فایل پاورپوینت کامل چارچوب آینده نگارانه ترویج مفهوم انتظار

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل چارچوب آینده نگارانه ترویج مفهوم انتظار :

۱.مقدمه

بخش مهمی از اخبار و آثار پیرامون مهدویت پیرامون فضیلت انتظار، حرکت سازنده، وظایف منتظران سخن می گویند و رویکرد آن تماما در جهت ایجاد آمادگی همه برای آینده است. انتظاری که همراه با کنش و کشش آگاهانه به سوی اهداف متعالی دین است. از طرفی دیگر یکی از مولفه های ارزشی و مورد تأکیـد در آینده پژوهی، مفهوم آمادگی و هشیاری نسبت به آینده به منظور غافل نبودن از آینـده و رویدادهای محتمل همراه با آن می باشد. لذا نویسنده این مقاله معتقد است برساخته شدن مفهومی به نام آینده پژوهی، می تواند فرصت جدیدی برای ظهور و بروز مفهوم انتظار مهیا نماید.

طرح این نگرش جدید به مفهوم انتظار در این نوشتار با آنکه حائز مراتبی از نوآوری است لیکن موجدِ یک نوآوریِ رادیکال در معرفت و روش شناسی به مفهوم انتظار نمی باشد و به دنبال فتح بابی جهت حضور فراروش آینده نگاری در ترویج مفهوم انتظار است. بدین منظور در این مقاله ابتدا برخی از مفاهیم ضروری همچون انتظار، آینده نگاری مورد اشاره قرار می گیرند و در گام بعد بعضی از مهمترین پژوهش های انجام گرفته در حوزه انتظار مرور می شوند. پس از آن سعی خواهد شد یک چارچوب برای توسعه آینده نگری در جامعه پیشنهاد شود تا بتوان آمادگی و هشیاری نسبت به آینده و به معنایی دیگر مفهوم انتظار و قانع نشدن به وضع موجود به رویه یی عمومی در جامعه تبدیل شود.

۲.مروری بر مفاهیم پایه

قبل از ورود به بحث اصلی لازم است که بعضی از مفاهیم ضروری معرفی شوند.

۱-۲ انتظار

انتظار فردایی نکوتر، مطلوب فطری و خواست مشترک تمامی انسان ها است و زمان و مکان نمی شناسد و به هیچ قوم و گروهی اختصاص ندارد. این آموزه و باور در دین اسلام و مکتب شیعه جایگاه ویژه ای دارد. روایات بسیاری از رسول خدا و دیگر امامان معصوم (ع) در این باره نقل شده است. انسان منتظر ظهور در روایات جایگاه والایی همچون اجر هزار شهید بدر و احد، بهترین انسان های تاریخ، به منزله مجاهدان با شمشیر پیشاپیش رسول خدا (ص)، بندگاه خالص خدا، شیعیان حقیقی، دعوت کنندگاه به دین خدا در نهان و آشکار، بزرگ ترین مردم از جهت یقین، فاضل ترین مومنان و برادران پیامبر اعظم (ص) بیان فرموده اند. این توصیفات بیانگر جایگاه والای انتظار و منتظران در دین اسلام است.

از جمله محققان شیعه در دوران معاصر، که درباره مسأله انتظار ظهور به ابراز عقیده پرداخته است، موسی صدر است. بر اساس اندیشه موسی صدر، انتظار فرج به معنی رها کردن کار نیست، چه این در واقع عدم انتظار و تسلیم شدن است. از منظر وی، انتظار فرج به معنای آمادگی و بسیج شدن و تربیت کردن نیروها و آمادگی روحی، روانی، فکری، معنوی، جسمی، تکنولوژیک و نظامی نیروهاست. وی تأکید می کند انتظار فرج، انتظار وقوع انقلابی یکباره نیست، بلکه افراد جامعه شیعه باید همواره آماده همکاری باشند و از این راه خود را برای ظهور آماده سازند و نه اینکه از زیر بار مسئولیت شانه خالی کنند.

