فایل پاورپوینت کامل آیت الله مجتبی تهرانی; از خدا چه بخواهیم؟

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آیت الله مجتبی تهرانی; از خدا چه بخواهیم؟ :

ماه مبارک رمضان، ماه تلاوت قرآن و دعا است و در آن به این دو سفارش شده است. این ماه از یک طرف ماه بازگو کردن سخنان ربّ است. سخنانی که از مصدر وحی نازل شده و از طرف دیگر هم ماه راز و نیاز عبد با ربّ خود است تا بنده از او درخواست کند.‎ امّا در باب دعا، مسئله این است که دعای انسان چه نسبت به خودش و چه نسبت به غیر، چه معنوی و چه مادّی، باید دعای خیر باشد؛ یعنی یا دفع ضرر کند و یا جلب منفعت. امّا «نعوذبالله»! درخواست ضرر کردن از خدا، چه برای غیر و چه برای خودش درست نیست.

نهی از ضرر رساندن به غیر؛ مگر کافر یا مشرک

بنده از اینکه درخواست و دعا کند و از خدا بخواهد که ضرری به غیر برسد نهی شده است. غرض از «غیری» که می گویم مؤمنین است. اینجا اشاره به دعای مؤمن نسبت به خود و مؤمن یا مؤمن دیگر است. چون اصل در اسلام جذب است نه دفع. اما بحث مشرک و کافر جدا است. یعنی اینکه انسان مشرک یا کافر را می تواند لعن یا نفرین کند.

خیر رسانی به خود در دو دسته از روایات:

دسته اول

و امّا دعا نسبت به خود؛ این به طریق اولی جایز و لازم است. در این باب دو دسته روایت داریم. یک دسته از روایات، به طور مطلق می گویند و به تعبیر من این روایات علّتی نیاورده و تعلیلی در آن‎ها وجود ندارد. روایت می گوید: از خدا، برای خودت، درخواست مرگ نکن! این بالاترین ضرر است که بگویم: خدایا! مرگم را برسان!

البتّه این گونه دعای شر کردن، یک وقت جنبه تعارفی دارد، که به آن کاری نداریم. در این جنبه اراد جدّی‎ نیست. در چنین افرادی اراده استعمالی وجود دارد. اینها هیچ‎ وقت حاضر به مرگ نیستند. می گوید: خدایا! مرگم بده؛ امّا اراده جدّی ندارد. ما به اینها کاری نداریم. آنهایی که اراده ی جدّی دارند را مطرح می‎کنم.

«رُوِیَ عن رَسوُلِ الله صَلّی الله عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم قال: لا یَتَمَنَیَنَّ أَحَدُکُمُ المَوتَ لِضُرٍّ نَزَلَ بِه؛ حضرت فرمودند: هیچ ‎گاه احدی از شما برای ضرر، حادثه و گرفتاریی که، «نَزَلَ بِه»، به‎سوی او فرود آمده درخواست و تمناّ و آرزوی مرگ نکند»!.[۱]

وقتی در شدّت گرفتاری قرار گرفته ای، خیال می کنی که همه راه ها به سوی تو مسدود است. این به خاطر آن است که تو خودت محدود هستی، لذا خیال می کنی راه ها مسدود است. در حالی که این‎ طور نیست. وقتی به بالا رو کنی و سراغ آن موجودی که محدود نیست و لایتناهی است بروی، خواهی دید که هیچ راهی برای او مسدود نیست. به خصوص آن هم در شب های ماه مبارک رمضان که همه ی حجاب ها برطرف شده است. این روایت از پیغمبراکرم است که می گوید: وقتی گرفتار شدی و ضرری متوجّه تو شد، عصبانی نشو تا اینکه بگویی: خدایا! مرگم را برسان! اصلاً و ابداً چنین چیزی نگو! برو به خدا بگو: خدایا! گره را باز کن!

دسته دوم

در دسته دوّم از روایات تعلیل وارد شده؛ یعنی بیان کننده علّت این است که ما می گوییم، از خدا طلب مرگ نکن، ولو اینکه در فشار هم قرار گرفتی.

در اینجا به چند روایت اشاره می کنم؛ هرچه همه را بازگشت به یک چیز می کند. از پیغمبراکرم است که دارد: «رُوِیَ عَن رَسوُلِ الله صلّی الله علیه و آله و سلّم لاَ یَتَمَنَّیَنَّ أَحَدٌ مِنْکُمُ الْمَوْتَ إِمَّا مُحْسِنًا فَلَعَلَّهُ أَنْ یَزْدَادَ خَیْرًا وَ إِمَّا مُسِیئًا فَلَعَلَّهُ أَنْ یَسْتَعْتِبَ؛ هیچ‎ کدام از شما درخواست و آرزوی مرگ نکند، چرا؟ چون یا از افراد نیکوکار محسوب می شود و چون آدم نیکوکاری است اگر در اینجا بماند، مرتّباً کار نیک می کند و بر نیکی هایش افزوده می شود». پس چرا بمیرد؟ نیکی کند، خوبی کند، تا به خوبی‎ های خود اضافه کند، «وَ إِمَّا مُسِیئًا فَلَعَلَّهُ أَنْ یَسْتَعْتِبَ؛ نعوذ بالله! و اگر از کسانی که نیکی کردن ملکه اش باشد نیست و به اصطلاح بدکاره و گناه‎ کار است، در اینجا یک احتمال وجود دارد که اگر بماند می ‎تواند توبه کند و برگردد».[۲] در روایتی که از پیغمبر اکرم بود چند حالت را بیان فرمودند و یکی هم همین بود.

