فایل پاورپوینت کامل آغاز ظهور شیعه و حکومت آنان در بغداد ( آل بویه)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آغاز ظهور شیعه و حکومت آنان در بغداد ( آل بویه) :

آل بویه در بغداد

تبار خاندان بویه

در مورد تاریخ تبار خاندان بویه در عراق و ری و اصفهان و فارس و همدان و غیره – مطالب زیادی برای گفتن هست که ما به چند نکته آن بصورت فشرده و خلاصه می پردازیم

آل بویه، سلسله ای ایرانی و شیعه، منسوب به بویه معروف به ابوشجاع که در خلال سال های تا ق/-م، بر بخش بزرگی از ایران و عراق و جزیره تا مرزهای شمالی شام حکومت داشتند.

در میان دانشمندان و تاریخ نگاران در باره این خاندان -دیدگاه های گوناگون وجود دارد، صابی در کتاب تاجی آورده است که نسب بویه به بهرام گور منتهی می گردد و بعضی گفته اند که بویه از نسل دیلم بن ضبه بوده است و ابوعلی مسکویه در کتاب تجارب الامم آورده است که پادشاهان آل بویه خود را از فرزندان یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی می دانند و می گویند که در آغاز تهاجم اعراب مسلمان بعضی از اولاد یزدگرد به گیلان رفته و درآنجا ساکن شدند.

پیش از روی کار آمدن آل بویه، تشیع در ایران و عراق نفوذی داشت. در دوران الراضی بالله عباسی (خلافت ۳۲۲ ۳۲۹) تشیع در بغداد نفوذ چشمگیری به دست آورد. چهار سال پس از وی بود که بویهیان بر بغداد مسلط شدند. الراضی ضمن اعلامیه ای در بغداد، اهل حدیث و حنابله را مورد حمله قرار داد، به ویژه از این ناحیه که آنها، شیعیان اهل بیت را متهم به کفر و گمراهی می کنند.

با آمدن آل بویه به عراق تشیع در بغداد رشد چشمگیری یافت. عالمان زیادی از بلاد مختلف به بغداد که مرکزیت داشت مهاجرت کرده و به کار رواج آثار شیعی پرداختند. شیخ محمد بن یعقوب کلینی (م ۳۲۹) که در اصل در ری و قم تحصیل کرده بود، بیست سال پایانی عمر خویش را در بغداد سپری کرد. وی یادداشتهای خود در آنجا منظم کرده کتاب عظیم الکافی را تألیف نمود. به طور یقین او می بایست در آنجا پایگاه مهمی می داشته تا بتواند چنین کار سترگی را به انجام برساند.

سابقه تاریخی

در میانه سده سوم قمری (سده م)، سلطه دیرینه خلافت عباسی با قیام های استقلال طلبانه ای در قلمرو خود روبه رو شد که به سهم خویش به ضعف تدریجی نفوذ سیاسی خلفای عباسی انجامید. [رجوع کنید به: ابن طقطقی، تاریخ فخری، ش، ص۸] این جنبش ها، در میان ایرانیان که از پیش فرصتی می جستند تا خود را از بند ستم عباسیان برهانند، با ظهور دولت های صفّاریان و سامانیان و زیاریان به اوج خود رسید. [رجوع کنید به: ابن طقطقی، تاریخ فخری، ش، ص۸]

سیاست مذهبی آل بویه

آل بویه با اینکه احتمالاً در آغاز شیعه زیدی بودند، هنگامی که به حکومت رسیدند به شیعه دوازده امامی گرایش یافتند. آل بویه چون از نسل پیامبر مسلمانان نبودند طبق آموزه های مذهب زیدی باید امامی زیدی از نسل پیامبر را برای اطاعت کامل از او به امامت می رساندند؛ بنابراین احتمالاً به همین دلیل آنان بعد از رسیدن به حکومت به شیعه دوازده امامی مایل شدند. زیرا ایده یک امام غائب از نظر سیاسی برای بوییان مطلوبتر بود.

انتقال حدیث از قم ببغداد

نتایج مکتب حدیثی قم، توسط شیخ کلینی (م ۳۲۹) به بغداد برده شد. البته در بغداد نیز مکتب حدیثی وجود داشت و میراثی از کتاب هایی که اصحاب امامان علیهم السلام تألیف کرده بودند، در اختیار شیعیان بود. محصول مکتب بغداد، در شیخ مفید (م ۴۱۳) تبلور یافت. وی عالمی اهل بحث و مناظره و تا حدود زیادی عقل گرا و در عین حال ضد معتزلی بود. او آثار زیادی در علم کلام شیعی و نیز فقه شیعه تألیف کرد. او همچنین آثاری در تاریخ اسلام و زندگی امامان دارد که بسیار با ارزش است.

بهترین شاگرد شیخ مفید، سید مرتضی معروف به علم الهدی (م ۴۳۶) است که از متکلمان و عالمان برجسته دنیای اسلام به شمار می آید. وی در بیش تر علوم اسلامی صاحب نظر بود و در هر زمینه کتاب های مهمی تألیف کرد که در همه اعصار مورد توجه عالمان شیعه و غیر شیعه قرار داشت. کتاب الشافی فی الامامه او در چهار جلد، از بهترین کتاب هایی است که درباره امامت از نظرگاه شیعه نوشته شده است.

