فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود

فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود، محتوای خود را در قالب 120 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود :

بدخشان، نعمت الله

مسأله اصالت وجود، تشکیک وجود و برهانی که برای اثبات وحدت حقیقیت وجود اقامه می شود و نیز مباحث توحید و دفع قاطع شبهه ابن کمونه، همه مسائلی هستند که بر پایه مسأله فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود به اثبات می رسند.باید توجّه داشت که مسأله اشتراک وجود، مانند مسأله بداهت وجود و مسأله زیادت وجود بر ماهیّت از احکام و خواص مفهوم وجود است نه از احکام و خواص حقیقت و مصداق عینی آن.بنابراین، بحث از مفهوم وجود، از مباحث معرفت شناسی و بحث از حقیقت وجود، از مباحث وجودشناسی است.این تمایز، مانع از خلط و اشتباه میان مفهوم و مصداق وجود و به هم آمیختن احکام یکی با دیگری می گردد.

متأسفانه چنین اشتباهی دامنگیر عدّه ای از متکلمین اسلامی شده و پنداشته اند حکم به اشتراک مفهوم وجود در موجودات مختلف -خصوصا اطلاق و حمل این مفهوم به یک معنا بر واجب تعالی و موجودات ممکن-مستلزم مشابهت واجب تعالی با ممکنات و وجود ترکیب در ذات واجب است.چون می پندارند بنابراین نظریه، باید قائل به یک ما به الاشتراک میان واجب تعالی و ممکنات شویم و هر گاه میان موجوداتی، ما به الاشتراک وجود داشته باشد، ما به الامتیاز میان آنها نیز ضرورت پیدا می کند، از این رو، برای واجب تعالی نیز باید دو جزء ماهوی یکی ما به الاشتراک و دیگری مابه الامتیاز قائل شد و این امر، همان ترکیب در ذات واجب تعالی است و ترکیب نیز مستلزم امکان می باشد که در مورد واجب تعالی محال است.

در صورتی که چنین قضاوتی اساسا اشتباه است و این اشتباه از عدم تفکیک و تمایز میان مفهوم و مصداق وجود ناشی شده است؛زیرا اشتراک وجود، حکمی مربوط به مفهوم وجود بوده و این معنا است که از وجود در همه موجودات معنای واحدی فهمیده می شود، هر چند مصادیق وجود از لحاظ مرتبه وجودی و شدّت و ضعف با هم متفاوت باشند.از این رو، طرح و اثبات مسأله فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود در رفع چنین اشتباهی، اهمیت ویژه ای می یابد.

تاریخچه بحث

یکی از مسائلی که از دیرباز میان فلاسفه مورد بحث بوده، مسأله اشتراک وجود است.سابقه این مسأله را می توان در آثار ارسطو سراغ گرفت.

«ارسطو در رساله مابعد الطبیعه خود که به کتاب الحروف معروف است و سرچشمه اصلی فلسفه اولی محسوب می شود، در مقاله الف کبری، مسأله اشتراک لفظی و معنوی وجود را مطرح نموده و اظهارنظر کرده که وجود مشترک معنوی است.» (۱)

شهید مطهّری(ره)می گوید:«در مسائل وجود این مسأله فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود، یگانه مساله ای است که از زمان ارسطو مطرح بوده است؛با این تفاوت که در فلسفه ارسطو این مسأله به اثبات مسأله وحدت وجود منتهی نشد، در صورتی که در فلسفه اسلامی پایه اثبات مسأله وحدت وجود قرار گرفت.» (۲)

در میان فلاسفه و متکلمین اسلامی، این مسأله مورد توجّه خاصی قرار گرفته و مفصّلا مورد تحقیق و تدقیق واقع شده است.در میان آنها در این که مفهوم وجود قابل حمل و اطلاق بر موجودات مختلف است، اختلافی نیست؛زیرا همه معتقدند که می توان گفت:خدا وجود دارد، انسان وجود دارد، نبات وجود دارد و…بلکه اختلاف در این است که آیا اطلاق وجود به موجودات مختلف دارای معنای واحدی است یا در مورد هر موجود معنای خاصی دارد؟به عبارت دیگر، آیا مفهوم وجود بر موجودات مختلف به اشتراک معنوی صدق می کند یا به اشتراک لفظی؟

اختلاف دیگر آنها در این مورد است که آیا مفهوم وجود، صرفا یک مفهوم کلّی و اعتباری محض است یا یک مفهوم اعتباری نفس الامری و انتزاعی است که منشأ انتزاع و مصادیقی واقعی دارد؟بسیاری از فلاسفه و متکلمین اسلامی از طرفداران مسأله فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود بوده و حتّی بعضی از معتقدان به آن، مانند:امام فخر رازی، خواجه نصیر الدین طوسی، صدر المتألهین شیرازی و محقّق لاهیجی حکم به بداهت آن صادر نموده و اقامه دلیل برای اثبات آن را جز به منظور تنبّه و یادآوری، ضروری ندانسته اند.