از میان دیگر دانشمندان شیعی که در دوره معاصر به مسأله « فرج امام قائم» پرداخته اند، باید از آیت الله مکارم شیرازی یاد کرد. وی در کتاب خود با نام «مهدی، انقلابی بزرگ» به بحث از مسأله انتظار فرج امام قائم در دوره معاصر می پردازد. وی بر این نکته تأکید می کند که بحث انتظار فرج در دوره معاصر از دو عنصر اصلی تشکیل یافته است: نخست عنصر «نفی» که به معنای نفی شرایط موجود است و دیگر عنصر «اثبات» که به معنای خواهان شرایط بهتر بودن است. به این ترتیب از نظر وی، انتظار فرج به معنای صبر کردن و پذیرفتن صرف وضعیت موجود نیست . مکارم شیرازی در جایی دیگر تأکید می کند که در دوره انتظار فرج امام قائم، دو گونه اقدام باید صورت گیرد: نخست اقدامی که عوامل نابسامان موجود در جامعه شیعه را نفی می کند. دوم آنکه دیگر اقداماتی که انسانها را برای پذیرش اصول چنان حکومتی آماده می سازد. وی انتظار فرج را، طراحی برنامه ای در تمام زمینه ها برای دوره فرج امام قائم و حکومت ایشان می داند.

سرانجام از پژوهشگران مطرح شیعی دوره معاصر که دست به خوانش از مفهوم انتظار فرج زده، سید محمد صدر است. وی در کتاب خود به عنوان «رسالت اسلامی در عصر غیبت» به بررسی روایت «أفضل الأعمال» می پردازد و نقل های گوناگونی از آن را ذکر می کند. صدر معتقد است که مسأله انتظار فرج را نباید امری شخصی دانست. آنجا که خداوند آن را از برترین اعمال قرار داده است، می توان دریافت که پایه ای از پایه های دین است.

در این بین، جوانان در ترویج مفهوم انتظار نقشی محوری دارند. ترویج و گسترش اندیشه مهدویت در جامعه از وظایف منتظران و شیفتگان امام مهدی (عج) است. این وظیفه و تکلیف اگرچه درباره عموم افراد جامعه از حساسیت و اهمیت خاصی برخوردار است، اما درباره نسل جوان و نوجوان، اهمیتی فوق العاده و حساسیتی مضاعف دارد. یکی از دلایل اهمیت این مسئله، نقش پذیری و تأثیرپذیری آسان تر و بهتر قشر جوان در مسائل تربیتی و دینی است. به طور قطع برای آینده کشور، جوانان صاحب شور، احساس، تحرک و تابندگی سرنوشت ساز هستند. جوانان درصدد اظهار وجود، رشد شخصیت و ترقی در عرصه های حیات فردی و اجتماعی برمی آیند. جوان در کنار شور و احساس صاحب تفکر و اندیشه است و ذهنی تحلیل گر دارد؛ درست را از نادرست بازمی شناسد و به بایدها و نبایدها می رسد. این امر به ویژه درباره دانشجویان مصداق دارد؛ زیرا دانشجو در پی حقیقت جویی است و دانشگاه یکی از مکان های مهم اندیشه ورزی به شمار می آید.. در نتیجه غفلت از نوع نگاه قشر جوان به آینده جهان می تواند عامل نگرانی باشد؛ زیرا جوانان، آینده ساز جامعه هستند و در صورت احساس نیاز، لازم است برای این قشر از جامعه برنامه ای ویژه طراحی شود.

نکته مهم دیگر، آن است که صرف نظر از عده ای محدود، اکثر بانوان در زمینه انتظار فعال برای ظهور، تلاش چندانی از خود نشان ندهند و بیشتر به ابراز احساس عاطفی درباره امام زمان بسنده کنند. برخی دیگر نیز با وجود فهم ضمنی از لزوم تلاش در امر تربیت و اصلاح خود و جامعه، به علت ضعف در شناخت ماهیت و کیفیت حضور و فعالیت های اجتماعی زمینه ساز ظهور، ناخواسته به انجام اموری کم فایده و گاه زیان بخش در جامعه اقدام می کنند؛ در صورتی که در فرهنگ اصیل مهدوی، توجه به بعد اجتماعی زنان نه تنها مورد توجه است، بلکه برای این امر، با نگاه به آرمان های فرد و جامعه در عصر غیبت که از آن به عنوان آمادگی و زمینه سازی برای ظهور مهدی موعود یاد می شود.

۲-۲ آینده نگاری

پژوهشگران بسیاری به تحقیق در باره ی “آینده” پرداخته اند. بسیاری از آنان تصویری از آینده و یا اتفاقات آن را ترسیم نموده اند. مثلا کارگزاران بورس با تمرکز و توجه به مسائل و حوادث و رویدادها به تصویری از آینده دست می یابند تا بر اساس آن، به خرید یا فروش سهام بپردازند. به عبارت دیگر میزان سود یا ضرر این افراد بر اساس انطباق تصویر فرضی آنان با آینده ی واقعی است. چنانچه فردی بتواند تصویر درستی از آینده داشته باشد مسلما می تواند تصمیم های بهتری بگیرد و به منفعت و سود بالاتری برسد. ولی بر عکس، آنهایی که تصویر درستی از آینده ندارند، تصمیم هاشان ناگزیر آنان را متضرر می سازد.

