بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل انتظار، مکتب انسان ساز :

عوامل امید بخش

با توجه به نقش امید در زندگی و نشاط آن، لازم است انسان مؤمن برای ایجاد امید تلاش و در حوادث روزگار و بحران های زندگی، امید خود را حفظ کند، زیرا ناامیدی مانع بزرگی بر سر راه تکامل دنیوی و اخروی است.

امید یک احساس است، احساس خوش بینی و انتظار رسیدن به محبوب، بنابراین در فصل عوامل و اسباب، برخی موارد در ایجاد این احساس دخیلند و برخی پس از ایجاد، در رسیدن به آن مؤثرند.

مباحثی که تحت عنوان «معارف امیدبخش» خواهند آمد، خاستگاه و بسترساز «امید»ند، زیرا آینده را خوب و روشن جلوه می دهند و انسان را برای انتظار سبز و احساس خوش آماده می کنند. مباحثی که تحت عنوان راه های رسیدن و تحقق امید و آرزو مطرح می شود، به انسان برای رسیدن به متعلق امید کمک می کنند.

عوامل ایجاد امید

در مجموعه معارف دین مباحثی وجود دارند که خداوند متعال و پیامبر اکرم«ص» و ائمه هدی آینده را روشن و امیدبخش توصیف کرده اند.

ـ توصیف امیدبخش از آخرالزمان

«آخرالزمان» ترکیبی اضافی و به معنای بخش پایانی حیات دنیاست. آخِر به بخش پایانی هر مجموعه گفته می شود و زمان در لغت بر وقت کم یا زیاد اطلاق می شود و مقصود از آن در اینجا روزگار و عمر جهان است. واژه آخرالزمان در قرآن به کار نرفته؛ امّا مطالب گوناگونی در باره این موضوع از آیات قابل استفاده است. قرآن به طورکلی، جهانیان را به دو بخش پیشینیان (الأَوّلینَ، المُستَقدِمینَ) و پسینیان (الأَخِرینَ، المُستأخِرینَ) قسمت کرده است.[۱] افزون بر آن، آیاتی در قرآن از میراث برای زمین به وسیله صالحان و مستضعفان، پیروزی نهایی حق بر باطل و گسترش اسلام در سرتاسر جهان سخن می گوید که پس از وقوع بلاها و فتنه های بسیار محقّق می شود.[۲] این آیات با دوره پایانی دنیا ارتباط دارند.

از آنجا که مفهوم «آخِر» نسبی است و در تاریخ انقراض دنیا اختلاف فراوانی وجود دارد[۳]و قرآن نیز از تعیین وقتی مشخص برای آن پرهیز کرده[۴] محدوده آخرالزمان به دقّت قابل اندازه گیری نیست؛ با این حال با استفاده از روایات[۵]می توان بعثت پیامبر خاتم را سرآغاز دوره «آخرالزمان» دانست.[۶] البتّه در اغلب روایات، آخرالزمان به دوره پایانی که با ظهور مهدی«ع» مقارن است، اطلاق شده است.

بشر به مقتضای حبّ ذات و طبیعت جستجوگر خود، همواره به سرانجام دنیا می اندیشد.[۷] همه ادیان الهی و اغلب مکاتب بشری، در باره پایان تاریخ، اظهارنظر کرده اند.[۸] در همه پیشگویی های مربوط به آخرالزمان، خبرهای وحشتناک و نگران کننده ای وجود دارد؛[۹] ولی اغلب بر این امر اتّفاق نظر دارند که پایان کار بشر، روشن و سعادت آمیز است.[۱۰]

در تمام فرقه ها و مذاهب اسلامی، کم و بیش سرانجام سعادتمند بشر پیش بینی شده است.[۱۱] در متون زرتشتی (از آیین های باستان) به صراحت از دوره طلایی بشر در پایان جهان یاد شده که به آشوب ها و بلاهای بسیار مسبوق خواهد بود و با ظهور واپسین منجی (سوشیانس) محقّق می شود.[۱۲] در آیین هندوان نیز هر دوره انسانی به چهار قسمت تقسیم شده که قسمت چهارم آن، مظهرغروب و افول تدریجی معنویت اولیه است و از آن به «عصر ظلمت» تعبیر می شود، سپس منجی بشر ظاهر می شود و با فروپاشی جوامع انسانی و از بین رفتن شرارت ها، دوره ای نو آغاز می گردد.[۱۳]

در متون بودایی نیز از این دوره سخن به میان آمده است.[۱۴] در ادیان ابراهیمی بیش از آیین ها و مکاتب دیگر بر دوره طلایی بشر در پایان تاریخ تأکید شده است. در عهد عتیق برقراری سعادت و عدالت در سرتاسر جهان پیش بینی شده که به وسیله «مسیح» محقّق می شود.[۱۵]

در عهد جدید نیز به این مطلب پرداخته شده[۱۶] و مکاشفه یوحنا به طور کامل به حوادث ناگوار آخرالزمان اختصاص یافته و در پایان آن به برقراری صلح و آرامش جهان تحت حاکمیت مؤمنان اشاره شده است.[۱۷] در میان مکاتب بشری، «مارکس» مدینه کمونیستی را کمون نهایی تعریف می کند و تصویری از جامعه بی طبقه و بی نیاز از دولت را ارائه می دهد.[۱۸] «رنه گنون» (عبدالواحد یحیی) با نگاهی به آیین های باستان و ادیان ابراهیمی از افول و فروپاشی تمدن مادی غرب و ظهور مجدد حق و حقیقت خبر می دهد.[۱۹]

