فایل پاورپوینت کامل الزامات فقهی و قانونی استفاده از فضای مجازی

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل الزامات فقهی و قانونی استفاده از فضای مجازی؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل الزامات فقهی و قانونی استفاده از فضای مجازی انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 120 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل الزامات فقهی و قانونی استفاده از فضای مجازی:

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل الزامات فقهی و قانونی استفاده از فضای مجازی آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل الزامات فقهی و قانونی استفاده از فضای مجازی با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل الزامات فقهی و قانونی استفاده از فضای مجازی از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل الزامات فقهی و قانونی استفاده از فضای مجازی، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل الزامات فقهی و قانونی استفاده از فضای مجازی :

مقدمه

در فـضای مـجازی، برخلاف سایر ابزارهای تبلیغاتی که در آن مـخاطب کـاملاً منفعل و متأثر است، بستر برای مخاطب باز و آزاد است و فرد در هر جایی کـه تـمایل داشته باشد، می تواند حضور پیدا نـماید و نقش فعالی را ایفا کـند .ایـن ویژگی، باعث شده است کـه در سـال های اخیر، فضای مجازی و شبکه های اجتماعی جایگاه قابل توجهی در میان افراد جامعه، به ویژه نـسل جـوان، پیدا نمایند و تأثیر فراوانی بـر زنـدگی فـردی و اجتماعی و شکل دهی هـویت آنـها بر جای گذارند. بـدیهی اسـت که این مسئله، ضرورت کنترل و نظارت بر این فضا در جهت حفظ و حراست از ارزش های فـرهنگی و اخـلاقی جامعه را صد چندان می نماید. در اینجا به نظرات و دیدگاه برخی از کارشناسان فنی و دینی اشاره می کنیم.

حجت الاسلام شهریاری: اگر امروزه دروغ پردازی در جامعه ما گسترش یافته است، به خاطر آن است که فناوری رسانه پیشرفت کرده است اما ما هنوز آداب فقهی برای استفاده از فضای مجازی و شبکه های اجتماعی را نداریم. هر علمی یک موضوع و یک محمول دارد و مسأله علم نیز از موضوع و محمول تشکیل می شود. در مباحث فقهی و اخلاقی از فعل و رفتار اختیاری انسان بحث می شود، از این رو رفتار اختیاری انسان موضوع علم فقه و موضوع علم اخلاق قرار می گیرد. اخلاق قاعدتاً در رابطه با کار های شخص(وصف جسمانی) همچون شجاعانه، حلیمانه، سخاوتمندانه، مهربانانه، خشمگینانه یا بزدلانه بحث می کند و همینطور در مورد اوصاف نفسانی همچون شجاعت، حلم، سخاوت، مهربانی و رأفت بحث می کند.

موضوعات علم اخلاق گسترده تر از موضوعات علم فقه

موضوعات علم اخلاق گسترده تر از موضوعات علم فقه است، چرا که علم فقه تنها از افعال اختیاری انسان بحث می کند ولی در علم اخلاق علاوه بر افعال اختیاری انسان از اوصاف نفسانی آن نیز بحث می شود. اگر بحث اخلاقی مربوط به عمل و رفتار باشد، سبک زندگی را شکل می دهد و چنانچه مربوط به اوصاف نفسانی باشد در رفتار های انسان اثر گذاشته و با آن رابطه علیت پیدا می کند. فقه و اخلاق در ناحیه محمولات باهم تفاوت های بنیادی دارند، چرا که محمولات فقهی شامل احکام تکلیفی خمسه و افعال وضعی می شود در حالی که محمولات اخلاقی شامل خیر، شر، خوب، بایسته، صواب و امثال اینها می شود. دانش بشر در طی سال اخیر به شدت گسترش پیدا کرده است. گستردگی دانش بشر یکی از ویژگی های عصر مدرن به شمار می آید. در گذشته افرادی با عنوان حکیم در جامعه بودند که به غالب امور مورد نیاز مردم علم داشتند ولی امروزه علوم به قدری گسترش یافته و تخصصی تر شده است که یک انسان توان یادگیری همه آن علوم را نخواهد داشت، به همین علت هر انسانی تلاش می کند تا در علم خاصی به تخصص برسد. رشد فناوری با رشد علم متفاوت است. به بهره مندی از ابزاری که دانش در اختیار بشر قرار می دهد، فناوری اطلاق می شود. ممکن است شخصی دانش ساخت خودرو را داشته باشد اما ابزار و فناوری های لازم برای ساخت آن وسیله در اختیارش نباشد.