آیا بحث از اشتراک وجود یک بحث لفظی است؟

از مسأله اشتراک وجود به دو گونه می توان بحث کرد:

الف)بحث لفظی:گاهی بحث از اشتراک وجود، محدود به لفظ و واژه وجود است.سؤالی که در این ارتباط مطرح می شود این است که:آیا لفظ و واژه وجود در زبان فارسی یا مترادف آن در هر زبان دیگر، در ازای مفهوم واحدی که قدر مشترک میان مصادیقش می باشد وضع شده است یا با وضعهای متعدّد برای معانی متعدّد و متغایر و بدون قدر مشترک وضع گردیده است؟

چنین بحثی اساسا شایسته فلسفه و کلام نیست، بلکه مناسب بحثهای ادبی و لفظی است. در حوزه مباحث الفاظ، اثبات اشتراک لفظی یا معنوی بودن وجود جز با نقل از یک زبان و مراجعه به مشخصات وضع این واژه امکان پذیر نیست و برای عقل در اثبات یکی از این دو، راهی وجود ندارد.

ب)بحث فلسفی:گاهی بحث از اشتراک وجود به بحثهای لفظی هیچ ارتباطی ندارد، سؤالی که در این ارتباط مطرح می شود این است که:آیا مفهوم وجود که با لفظ وجود از آن حکایت می کنیم، با قطع نظر از وضع لفظ و جدا از این که در عالم وضعی وجود داشته باشد یا نداشته باشد، معنای واحدی دارد یا چنین معنایی ندارد؟

مسلّما اگر مسأله این گونه طرح شود، چنین بحثی یک بحث فلسفی است و با مباحث لفظی ارتباطی ندارد؛زیرا در این جا لفظ وجود از نظر لفظبودن و وضع شدن آن برای یک معنا یا معانی مختلف مورد توجّه نیست بلکه ابتدائا معنای آن مورد توجّه است، هر چند برای این معنا لفظی نیز وضع شده باشد.

بنا بر این، طرح این بحث در میان مباحث فلسفی منافاتی با اهداف فلسفه ندارد و بحثی لفظی نخواهد بود.حال که اثبات شد این مساله از مباحث فلسفی است، این سؤال مطرح می شود که علل و انگیزه طرح این مسأله از طرف فلاسفه چه بوده است؟

علل و انگیزه طرح مسأله اشتراک وجود

طرح این مسأله از طرف فلاسفه می تواند چند علّت داشته باشد:

الف)عام بودن مفهوم وجود یا عمومیّت موضوع فلسفه:بحث از الفاظ و شئون آن، مانند اشتراک لفظی و اشتراک معنوی، بحثی فلسفی نیست؛امّا از آنجا که موضوع فلسفه، همان مطلق وجود است و این موضوع باید شامل همه موضوعات مسائل فلسفی باشد و مفهوم عام آن تصوّر شود و سپس لفظ مشخصّی از آن حکایت کند، از این رو حکماء بحث فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود را طرح کرده اند تا تأکید کنند مبدأ اشتقاق آن یعنی وجود، میان موارد یاد شده مشترک معنوی است و بدین ترتیب، روشن شود که موجود بر تمامی مصادیقش به یک معنا حمل می شود و درنتیجه شایسته آن است که موضوع واحدی برای علمی واحد باشد.» (۳)

ب)رفع یک اشتباه میان مفهوم و مصادیق وجود:همان طور که قبلا گفتیم، برخی از متکلمان اسلامی میان مفهوم و مصداق وجود فرق نگذاشته و پنداشته اند اگر مفهوم وجود در تمام مصادیق خود یک معنا داشته باشد، لازم می آید تمام موجودات ممکن در مرتبه وجودی واجب تعالی قرار گیرند و یا واجب تعالی در مرتبه وجودی ممکنات قرار داده شود که هر دو خلاف عقل بوده و باطل می باشند.