اما دستیابی به تصویر آینده در زمان های گوناگون تابع پارادایم های آن زمان است. در زمان های گذشته، دستیابی به تصاویر آینده از طریق پیشگویان و جادوگرانی بود که از روی آنچه در گوی و جام پیشگویی خود می دیدند، آینده را تشریح می کردند. اما امروزه یافتن این تصویر برای کارگزاران بورس از طریق محاسبات پیچیده و اعداد و ارقام فعلی و قبلی است و نیاز به ابزارهایی مانند نرم افزارهای کامپیوتری اجتناب ناپذیر است.

بدین ترتیب پژوهش در مورد آینده متنوع و متفاوت است و هر کس بنا بر پارادایم حاکم بر فکرش، ادراکاتی از این دانش یا رشته ی تحقیقاتی دارد. امروزه و در این دسته از مطالعات، واژگان بسیاری را به کار می برند، واژگان مطرحی همچون «آینده پژوهی» «آینده اندیشی»، «پیش بینی»، و «آینده نگاری». اما هر یک از این واژگان وابسته و برآمده از تئوریها و پیش فرضهایی بسیارند و از روش هایی خاص بهره می برند.

به طور کلی می توان گفت که آینده نگاری در طی سه نسل تکامل یافته است. نسل اول فعالیتها شامل پیش بینی های فناورانه توسط خبرگان، نسل دوم ورود به صنعت و بازار و نسل سوم آینده نگاری شامل جنبه های اجتماعی و کاربردی است. قابل ذکر است که این نسلها از نوع ایده آل بوده و هر یک از فعالیتهای آینده نگاری به طور جداگانه می تواند نشان دهنده ی عناصر دو یا حتا سه نسل باشد.

این سه نسل در انواع مختلفی از ساختارهای برنامه ای منعکس می شوند. اصول تشکیل دهنده ی نسل اول، زمینه های علم و فناوری، نسل دوم، بخش های صنعتی و خدماتی اقتصاد و نسل سوم مسایلِ ریشه ای مرتبط با حل مسایل اقتصاد یـا جتماعی است (برای مثال جوامع سالخورده یا پیشگیری از جرایم). این نسل ها معمولا شامل سه دسته از بازیگران می شوند: اولین نسل آینده نگاری را خبرگان آینده شناسی یا قلمروهای فناورانه تشکیل می دهند. در نسل دوم با توجه به خصوصیات موج آیندهنگاری در دهه ی ۱۹۹۰، خبرگان فناوری (دانشگاهیان)، خبرگان حوزه ی بازار (از صنعت) را نیز در این امر شرکت می دهند. به طوریکه آینده شناسی (یا مهارت آینده نگاری) به عنوان پیش زمینه محسوب می شود و هدف اصلی ایجاد تماس نزدیکتر میان این دو گروه نام برده است. نسل سوم با حفظ بازیگران نسل دوم، تلاش های آشکاری جهت به کارگیری مجموعه ی دیگری که ذینفعان اجتماعی نامیده می شوند، می کند. این گروهها نماینده ی شهروندان هستند. برای مثال، سازمان های داوطلب که رفاه افراد مسن را مورد توجه قرار می دهند یا سازمان های غیردولتی که در حوزه ی مسایل محیطی فعالیت می کنند.

با ظهور نسل های جدید آینده نگاری، آینده نگری اجتماعی در ادبیات این حوزه وارد شد. آینده نگری اجتماعی به چگونگی شکل گیری آینده های اجتماعی می پردازد، پیشرانهای تغییر در بستر جامعه را شناسایی و کالبدشکافی می کند، با پایش شرایط اجتماعی، علایم ضعیف را شناسایی، رهگیری و مسیریابی می کند و وقوع رویدادهای ناشی از این علامت ها در آینده پیش گویی می کند. روندهای جاری و آینده ی جامعه را شناسایی و معرفی می کند و در گامی فراتر به برونیابی آنها می پردازد. و با شناسایی عوامل تغییردهنده ی آینده ی جامعه، راه های تازه ایی را برای برنامه ریزی موثر و بهره برداری از آن ها در راستای اهداف مورد نظر پیشنهاد و معرفی می کند.