روایت دیگری از پیغمبراکرم است که: «لا تَمَنَّوُا المَوتَ فَاِنَّهُ یَقطَعُ العَمَلَ وَ لا یُرَدُّ الرَّجُلَ فَیَستَعتِبُ»[۳] نگاه کنید! حضرت اینجا علّت را چیز دیگری بیان می‎کنند، البتّه با آن هم سو است، امّا به بیان دیگر. حضرت می فرماید: هیچ ‎کدام از شماها آرزو و تقاضای مرگ نکنید، چرا؟ چون اگر بمیری، دیگر نمی توانی کاری انجام دهی، «فَاِنَّهُ یَقطَعُ العَمَل»، تمام شد، «وَ لا یُرَدُّ الرَّجُل»، و بازگشتی هم نیست، «فَیَستَعتِب» می‎خواهی برگردی و جبران کنی، امّا دیگر راه بازگشت بسته شده است. این همان است که در آیه قرآن هم ‎آمده است که وقتی هنگام مرگ می رسد و حجاب ها کنار می رود، ملکات و اعمال خود را که نگاه می کند به وحشت می افتد «رَبِّ ارْجِعُونِ* لَعَلِّی أَعْمَلُ صالِحاً فیما تَرَکْتُ».[۴] آنجا آرزوی بازگشت به دنیا می کند. به خدا می گوید: خدایا! «رَبِّ ارْجِعُونِ»، من را به دنیا برگردان. شاید عمل صالح انجام دهم. امّا جواب چه می آید؟ «کَلّا»، راه بازگشتی نیست. این همان است که در اینجا می فرماید.

مواظب باش، چه دعایی می‎کنی! چه آرزویی می کنی؟ درصدد این باش که خودت را اصلاح کنی! در روایت دیگری از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله آمده است: «لا تَمَنَّ المَوتَ فَاِنَّ هَولَ المُطَّلَع شَدید وَ إِنَّ مِنَ السَعادَ أَن یَطوُلَ عُمرُ العَبد وَ یَرزُقَهُ الله اَلإنابَه؛ تقاضای مرگ نکنید، چرا؟ صحنه قیامت سخت وحشتناک است» «فَاِنَّ هَولَ المُطَّلَع شَدید»، از سعادتِ شخص است، یعنی از سعادتمندی عبد است که طول عمر پیدا کند، برای اینکه موفّق بشود خداوند انابه را روزی او گرداند.[۵] یعنی رو به ‎سوی خدا کردن را نصیبش کند.

بیانات حساب‎شده در روایات

من فکر می کنم که حضرات ائمّه در بعضی از روایات طرف های سؤال کننده را برنداز هم می کردند و این جملات را می گفتند. هر کدام از بیانات به گونه ای حساب شده است و هر کدام با بیانی دیگر و علّت را در قالب دیگری ریخته است. نمی‎دانی چه چیزی برای آن دنیا فرستادی! «لا یَتَمَنَّ اَحَدُکُم المَوت فَإِنَّهُ لا یَدری ما قَدَّم لِنَفسی؛ هیچ‎کدام از شما درخواست مرگ نکند، چرا؟ چون نمی دانی که چه چیزی جلوتر برای خودت را پیش فرستادی»![۶] هیزم جهنّم فرستادی یا نهال های زیبا برای بهشت؟ کدام‎یک از این‎ها است؟

آیا برای رفتن به جهنّم شتاب می‎کنی؟

در یک روایت دارد: «لا تَمَنَّ المَوت فَإِن کُنتَ مِن أَهلِ الجَنَّ فَالبَقاءُ خَیرٌ لَک وَ إِن کُنتَ مِن اَهلِ النّار فَما یُعجِلُکَ إِلَیها؛ چرا درخواست مرگ می کنی؟ اگر اهل بهشت باشی بمانی بهتر است، چرا؟ چون کارهای بهشت ساز بیشتر انجام می دهی؛ امّا اگر اهل آتش باشی، چرا برای رفتن به جهنّم شتاب می کنی؟»[۷]حالا اگر جهنّمی باشی مقداری دیرتر بروی بهتر ن