حکمای اسلامی برای رفع این اشتباه، مسأله فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود را در میان مسائل فلسفی عنوان کرده و ثابت نموده اند که حکم مفهوم و مصداق از یکدیگر متمایز است و فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود که حکمی مربوط به مفهوم وجود است با تفاوت مصادیق عینی(مراتب)وجود منافاتی ندارد.گفته شده:«این احتمال در صورتی درست است که مسأله فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود از مسائل مستحدث فلسفی بوده و در فلسفه قبل از اسلام مطرح نبوده باشد، در صورتی که این مسأله، در فلسفه ارسطو نیز مطرح بوده است.» (۴)

ج)پایه گذاری بحث وحدت حقیقت وجود: «اثبات وحدت حقیقت وجود یکی از مسائل مهم فلسفی است و چون یکی از عمده ترین دلائل آن، اثبات مسأله فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود می باشد، از این رو حکمای اسلامی خواسته اند با طرح و اثبات این مسأله، در حقیقت پایه بحث وحدت حقیقت وجود را استحکام ببخشند.» (۵)

شهید مطهّری پس از بیان این مطلب که مسأله وحدت وجود غیر از فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود است و این که فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود به مفهوم وجود که مفهومی عام و فراگیر است، برمی گردد ولی وحدت وجود راجع به حقیقت وجود و متفرّع بر اصالت وجود می باشد، گفته است:

«مسأله فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود بعدها پایه و مبنای وحدت وجود قرار می گیرد و از این جهت است که مسأله باارزشی است و از امّهات مسائل به شمار می رود.» (۶)

فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود و بداهت آن

واژه وجود و کلمات مترادف آن در هر زبانی به مفهوم واحدی بر مصادیق خود صدق می کند و بر هر موجودی به همان معنایی حمل می شود که بر موجود دیگری حمل می گردد.وقتی گفته می شود: خدا وجود دارد، انسان وجود دارد، درخت وجوددارد، نفس وجود دارد، از لفظ وجود در همه این موارد معنای یکسان و واحدی می فهمیم و این خود بهترین شاهد بر این مدّعا است.بنابراین، فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود به معنای وحدت مفهوم وجود در تمام موارد استعمال آن است.به عبارت دیگر، مقصود از فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود این است که مفهوم وجود در مورد موجودات مختلف، یکی است و با اختلاف و تغییر مصادیق وجود، مفهوم وجودی که بر آنها حمل می شود یکسان و ثابت باقی می ماند.

در مقابل نظریه فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود، قول به اشتراک لفظی وجود قرار دارد.اشتراک لفظی وجود به این معناست که حمل وجود بر هر ماهیتی به معنای همان ماهیّت است یعنی به کار بردن لفظ وجود در مورد ماهیت انسان به معنای ماهیت انسان و در مورد ماهیّت اسب به معنای ماهیّت اسب است و چون ماهیات مختلفند، وجودات نیز مختلف بوده و اطلاق وجود به ماهیات مختلف به صورت اشتراک لفظی است.ولی چنین اعتقادی خلاف حکم بدیهی عقل می باشد؛ زیرا عقل به طور بدیهی و بدون در نظر گرفتن لفظ وجود، میان یک موجود با موجود دیگر مناسبتی می یابد ولی چنین مناسبتی میان موجود و نقیض آن، وجود ندارد.مثلا عقل میان آب و آتش مناسبتی می یابد در صورتی که میان آب و نقیض آن(نقیض هر چیزی رفع آن است)چنین مناسبتی وجود ندارد.درک چنین مناسبتی میان موجودات مختلف به طور بدیهی، اثبات کننده فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود در موجودات است.