مهم ترین شاگرد سید مرتضی، شیخ طوسی (م ۴۶۰) است که دانش او جمع کامل میان مکتب حدیثی قم و مکتب عقلی بغداد است. وی از یک سو محدث و از سوی دیگر فقیه، متکلم و مفسر بود. کتاب مهم تفسیری او التبیان فی تفسیر القرآن و کتاب فقهیش المبسوط و النهایه است. او رساله های بی شماری در علوم مختلف اسلامی نوشته است.

از قرن سوم تا پنجم، هزاران عنوان کتاب از سوی مؤلفان شیعه نوشته شد که یکی از شاگردان شیخ طوسی با نام نجاشی، فهرست آن کتاب ها و مؤلفان آنها را در کتاب رجال خود آورد. نام بسیاری از این کتاب ها را ابن ندیم نیز در کتاب الفهرست خود آورده است.

تشیع آل بویه

. آل بویه در طبرستان به اسلام گرویده بودند. با توجه به گرایش شیعی آنها، می توان گفت اسلام آنها به دست علویان بوده است. زمانی که فعالیت نظامی خود را آغاز کردند، تشیع خود را آشکار نکردند. اکنون محققان برآنند که آل بویه، از آغاز بر مذهب تشیع زیدی بوده اند، اما بعدها به تشیع امامی گرویدند. دلایل زیادی وجود دارد که این مطلب را تأیید می کند.

زمانی که معز الدوله در بغداد بود، یک عالم علوی با نام ابو عبد الله داعی (محمد) به عنوان رهبر غیر رسمی در کنار وی بود، اما روشن نیست چرا این شخص در سال ۳۵۳ از بغداد گریخت و به دیلم و طبرستان رفت و در آنجا یاران فراوانی یافت و ضمن جنگی با یکی از فرماندهان وشمگیر، نیروهای زیاری را به شکست کشاند. بعدها نیز کار وی پیشرفت چشمگیری داشت. ممکن است، او که عالمی زیدی بوده، با گرایش معز الدوله به مذهب امامی، نتوانسته باشد در کنار وی بماند.

اقدامات مذهبی

آل بویه اقدامات زیادی در ترویج و گسترش مهمترین شعائر مذهبی شیعیان امامیه داشت. برخی از این اقدامات عبارتند از:

برگزاری عزاداری روز عاشورا: دسته های عزاداری به شکلی که بعدها در دوره صفویه شکل نمایشی به خود گرفت، نخستین بار در سال قمری به وجود آمد. به دستور معزّالدوله، در عاشورای این سال عزای عمومی اعلام شد و از مردم خواسته شد که با پوشیدن جامه سیاه، اندوه خود را نشان دهند. زنان با موی پریشان و چهره سیاه کرده از خانه هایشان خارج می شدند و بر سر و صورت می کوفتند و جامه بر تن می دریدند و در عزای امام حسین (ع) می گریستند. [ ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ق، ج، ص ؛ همدانی، تَکْمِله تاریخ الطبری، م، ج، ص. ] به احترام این روز، خرید و فروش ممنوع شد، قصّابان ذبح نکردند و صنف آشپز غذا نپختند و سقّاها از کار بازداشته شدند و چادرهایی در بازارها برپا شد. [ابن الجوزی، المنتظم فی تاریخ الملوک و الأمم، ق، ج، ص؛ ابو المحاسن، النجوم الزاهره، ق، ج ، ص . ] بنا به نوشته ابن الجوزی، در این روز گریه و شیون برای امام حسین (ع) و نوحه خوانی و برپایی ماتم برای آن امام برگزار شد. [ابن الجوزی، المنتظم فی تاریخ الملوک و الأمم، ق، ج، ص. ]

برگزاری جشن عید غدیر: فرمانروایان آل بویه، به دلیل علاقمندی مذهبی خویش، به بزرگداشت واقعه غدیر خم به منزله عید بزرگ شیعیان پرداختند. به دستور معزالدوله، از سال قمری، برپائی جشن به مناسبت عید غدیر در بغداد آغاز شد. [رجوع کنید به: ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ق، ج، ص-. ] در سال های بعد نیز حکمرانان آل بویه نسبت به برگزاری جشن غدیر خم اهتمام داشتند. [رجوع کنید به: ابن الجوزی، المنتظم فی تاریخ الملوک و الامم، ق، ج ، ص . ]

گسترش سنت زیارت قبور ائمه شیعه: یکی دیگر از سنّت های شیعه که در زمان آل بویه مورد توجه فراوان قرار گرفت، زیارت قبور ائمّه شیعه بود. بدین منظور آنان نسبت به قبور ائمه مدفون در عراق اقداماتی انجام دادند؛ مرمّت و بازسازی قبور ائمّه (ع)، برپا کردن گنبد و بارگاه باشکوه بر مزار ایشا (ذهبی، العبر من خبر من غبر، ق، ص . ] اهدای نذورات و اختصاص موقوفات به این زیارتگاه ها، ایجاد تسهیلات برای زائران و تشویق