فایل پاورپوینت کامل بهره‌ گیری از دانش‌ ها و روش‌ های نوین در فهم ساحات مختلف زبان قرآن

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بهره‌ گیری از دانش‌ ها و روش‌ های نوین در فهم ساحات مختلف زبان قرآن :

منابع تفسیر قرآن کریم

در مورد تفسیر علمی و مطالعات میان رشته ای نیازمند تبیین مقدمه هستیم؛ برای تفسیر قرآن مجبوریم از روشی استفاده کنیم که روش ها نیز بر اساس منابعی که در تفسیر مورد استفاده قرار می گیرند متفاوت می شوند. برخی افراد از قرآن، برخی از روایات و برخی از عقل برای تفسیر استفاده می کنند.

علم و یافته های علمی بشر با رعایت شرایطی می تواند منبعی برای تفسیر بخشی از آیات قرآن باشد و فهم دقیق تری از آیه به ما ارائه کند. قرآن کتاب هدایت است و در مسیر هدایتش از راه های متعددی استفاده کرده است؛ برخی اوقات از داستان و تمثیل استفاده کرده و برخی اوقات نیز برای طرح یک بحث هدایتی و روش هدایتی از نکته ای علمی بهره برده و مهم این است که هر جایی بحث علمی مطرح کرده، مطابق با حقیقت است.

رابطه قرآن و علوم انسانی

از جایی که علوم انسانی رابطه مستقیمی با هدایت بشر دارد، لازم است قرآن به آن بپردازد؛ چون بشر نمی تواند تمام آنچه را در علوم انسانی نیاز است بفهمد و گاهی اوقات مبانی این علوم لازم را بشر اشتباه درک می کند و اهداف و روش هایی که لازم است تا علوم انسانی درستی داشته باشیم، از درک بشر خارج است و بشر نمی تواند معیارهای درستی را ترسیم کند؛ لذا قرآن به عقل و تجربه بشر کمک می کند تا مسیر درست را انتخاب کند و دانش ها درست سامان پیدا کنند. چون تا سیاست درستی بر جامعه حاکم نباشد هدایت درستی نیز نخواهیم داشت؛ لذا قرآن به این مباحث پرداخته است.

در مورد تفسیر علمی، رویکردهای مختلفی وجود دارد و چون در مقام نظر و عمل این رویکردها متفاوت هستند، در اجرا نیز اشتباهاتی رخ داده و بسیاری از مخالفت ها از این رو حاصل شده است. امثال غزالی و یا دیگران آمده اند و به خطا ادعایی را مطرح و برای تطبیق قرآن با علوم یا علمی جلوه دادن بسیاری از معارف قرآن تلاش کرده اند که این اشتباهات باعث شد برخی مانند ذهبی جبهه بگیرند که در دوره معاصر نیز این جبهه گیری ها وجود دارد؛ لذا برخی از خطاهایی را که در تفسیر علمی رخ داد نباید ناشی از گونه های مختلف تفسیر علمی دانست و آنها را تخطئه کرد.

خطای برخی در تفسیر علمی مانع از پرداختن به آن نیست

باید از روایات در تفسیر بهره برداری کرد، اما نباید به بهانه اینکه گروهی اخباری شدند روایات را کنار بگذاریم و خود را از آنها محروم کنیم، همچنان که در تفسیر قرآن این رویه حاکم است و شعار «حسبنا کتاب الله» دلیل نمی شود که به رویکردهای دیگر بی توجهی کنیم. لذا اگر کسانی در استفاده از علم در تفسیر قرآن به خطا رفتند و دچار استخراج غلط شدند، نباید بیاییم و به این دلیل گونه های درست تفسیر علمی را که از قبیل نظریه پردازی است تخطئه کنیم و بگوییم این گونه ها درست نیستند.

در تفسیر علمی می توان از علم به عنوان یک قرینه در فهم مراد خداوند بهره برداری کنیم. خداوند در آیات متعددی تجربه بشر را حجت دانسته و باید از تجربه بشر استفاده شود که البته باید با شرایط و معیارهایی باشد؛ یعنی اگر به قطع روانشناختی حاصل شود یا یک پشتوانه قطعیِ عقلی یافته بشر را حمایت کند، می توانیم از آنها برای فهم آیات استفاده و کلام خدا را بهتر درک کنیم. اگر در مواردی ظنی هم در حد شهرت باشد می توان به مثابه احتمال آن را مطرح کرد که آیه احتمالاً این نکته علمی را می گوید. پس تطبیق و استخراج را به این معنا که جزئیات باشد قبول نمی کنیم بلکه نظریه پردازی های قرآن قابل قبول است.

هر علمی نیاز به مبنا دارد و باید با مبانی منسجمی در حوزه اسلام شناسی، خداشناسی و…ورود کرد و اگر این مبانی نباشد، نمی توان آن علم را درست درک کرد و اصلاً علم تشکیل نمی شود. اگر بخواهیم روانشناسی کنیم، باید مبانی درستی داشته باشیم. برای نمونه اگر مبنا آن باشد که انسان مادی و تک ساحتی است مسیر به سمت خاصی می رود که نقطه مقابل نظر قرآن است. اگر اهداف علوم درست ترسیم نشود، کل مسیر تغییر می کند. اگر اقتصاد بشری می گوید هدف من صرفاً تأمین رفاه است، قرآن می گوید قرار نیست که هرکسی فقط به رفاه ظاهری برسد و هدف نهایی اهداف متعالی است که باید ترسیم شود و ما می گوییم قرآن این اهداف را ترسیم می کند.

قرآن و اصلاح نگرش علوم

برای نمونه در حوزه روش ها اگر علوم تربیتی پنج روش را تعریف می کند، قرآن روش های دیگری را در حوزه روش های تربیتی و آسیب های تربیتی که بشر نمی تواند به آنها برسد ترسیم می کند. چه زمانی بشر می تواند بگوید یکی از دلایل گمراهی بشر وسوسه است؟ یا بشر چطور می تواند به این نتیجه برسد که یکی از موانع تربیت، لقمه حرام یا وسوسه است؟ این موارد و همچنین معیارها را قرآن ترسیم می کند. برای نمونه طبقه بندی اجتماعی را در نظر بگیرید که از آدام اسمیت تا مارکس و. .. چه معیارهایی را برای طبقه بندی اجتم