«شاید هدف کسانی که اعتقاد به اشتراک (معنوی)وجود ندارند، این است که وجودات خاص که به حمل شایع * موجودند با هم متباینند نه این که از هر موجودی می توان مفهومی انتزاع کرد که با دیگری فرق دارد.ولی از ضیق تعبیر و به خاطر خلطی که بین موجود به حمل اوّلی و موجود به حمل شایع صناعی، یعنی خلط بین عنوان و معنونات با حدود خاصه صورت گرفته، عبارت آنها موهم اشتراک لفظی شده است.» (۷)

ملاّهادی سبزواری(ره)نیز قول به اشتراک لفظی وجود را ناشی از خلط میان مفهوم و مصداق می داند، و می گوید:«تمام آنچه را از معاصرین خود(گروه شیخیه)به عنوان مغالطه در کلام می شنویم از باب اشتباه و خلط مفهوم به مصداق است.» (۸)

کسانی که به اشتراک لفظی وجود معتقدند عدّه ای وجود را در همه موجودات مشترک لفظی و موجودات مختلف را تنها در لفظ وجود مشترک می دانند و عدّه ای دیگر وجود را در میان موجودات امکانی مشترک معنوی، ولی میان موجودات ممکن و وجود واجب تعالی، مشترک لفظی معرّفی می نمایند.

قبلا گفتیم اشتراک لفظی وجود به این معناست که وجود هر چیز، عین ماهیت اوست و در مورد هر ماهیتی به معنی همان ماهیّت به کار می رود؛ولی اگر این سخن را بپذیریم، باید قضایای هلیه بسیطه را پوچ و بی معنی بدانیم در حالی که چنین نیست. (۹) هلّیات بسیطه به قضایایی اطلاق می شود که محمول در آنها«وجود» باشد و در مقابل آن، هلّیات مرکبه است که محمول در آنها چیزی جز«وجود»می باشد.هرگاه (*)حمل بر دو قسم است:حمل شایع صناعی و حمل اوّلی ذاتی:در حمل شایع، موضوع ومحمول تغایر مفهومی دارند.مانند قضیه«هوا گرم است»یا«جنگل سبز است». ولی در حمل اوّلی ذاتی، موضوع و محمول دارای مفهوم و ماهیّت مشترکی هستند.مانند قضیه«انسان، حیوان ناطق است»یا قضیه«مثلّث دارای سه ضلع است».

وجود را مشترک لفظی بدانیم، چون معنای اشتراک لفظی وجود این است که وجود در مورد هر ماهیّت به معنای همان ماهیت است، پس وقتی می گوییم:انسان وجود دارد معنی«وجود دارد»با معنی«انسان»یکی می شود؛یعنی میان انسانیت انسان و بودن او تفاوتی باقی نمی ماند.از این رو، قضیّه«انسان وجود دارد»در حکم قضیه«انسان انسان است»خواهد بود که مفید مطلبی نیست. مضاف بر این، علم به ماهیات و تردّد در وجود آنها و نیز تردّد در ماهیات و علم به وجود آنها دلیل بر این است که وجود در مورد هر ماهیت به معنای همان ماهیت نمی باشد. (۱۰)

در ردّ نظریه کسانی که وجود را مشترک لفظی میان واجب و ممکنات می دانند، سؤال می شود مفهوم وجودی که بر واجب حمل می شود آیا همان مفهوم وجودی است که بر ممکن حمل می شود یا معنای نقیض آن را می دهد؟اگر اوّلی باشد، مطلوب ثابت است و وجود، مشترک معنوی است و اگر دوّمی باشد، معدوم بودن واجب لازم می آید که باطل می باشد.

بعلاوه، قول به اشتراک لفظی وجود میان واجب و ممکنات ناشی از خلط مفهوم و مصداق است؛زیرا مغایرت و اختلاف در مصادیق وجود است ولی در مفهوم، تفاوت و تغایری وجود ندارد. صدر المتألهین شیرازی(ره)گفته است:

کسانی که به عدم فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود میان موجودات رأی می دهند، به طور ناآگاه به فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود اقرار کرده اند؛زیرا اگر مفهوم وجود در مورد هر چیزی از مفهوم وجود در مورد چیز دیگر متفاوت بود، در این صورت مفهوم واحدی نبود تا به غیر مشترک بودن آن حکم کنند، بلکه مفهومهای غیرمتناهی بودند که می بایست جداگانه نسبت به هر یک از آنها اظهارنظر کنند که آیا مشترک است و یا مشترک نمی باشد و چون منکر فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود محتاج چنین امری نشده است، معلوم می شود که به فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود میان موجودات معترف بوده است.» (۱۱)

علامه محمّدرضا مظفّر(ره)حکم به عدم فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود را مستلزم در نظر داشتن مفهوم جامع و قدر مشترکی از وجود می داند و بنا بر این، حکم به غیر مشترک بودن آن را گرفتار آمدن در دام تناقض معرّفی می نماید و بر این اساس می گوید:اشتراک مفهوم وجود امری بدیهی است و بداهت آن نزدیک به بداهت نفس مفهوم وجود است. (۱۲)