پیشرفت فناوری، سبب سهل و آسان شدن زندگی بشر

تحولاتی که در فناوری به وجود آمده است، حیات انسان ها را در اجتماع کنونی دچار تغییراتی بنیادین کرده و تأثیرات مثبت و منفی فراوانی در سبک زندگی بشر به وجود آوده است. برخی از رفتار های بشر تغییر ناپذیر است اما برخی دیگر با گذشت زمان نیز تغییر می کند. آیا تفاوت ها که با پیشرفت دانش و فناوری در سبک زندگی و رفتار ما ایجاد شده است، نباید فقه ما را نیز دگرگون و متحول سازد؟ فناوری موجب تغییرات رفتاری در انسان ها شده است. موضوع شناسی در حوزه فناوری بسیار مهم است. متأسفانه امروزه دایره حریم خصوصی به مقداری وسیع شده است که صد ها کتاب و مقاله در این باره تدوین شده است. پس از تعریف فناوری های جدیدی که در جهان به وجود آمده است، باید تعیین شود که بشر امروزی در جهان معاصر باید چگونه رفتار کند و چه باید هایی را رعایت و از چه نباید هایی دوری کند. پیشرفت فناوری بر کمیت و کیفیت رسانه های تأثیر بسیاری گذاشته است. در ادوار گذشته نامه رسان ها و چاپار ها باید روز ها در راه می بودند تا بتوانند خبری را از مکانی به مکان دیگر انتقال دهند، اما با پیشرفت رسانه ها، امروزه در کسری از ثانیه اخبار در جای جای جهان منتشر می شود. اگر امروزه دروغ پردازی در جامعه ما گسترش یافته است، به خاطر آن است که فناوری رسانه پیشرفت کرده است اما ما هنوز آداب فقهی استفاده از این شبکه ها را نداریم.

پیشرفت فناوری، زندگی بشریت را بسیار سهل و آسان کرده است، از یک سو ابزار جدیدی برای حفظ محیط زیست به دست آمده و از سوی دیگر همین فناوری موجب آلودگی بیش از پیش محیط زیست و به خطر افتادن سلامت انسان ها و انواع گیاه هان و حیوانات شده است.

با آمدن فناوری های نوین نهاد های مدنی و سازمان های مختلف تحولات زیادی داشته اند. در گذشته یک دار الاماره بود، یک قاضی برای داوری و یک حکیم برای سلامتی انسان ها، اما امروزه یک حکومت دارای سه قوه است که قوه مجریه به تنها دارای صد ها سازمان مختلف است. سبک زندگی ما از کم و کیف ارتباط با نهاد های مدنی، ملی، بین المللی و فرا سرزمینی شکل می گیرد، چرا که در گذشته ارتباطات به صورت فرد به فرد بوده است اما در جهان مدرن یک نهاد تشکیل شده است و ارتباطات وسیعی با نهاد های دیگر ایجاد کرده است.

پرسش های جدید، پاسخ های جدید می طلبد

علما و اندیشمندان امروز ما با تطبیق فروع جدید بر آن اصول و چارچوب هایی که قدیم وجود داشته است، باید حرف هایی نو بزنند، چرا که پرسش ها نو و جدید شده است. اموری جهان پیرامون ما را تغییر داده است، آیا فقهِ هزار سال پیش می تواند تکلیف ما را در رابطه با این نهاد ها مشخص کند، اگر پرسشی در رابطه با حرمت و کراهت و.. یا احکام وضعی مطرح شود، فقیه چه پاسخی در این رابطه دارد؟ باید اصولی در رابطه با آداب بانکداری، همکاری های بین المللی، ارتباطات، آداب ورزش و ترافیک که در عصر کنونی رایج شده است، نوشته شود. مقررات در برابر سرعت فناوری، لاک پشتی حرکت می کند. فناوری همیشه جلوتر از قوانین و مقررات از جمله فقه حرکت می کند. ما در جهان مدرن زندگی می کنیم و مدعی هستیم که فقه تنظیم کننده زندگی ما است. از این رو اگر بنا باشد درصد از زندگی ما هیچ نسبتی با فقه نداشته باشد، معلوم می شود که فقه پاسخگو نیست! روزگار ما تغییر کرده است، فقها و بزرگان ما اگر می خواهند در وسط میدان اجتماع جدید باقی بمانند، باید به این مسائل توجه کنند. باید موضوعات این مسائل را بشناسند، راهکار ارائه دهند و به جوانان و افرادی که می خواهند کسب و کار جدید ایجاد کنند، دستور العمل های جدید بدهند.[۱]

