری، ۱۹ / ۷/۱۳۹۱). مقام معظم رهبری، شاخص اصلی و عمومی تمدن درخشان اسلامی را بهره مندی انسان ها از همه ظرفیت های مادی و معنویی می داند که خداوند برای تأمین سعادت و تعالی آنان، در عالم طبیعت و در وجود خود آنان تعبیه کرده است. ایشان در این باره می فرمایند: «ما می توانیم تمدن نوین اسلامی را برپا کنیم و دنیایی بسازیم که سرشار باشد از معنویت و با کمک معنویت و هدایت معنویت راه برود» (مقام معظم رهبری، ۱۹ /۹ /۱۳۹۲).

۴.جامعه ایمانی (ایمان و اعتقاد به خدا و احکام الهی): در صدر اسلام، پیامبر اعظم (ص) و صحابه ایشان توانستند با اتکا به خدا، تمدنی بزرگ و تاریخی را پایه گذاری کنند. ایمان به آنها قدرت بخشید و توانستند برای چندین قرن، عظمتی را در تاریخ ایجاد کنند. معظم له معتقد است به شرط داشتن ایمان می توانیم به چنین تمدن و اعتلایی در جهان امروزی دست بیابیم و این امر برای ایجاد یک تمدن، لازم و ضروری است(منزوی بزرگی و حبیبیان، ۱۳۹۴: ۲۶).

مقام معظم رهبری، ایمان به خدا، ایمان به دین، ایمان به مقدسات و ایمان به غیب را از ارزش های تمدن اسلامی برمیشمارد و این مؤلفه ها را تضمین کننده سعادت و صلاح و فلاح یک جامعه اسلامی (تمدن زمینه ساز) می داند. به نظر ایشان، علم پایه تمدن است، اما شرط کافی برای یک مدنیتِ درست نیست؛ چون نتیجه علمِ منهای ایمان، چیزی می شود که امروز در دنیا، به ویژه غرب دیده می شود. معظم له، ایمان را یکی از نیازهای اساسی تمدن سازی اسلامی جدید می داند و بر این باور است که ملت داعیه دار تمدن سازی نمی تواند بدون ایدئولوژی حرکت کند و تمدن سازی کند. در نتیجه، بدون داشتن مکتب، فکر و ایمان و هزینه پرداختن برای آن، تمدن سازی امکان ندارد. همچنین ایشان از این بخش به عنوان سلوک عملی یاد می کند و نقش ایمان را در تمدن سازی اسلامی چنین تبیین می فرماید: «تمدن اسلامی می تواند با شاخصه های ایمان و علم و اخلاق و مجاهدت مداوم، اندیشه پیشرفته و اخلاق والا را به امت اسلامی و به همه بشریت هدیه دهد و نقطه رهایی از جهان بینی مادی و ظالمانه و اخلاقِ به لجن کشیده ای که ارکان تمدن امروزیِ غربند، باشد» (مقام معظم رهبری، ۹/ ۲/ ۱۳۹۲).

۵.ایستادگی و مقاومت: مقام معظم رهبری، در حوزه تمدن سازی اسلامی، جوهر ایستادگی و مقاومت یک ملت را نفیس و گرانقدر می پندارد و بر این اعتقاد است که ملت ایران با همین جوهر به فضل پروردگار و با هدایت الهی، با کمک های معنوی غیبی و با ادعیه زاکیه و هدایتهای معنوی حضرت حجت (عج) خواهد توانست تمدن اسلامی را بار دیگر در عالم سربلند کند و کاخ باعظمت تمدن اسلامی را برپا سازد. معظم له، برای بنای یک تمدن جدید و بزرگ اسلامی، پایه هایی در نظر می گیرد که یکی از مهم ترین این پایه ها، ایستادگی و مقاومت است. (منزوی بزرگی و حبیبیان، ۱۳۹۴: ۲۳).

۶.نیروی انسانی و جمعیت: مقام معظم رهبری، فکر و نیروی انسانی را تمدن ساز میپندارد و در این باره می فرماید: «برای یک کشور خیلی مهم است که اولاً نیازهای حقیقی و اساسی خودش را درست بشناسد و تصمیم بگیرد که این نیازها را برطرف کند. ثانیاً ابزار برطرف کردن این نیازها را که در درجه اول، فکر و نیروی انسانی است، در اختیار داشته باشد. این برای یک کشور خیلی مهم و تاریخ ساز است. این تمدن ساز است». (مقام معظم رهبری، ۲۵/۳ / ۱۳۸۵).

۷.مجاهدت و جهاد مداوم: مقام معظم رهبری، ایمان و مجاهدت و پرهیز از تفرقه را از شرط های تحقق تمدن اسلامی می داند. همچنین ایش