هدف نهایی آینده نگری اجتماعی، افزایش آگاهی تصمیم سازان، برنامه ریزان و سیاستگذاران امور اجتماعی در زمینه ی علایق اجتماعی و فراهم ساختن جعبه ی ابزاری برای ساختن آینده های مطلوب و مرجح است. این جعبه ابزار نگاهی جامع تر و حرفه ایی تر از آنچه که پیشتر در اختیار سیاستگذاران بوده، برای آن ها فراهم می کند. یکی دیگر از اهداف کلانی که در آینده نگری اجتماعی پیگیری می شود. تغییر از تفکر کوتاه مدت به اندیشه ورزی بلندمدت اجتماعی است. هنگامی که اولویتهای آینده اندیشی از کوتاه مدت به بلندمدت تغییر کند، تدبیراندیشی برای مسایل مقطعی و جاری جای خود را به آینده آفرینی اجتماعی می دهد.

۳.مطالعه ادبیات

تا به حال نویسندگان زیادی به تبیین مفهوم انتظار، کارکردهای آن و وضعیت آن و راهکارهای ترویج آین آموزه در جامعه پرداخته اند.

بعضی از محققان اهداف تربیتی، سیاسی، اجتماعی انتظار را مورد بررسی قرار داده اند. به عنوان مثال ملایی و جعفری در تحقیقی به بررسی مناسـبات آمـوزه انتظـار ظهور و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و کارکردهای این آمـوزه در تـدوین الگـو با بهره گیری از اندیشه های مهدوی مقام معظم رهبری پرداخته اند و به این نتیجه رسیده است که کـه از منظـر مقـام معظـم رهبری انتظار موعود؛ روح حاکم، ابزار سنجش، هدف و معیار الگوی اسـلامی ایرانی پیشـرفت بوده و دارای کارکردهایی همچون امیدافزایی، ایجاد بلندهمتی، غرب ستیزی، تلاش جهادی و برنامه ریزی در مسیر تدوین و اجرای الگوی پیشرفت است. در همین رابطه نجفی و همکارانش پس از ذکر این مقدمه که انتظار به عنوان موهبتی الهی، برای رهایی از محرومیت ناشی از غیبت، به دنبال تصحیح ارتباط آدمی با خلیفه الهی است، به واکاوی و بازشناسی اهداف نظام تربیتی انتظار با استفاده از روایات و معارف مهدوی پرداخته است. و در قسمت نتیجه گیری هدف تربیتی انتظار اینگونه عنوان کرده که آدمی را با حقیقت ولایت آشنا و همراه می سازد و این آشنایی و متابعت، هستی معنوی انسان را تشکیل می دهد.

بعضی از پژوهش های مربوط به این حوزه مربوط به آمادگی جامعه برای مفهوم انتظار است. در این خصوص مرجع به بررسی وضعیت مولفه های انتظار در یک بین دانش آموزان پسر مدارس راهنمایی ناحیه ۴ شهر شیراز پرداخته است و آن را متوسط ارزیابی کرده است. در تحقیقی دیگر در این حوزه به بررسی میزان انتظار فرج، حیطه های مختلف آن و رابطه اش با ویژگی های جمعیت شناختی در دانشجویان دانشگاه های پیام نور استان چهارمحال و بختیاری پرداخته است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که انتظار ظهور در بین دانشجویان از سطح متوسط بالاتر است.

راهکارها

۱وظایف سازمان ها و نهادها در ترویج فرهنگ مهدویت، قرائتی برگزاری برنامه های ویژه در روز نیم شعبان توسط سازمان ها، برگزاری سخنرانی دربار مهدویت در مناسبت های مختلف، برگزاری احیا در شب نیم شعبان و برگزاری جشن و اطعام، برگزاری کلاس دربار مهدویت در مساجد، پخش برنامه های مختلف دربار مهدویت در صدا و سیما، پشتیبانی از فیلم هایی دربار امام زمان(عج)، تولید برنامه های برون مرزی دربار امام زمان(عج)، توجّه به حکومت جهانی آینده در کتاب های معارف دانشگاه، اهدای کتاب به روحانیان دربار مهدویت، برگزاری دوره های تخصصی مهدویت، برگزاری مراسم های مختلف در طول سال دربار امام(عج)

۲چشم اندازی بر برخی از آسیب های تربیتی مهدویت معین الاسلام برخورداری از صلاحیت های لازم شناختی، عاطفی و عملکردی افرادی که عهده دار انتقال اطلاعات مهدوی هستند، استفاده از فرهنگ مهدویت به عنوان مؤ ثرترین ابزار برای تربیت دینی نسل جوان، انتخاب مباحث امیدبخش و رعایت اصول تعیین محتوا برای نهادینه سازی و درونی سازی این ارزش.