الزامات پنج گانه فقه فضای مجازی

آیت الله شیخ محسن اراکی: احکام فقه مجازی را به پنج مبحث تقسیم می شود. درباره فضای مجازی دو نوع تکلیف به عنوان فقه کلان و فقه خرد داریم، و تفکیک میان این دو مسأله بسیار مهم است. برای دانستن فقه فضای مجازی باید نخست فقه ارتباطات را به خوبی تبیین کرد. یکی از مهم ترین کارهای حوزه های علمیه را استنباط و عرضه فقه فضای مجازی دانست و گفت: عدم تبیین احکام منکر یکی از دلایل رواج آن در جامعه است.

بدنه جامعه ما متدین است و بیشتر آن چه به نام منکر رخ می دهد به سبب ناآشنایی مردم با احکام است. البته صرف تبیین کتابی و حوزوی کافی نیست، بلکه تبیین باید به صورت تبلیغ، مسأله ای و با زبان روز باشد.

فقه کلان و خرد در فضای مجازی

در فضای مجازی دو نوع تکلیف به عنوان فقه کلان و فقه خرد داریم. تفکیک میان این دو مسأله بسیار مهم است. از نظر فقه جزئی ابزاری که دارای منفعت محرمه و محلله است، استفاده از منفعت محلله آن اشکالی ندارد. ولی در فقه کلان که بخش اعظم آن متوجه ساختار حکومت است، این گونه نیست که بگوییم اگر ابزاری دارای منفعت محلله و محرمه بود، فرد هر گونه که دوست داشت می تواند از منفعت محلله این ابزار استفاده کنند. در این فقه دولت وظیفه دارد. برای نمونه سم کاربرد حلال و حرام دارد و ممکن است فردی از عطاری آن را برای استفاده در موارد مختلف بخرد و مشکلی ندارد، ولی وقتی فردی می خواهد سمی را در جامعه منتشر کند در این صورت بر دوش دولت، مسئولان و ساختار حکومتی وظیفه می آید و نمی توانند نسبت به آن بی اعتنا باشند. بحث فضای مجازی یکی از مباحث مربوط به فقه ارتباطات است. برای دانستن فقه فضای مجازی باید نخست فقه ارتباطات را به خوبی تبیین کرد.

ارکان فقه فضای مجازی

رکن نخست فقه فضای مجازی را از نظر نوع فضا است این رکن از فضای مجازی دارای انواع مختلفی مانند فضای شخصی، خصوصی ـ عمومی و عمومی است. محتوای فضای مجازی را رکن دوم فقه فضای مجازی است. این رکن نیز با نوع فضای مجازی (خصوصی، عمومی و خصوصی ـ عمومی) و موضوعات که شامل حلال صرف، حلال به عنوان اولی و حرمت به عنوان دومی و حرام به عنوان اولی سرکار دارد. رکن سوم در فقه فضای مجازی را هدف از ارتباط که نوع محتوا را تعیین می کند. این رکن نیز دارای پنج بخش اطلاع رسانی، تعلیمی، فضاسازی، ترویج و وعظی است که متأسفانه اکنون بحث وعظی در حوزه های ضعیف شده است. فضای وعظی را باید ترویج و احیا کنیم و نهادها فرهنگی و حوزویان به این موضوع توجه ویژه ای داشته باشند. رکن چهارم و پنجم در فقه فضای مجازی را فقه مربوط به شیوه ارتباط و ابزار است. فقه ابزار شامل بحث تولید جزئی و کلی، چگونگی عرضه نرم افزار و بهره برداری از سخت و نرم افزار می شود. در بحث تولید نرم افزار ممکن است تولید نرم افزار صحیح باشد ولی دارای محدویت های فقهی عرضه است. بحث فقهی درباره مسائل مختلف فضای مجازی وظیفه حوزه های علمیه است و مدیران حوزه و استادان باید طلاب را به تحقیق در این عرصه ها هدایت کنند. البته نخست باید تدریس آن صورت گیرد.