امام فخر رازی می گوید:«این مسأله شبیه به اوّلیات است.» (۱۳)

صدر المتألهین شیرازی می گوید:«مسأله مشترک معنوی بودن وجود میان ماهیات نزدیک به اوّلیات است.» (۱۴)

محقّق لاهیجی می گوید:«بدان همان گونه که بسیاری از محقّقین تصریح کرده اند، حقّ این است که آنچه در این مسأله مورد پی جوئی قرار گرفته، امری بدیهی و وجوهی که گفته شده به خاطر یادآوری و تنبیه است.» (۱۵)

علامه هیدجی گوید:«جمهور محقّقین بر این که وجود مفهومی واحد و مشترک میان موجودات دارد، اتّفاق دارند و تنها ابو الحسن اشعری و ابو الحسن بصری در این مسأله با آنها مخالفت کرده و معتقد شدند وجود هر چیزی عین ماهیّت آن است و جز در لفظ اشتراکی وجود ندارد.» (۱۶)

شارح مقاصد(سعد الدین مسعود بن عمر تفتازانی)گوید:«اعتقاد به اشتراک لفظی وجود به این معنا که مفهوم وجود مضاف به انسان غیر از مفهوم وجود مضاف به اسب بوده و میان انسان واسب جز در لفظ وجود اشتراکی وجود ندارد، مکابره و مخالفت با حکم بدیهی عقل است.» (۱۷)

مهمترین تفاوتها میان مشترک لفظی و مشترک معنوی

الف(مشترک لفظی نیازمند وضعهای متعدّدی است، در صورتی که مشترک معنوی نیازی به بیش از یک وضع ندارد؛زیرا مشترک لفظی یک لفظ است که با چند وضع و در نوبتهای مختلف در ازاء چند معنی قرار داده شده است، ولی مشترک معنوی یک لفظ است با یک مفهوم و معنای عام و لفظ با یک وضع در ازاء آن معنای عام قرار داده شده است.ولی چون مفهوم عام دارای افراد زیادی است، لفظ بر تمام آن افراد نیز صدق می کند.مثلا لفظ شیر در زبان فارسی که یکبار برای مایع نوشیدنی و یکبار برای شیر آب که وسیله ای برای باز و بسته کردن آب است و یکبار برای شیر درّنده که جانوری وحشی است، وضع شده و میان موارد مذکور مشترک لفظی است.ولی لفظ انسان که برای موجود ناطق و مدرک کلّیات وضع گردیده، با یک وضع در ازای چنین مفهومی قرار داده است؛لذا بر همه افراد این مفهوم صدق می نماید و میان همه افراد انسان مشترک معنوی است.

ب)مشترک معنوی قابل صدق بر بی نهایت افراد و مصادق است ولی مشترک لفظی فقط بر معانی معدودی صدق می کند که برای آنها وضع گردیده است.

ج)معنای مشترک معنوی، معنایی واحد و عام است که فهمیدن آن نیاز به هیچ قرینه ای ندارد ولی مشترک لفظی دارای معانی خاصّی است که تعیین هر یک از آنها نیازمند قرینه تعیین کننده است (۱۸) مثلا اگر منظور ما از لفظ«شیر»همان حیوان درنده باشد، باید قرینه ای از قبیل درندگی، وحشی بودن و…در سخن ما وجود داشته باشد تا مدلول سخن و کلام ما مشخّص شود.با توجّه به این تفاوتها، بالوجدان درمیابیم وجود میان موجودات مختلف مشترک معنوی است و بر همه به یک معنا صدق می کند، ولی به دلیل این که عدّه ای در مورد این مسأله بدیهی، شبهاتی را مطرح نموده اند، حکمای اسلامی در اثبات آن به دلایلی استناد نموده و آن را اثبات کرده اند، که اینک به بیان و بررسی این دلایل می پردازیم.

دلایل اثبات فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود

الف)ثابت ماندن علم و اعتقاد به وجود چیزی با شک به خصوصیات آن:شک در خصوصیات مصادیق وجود یا ماهیّت آنها مستلزم شک در وجود آنها نمی باشد و این امر یکی از دلائل اثبات فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود است.ملاّهادی سبزواری در این باره می گوید:

و انّه لیس اعتقاده ارتفع

اذا التعیّن اعتقاده امتنع

زمانی که اعتقاد به تعیّنات و قیود از بین برود، اعتقاد به اصل وجود از بین نمی رود.