نظریه پایان تاریخ «فوکویاما» پیروزی نهایی نظام غربی و حاکمیت ابدی آن بر سرتاسر جهان را پیش بینی کرده است[۲۰] و نظریه «برخورد تمدن ها» از «هانتینگتون» جنگ جهانی تمدن ها و نظم جهانی نوین بر اساس مرزهای تمدنی را در پایان این دوره از جهان، پیش بینی می کند.[۲۱]

دیدگاه قرآن در باره سرانجام بشر، دیدگاهی خوش بینانه است و قرآن پایان دنیا را روشن و سعادت بار دانسته شده است. سرانجامِ سعادتمند جهان، همان تحقق کامل غرض از آفرینش انسان هاست که چیزی جز عبادت خداوند نخواهد بود: «و مَا خَلَقتُ الجِنَّ والإِنسَ إِلاَّ لِیَعبدونَ.»[۲۲] عبودیت الهی در سطوح گوناگون فردی و اجتماعی آن، براساس برنامه ریزی خداوند و در چهارچوب اصل اختیار واقع شده و غالب انسان ها از آن بهره مند می شوند: «وَعدَاللّهُ الَّذینَ ءَامَنوا مِنکُم وعَمِلوا الصَّـالِحاتِ لَیَستخلِفنَّهُم فِی الأَرضِ… ولَیُمَکِّننَّ لَهُم دِینَهُم الَّذِی ارتَضی لَهُم و لَیُبدِّلنَّهُم مِن بَعدِ خَوفهِم أَمناً یَعبُدونَنِی لاَیُشرِکونَ بِی شَیئاً؛[۲۳] خدا به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده اند وعده داد که در روی زمین جانشین دیگرانشان کند و دینشان را که خود بر ایشان پسندیده است، استوار سازد و وحشتشان را به ایمنی بدل کند. مرا می پرستند و هیچ چیزی را با من شریک نمی کنند». «هُو الَّذِی أَرسَلَ رَسولَهُ بِالهُدی وَدِینِ الحَقّ لِیُظهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ.»[۲۴] او کسی است که پیامبر خود را برای هدایت مردم فرستاد، با دینی درست و بر حق تا او را بر همه دین ها پیروز گرداند.

آیات ناظر به آینده جوامع انسانی بر عنصر خوش بینی در جریان کلی نظام طبیعت و طرد عنصر بدبینی در باره پایان کار بشر تأکید ورزیده است. از مجموعه مباحث گذشته می توان نتیجه گرفت که دوره اسلامی همان دوره آخرالزمان است که تحقق کامل دیدگاه مثبت اسلام در باره پایان تاریخ در عصر ظهور امام مهدی«عج» به وقوع خواهد پیوست.

۲ـ انتظار منجی

واژه انتظار به معنی چشم به راه بودن و امید به آینده داشتن معنی شده است.[۲۵] انتظار به معنای اعتقاد و ایمان استوار همراه با امید به ظهور آخرین حجت و امانت الهی و ادامه دهنده خط امامت و ولایت علوی حضرت مهدی «عج» است.

امید به آینده ای روشن در تمام ادیان و مذاهب مسلمانان موج می زند و شیعه و بینش مترقی آن بر امیدی حیات بخش پا می فشارد. خداوند متعال در قرآن کریم وعده نویدبخش تحقق پذیری حاکمیت صالحان و شایستگان برضد ظالمان و ستمگران در سراسر جهان را داده است. «وَعَدَ اللهُ الذینَ آمَنُوا وَعَمِلُوالصّالحاتِ منکُم لَیَستَخلِفَنّهُم فی الارض…».[۲۶] خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند وعده می دهد که قطعاً آنان را حکمران روی زمین خواهد کرد، همان گونه که به پیشینیان آنها خلافت روی زمین را بخشید و دین و آیینی را که برای آنان پسندیده، پابرجا و ریشه دار خواهد ساخت و ترسشان را به امنیت و آرامش مبدل می کند، آن چنان که تنها مرا می پرستند و چیزی را شریک من نخواهند ساخت و کسانی که پس از آن کافر شوند، آنها فاسقانند.

و امام صادق«ع» می فرماید: این آیه درباره مهدی«عج» نازل شده است؛[۲۷]«وَ لَقَد کَتبنا فی الذَّبُورِ مِن بَعدِ الذِّکرِ اِنَّ اَلاْرضَ یَرِثُها عِبادیَ الصالحون؛[۲۸]در «زبور» بعد از ذکر (تورات) نوشتیم بندگان شایسته ام وارث (حکومت) زمین خواهند شد». بنابراین انتظار کشیدن و امید برای انقلاب و ظهور آن امام بزرگوار یک عبادت، بلکه برترین عبادت برای منتظران به شمار می آید.

رسول خدا «ص» فرمود: «اَفضَلُ اَعمالِ اُمَّتِی اِنتظارُ الفَرَجِ مِنَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ:[۲۹] برترین کارهای امتم چشم امید به گشایش (کار) از ناحیه