بی توجهی مسئولان به پژوهش های فقهی

مسئولان به تولیدات و پژوهش های دینی و حوزوی بی توجه هستند. مؤسسات کلان و وزارت خانه های پر پول حاضر هستند برای هر کاری پول خرج کند ولی برای پژوهش دینی پول خرج نمی کنند. دولت برای پژوهش های دانشگاهی پول خرج می کند و ما نیز این را تأیید می کنیم، ولی پرسش این است که جایگاه پروژه های تحقیقاتی حوزه های علمیه و فقهی در نظام بودجه ای کشور ما کجاست؟ باید تخصص بودجه ای مناسبی برای پروژه های تحقیقاتی فقهی صورت گیرد. پرسش ما از دولتی ها این است که برای پروژه های دینی و حوزوی آیا بودجه ای تقسیم کرده اید؟ البته باید برای پژوهش های دینی از افراد خبره استفاده کرد، نه به صورت دیمی افراد را در این زمینه به کار گرفت. در برخی موارد کار را به افرادی می سپارند که خبره نیستند، سپس هم مدعی می شوند که این تولید و یا مورد تأیید فلان کارشناس حوزوی است، ولی این کارشناس را بر اساس چه ملاک و معیاری انتخاب کرده اید؟! حوزه علمیه قم در طول سال انقلاب بیشترین تولیدات را در مسائل دینی در سراسر جهان داشته است و هیچ جایی چنین پژوهش های نو، گسترده، به روز و… نداشته است. برخی مؤسسات حوزوی ده ها پروژه های تولید کرده، ولی بودجه ای ندارد. حوزه با کمترین هزینه و بیشترین تلاش تولیدات گسترده ای دارد ولی این که هنوز خیلی کمبود داریم حرف درستی است. باید از حوزه به صورت صحیح پژوهش های فقهی درخواست شود.[۲]

تبیین فقه فضای مجازی به صورت فقه پویا

گرچه فضای مجازی و فضای حقیقی خیلی تفاوتی ندارد اما جامعه جهانی و جامعه ما درگیر مسئله فضای مجازی هستند و اساتید دلسوز دانشگاه ها از مراجع و بزرگان می خواهند که فقه فضای مجازی را به صورت فقه پویا تبیین کنند.

دغدغه اساتید و دوستان حاضر، فقه وب و فقه فضای مجازی

گرچه فضای مجازی و فضای حقیقی خیلی تفاوتی ندارد اما جامعه جهانی و جامعه ما درگیر مسئله فضای مجازی هستند و اساتید دلسوز دانشگاه ها از مراجع و بزرگان می خواهند که فقه فضای مجازی را به صورت فقه پویا تبیین کنند. در آنجا به عنوان یک عضو شورای می توانیم نظری بدهیم و رئیس شورا که رئیس جمهور است اگر درجایی اجازه ندهد صحبتی شود یا موضوعی را صلاح نداند، ما خیلی برش نداریم. ما فکر کردیم که فضای مجازی پاک چیزی است که باید برای توسعه آن اقدام کنیم، نوعاً افراد مذهبی متهم هستند که کارهای سلبی انجام می دهند ازاین رو فکر کردیم نه به عنوان روحانی حوزه بلکه به عنوان اساتید و دانشجویان دانشگاه ها جمع شویم تا فعالیت کنیم. سعی داریم مستمراً به ویژه در مسائل فقهی از مراجع تقلید و بزرگان حوزه استفاده کنیم تا برنامه به صورت درست، پیگیری و اجرایی شود.[۳]

فقه فعلی، توانایی پاسخگویی به مسائل فضای مجازی را ندارد.

حجت الاسلام مرتضی جوادی آملی: اگرچه به مانند پدر، به فلسفه و تفسیر شهره است، اما باز به مانند پدر، دستی هم در آتش فقه دارد. حضور او در مجامع بین المللی و دغدغه وی نسبت به مباحث جدید فقهی، موجب شد تا از او در رابطه با فقه رسانه و چالش های پیش روی آن بپرسیم. او با صراحتی که باز هم از پدر به ارث برده است، معتقد بود فقه فعلی، نمی تواند پاسخگوی مسائل جدید فضای مجازی باشد! مشروح این گفتگو، پیش روی شماست.