نیز در شرح این بیت می گوید:«اگر دلیل آوریم بر این که عالم مؤثّر موجودی دارد، ناگزیر به وجود او یقین خواهیم نمود، از آن پس، اگر در این که آن مؤثّر موجود، واجب است یا جوهر یا عرض، تردید حاصل شود، این شک و تردید به اعتقاد ما به وجود مؤثّر موجود ضرری نمی رساند.بنا بر این، اگر اعتقاد پیدا کردیم که مؤثّر موجود، واجب است و بعد اعتقاد ما تغییر کرد و گفتیم مؤثّر موجود، ممکن است، اعتقاد به واجب بودن او مرتفع می گردد، نه اعتقاد به واجب بودن او.از این سخن دانسته می شود که اگر وجود مشترک معنوی نبود، به مجرّد سلب اعتقاد ما از واجب بودن او، اعتقادما به موجود بودن او سلب می شد؛لیکن این تالی و نتیجه باطل است پس مقدّم هم بالضروره باطل خواهد بود.» (۱۹)

بنا بر این، مغایرت میان امر معلوم(وجود چیزی)و امر مورد تردید(خصوصیات مصادیق آن)دلیل بر وحدت و اشتراک مفهوم وجوداست؛ زیرا یک مفهوم از حیث واحد نمی تواند در یک زمان هم متعلّق علم و یقین قرار گیرد و هم متعلّق شک و تردید.

روی سخن در این استدلال با کسانی است که وجود را در مورد هر چیزی به معنای همان چیز (ماهیت)می دانند و بنابراین، به اشتراک لفظی آن رأی می دهند.در این استدلال علم و یقین داشتن این افراد به هستی و وجود شیئی از اشیاء با تردید در چیستی و خصوصیات آن مبنای استدلال قرار می گیرد و اثبات می گردد که اگر هستی و وجود در مورد هر چیز به معنای چیستی و ماهیّت آن باشد، نباید با تردید در چیستی و خصوصیات آن، همچنان علم و یقین به هستی و وجود آن ثابت باقی بماند و این امر، دلیل فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود و یکسان بودن معنای وجود در مورد همه موجودات است.

ب)وحدت مفهوم:عدم(لا وجود)که نقیض وجود است یک معنی بیشتر ندارد و در هر موردی که به کار می رود، به یک معنی است، پس وجود هم بایستی یک معنی بیشتر نداشته باشد وگرنه ارتفاع نقیضین لازم می آید که ضرورتا باطل می باشد.صورت استدلال چنین است:

وجود و عدم نقیض یکدیگرند، عدم یک معنا بیشتر ندارد و از طرفی نقیض امر واحد، واحد است؛پس وجود امری واحد و میان تمام موجودات مشترک معنوی است.

توضیح مقدّمات استدلال:

مقدّمه اوّل:وجود و عدم نقیض یکدیگرند؛این مقدّمه، مقدّمه ای بدیهی است و هیچ تردیدی در آن وجود ندارد؛زیرا عدم همان سلب وجود است و تقابل میان این دو، تقابل سلب و ایجاب می باشد که امری بدیهی است.

مقدّمه دوّم:عدم دارای یک معنا است.یکی از احکام عدم، نبودن تمایز در آن است.به بیان دیگر، درعدم کثرت و تعدّدی نیست و نیز مفهوم عدم دارای معنای واحدی است.این مقدّمه آن قدر روشن و بدیهی است که نیازمند هیچ گونه دلیلی نمی باشد؛چون به طور بدیهی می فهمیم عدم و نیستی، وجود و واقعیتی ندارد تا کثرت و تمایزی برای آن فرض شود.بنا بر این، صرفا یک مفهوم ذهنی است که دارای معنای واحدی می باشد ولی چون با اضافه کردن مفهوم عدم به مفاهیم وجودی، ممکن است این توهّم برای کسانی به وجود آید که میان عدمها تعدّد و تمایزی وجود دارد و مثلا عدم درخت متمایز از عدم کوه است، توضیح دو اعتبار مختلف در معنای عدم ضروری است.