۳دولت زمینه ساز پورسیدآقایی اساس کار قرار گرفتن دکترین ظهور در هم اقدامات،

اعتقاد راسخ به فرهنگ مهدویت و زمینه سازی برای ظهور

۴ارزش های خبری در حاکمیت موعودحاج محمدی ارزش آفرینی و تقویت ایمان مردم و ارزش های دینی در این راستا

۵بررسی مؤلف غایت شناختی الگوی هنجاری رسانه های جدید اسلامی باهنر، صمدی توجه رسانه به شناساندن امام به مخاطبان خود

۶بررسی تطبیقی شخصیت انسان منتظر با شخصیت سالم از دیدگاه روان شناسی کمال پورسیدآقایی دقت در انتخاب همسر و توجه به عوامل دینی و اخلاقی، انتقال محبت حضرت با عمل به دستورات اهل البیت و نهادینه کردن محبت در درون کودکان متناسب با فهم آنان

۷نقش خانواده در انتقال محبت حضرت مهدی(عج) به فرزندان بیاری، چراغی انتقال محبت اهل بیت(ع) به فرزندان توسط خانواده و نظام تربیتی _ آموزشی جامعه به ویژه محبت و عشق به حضرت حجت(عج)، انتقال محبت حضرت حجت(عج) به فرزندان به گونه ای که در رأس نیازهای فرزندان به آن توجه شود، اخلاص در انتقال محبت حضرت به فرزندان، استمرار محبت حضرت به فرزندان از کوچکی تا بزرگسالی، دقت در انتخاب همسر، توجه به لقم حلال قبل و بعد از تولد فرزندان و رعایت آداب زمان بسته شدن نطفه، آداب بارداری، آداب شیر دادن، الگو بودن والدین در محبت به حضرت و گرایش دادن فرزند به الگوهای خوب در دوستان، آشنایان و محیط های آموزشی، بیان زیبایی های اخلاقی و رفتاری حضرت،بیان جایگاه والای امام در نظام عالم و فواید امام، بیان زیبایی های دوران ظهور، دقت والدین در نام گذاری برای فرزندان،. برگزاری جلسات یاد حضرت در منزل، تشویق فرزندان برای اعمالی که بیان گر محبت به حضرت است، حضور در مکان ها و مجالس مربوط به حضرت، دعا به فرزندان برای ایجاد محبت حضرت در وجود آن ها، هدیه دادن به فرزندان در مناسبت های مربوط به حضرت، بیان ویژگی های حضرت در قالب داستان، کتاب، لوح فشرده و… به فرزندان

۸واکاوی شاخصه های خانواد منتظرنجفی لیواری، محمدنیا، گالش کلامی ترغیب فرزندان به امام باوری و ایجاد انگیزه در وجود آنان با تشریح انتظار و امامت، تمسک به ثقلین،کسب معرفت به حضرت و توجه به خودسازی، تحکیم ارزش های دینی و تقویت باورهای مهدوی، صبر و پایداری خانواده ها در این مسیر و دعوت یکدیگر به استقامت، استمداد از حضرت و التزام به پیروی و یاری حضرت، ایجاد روابط خانوادگی با صالحان، ترویج فرهنگ صدقه برای سلامت حضرت برای ایجاد رابط قلبی، مداومت در توسل به امام عصر(عج) و برگزاری مراسم به نام ایشان در منازل.

۹مروری بر راهبردهای تربیتی معرفت امام زمان(عج) با تأکید بر خانواده سالم منتظر ظهور بودن والدین و تربیت فرزندان منتظر، انتخاب همسر مناسب که عشق و محبت به حضرت مهدی(عج) در او نهادینه شده باشد، زن و شوهر همدیگر را به ولایت پذیری حضرت ترغیب نمایند، توجه به آداب هنگام انعقاد نطفه، عُلق عاطفی مادر باردار با حضرت مهدی(عج)، رعایت آداب حین تولد و نام گذاری فرزند و دوران شیردهی در ارتباط با مودت به امام زمان(عج)، تعمیق محبت نوجوانان به حضرت، توجه به مسائل بلوغ جنسی نوجوانان و جوانان.

۱۰سیمای مهدویت در برنامه های آموزشی مدارس: رویکردی به فلسف تربیتی انتظار مرزوقی بازنگری و اصلاح رویکرد تربیت دینی در آموزش و پرورش کشور بر اساس فلسف مهدویت، توجه اساسی به اهداف رویکرد انتظار و فلسف مهدویت در مجموع اهداف نظام آموزشی و دوره های تحصیلی، توجه به ترسیم سیمای مطلوب از مهدویت در کتاب های درسی، طراحی محتوای متناسب با درک و فهم دانش آمو