چالش های امروز نظام در حوزه رسانه که باید توسط فقه حل شود را در چه اموری می دانید؟

بحث فضای مجازی و هم چنین شبکه های اجتماعی، خیلی فراتر از آن چیزی است که ما در حد رسانه بخواهیم مطرح کنیم. چون در حوزه رسانه فقط یک اخبار و گزارش و تحلیل بوده و هم چنین موضوعاً یک مقدار بسته و محدودتر است. اصلاً فضای مجازی به وجود آمده به مراتب از این فضاهای حقیقی، مداخلات بسیار عجیب وغریبی را در حوزه زندگی و عرصه اجتماع و خانواده ایجاد کرده است. ما نمی توانیم با چند سؤال این چنینی راجع به این مسئله اظهارنظر کنیم. لذا اوّل باید فضای مجازی را بشناسیم و قدرت فضای مجازی در عرصه اجتماع و مباحث تربیتی، اخلاقی و خیلی از بحث های دیگر را ارزیابی کنیم. بعد هم شبکه های اجتماعی که در این فضاها شکل می گیرند و بعد هم بحث رسانه. الآن رسانه امر سوم و چهارم می شود. فقه هم باید واقعاً یک چاره جویی جدی در این زمینه بکند.

آیا فقه می تواند چالش هایی را که نظام در حوزه رسانه دارد را حل کند یا خیر؟

فقه فعلی قطعاً نمی تواند. فقه فعلی این فضا را تجربه نکرده است. در فضای مجازی قدرتی ایجادشده که فقه هیچ گونه آمادگی و قدرتی برای اینکه با این قدرت بخواهد روبرو بشود و برای این قدرت برنامه ریزی بکند و به آن نظام بدهد و یک سامانی برایش ایجاد بکند، ندارد. گرچه توانمندی ذاتی فقه این هست که بتواند به این فضا بیاید و باید هم بتواند این کار را انجام بدهد. مثلاً اخلاقی که در فضای مجازی وجود دارد، بسیار مهم است که موردتوجه و ارزیابی فقه قرار بگیرد. زمانی این مباحث مطرح بود که نسبت بین اخلاق و فقه چگونه است، هنوز هم مطرح هست، ولی بالأخره بحث این بود که آیا مبانی و اصول اخلاقی در فقه و در اجتهاد نقش دارد یا ندارد. بحث هایی که امروزه هست، یعنی عرصه اخلاقی یا مباحث حقوقی در فضاهای مجازی به حدی قوی و مؤثر واردشده که نمی توانیم بدون مسائل اخلاقی، یعنی نگرش های اخلاقی در فضای مجازی فقط با توانمندی های فقهی به صحنه بیاییم؛ بنابراین باید خیلی فکر بشود. فقه ما با این قضایا هیچ آمادگی ندارد.

لذا اگر منظور از رسانه، فقط بحث های خبری و گزارش و تحلیل باشد، یک محدودیت هایی هست. گرچه به صورت تخصصی باید ورود بیشتری داشته باشد، ولی تا حدی ممکن است که فقه پاسخگو بوده و نقش خودش را ایفا بکند. الآن فضای مجازی بسیار گسترده شده است؛ به طوری که از شرق و غرب عالم خانواده ها باهم صحبت می کنند و حتی پارتی گرفته اند و در پارتی ها باهم حضور پیدا می کنند و ارتباط برقرار می کنند و بسیاری از ارتباطات و مناسباتی که در فضای حقیقی هست، در این فضا شکل می گیرد. هم چنین شوخی ها و لذت ها، حتی لذت های جنسی و امثال ذلک در فضای مجازی منتقل می شود. هم چنین مردم از همدیگر خبر می گیرند و دادوستد می کنند. به علاوه، ممکن است که بسیاری از فعالیت های ناصواب جنسی، اخلاقی، حتی مالی و اقتصادی، قمار و… در این فضاها وجود داشته باشد. این ها مسائلی نیست که ما به راحتی بتوانیم با این فقه نسبت به آن ها اظهارنظر بکنیم. بنابراین نمی دانم که آیا فقه امروز ما اصلاً این عرصه را تا چه حدی شناخته که بتواند راجع به آن اظهارنظر بکند. خیلی این عرصه، عرصه وسیع و گسترده و پرنفوذ، پرکاربرد و اشتغال آفرین و دغدغه آفرین و امثال ذلک هست. اصلاً یک دنیای جدیدی وارد عرصه زندگی بشر شده است و ما با این فقه قطعاً نمی توانیم با این مسئله روبرو بشویم.