الف)اعتبار عدم از حیث عدم بودن:اگر عدم را از حیث عدم بودن در نظر بگیریم، هیچ تمایزی در آن نمی بینیم؛زیرا تمایز فرع تحقّق داشتن چیزی و وجود کثرت در آن است ولی عدم، نیستی محض می باشد و تحقّقی ندارد تا تمایزی در آن باشد.

ب)اعتبار عدم از حیث اضافه آن به موجودات: گاهی عدم را به وجودات اضافه می کنیم؛فرضا می گوییم:عدم کتاب، عدم قلم.سپس حکم می کنیم عدم کتاب متمایز از عدم قلم است؛یعنی یک نحوه تمایز برای عدمها در نظر می گیریم. در صورتی که اگر خوب دقّت کنیم تمایز حقیقی از آن وجودهاست، نه عدمها.مثلا در مثال مذکور، این وجود کتاب است که از وجود قلم متمایز است ولی ذهن وقتی مفهوم عدم را به مفاهیم وجودی اضافه می کند، کثرت و تغایری را که فی الواقع از احکام موجودات است برای عدم در نظر می گیرد و عدمی را از عدم دیگر متمایز می سازد.حاج ملاّ هادی سبزواری(ره)این دو اعتبار مختلف را در یک بیت از منظومه خویش چنین بیان می کند:

لا میز فی الاعدام من حیث العدم

و هو لها اذا بوهم ترتسم

در عدمها از حیث عدم بودن تمایزی وجود ندارد و زمانی که عدم در وهم بیاید، به اعتبار وجودها، عدمها دارای تمایز می شوند.

و نیز در شرح آن گوید:«عدم تمایز در عدمها به این معناست که عدمها از هم قابل امتیاز نمی باشند و اگر امتیازی میان آنها قائل شوند، چنین معنایی در وهم مرتسم می شود به این نحو که وهم ملکات متمایز و وجودهای متخالف را تصوّر می نماید و مفهوم عدم را بدانها اضافه می کند؛آنگاه عدمهای متمایز در وهم حاصل می گردد.اما با قطع نظر از ملکات، هیچ عدمی از عدم دیگر متمایز نخواهد بود.» (۲۰)

بنا بر این، یا اصلا در عدم تمایزی وجود ندارد و یا اگر برای آن تمایزی فرض می شود، آن تمایز، تمایزی غیر حقیقی و اضافی خواهد بود.در هر صورت، عدم حقیقتا دارای یک معناست.

مقدّمه سوّم:نقیض امر واحد، واحد است، چون اگر یک امر واحد دو نقیض داشته باشد، ارتفاع نقیضین لازم می آید و ارتفاع نقیضین محال است.

درتوضیح این مطلب گفته اند:«اگر(الف) به عنوان یک امر واحد، دو نقیض داشته باشد به نام(ب)و(ج)، در جایی که(ب)تحقّق دارد و(ج) تحقّق ندارد، اگر(الف)تحقق داشته باشد، اجتماع نقیضین(ب و الف)لازم می آید و اگر(الف)تحقّق نداشته باشد، ارتفاع نقیضین(ج و الف)لازم می آید و این هر دو محال می باشد.» (۲۱)

پس از اثبات این مقدّمات با ترتیب دادن آنها در یک قیاس منطقی نتیجه می گیریم که وجود، امری واحد و دارای یک معناست و بر تمام موجودات به صورت اشتراک معنوی صدق می کند. خواجه نصیر الدین طوسی در کتاب تجرید الکلام با عبارت«و اتحاد مفهوم نقیضه»به اختصار به همین دلیل اشاره نموده و فاضل قوشچی در شرح آن گفته است:

«وجود نقیض عدم است و میان این دو تقابل سلب و ایجاب برقرار است و چون میان عدمها، تغایر و تمایزی نیست و تا مادامی که عدم به چیزی اضافه نشود، تمایزی میان آنها بوجود نمی آید، از این رو عدم یک معنی و مفهوم بیش ندارد و از آنجا که وجود نقیض عدم است، باید وجود هم یک معنی و مفهوم بیشتر نداشته باشد؛ چون در غیر این صورت، ارتفاع نقیضین لازم خواهد آمد؛زیرا هر گاه وجود دارای دو مفهوم و عدم دارای یک مفهوم باشد، در موردی که وجود به معنای اوّل صدق کند و به معنای دوّم صدق نکند، در این صورت بر آن معنی، نه وجود (به معنای دوّم)صدق خواهد کرد و نه عدم و این همان ارتفاع نقیضین خواهد بود.» (۲۲)

ج)صحّت تقسیم وجود:صحّت تقسیم در مورد هر واقعیّت خارجی یا هر مفهوم کلّی منوط به وجود مقسم(شئ یا مفهوم مورد تقسیم)در همه اقسام است.اگر تقسیم، اساس و مبنای واحدی نداشته و در یک قسم به یک معنا و در قسم دیگر به معنای دیگری باشد، تقسیم باطل خواهد بود؛زیرا تقسیم، چیزی جز ضمیمه کردن قیود مختلف به مقسم نمی باشد و در واقع قسم همان مقسم است به اضافه قیدی که آن را از اقسام دیگر جدا می سازد، بنا بر این مقسم باید در تمام اقسام، وجود داشته باشد.فرضا اگر بگوییم:حیوان به انسان و اسب و شتر و گوسفند تقسیم می شود، چنین تقسیمی صحیح است؛چون حیوان در تمام اقسام مذکور تحقّق دارد، یعنی انسان همان حیوان است با قید ناطق بودن و اسب نیز همان حیوان است با قید شیهه زننده بودن و…ولی اگر بگوییم:حیوان از اساس باطل است؛چون در مورد دو قسم اخیر نمی توانیم بگوییم:حیوان همان سنگ و چوب است.

بر مبنای این توضیحات، چون وجود صلاحیت مقسم بودن برای اقسام مختلف وجودات مانند واجب، ممکن، جوهر و عرض و…را دارد، نتیجه می گیریم وجود در همه آنها به یک معنا به کار رفته و مشترک معنوی است.بنا بر این، وقتی می گوییم:وجود به واجب و ممکن تقسیم می شود، تقسیم ما صحیح خواهد بود، چون می توانیم بگوییم:واجب همان وجود است با داشتن کامل ترین و قوی ترین مرتبه وجودی؛و انسان همان وجود است با داشتن مرتبه خاصّ خود.اگر وجود میان واجب و ممکن و سایر موجودات به معانی متفاوتی به کار می رفت، میان آنها قدر جامع و مشترکی نبود تا مقسم آنها قرار گیرد. بنا بر این، می گوییم:وجود قابل تقسیم معنوی است، هر چیزی که قابل تقسیم معنوی می باشد، مشترک معنوی است، پس وجود مشترک معنوی است.

یک ایراد و پاسخ آن

ممکن است کسی ایراد بگیرد و بگوید شما از راه صحّت تقسیم وجود به اقسام آن، به فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود حکم نموده اید ولی چرا صحیح نباشد مشترک لفظی مقسم قرار گیرد؟چرا نتوانیم بگوییم وجود مشترک لفظی است و لفظ وجود به آنچه مسمّی به وجود است قابل تقسیم می باشد؟

پاسخ:همان طور که قبلا گفتیم، از جهت وضع و مفهوم میان چیزی که مشترک معنوی است با چیزی که مشترک لفظی است، تفاوت وجود دارد. مثلا لفظ«عین»در زبان عربی برای معانی و مفاهیم متعدّد مانند چشم، چشمه و اصل چیزی، با وضعهای متعدّد، وضع گردیده، در صورتی که «وجود»با یک وضع برای مفهومی واحد و عام وضع شده است؛به همین دلیل، زمانی که گفته می شود:عین، شنونده مردّد و متحیّر می ماند که چه معنایی از این لفظ مراد است مگر این که قرینه ای برای آن آورده شود تا معنا روشن گردد. در صورتی که لفظ وجود چنین نیست و هنگامی که گفته شود:وجود، شنونده بی درنگ از این لفظ مفهوم واحدی را می فهمد بدون اینکه نیازمند قرینه ای باشد، و مقسم با معنای خود در تمام اقسام اخذ می گردد.از این رو، صحّت تقسیم وجود به اقسام مختلف، به آن معنای واحدی که از وجود به ذهن متبادر می شود، دلیل فایل پاورپوینت کامل اشتراک معنوی وجود و وجود قدر مشترک در تمام اقسام است؛ بر خلاف مشترک لفظی که تقسیم آن به اقسام به سبب داشتن معانی مختلف صحیح نمی باشد. فرضا اگر بخواهیم لفظ«عین»را تقسیم کنیم برای صحّت تقسیم آن به اقسامش ناگزیریم آن را به تأویل ببریم و بگوییم منظور از