سرفصل های فقه رسانه را در چه اموری می دانید؟

جوادی آملی: رسانه به مدل قبلی اش، این گونه بود که می توانستیم فقه خبری و فقه مخبری را در فقه رسانه داشته باشیم. قبلاً اگر خبری را از شرق برای غرب می گفتید، برایتان جذابیت داشت. الآن دیگر این حرف ها جذابیت ندارد؛ برای اینکه قبل از اینکه این خبر بخواهد اتفاق بیفتد، طرف دیگر عالم مطلع شده اند. لذا اگر یک مقدار مناسبات قوی تر و ارتباطات عمیق تر بشود، دیگر چیزی برای رسانه نمی ماند. در کشور خودمان کسی به رسانه توجه نمی کند. با توجه به این که رویکرد رسانه ها معمولاً به قدرت برمی گردد و نهادهایی که دارای قدرت هستند، می خواهند خبری را بگیرند و پخش کنند. الآن شبکه هایی که فقط اسلامی هستند، اخباری را که می خواهند منتقل بکنند، دسته بندی و طبقه بندی می کنند و فیلتر می گذارند و خیلی از کارها را انجام می دهند تا بخواهند خبر را گزارش بدهند. ممکن است گفته شود این خبر چقدر از واقعیت برخوردار است، می گویند که چون از کانال فیلتر اسلامی خودش گذشته، واقعیت دارد؛ اما این رسانه نمی تواند جذابیت های خبری برای افراد داشته باشد؛ بنابراین کسی به این مدل های از رسانه هیچ وقت توجه نمی کند. کسی بخواهد واقعیتی را بداند این جور نبوده که بیاید فقط یک آنتن را انتخاب کند و بعد بگوید که من به واقعیت رسیدم. اوّل که آنتن را انتخاب می کند، خود آنتن ها عملاً تعیّن یافته هستند، سرفصل دارند و فیلترها و مواضعشان مشخص است. زبان رسانه الآن اگر زبان قدرت باشد یک جوری است، زبان ترس باشد یک جور دیگر. همه این ها الآن تعیّن یافته هستند و مردم می خواهند از اخبار و گزارش هایی مطلع باشند که هیچ کدام از این ها، رنگ و بوها و تعیّن های رسانه ای را نداشته باشد. به نظر نمی رسد رسانه در آینده بتواند کارآمد باشد. آنچه کارآمد است فضای مجازی است و حاکمیت برای جریان هایی است که با ابزار قدرت، ابزار پول، ابزار تبلیغ و امثال ذلک استفاده می کنند. گرچه آن ها هم به نوبه خودشان در فضای رسانه ای کار می کنند؛ اما چون در فضای مجازی هستند، تعیّن خاصی را انسان نمی تواند قبول کند، برای اینکه هم زمان با آن می تواند چند نوع از رسانه را تجربه کند که چگونه هست. سؤالاتی را که مطرح فرمودید، یک مقداری از زمان آن گذشته است، به خاطر پیشرفت بحث فضای مجازی و حاکمیت، دیگر از این سؤالات گذشتیم و به نظر می رسد که باید به سؤال های دیگری که در فضای مجازی شکل می گیرد پاسخ دهیم و در روشن کردن فضای مجازی، جامعه علمی و حوزوی مان را کمک بکنیم تا هم به چیستی این فضا و هم به هستی این فضا، یک شناخت و باور جدی تر پیدا کنند.[۴]

بررسی «فقه اینترنت و فضای مجازی»

حجت الاسلام نهاوندی: مهار کردن و سالم سازی محتوای فضای مجازی وظیفه حکومت است. که باید استفاده کنندگان از فضای مجازی از ضررهای آن آگاه شوند. با بیان این که در زمینه استفاده و بهره گیری از فضای مجازی دو نظریه وجود دارد. برخی استفاده و بهره گیری ار فضای مجازی از جانب مکلف و همچنین توسعه آن از سوی سازمان ها و ظرفیت های حاکمیتی را حرام می دانند. از دلایل قائلین این نظریه می توان به دفع ضرر محتمل اشاره کرد زیرا شبکه های اجتماعی در عمل موجب اشاعه فحشا، تسهیل در حرام، ایذاء مؤمن، هتک ستر، تجسس، نشر اکاذیب و طعن به اسلام می شود به گونه ای که طبق آمار عامل درصد طلاق های آمریکا ارتباط با شخص ثالث از طریق شبکه های مجازی است بنابراین تا زمانی که مکلف از ضررها درامان نباشد استفاده از فضای مجازی جایز نیست. قائلین به این نظریه بیان می کنند شبکه های اجتماعی همانند بسیاری از فن آوری ها دارای استفاده مفید و مضر است که مثال بارز آن چاقو است. طرفداران این نظریه در دفاع از نظریه خ